ヘルモゲニアーヌスと訴権競合問題

ヘルモゲニアーヌスと訴権競合問題

その他のタイトル Hermogenianus und das Problem der Klagenkonkurrenz

著者 岡 徹

雑誌名 關西大學法學論集

巻 62

号 4‑5

ページ 2136‑2095

発行年 2013‑01‑30

URL http://hdl.handle.net/10112/7726

ヘ

）レ

モ

ゲ

~'

• L 

ァ

l 

ヌ

ス

と

訴

権

尺

問 題

岡

徹

四 現 代 の 学 説 に つ い て

クヤキウスの論述について

次

ヘルモゲニアーヌスの経歴および業績などについて

ヘルモゲニアーヌスの条文について 目

(.‑<) 

ー

(~t-1-'~l\t>--ー区K

(Hermogenianus)

ゴ嘉l呉翠

l

兵

l

暉只謬配咋心

11

兵自母

S

槃

̲ps;;:;‑

祖や

magister libel‑

(N) (M) lorumや~0~゜や菜竺,iド"°1'x~~一1ド"<:""I'‑‑ー区

K

(Diocletianus)嗅礼琴営起や~~゜

"His 

tenure 

as 

Diocletian's  secretary  began  on  1  January  293,  when  there  is  a  rescript  which  asserts  that  the 

substance 

of  truth  cannot  be  changed  by  a  wrong  description.  It  continues  at  least  until  30  December  294  when 

a  text  from  Nicomedia  places  the  onus  of  proof  of  payment  on  the  payer.  It  is 

safe 

to  assume  that  his  tenure 

(....) 

under  Diocletian  extended  to  the  end  of  294."  (Honore) 

Very  good 

-0i船窓や~~

゜

CJ.  1.  18.  5. 

Cum  falsa  demonstratione  mutari  substantia  veritatis  minime  possit,  respondendo  id  quod  patemum  erat  ex 

(LI)) 

matemis  esse  bonis  nihil  egisti. 

CJ.  8.  42.  25. 

Solutionem  adseveranti  probationis  onus  incumbit:  quo  facto 

chirographum 

condicere  potest. 

"The 

rescripts  cited 

above (n. 

506‑9)  suggest  that  around  the  turn  of  the 

century 

H.  was 

in 

the  east, 

(<O) 

presumably  as  praetorian  prefect."  (Honore) 

CJ.  8.  53 .  24. 

く~W~l\l'--

ー区ぺ心苗迭卦器ぐ嘘国毎

i

くギ(i 1 1 111自）

巨坦~~(11~自・1‑Rrr)t> 

‑1<< 

(111 1

11

111) 

Si  patri  tuo  heres  non  extitisti,  ex  facta  ab  eo  liberalitate  titulo  donationis  non  posse  iura  tua  laedi 

manifestissimi  iuris  est. 

CJ.  7.  22.  2 . 

Praestat  firmam  defensionem  libertatis  ex  iusto  initio  longo  tempore  obtenta  possessio.  favor  enim  libertatibus 

debitus  et  salubris  iam  pridem  ratio  suasit,  ut  his,  qui  bona  fide  in  possessione  libertatis  per  viginti  annorum 

spatium  sine  interpellatione  morati  essent,  praescriptio  adversus  inquietudinem  status  eorum  prodesse  deberet,  ut 

et  liberi  et  cives  fiant  Romani.  (25  June  300) 

CJ.  4.  12.  4. 

Cum  te  ideo  ex  persona  filii  tui  commemores  conveniri,  quod  pro  debitis  eius  aliquid  intulisse  videaris, 

defensionibus  tuis  uti  apud  eum,  cuius  super  ea  re  notio  est,  minime  prohiberis,  ut  is  ad  solutionem  alieni  debiti 

urgueri  te  non  patitur. 

CJ.  2.  30.  4. 

