教聖典
uvahi
唐 井 隆 徳
1.はじめに
初期仏典
難解 用語 研究
際、古層
教聖典 用
極
有効
、両教 資料 比較
研究成果 数多 報告
。
、本稿 扱
・
語 uvahi, uvāhi, uvadhi, uvādhi
、
語 upadhi, upādhi
意味的
関連
明
関
、詳細 比較研究
程
、研究
余地 残
言
。
初期仏典
upadhi
1 )研究者
種々 訳
2 )、何
表 用語
明確
。
、筆者 以前 初期仏典
用例
調査
、upadhi
upa-√dhā(近
置
)
派生
語
「所有物」 「所有」 訳 分
必要性 指摘
3 )。
、
訳 分
困難
、
判別
場合 多
4 )。
、upadhi
解明
一助
期待 、本稿
教聖典 中
古層 言
5 )
Āy I, Sū I, Utt, Das, Isi
中心
uvahi
用例 眺 、
用法 明
共 、
推測
uvahi
位置
考察
。
、初期
仏典
upadhi
用法 比較 、
共通性 特殊性
指摘
。
upadhi 関 先行研究 、Bhattacarya[1968]、宮本[1975] 挙 。 upadhi 諸訳 、服部[2011: pp. 377-386] 参照。 upadhi 訳 分 、拙稿(唐井[2015]) 参照。 CPD s. v. upadhi. Schubring[1935: pp. 57-58] 参照。 1 ) 2 ) 3 ) 4 ) 5 )2.uvahi について
教聖典
見
uvahi
、辞書
6 )衣
装飾
家
世
俗的 所有物 表 語
、初期仏典 見
所有 所有欲 意味
用例
記載
7 )。
、uvahi
言及
Ṭhāṇaṃga 3. 1
8 ),
Viyāhapaṇṇatti 18. 7
9 )、uvahi
業(kammovahī)、肉体(sarīrovahī)、
単
身
用具(bāhirabhaṇḍamattovahī)
三種
所有物
分類
10)。三種類
、業 所有物
見方 一般的
、業 霊魂 付着
物質 見做
教 教義 考
自
受 入
。一方、
教中期 綱要書
、空衣
派・ 白 衣 派
両 派
権 威 書
見 做
Tattvārthādhigamasūtra
、外面的 所有物 内面的
所有物(bāhya-abhyan-taropadhyoḥ)
、内面的 所有物
肉体(śarīra) 汚 (kaṣāya) 関
説
11)、
以上詳述
12)。以上
、
教聖典
uvahi
、業 煩悩
所有物 見做
内面的
、身
様々
所有物 見做
外面的
、以上二
分類
考察
適当
、
以降、
内面的 所有物、外面的 所有物 称 、古層
教聖典
uvahi
用例 挙
。
AMgD s. v. uvahi. AMgD 、uvahi 世俗的 所有物以外 「欺瞞」 意味 与 。初期仏典 upadhi 中 「欺瞞」 表 用例 見受 。古層 教聖典 程見 、Utt 34. 25 (p. 243) leśyā 説 灰色(kāū) 説明 際 「欺瞞」 意味 uvahi 用 。Muni Nathmal (ed.), Aṅga Suttāṇi I, Ladnun, 1974, p. 549. Muni Nathmal (ed.), Aṅga Suttāṇi II, Ladnun, 1974, p. 773.
uvahi 同様 pariggaha 三 分類 。 註釈 、 pariggaha 我 (mamatva) 所有物 執着 引 起 点 uvahi 異 。Ohira[1994: pp. 155-156] 参照。 金倉[1944: p. 195] 参照。 Schubring[1935: pp. 196-197] 参照。 6 ) 7 ) 8 ) 9 ) 10) 11) 12)
2.1. 内面的な所有物としての uvahi
、内面的
関
、古層
教聖典
業 表
思
uvahi
確認
。以下 挙
用例 、
出
家
苦行者
生活
様子
描
Āy I
第九章
韻文資料
。
Āy I. 9. 1. 14-15 (p. 41. 7-10)
adu thāvarā ya tasattāe tasa-jīvā ya thāvarattāe,
adu savva-joṇiyā sattā, kammuṇā kappiyā puḍho bālā . (14)
時 、動
〔生物〕
動 性質
、動 生物
動
性質
〔再生
。〕
、一切 生
衆生
、愚
業
各自〔
〕応
〔
。〕
bhagavaṃ ca evaṃ annesī: sovahie hu luppaī bāle ;
kammaṃ ca savvaso naccā taṃ paḍiyāikkhe pāvagaṃ bhagavaṃ. (15)
、世尊
知
。「実
、〔業
〕所有物(uvahi)
伴 愚 者 害
」
、業
知
、世尊
悪
避
。
uvahi
文脈上、業
意味
13)考
妥当
。
教
業
行為 結果、霊魂 付着
物質 指 、
uvahi
業
意味
場合、霊魂
主体
「近
置
」
視点
、uvahi
業
方 表現
用語
言
。
一 方、Āy I
uvahi
uvāhi
用 例
散 見
。uvāhi
upa-ā-√dhā
派生
思
、upa-√dhā
基本的
意味
程大
違
。
、以下
挙
用例
Jaina-Āgama-Series 版
、Schubring 校訂本
uvāhī
箇所
uvadhī
、
用 例 uvahi 対 訳 、Jacobi[1884: p. 81] the conditions (of existence)、Schubring[1926: p. 117] allem was er hat 。
uvahī, uvādhī, uvāhī
種々
異読
挙
14)、uvahi, uvāhi
区別
明瞭
。
、本稿
差 当
uvāhi
「所有物」 訳 。
Āy I. 3. 4 (p. 17. 7-14)
je koha-daṃsī se māṇa-daṃsī, je māṇa-daṃsī se māya-daṃsī, … lobha-d. …
pejja-d. … dosa-d. … moha-d. … gabbha-d. … jamma-d. … māra-d. … naraya-d.
… tiriya-d. … dukkha-daṃsī. se mehāvī abhinivvattejjā kohaṃ ca māṇaṃ ca
māyaṃ ca lobhaṃ ca pejjaṃ ca dosaṃ ca mohaṃ ca gabbhaṃ ca jammaṃ ca
māraṃ ca narayaṃ ca tiriyaṃ ca dukkhaṃ ca. eyaṃ pāsagassa daṃsaṇaṃ
uvaraya-satthassa paliyanta-karassa,
15)āyāṇaṃ nisiddhā sagaḍa-bbhi. kim atthi
uvāhī pāsagassa? na vijjai, n atthi – tti bemi.
怒
見 者 慢心 見 。慢心 見 者 偽
見 。…貪
見 。
…愛
見 。…嫌悪 見 。…迷
見 。…母胎 見 。…生
見 。…死 見 。…地獄 見 。…畜生 見 。…苦 見 。
聡
明 者 怒 、慢心、偽 、貪 、愛
、嫌悪、迷 、母胎、生
、
死、地獄、畜生、苦
滅
。武器
、終
、〔正
〕見
者
観察
。〔彼 、業 〕取
込
阻 、自
作
〔業
〕壊
。〔正
〕見
者
、
〔業
〕
所有物(uvāhi)
。〔
〕存在
、
私 言
。
前半部分
教 縁起説
呼
箇所
16)、使
用
語
判断
輪廻 示唆
。次 目 向
箇所 下線部
。
、殺生
正
見 者(pāsaga)
前半部分 観察
説
。武器
表
sattha
Āy I
第一章 Sattha-parinnā(武
Āy(J) I. 3. 4 (p. 38).
pāsagassa daṃsaṇaṃ uvaraya-satthassa paliyanta-karassa 箇所 既出 、
省略 、 便宜上復元 。 、Schubring 校訂本 daṃsaṇaṃ
後 付 、Āy(J) I. 3. 4 (p. 38) paliyanta-karassa 後 付 。本稿 uvaraya-satthassa paliyanta-karassa pāsaga 形容 考
、 位置 後者 読 従 。
中村[1991: pp. 232-240] 参照。 14)
15)
器
放棄)
17)、kammasamārambha(業
企
)、anne v
aṇega-rūve pāṇe vihiṃsai(他 多種多様 生 物
害
) 並記
用
、
明
殺生 意味 用
、
同様 理解
。下
線部以降
殺生
放棄
者
関
、āyāṇaṃ
18)nisiddhā sagaḍa-bbhi
(〔彼 、業 〕取
込
阻 、自
作
〔業 〕壊 )
業滅
想
起
部分
見
。
後、kim atthi uvāhī
19)pāsagassa?(〔正
〕見
者
、
〔業
〕所有物
)
、
uvāhi
業 関連
考
。
、
別
箇所
20)見
。
kammuṇā uvāhī jayai
21)(業
所有物
生
)
用例
見
、uvāhi
用語
uvahi
同様、業
方 表現
可能性
22)。
2.2. 外面的な所有物としての uvahi
次 、身
所有物 見做 外面的
uvahi
用例 概観
。
以下 挙
用例 、五大誓戒 無所有 言及
箇所
。
Das 6. 20-22 (p. 36. 3-8)
jaṃ pi vatthaṃ va pāyaṃ vā kambalaṃ pāyapuñchaṇaṃ
taṃ pi saṃjama-lajjaṭṭhā dhārenti pariharanti ya. (20)
〔出家者
〕衣 鉢 布 払子
、
自制 羞恥 目的
、着衣 、運 。
na so pariggaho vutto nāyaputteṇa tāiṇā
"mucchā pariggaho vutto" ii vuttaṃ mahesiṇā. (21)
、模範
所有 言
。
Āy I. 1 (pp. 1- 6 ).