In  iudicio  de  liberali  causa  sententiam  pro  libertate  latam  ne  quidem  praerogativa  minoris  aetatis  sme 

(r‑) 

appellatione  posse  rescindi  ambigi  non  potest

. 

(6  Jan  303) 

吋

Haec, quae  neccessario  corrigenda  esse  multis  retro  principibus  visa  sunt,  interea  tamen  nullus  eorum  hoc  ad 

effectum  ducere  ausus  est,  in  praesenti  rebus  donare  communibus  auxilio  dei  omnipotentis  censuimus  et  prolixitatem 

litium  amputare,  multitudine  quidem  constitutionum,  quae  tribus  codicibus  Gregoriano  et  Hermogeniano  atque 

(co) 

Theodosiano  continebantur,  ……・ 

窓出塁炉器竺

'Codex Hermogenianus 

C睫薔抽ゴ如C(~I-\J~l\l"---ー区kや~t-Q..lJ 

111m 

0ヤ̲:;t,Q

゜

"In 

a  thorough 

study 

in  1964  Liebs  concluded  that  the  editor  of  the  Codex  was  the  same  as  the  author  of 

Juris  Epitomae,  Summaries  of  the  Law  (Lenel  1889: 

1. 

265‑78;  Liebs  1964:  23‑30;  Cenderelli  1965: 

239), 

a 

(o,) 

work  of  about  300  AD  (Liebs  1964:  13‑22)."  (Honore) 

"It 

may  have  been  released  in  Milan  in  295.  The  compiler  Hermogenian  was  apparently  magister  libellorum 

and  then  later  praetorian  prefect,  mirroring  the  path  of  some  earlier  jurists.  …… We  have  only  a  few  fragments 

of  the  Codex  Hermogenianus  that  apparently  was  short  enough  to  be  divided  into  titles,  but  not  separate  books. 

The  Collator  quotes  from  this  late  Roman  law  code  twice  (but  the  second  is  an  extended  extract  with  several 

ぼ）

constitutions).  (Frakes) 

奎田禁認S蒋苔竺％や~t,Q゜

「ぶぷ

h

::‑‑か

KC

坦攣

(Codex Gregorian 

us)~ ~ おく全1-\J~l\i'---区KC坦釦(Codex

Hermogenianus)  Gre‑

gorius 

(Gregoriaunus ?)全Hermogenianus

全＃霊'<('::--叶よ氏瞑臼謬森認や

~0心涅遠国菜r宜抑◎速絲

ユ全全心毎坦惑竺＇忌全ヤ,.

~]零(liber,

volumen) 

C溢や竺ぐマヤ痣:l::'.C蜻lil造S丑,0~溢~~心菜~cや

codex ..lJ

営豆菜心゜……悉神

ti~忌脚ユ哀t,-1'-Q要保心⇒ヤ＇啜忌廷11兵111~~お臣母

S

蚕坦如如i{,.やc~~醍惑

ぬ菜心亡菜勾妥,~J菜憫心巡は毎+g~菜＇やS要+gQID擬全海,-),'.;~Q竺111-l(K=1母~~呂ぬ菜心゜卜J

C l  1

坦釦心全

く全出ふI¥I'‑‑ー区K..lJ茜避乱器ぐ諸国語

1 (

兵

( 1 ]  1  1 11 

I 

1 ) 

巨迅途1(11~目・ば索ギ

0 ( 11 1  1 11 1 ) 

はく

:4

E:;; 再製~~ ~.,(j) E:;; やさ{:f,Vヤ逗報S艤lllや~s:::-'匡抑心全~1廷心⇒ヤ竺逗兵心袋亡菜勾.,(j),叶K~I\~区K

札句届坦~ij尉酪ユ益磁ぬ菜心器坦E:;;, ¥"心

11 1 1  11

母弐淀E:;;.,;) E:;; 竺卜）E:;; 

1  1

坦攀全心浜正ぬ菜心心嬰装釦0菜,f J菜如唄

⇒

ャ

(::::) (~) 坦罹IllE:;; 1活如呈心リ心条や抽心゜」

M"~'.:'r-J-や一(Kri.iger)全く全1-\-J~叶トー区

KG'

瑯蜻

IIIUl]l111

忍

⇒

~(1兵1

11

母）

゜

,,Die  ji.ingsten  der  in  Justinians  Digesten  ausgezogenen  Juristen  sind  Hermogenianus  und  Aurelius  Arcadius 

Charisius

. 