āyāṇa 業 取 込 表 、榎本[1979: pp. 30-31] 参照。
用例 uvāhi 対 訳 、Jacobi[1884: p. 35] any worldly weakness 、 Schubring[1926: p. 85] Voraussetzung [für die Neuverkorperung] 。
Āy I. 4. 4 (p. 20). Āy I. 3. 1 (p. 14). PSM s. v. uvāhi. 17) 18) 19) 20) 21) 22)
「〔対象
対
〕夢中
所有
言
」 、偉大
聖仙
言
。
savvatthuvahiṇā buddhā saṃrakkhaṇa-pariggahe
avi appaṇo vi dehammi nāyaranti mamāiyaṃ. (22)
場合 、覚
者
所有物(uvahi)
、〔自
〕守
取得物 対
、
自
肉体 対
我
。
、実際 物 所有
、物 対
執着
力点
置
23)。uvahi
目
向
、取得物 肉体 執着
手段
身
扱
窺
。
Das 10. 16 (p. 72. 1-2)
uvahimmi amucchie agiddhe annāya-uñchaṃ pula-nippulāe
kaya-vikkaya-sannihio virae savva-saṅgāvagae ya je sa bhikkhū.
所有物(uvahi)
対
夢中
、貪
、〔他人 〕無意識
残
〔集 、〕枯
穀粒 籾殻
有 、
売買 貯蓄 止 、一切
離
者、彼〔
〕比丘
。
、uvahi
出家者
所有物
指
24)、執着
対象
扱
、比丘
離
。次 、Utt
用例
見
。以下
挙
用例 、
王子 両親 出家 懇願
、初
受諾
、最終的 出家 許
得 時 場面
。
Utt 19. 84 (p. 151. 4-5)
migacāriyaṃ carissāmi evaṃ puttā jahā suhaṃ
宇野[2013] 、 Tattvārthādhigamasūtra Das 6. 21 見 「所有」 同 定義 提示 、空白両派 心理的側面 強調 資具 所持 「所有」 例外 認 傾向 間違 指摘 。 Das 12. 5 (p. 78) 見 appovahī(所有物 少 ) 、聖仙 生活 実 践 扱 、 uvahi 同 用法 。 23) 24)
ammāpiīhi ṇunnāo jahāi uvahiṃ tahā.
「私 獣
遊行
」「子 、〔
〕良
〔
〕」
〔彼 〕母 父
許
、
所有物(uvahi) 捨
。
、uvahi
在家者
所有物
用
。
、Utt 12. 4
(p. 109)
、賤民 生
比丘 貧
身
(pantovahiuvagaraṇa)
近
、聖者
者
嘲笑
記述
、
場合
uvahi
衣
身 纏
表
25)言
。加
、Utt
āhāraṃ uvahiṃ dehaṃ
26)(食
物、所有物、肉体)、āhāro vahisejjā
27)(食
物 所有物 寝床)
用例 見
、語 並
見
uvahi
衣類 示
唆
考
妥当
、身
様々
表 現
看 取
。Isi
、piṇḍaṃ sejjaṃ
uvahiṃ
28)(托鉢食、寝床、所有物)
、Utt
見
用例
程
変
。
2.3. ジャイナ教聖典における uvahi の位置づけ
以上、内面的 所有物 外面的 所有物
分類
uvahi
考察
。
、
教聖典
uvahi
役
割 担
私見 述
。
、内面的
所有物
業
方
表
考
uvahi,
uvāhi
言及
。先述
、
教
教義
行為
結果、
霊魂
業
漏入
(āsava)付着
。
霊魂
本性
覆
、
束 縛(bandha)
生
。 業
滅
新
漏 入
防
(saṃvara)、付着
業
苦行
滅
(nijjarā)
29)。
Jacobi[1895: p. 51] 参照。 Utt 24. 15 (p. 180). Utt 24. 11 (p. 179). Isi 35 (p. 539). Isi 25 (p. 528) 参照。 25) 26) 27) 28)、
教 術語 、古層 段階
教義
定着
30)指摘
31)、既
業
表
uvahi, uvāhi
用例
概観
、術語 定着
以前 業
方 表 萌芽的 用例 古層
教聖典 散在
考
。
、業
方 表 用語 見
、
āsava(漏入) 、輪廻 原因 体 漏 入
表
、
段階
業 漏入 固定
傾向
、
、霊魂
見
漏入
āyāṇa, ādāṇa(取 込 ) 表
既
論証
32)。
次
、業
付着
表
用語
、bandha
33)(束縛)、raya
34)(塵)、
mala
35)(垢)、raya-mala
36)(塵 垢)、leva
37)(漆 喰)、salla
38)(矢)、saṃga
39)(
)
、
霊魂 業 関係 表 用語
相応
言
。
指摘
、従来
程取 扱
uvahi
用語 、業
方 表 多様 用語
一
可能性
。先述
、Ṭhāṇaṃga
Viyāhapaṇṇatti
明確
uvahi
業
見做
、
可能性
長崎[1979: pp. 501-502] 参照。 Āy I. 8. 8. 10 (p. 39) āsava 外面的 危難 表 、業 漏入 。 Schumithausen[1992: pp. 117-129] 参照。Dixit[1973: pp. 26-27][1978: p. 9, 20] 、āsava, saṃvara, nijjarā 教 用
語 後 体系 指摘 、Āy I, Sū I 段階 、 業 漏入 、
業 付着 、 業 離 説 主張
。
榎本[1979] 参照。
Das 4 教 解脱道 簡易 説 、Das 4. 1-9 (pp. 14-15) 、bandhaī pāvayaṃ kammaṃ(悪業 結 ) 句 。 、Das 4. 15-16 (p. 16) 、puṇṇa
(福)、pāva(悪)、bandha(束縛)、mokkha(解脱) 並記 。 、bandha Das 4. 21 (p. 16) 、業塵(kamma-raya) 振 払 内容 説 。 Shah[1977]、煎本[1986] 参照。 Das 8. 62 (p. 55). Das 9. 3. 15 (p. 65), Isi 23 (p. 523). 谷川[1981] 参照。 煎本[1987] 参照。煎本 Isi 17 salla 業 関 指摘
。 、Sū I. 8. 10 (p. 41) paṇolla pāvagaṃ kammaṃ sallaṃ kantai antaso(悪 業
除 、 矢 抜 取 ) 、 salla 業 体内 侵入 付着 様子 表 言 。 Utt 3. 6 (p. 80) kamma-saṃga 複合語 。 29) 30) 31) 32) 33) 34) 35) 36) 37) 38) 39)
排斥
。勿論、古層
教聖典
、業
方
表 他 語 比較
、内面的 所有物
uvahi
用例 僅
。uvahi
限
、先述
用例
確認
。
、
用例
少
、
教
教義
体系化
過程
、
uvahi
業
方
表
用語
定着
示唆
。一方、管見
、古層
教聖典
uvahi
用例
多
外面的
所有物
表
。
、以上
uvahi
語 成 立
理由
推測
。uvahi
「近
置 」
動詞
派生
、uvahi
業
指
場合、霊魂
付着
業
「近
置
」
称
。
、束縛(bandha)
塵
(raya)
、業
方 表 他 用語 、霊魂 業 強固 接触
様子 表現
考
。Sū I. 2. 2. 27 用例
、uvahi
「振
払 」対象
扱
、業
方 表現
可能性
40)。
Sū I. 2. 2. 27 (p. 15. 15-16)mā peha purā paṇāmae abhikaṃkhe uvahiṃ dhuṇittae je1) dūmaṇa tehi no nayā te jāṇanti samāhim āhiyaṃ.