Ersterer  hat  sechs  Bucher  iuris  epitomae  geschrieben,  welche  selbstandig  verarbeitete  Auszi.ige  aus 

den  fri.iheren  J uristenschriften  in  kurzen  Satzen  ohne  Anfi.ihrung  der  Literatur  geben  und  den  Sententiae  von 

ぼ）

Paulus  am  nachsten  verwandt  sind

." ほ）リ菜旦吋菜さ,.<全出ふ

l¥

r,‑..̲ー区

KE;

榔暢

III

如竺

iuris

epitomaeや~r-0゜

ぼ）~.

Lenel,  Palingenesia  I  :1.  IURIS  EPITOMARUM  LIBRI  VI

知的0,..., • 砂至冊や~t-0゜知鯰柑知唸絲ゴ

ま(S.268)や~t-0゜ぼ）封は呟~t-0::::--一゜~KS'瑯攀(HERMOGENIANS)さ

',,Kein Jurist  ist  angefuhrt,  nur  zweimal  ein 

Kaiser."~ 罹Ill>

¥‑J .:; r‑0

゜

D.  37,  5,  23. 

Hi,  quibus  vel  relictum  vel  virile  divus  Pius  conservari  constituit,  ex  servis,  qui  libertatem  propter  bonorum 

possessionem  contra  tabulas  acceptam  consequi  non  potuerunt,  nihil  habebunt. 

D.  48,  4,  9 . 

Eorum, qui maiestatis crimine damnati sunt, libertorum bona liberis damnatorum conservari divus Severus 

decrevit et tune demum fisco vindicari, si nemo damanati liberorum existat. 

in. Detlef Liebs, 

HERMOGENIANS 

IURIS EPITOME, Zurn Stand der romischen J urisprudenz im Zeitalter 

Diokletians, Gottingen, 1964全く会出~l\i'----ー区KE;‑榔釦

:.20

勾パ慰心゜

(‑) OCD G H ermogemanus, Aurelius (?) G~tm (THon)如~\臣戸心゜(N) ,, In den J ahren 293 und 294 war Aurelius Hermogenianus Diokletians Libellsekretar, off en bar sein ordentlicher magister libellorum…." (Detlef Liebs, Hofjuristen der r畑mischen Kaiser bis Justinian, Verlag der Bayerischen Akademie der Wissenschaften in Kommission beim Verlag C.H. Beck Miinchen, 2010, S. 85.) (M) ,,Diokletian (284‑305 n. Chr.) ist nur <lurch wenige J ahre von Aurelian gtrennt." (Alfred Heuss, Romische Geschichte, 10. Aufl., Herausgegeben, eingeleitet und mit einem neuen Forschungsteil versehen von Jochen Bleicken, Werner Dahlheim und Hans‑Joachim Gehrke, Ferdinand Schoningh, 

Paderborn・Miinchen・Wien・Zurich, 

2007, S. 434.) ,,Er starb erst im Jahre 316." (S. 448.) 

(‑‑s;1<) Tony Honore, Empereors and Lawyers, Second Edition, Clarendon Press・Oxford, 1994, p. 177. (u‑.,) P. 177, n. 498. 

弐戸叶梱坦郵竺堆怜孟

:l.l-\-J~!t1入~:2-4如(<.0) P. 179. 