以前 〔存在 、人 〕屈服 諸々 〔欲望 対象〕 見 。〔業
〕所有物(uvahi) 振 払 欲 。
悪 意 者 屈服 者 、精神統一 説 知 。
1 ) Vaidya 校訂本 ja 、Bollée[1988: p. 10] 倣 。
用例 uvahi 対 訳 、Jacobi[1895: p. 256] delusion 、Schubring [1926: p. 134] Voraussetzung [für ein neues Dasein] 、榎本[1986: p. 37]「(業 煩悩
) 附 属 物」、Bollée[1988: p. 67] äussere Daseinsgrundlagen 、 訳 統 一
uvahi 用語 難解 窺 。 、PSM Sū I. 2 karma 表 、 本稿 理解 倣 。 理由 、 振 払 対象 uvahi 説 点 着目 。 教聖典 「振 払 (㲋 dhū)」 表現 業 煩悩 対 用 、特 業 関 用法 多 、重要 従来指摘 (榎本[1987][2001]、阿部[2001: pp. 92-93, 277-288]、山崎[2001] 参照)。 、 上記 用例 同 章 「振 払 」 表現 比喩的 用 業滅 表現 用 例 見 以下 示 。 Sū I. 2. 1. 15 (p. 12. 15-16)
sauṇī jaha paṃsuguṇḍiyā vihuṇiya dhaṃsayaī siyaṃ rayaṃ evaṃ daviovahāṇavaṃ kammaṃ khavai tavassi māhaṇe.
塵 覆 鳥 付着 塵 振 払 散 、
、「振
払
」
目的語
多
塵(raya)
関
用例
41)
、初期仏典
「塵 振 払 」
用例
42)見
、
「振 払 」 目的語
uvahi
塵 適
言
。
、
視点
「業
体
漏
入
」
移
、漏入(āsava)
取
込
(āyāṇa, ādāṇa)
用語
、「近
置
」
uvahi
比
、単語
自身
明瞭 業 体 流 込
様子 表現
言
。一方、
業
用法
対照的
、主体
身
様々
所有物
「近
置
」
表現 即
考
。
、語 成 立
、業
方 表 用語
uvahi
定着
、身
表
外面的
uvahi
用例 多 要因
得
。
、古層以外
教聖典
目
向
、Viyāhapaṇṇatti 25. 7
43),
Uvavāiya 30
44)、六種類
内的苦行
関
説
。
放捨
(viosagga) 項目
、実体
関
放捨(davva-viosagga) 実
体
(状態) 関
放捨(bhāva-viosagga)
分類
45)。
、前者
肉体(sarīra)、集団(gaṇa)、食 物 飲 物(bhattapāṇa)
共
uvahi
、後者
汚 (kasāya)、輪廻(saṃsāra)
共
業(kamma)
配置
考慮
入
、uvahi
外面的
所有物
意味
、業
uvahi
範疇
看取
。
、外面的
、自制 修行 、苦行者 真 業 破壊 。
但 、振 払 対象 業 、他 可能性 考慮 必要
。 、 uvahi 業 表 可能性 指摘 過 。
jayā dhuṇai kamma-rayaṃ (Das 4. 21 (p. 16)), vihuṇāhi rayaṃ pure kaḍaṃ (Utt 10. 3 (p. 102)), aṭṭhaviha-kamma-raya-malaṃ vidhuṇita (Isi 23 (p. 523)) 用例 「塵 振 払
」 業 関連 説 言 。
SN 9. 1 (Vol. I, p. 197), Ud 3. 1 (p. 21).
Muni Nathmal (ed.), Aṅga Suttāṇi II, Ladnun, 1974, pp. 971-975.
E. Leumann (ed.), Das Aupapātika Sūtra: erstes Upānga der Jaina: Einleitung, Text und Glossar (Abhandlungen für die Kunde des Morgenlandes, VIII-2), Leipzig, 1883, pp. 40-44.