(c:‑‑) Gennaro Franciosi, II processo liberta in diritto romano, Casa editrice Jovene Napoli, 1961, p. 285~\淫゜(00) 坦華(G性似゜

(m) Honore, Empereors and Lawyers, p. 177. (8) Robert M. Frakes, Compiling the Collatio Legum Mosaicarum et Romanarum in Late Antiquity, Oxford University Press, 

く~I-\-'ぶ1\I'‑‑ー区k匁茜避乱器ぐ口室製やI(111 1110) 

巨坦途4(11~臣・は食ギ

11  (1  1  1  1  1

兵）

2011, p. 80‑81. 

（：：：：） 華田『ロー忙迅-~1~』国1111冨~)L--゜

(~) "The CH, named after Hermogenian, magister a libellis to Diocletian, followed the model of the CG, comprising responses 

from AD 293‑294 composed by the eastern imperial petitions department, headed by Hermogenian." (Serena Connolly, Lives 

behind the Laws, The world of the Codex Hermogenianus, Indiana University Press, 2010, p. 39.) 

"Justinian's Codex is expressly designed to incorporate in a revised and shortened version the three previous codices 

(Gregorian, Hermogenian and Theodosian) with more recent constitutions including Justinian's own enactments." (Tony 

Honore, Justinian's Dogest: Character and Compilation, Oxford University Press, 2010, p. 5.) 

,,Diese Gesetze wurden auf ein zu Beginn der Arbeiten festgestelltes Titelgertist verteilt, das auf der Grundlage der Rubriken 

des Theodosianus weitere, vornehmlich privatrechtliche Titel aus dem Gregorianus und Hermogenianus tibernahm." 

(Romische Rechtsgeschichte, Zweiter Abschnitt, aus dem Nachlass von Franz Wieacker herausgegeben von Joseph Georg 

Wolf, 2006, Verlag C. H. Beck, Mtinchen, 2006, S. 292.) 

John Noel Dillon, The Justice of Constantine, The University of Michigan Press, 2012, p. 27‑29, p. 58~\産゜

ぼ）Paul Kruger, Geschichte der Quellen und Litteratur des romischen Rechts, Zweite Auflage, Mtinchen, 1912, S. 254f. 

(::;) Heumann/Seckel E;; Epitome !1'Auszug, z.B. Hermogeniani libri epitomarum (1. 41. 43 D. 27, 1) ..lJ~r-0゜

（臼）S. 265‑S. 278. 

ぼ）S. 11 (Einleitung). 

1 1 

(‑) (N) ‑Tony Honore, Emperors and Lawyers, Second Edition, 1994忍TheAge of Diocletian 282‑305 AD釘配圧~;ヤ'

く~t\.J~1\f>‑‑‑ー区K!.‑10;ヤ愉眉

□

ャ

;r‑Q ゜

"It  remains  to  show  in  detail  that  the  style  of  Hermogenianus  who  wrote  Juris  Epitomae  (IE)  is  the  same  as 

that  of  the  author  of  the  rescripts  of  293‑6.  The  IE  material  amounts  to  about  a  sixth  or  seventh  of  rescripts  of 

those  years.  There  are  many  parallels,  apart  from  the  condensed  style  which  is  common  to  both.  There  are 

many  parallels,  apart  from  the 

condensed 

style  which  is  common  to  both.  There  is  the  use  of 

idcirco, 

of  initial 

(M) ad, sub, 

de, 

ante, 

and  per,  of 

convenit, 

obtinuit,  …… 

~J

E;'obtinuit  E;'

栄旦奏E;;11~ 以茶~I恰ぬ菜\J;l'Q゜

D.  44.  7.  32  (2.  epit). 

Cum 

ex 

uno  delicto  plures  nascuntur  actiones,  sicut  evenit,  cum  arbores  furtim  caesae  dicuntur,  omnibus 

experiri  permitti  post  magnas  varietates  optinuit. 

~JE;'~ 似釘lil藉営ti'竺竺¾E;-~,0や~l'Q心瞬ぐ゜

「

10(;'~ 悉知ヒ掟全心(ex

uno  delicto)

翠姦

S

澁避茶赳;:̲̲)l'Q心抑

(cum ...  plures  nascuntur 

actiones)' 

――心知尺さ

(sicut)

*茶蕊全は学心＃心

(arbores furtim  caesae)

匁l]llIT兵菜l'Q(dicuntur)吋I('知J心茶~0

心匁抑

(evenit, cum 

...) -ャ,'〈ヤ如t:~

ヤ心 J

心条共和菜l'Q(omnibus 

experiri  permitti

)心:;, 可誤淀茶ー一

‑t<‑R{:j, 訳淀

S 卑配訊ふ

.0(post 

magnas  varietates

) t祁罰1"'l'Q知0~{:j,0心(optinuit)0

」

D.  41.  8.  9  (5.  epit) 

Pro  legato  usucapit,  cui  recte  legatum  relictum 

est: 

sed  et  si  non  iure  legatum  relinquatur  vel  legatum 

ademptum  est,  pro  legato  usucapi  post  magnas  varietates  optinuit. 

く全l-\-'~I\ドー区k匁苗避卦器ぐ口巨器l判

11

(I 

1  1  11 < ) 

巨坦綜-1(11~回・ば索や目(I 1 I I 1ギ） 宜求似Sギ入1ド:¥!'¥ 

!.‑1. 

:t1く唄話令茶~r-0゜リリ.'..l~ぺt‑0;HI¥‑哩茶'吾坦旦如誤心菜1‑Qi J心如

Honore

条辛据

⇒

ャ̲:;,1‑Q

゜

(.,,.) 毎坦!.-1.~士r-O~ti~や~r-0゜

CJ  7.  29.  2  (28  Jan  293) 

Nihil  pro  herede  posse  usucapi  suis  existentibus  heredibus  obtinuit

. 

CJ  4 .  37 .  1  (5  May) 

Societatem  uno  pecuniam  conferente  alio  operam  posse  contrahi  magis  obtinuit. 

CJ  5.  71.  17  (7  Dec  294) 

Inter  omnes  minores  nee  commune  praedium  sine  decreto  praesidis  sententia  senatus  cunsulti  distrahi  patitur. 

nam  ad  divisionis  causam  provocante  tantum  maiore  socio  eius  alienationem  et  sine  decreto  fieri  iam  pridem 

obtinuit. 

CJ  5 .  42.  4  (13  Dec) 

Non  omnium  tutorum  par  similisque  causa  est.  quapropter  exemplo  testamentarii  confirmatum  a  praeside  vel 

datum  ex  inquisitione  non  onerari  satisdatione  rem  salvam  fore  pupillorum  manifestum  est,  pluribus  autem  datis 

ex  inquisitione  tutoribus  illum,  qui  satis  secundum  formam  edicti  rem  pupilli  salvam  fore  dedit,  in  administratione 

praeferri  iam  dudum  obtinuit. 

CJ  9.  45.  6  (29  June  299) 

In  executionibus  cnmmum  obtinuisse  videtur  illos  destisse,  qm  ammum  accusationis  implendae  prorsus 

desseruerunt.  cum  igitur  aliis  ex  causis  vel  simplicitatis  ratione  necdum  te  ad  finem  vindictae  pervenisse  preces 

tuae  testentur,  poteris  postposita  formidine  impedimenti  super  aliquantulo  siliento  institutam  accusationem 

secundum  leges  perferens  quam  probabis  tibi  debitam  vindictam  reportare. 

吋¾-tiギ令'<:-)\-~似や~t-0゜リリは担揺Sく~1-\-l~ll~ー区K~~似や~t-0

D.  44.  7

. 

32  (2.  epit.)