内的苦行 外的苦行 関 、古層 教聖典 Utt 30 (pp. 212-215) 既 見 、内定苦行 放捨 項目 肉体 捨 (kāyassa viussaggo) 説明 。但 、Alsdorf[1966: pp. 57-62] 韻律 観点 、Utt 30 二次的 増補 部分 見 指摘 。 41) 42) 43) 44) 45)
所有物 意味
uvahi
用法 一般的
。
3.初期仏典における用例
既 、
教聖典
uvahi
用法 考察
。古層
教
聖典 初期仏典
間 多
平行句 用語 共通性
考慮 入
、初期仏典中
uvahi
類似
用法
予想
。
、外
面的 所有物 関
用例 挙
。
SN 1. 2. 2 (Vol. I, p. 6. 9-13)
nandati puttehi puttimā gomiko gohi tath-eva nandati
upadhīhi narassa nandanā na hi so nandati yo nirūpadhīti
子
持 者 子
喜 。同様 牛飼
牛
喜 。
諸々 所有物(upadhi)
人
喜
。実 所有物 離
者 喜
。
socati puttehi puttimā gomiko gohi tath-eva socati
upadhīhi narassa socanā na hi socati yo nirupadhīti.
子
持 者 子
憂
。同様 牛飼
牛
憂
。
諸々 所有物
人
憂
。実 所有物 離
者 憂
。
upadhi
46)、身
世俗的 所有物 表
47)言
。一方、内面的 所有物 関
、
明確 表 用例 見受
SN-a 1. 2. 2 (Vol. I, pp. 31-32) 、upadhi kāma-upadhi, khandha-upadhi, kilesa-upadhi, abhisaṅkhāra-upadhi 四 種 類 、 用 例 upadhi
kāma-upadhi 相当 説明 。
Jā 538 (Vol. VI, p. 22) upādhiratha Jā 544 (Vol. VI, p. 252) upādhiya
車(ratha) 関連 、前者 upādhi 註釈 、黄金 履
物(suvaṇṇa-pādukā) 表 、後者 upādhiya 車 一部分 看取 。 、用
例数 少 upādhi 語 外面的 所有物 表 考 、 教聖
典 uvahi 関連 言 。
46)
。
、初期仏典
「所有」 意味
upadhi
用例
48)。
Ud 3. 10
49)(VRI, p. 106. 3-5)
upadhiñ hi paṭicca dukkham idaṃ sambhoti,
sabbupādānakkhayā natthi dukkhassa sambhavo.
所有(upadhi)
苦 生
。
一切 執着 滅尽
、苦 生起
。
lokam imaṃ passa; puthū avijjāya paretā bhūtā bhūtaratā aparimuttā;
世間 人 見
。無明 敗
凡夫
諸々 存在 〔
〕
存在 楽
、解脱
。
ye hi keci bhavā sabbadhi sabbatthatāya
sabbe te bhavā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā
、
生存
所 、全体 存在 、
一切 生存 無常
、苦
、変化
性質
。
、upadhi
執着(upādāna)
同義
看取
、
upadhi
所有物
訳
。以上
引用文
要約
、「所有
苦
生
。
、対象
生存 無常
変化
」
理解
。
、同様
句
、
socanti janā mamāyite, na hi santi niccā pariggahā
50)(人々 我
拙稿(唐井[2015: pp. 4- 5 ]) 参照。
PTS 版 見 該当箇所 混乱 多 見 意味 把握 。 、平行句 参
考 訂正 思 VRI 版 従 。尚、VRI 版 該当箇所 散文
扱 、以下 示 平行句 比較 引用 。
Uv 32. 37-38
pratītya duḥkham upadhiṃ bhavaty upadhisaṃbhavam kṣayāt sarvopadhīnāṃ tu nāsti duḥkhasya saṃbhavaḥ. (37)
所有 苦 。〔 〕所有 生 。
一方、一切 所有 滅尽 、苦 生起 。
anityā hi bhavāḥ sarve duḥkhā vipariṇāminaḥ
paśyataḥ prajñayā sarve kṣīyante nābhinanditāḥ. (38)
、一切 生存 無常 、苦 、変化 性質 。
知慧 見 者 、一切〔 生存〕 滅尽 、歓喜 。
48) 49)
憂
。
諸々 取得物 常住
)
用例
、
upadhi
所有 訳
、後半 生存 無常
理由句 意味
言
。
以上、
教聖典
引
続
、初期仏典
upadhi
関
、
限
用例
確認
。
両教 用法 関
纏
。
、外面的 所有物 用例 両教 共通
用法
51)言
。一方、内面
的 用法
特殊性 垣間見
。
教 業
所有物 見做
uvahi
用
、仏教