全石正や兵/愉眉

⇒

心菜ヤ;t‑0

゜

,,Haectenus  mihi  visum  est  de  diversis  rationibus  disputare,  quas  superior  aetas  amplexa  est.  Quam  quae 

secuta  est  quo  iure  fuerit  usa,  refert  Hermogenianus 

(L. 

32.  de 

0. 

et  A.,  e  lib.  2

. 

epit.  depromata): 

Cum  ex  uno  delicto  plures  nascuntur  actiones

, 

sicut  evenit,  cum  arbores  furtim  caesae  dicuntur,  omnibus  experiri 

,,,, , , , , ,, , ,, ,,,,,,, 

permitti,  post  magnas  varietates  obtinuit

. 

Reiectis  igitur  Modestini  Paulique  opinionibus,  sententia  Ulpiani  est  probata  atque  recepta.  In  eandem  d.  sententiam  conceptum  Iustm1am  quoque  e  1ctum  exstat  m 

L. 

20. 

C. 

de  furtis 

(§. 

8.  I.  de  oblig.  quae  ex  del.), 

quae  ICtorum  de  singulari  facto  dubitationem,  utrum  furti  an  servi  corrupti  actio  danda  esset,  ita  sustulit,  ut 

utramque  actionem  concederet,  neque  modum  aliquem  iis  exercedendis  imponeret,  quod,  si  ullum  aliam  ac 

(Li')) 

Hermogeniani  sententiam  Iustinianus  comprobasset,  fieri  certe  debuisset." 

M-'(一~Iド—(Beseler)茶D.

44.  7

. 

32  (2. 

epit.)~ 吋;:':)

D.  41.  8.  9  (5. 

epit.)旦~::t't-0

post  magnas  varietates  optinuit 

(<0) 心:;I\'砥窓如ti-KIドヤーI\~ー区ぺ恕E;'lnterpolatioや~t-0

(justinianische 

Redeweise)心⇒心f)心~0

:; 

¥‑.J' 

く~t\-'ぶI\!>‑‑‑‑ー区K心茜避乱器ぐ口室蛋！ギ~(11

1  11 

i() 

巨坦途-1(11~回・f‑Rtl¥t' ギ~((I

1  1  11 1‑R) 

(c‑) ＝一゜f'¥K竺凶某

S

国淀如l恰

⇒

心

(Gleichwohl lehnen  wir  Beselers  Folgerung  ab.) ゜

¾,E;;

11 ~

怜区E;;i¢#i也r'(一~l)\ーは雫写全゜

CJ  3,  31,  12§1 

Cumque  multae  varietates  et  controversiae  veterum  exortae  sunt,  eas  certo  fine  concludentes  sancimus,  si  quis 

hereditatis  petitionem  vel  susceperit  vel  suscipere  sperat  vel  movere,  alius  autem  superveniens  vel  ex  deposito 

vel 

commodato 

vel  legato  vel  ex  fideicommisso  vel  ex  aliis  causis  inquietare  vel  reum  vel  agentem  ex  persona 

defuncti  crediderit  sibi  esse  necessarium,  si  quidem  pro  legato  vel  fideicommisso  hoc  faciat,  rem  expeditae 

quaestionis  esse,  cum  possit  scriptus  heres 

cautione interposita 

non  differe  hanc  petitionem,  sed  recte  exigi  vel 

legatum 

vel  fideicommissum  sub  cautela  vel  satisdatione  pro  qualitate  personarum,  quod,  si  non  obtinuerint  eius 

iura, 

restitute  legatarius  vel  fideicommissarius  ei  datam  pecuniam  cum  usuris  ex  quarta  centesimae  parte 

currentibus, 

vel  agrum  cum  fructibus  quos  percepit,  vel  domum  cum  pensionibus,  scilicet  in  utroque  eorum 

expensis  antea  necessaria  et  utilibus  deductis:  vel  si  ipse  maluerit  litem  quidem  contestari,  expectare  autem 

hereditatis 

petitionis  eventum,  hoc  ei  liceat  facere,  ut  restitutio,  si  competeret,  cum  legitimis  augmentis 

legatario (00) vel fideicommissario 

accedat.  [a. 

531] 

CJ  6,  38,  4§1 

Et  si  quis  eorum  altercationes  singillatim  exponere  maluerit,  nihil  prohibet  non  leve  libri  volume  extendere,  ut 

sic 

explicari  possit  tanta  auctorum  varietas,  cum  non  solum  iuris  auctores,  sed  etiam 

ipsae 

principales 

constitutiones, quas ipsi auctores rettulerunt, inter se variasse videntur. [a. 531] 

(,‑‑;) Clarendon Press・Oxford. i臣壬゜

(N) P. 139‑p. 185. "This chapter analyses 1,248 rescripts of the period 282‑305, assigns them as far as possible to the secretaries who composed them and identifies two and possibly three of these secretaries. It shows how Diocletian, who surrounded himself with able lawyers, exploited and transformed the rescript system." (p. 139.) (M) P. 179. 

(‑tj<) P. 170, n. 395. 

(L.{')) Friedlich Carl von Savigny, De concursu delictorum formali 1800.: Vermischte Schriften, Band 4, 1850, S. 102f. (c.o) 

sz 

45 (1925), 

s. 

229. 

(i:‑‑) Liebs, HERMOGENIANS, S. 39, Anm. 3. (oo) Martina Miiller‑Ehlen, Hereditatis petitio, Studien zur Leistung auf fremde Schuld und zur Bereicherungshaftung in der r如mischenErbschaftsklage, Bohlau Verlag Koln Weimar Wien, 1998, S. 154, S. 391 Anm. 18~\産゜

11] 

(‑) へギ廿心KG'RecitationesSolemnes~Ad

L. 

Cum ex uno, XXXII. 

心求択如藍園心ヤ咀品全

~i-,Q゜

Qvod diximus in lege superiori; conditiones impossibiles testamentis adscriptas pro nullis haberi, id 

l.  3. 

de (N} cond. 

& 

demonstr. obtinuisse ait. Obtinuisse scilicet post multas varietates, controuersias 

& 

altercationes. Et 

ita quod proponitur in hac lege, id dicitur obtinuisse post magnas varietates. Plinius 2. ￡pistol. Quae 

sententia, inquit, non praeualuit modo, sed omnino post tantas dissensiones fuit sola frequens. Id autem 

く~r\J~I\!'--ー区k心茜避卦器ぐ口室犀lやギ(1 

1  1 

I 

1

臣）

巨迅tli(l 

l ~

自・ば愈ギ<

(11  1  1111 1) 

obtinuit, vt ait hoc loco, vt cum ex vno delicto, ex vno facto plures nascuntur actiones, omnibus vti liceat, vt 

ponit exemplum in arboribus furtim succisis, ex quo delicto multiplex nascitur actio, actio arborum furtim (C')) caesarum ex duodecim tabulis, actio damni iniuria dati, ex lege Aquilia, 

& 

interdictum, quod vi aut clam. …… 

ヽギ叶心Kti'*条函全呈学心菜文叡四唸話心苗避紹鰐ヤ1‑Q(ex quo delicto multiplex nascitur actio)心

⇒

ャ

.;q.c‑‑' 

¾-~111足旦笑皿'I'<1‑Q

゜

← ‑1 actio arborurn furtirn caesarurn ex duodecirn tabulis. 

N actio darnni iniuria dati, ex lege Aquilia. 

M interdicturn, quod vi aut clam. 

ピ

）

IACOBI CVIACII IVRISCONSVLTI PRAECLARISSIMI, REGII CONSILIARII, Recitationes Solemnes IN VARIOS, 

EOSQVE PRAECIPVOS Digestorum titulos, proximae a praefatione paginae adjectos. OPVS VT PRAECLAR VM AC 

LONGE PRIORIBVS N ER VOS/VS, !TA ET BONO antecesso四miuris, ac studiosorum, nunc primum iure publico donatum. 