所有物
、「所有
」
作用
着目
、所有欲
意味
upadhi
用
。仏教
同様、
教
無所有
主張
、所有欲
否定
文脈
確認
52)、uvahi
役割 果
。
4.おわりに
本稿
、
教聖典
uvahi
内面的 所有物 外面的 所有
物
分類 、
用法 確認
。
、補遺的
初期仏典
upadhi
用例 扱
。
古層
教聖典
、uvahi
業
方
表
考
Sn 805. Sū I. 2. 2. 9 (p. 14) 参照。Ṭhāṇaṃga, Viyāhapaṇṇatti 見 肉体(sarīra) 表 uvahi 用法 初期仏典 見出
、以下 示 用例 相当 言 。
It 77 (p. 69. 10-13)
kāyañ ca bhindantaṃ ñatvā viññāṇañ ca virāguṇaṃ upadhīsu bhayaṃ disvā jātimaraṇam-ajjhagā
肉体(kāya) 壊 、識 衰 知 、
諸々 所有物(upadhi) 恐 見 、生死 理解 。
資料 upadhi ab 句 考 、肉体 識 所有物 見做 。 、
韻 文 資 料 付 随 散 文 資 料(It 77 (p. 69)) bhindantāyaṃ bhikkhave kāyo, viññāṇaṃ virāgadhammaṃ, sabbe upadhī aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā(比丘 、
肉体 壊 。識 衰 性質 。一切 所有物(upadhi) 無常 、苦 、 変化 性質 ) 、upadhi 肉体 識 指 言 。 中村[1991: pp. 220-222]、山崎[2018: pp. 441-442, 608-610, 633-634] 参照。 50) 51) 52)
用例 見
。
、
類 用例
程見
、身
表
uvahi
用例
多
占
。
、本稿
業
表
uvahi
定着
理由
、uvahi
用語
upa-√dhā(近
置 ) 派
生語
着目 、「近
置 」
表現
教
業
方 表 語
適
、
、身
外面的 所有物
適
表現
可能性 指摘
。加
、業
uvahi
範疇外
資料
提示
、外面的 所有物 表
uvahi
用法 一般的
指摘
。
、以上 二
視点
初期仏典 眺 、
教 共通
用法
、仏教特有 用法
確認
。
初期仏典
upadhi
関
問題
縁起説
用例
。三支縁起説
53)upadhi
支分
縁起説
54)、
以外 各支縁起説
upadhi
支分
。
、縁起説
限
、upadhi
体系
化
思想
中
用
非常
少
。
、
upadhi
他 各支縁起説 支分
用
、
縁起説 成立史上、三
支縁起説
位置
考察
、
稿 改
。
【略号表】AMgD Muni Shri Ratnachandraji Maharaj, An Illustrated Ardha-Māgadhī Dictionary, 5 vols.
Āy Āyāraṃga, W. Schubring (ed.), Ācārāṅga-Sūtra: erster Śrutaskandha: Text, Analyse und Glossar (Abhandlungen für die Kunde des Morgenlandes, XII- 4 ), Leipzig, 1910.
Āy(J) Āyāraṃga, Muni Jambūvijaya (ed.), Āyāraṅga-Suttam (Jaina-Āgama-Series, No. 2 (1)). CPD A Critical Pāli Dictionary, Copenhagen, 1924-.
Das Dasaveyāliya, E. Leumann (ed.) & W. Schubring (tr.), The Dasaveyāliya Sutta,
Ahmedabad, 1932.
Isi Isibhāsiyāiṃ, W. Schubring (ed.), Isibhāsiyāiṃ: Aussprüche der Weisen (Alt- und
Neu-Indische Studien, 14), Hamburg, 1969. It Itivuttaka, PTS. Jā Jātaka, PTS. PSM H. D. T. Sheth, Pāia-sadda-mahaṇṇavo. SN 12. 66 (Vol. II, pp. 107-112). 拙稿(唐井[2015]) 参照。 53) 54)
PTS Pali Text Society. SN Saṃyutta-Nikāya, PTS.
Sn Suttanipāta, PTS.
SN-a Saṃyuttanikāya-Aṭṭhakathā (Sāratthappakāsinī ), PTS.
Sū Sūyagaḍaṃga, P. L. Vaidya (ed.), Sūyagaḍaṃ: For the first time Critically Edited with the
Text of Niryukti, Various Readings, Notes and Appendices Part I, Poona, 1928.
Ud Udāna, PTS.
Utt Uttarajjhāyā, J. Charpentier (ed.), The Uttarādhyayanasūtra being the first Mūlasūtra of the Svetāmbara Jains (Indian repr.), New Delhi, 1980.
Uv Udānavarga, F. Bernhard (ed.), Udānavarga, Göttingen, 1965.
VRI Vipassana Research Institute. 【参考文献】
Alsdorf, Ludwig
[1966] The Ārya Stanzas of the Uttarajjhāyā: Contributions to the Text History and Interpretation
of a Canonical Jaina Text, Wiesbaden, 1966.
Bhattacarya, Kamaleswar
[1968] Upadhi-, Upādi- et Upādāna- dans le Canon bouddhique pāli , Mélanges d'Indianisme (a
la mémoire de Louis Renou ), Paris, 1968, pp. 81-95.
Bollée, Willem B
[1988] Studien zum Sūyagaḍa: Textteile, Nijjutti, Übersetzung und Anmerkungen, Teil II, Stuttgart, 1988.
Dixit, K. K
[1973] Evolution of the Jaina Treatment of Ethical Problems , Sambodhi, 2-1, 1973, pp. 19-38. [1978] Early Jainism (L. D. Series, 64), Ahmedabad, 1978.
Jacobi, Hermann
[1884] Jaina Sūtras I (The Sacred Books of the East, XXII), Oxford, 1884. [1895] Jaina Sūtras II (The Sacred Books of the East, XLV), Oxford, 1895. Ohira, Suzuko
[1994] A Study of the Bhagavatīsūtra (Prakrit Text Series, XXVIII), Ahmedabad, 1994. Schubring, Walther
[1926] Worte Mahāvīras: Kritische Übersezungen aus Kanon der Jaina, Göttingen, 1926. [1935] Die Lehre der Jainas, Berlin und Leipzig, 1935.
Schumithausen, Lambert
[1992] An Attempt to Estimate the Distance in Time between Aśoka and the Buddha in Terms of Doctrinal History , The Dating of the Historical Buddha Part 2, Göttingen, 1992, pp. 110-147.
Shah, Nagin J
[1977] Rajas and Karman , Sambodhi, 6-1, 2, 1977, pp. 57-62. 阿部慈園 [2001] 『頭陀 研究 ─ 仏教 中心 』春秋社, 2001. 煎本信行 [1986] 「初期 教 業 ─ raya ─」『印度学仏教学研究』34-2, 1986, pp. 48-51. [1987] 「śalya salla 」『宗教研究』271, 1987, pp. 166-167. 宇野智行 [2013] 「不殺生 不注意(pramāda)」『印度学仏教学研究』62-1, 2013, pp. 230-236. 榎本文雄 [1979] 「āsrava(漏) 成立 ─主 古層経典 ─」『仏教史学研 究』22-1, 1979, pp. 17-42. 榎本正明 [1986] 「Suyagaḍaṅga 第一篇第 2 章 研究」『佛教大学大学院研究紀要』14, 1986, pp. 27-54. [1987] 「Jaina tapas 」『華頂短期大学研究紀要』32, 1987, pp. 12-30. [2001] 「dhuta 成立 」『佛教学浄土学研究』永田文昌堂, 2001, pp. 51-63. 金倉圓照 [1944] 『印度精神文化 研究 ─特 中心 ─』培風館, 1944. 唐井隆徳 [2015] 「三支縁起説 成立 ─ upadhi 用例 通 ─」『佛教大学大学院紀要 文学研究 科篇』43, 2015, pp. 1-18. 谷川泰教 [1981] 「蓮華 水」『仏教学会報』7, 1981, pp. 11-20. 長崎法潤 [1979] 「 業思想」『業思想研究』平楽寺書店, 1979, pp. 499-533. 中村元 [1991] 『中村元選集〔決定版〕第10巻 思想 自由 教』春秋社, 1991. 服部弘瑞 [2011] 『原始仏教 於 涅槃 研究』山喜房佛書林, 2011. 宮本正尊 [1975] 「縁起説 一考察 ─ upadhi ─ 」『印度学仏教学研究』23-2, 1975, pp. 723-727. 山崎守一 [2001] 「初期 教 頭陀」『仏教思想仏教史論集』山喜房佛書林, 2001,pp. 77-97. [2018] 『古代 沙門 研究』大蔵出版, 2018.