Cum Indice rerum & verborum satis sufficienti, Nee non Gratia & Priuilegio Sacr. Caesar. Majestat. decennali. 

FRANCOFVRTI Ex Officina Paltheniana Sumtibus Haeredum Petri Fischeri. M. D. XCVI. p. 1214‑1215. 

(N) Ulpianus libro sexto ad Sabinum. Optinuit impossibiles condiciones testamento adscriptas pro nullis habendas. 

(M) Edward Peters, The Sacred Muses and the Twelve Tables : Legal Education and Practice, Latin Philology and Rhetoric, 

and Roman History, in Law as Profession and Practice in Medieval Europe, Essays in Honor of James A. Brundage, Edited by 

Kenneth Pennington The Catholic University of America USA and Melodie Harris Eichbauer, Florida Gulf Coast University, 

Fort Myers, USA, Ashgate, 2011, p. 137-151~ 淫゜

自

(‑) 

ー

△令ヽ全く~1-\J~l\

r,...̲

ー区

KG

如

S

潔奴如縄

⇒

ャニ心゜

く全出知Ir,..._ー区KG~似如愉唇;:̲jr-0吾淀!.1'~令ヽ

'<:‑ti'D. 47,  7,  1. 

ぶ丑;)

D.  47,  7,  11. 

(恒対やく心る゜:::_,t--~KG妥(N) G) 

!.l 

l]IIIT忍̲)¥‑.I :; r‑0

゜

D.  47,  7  G

縣睾ゴ

ARBORUM FURTIM  CAESARUM

や念心゜

D.  47,  7,  1.  (Paulus  libro  nono  ad  Sabinum) 

Si  furtirn  arbores  caesae  sunt,  et  ex  lege  Aquilia  et  ex  duodecirn  tabularurn  dandarn  actionern  Labeo  ait:  sed 

Trebatius  ita  utrarnque  dandarn,  ut  iudex  in  posteriore  deducat  id  quod  ex  prirna  consecutus  sit  et  reliquo 

(M) 

condernnet. 

D.  47,  7,  11.  (Paulus  libro  vicensimo  secundo  ad  edictum) 

Sed  si  de  arboribus  caesis  ex  lege  Aquilia  actum  sit,  interdicto  quod  vi  aut  clam  reddito  absolvetur,  si  satis 

prima  condemnatione  gravaverit  reum,  manente  nihilo  minus  actione  ex  lege  duodecim  tabularum. 

△令ヤ拉,

¾-

E;; 知0U痣マ゜

祖二把出坦..YE;;苗避条担華く芸E;;-<心心S営乏旦~,(;!,為辻葉

⇒ ¥‑‑1  ; 

心心S,, 0 f J ,l,̲J豆謀二感,(;!,; ゜

Lex Aquilia

豆'

や菜如弼嫁⇒⇔全0~゜ぬ心

U actio  arb.  fun.  caes. 

~

祖心や菜如苺経ギ后謎塩心̲̲)

¥‑‑1 

E;; ~ 苺圧

⇒

心゜‑<知J菜心

匡論避S巨~E;;室旦ゃ

⇒

ヤ＇把出坦E;;

actio  iniuriarum

心坦即μIIE;; 

actio  iniuriarum 

E;; 巨送釘室山忘

2

心蓉沓迷勾+

く全出ぶ1¥I'‑‑‑ー区ぺ心茜避卦器ぐ口臣蛋！ギ~(111 1111) 

巨坦途-1(11~目・ITTllft' 

<o 

(111111) 

t.t: 

薬豆＇裳笞ヤ心据訃唇S心‑Q

u. 

距正ぬ菜やさ心心~.:;: 

Gai.  D.  19,  2,  25,  5  U. 

玲.:;¥Jさ心でや豆知謬,.:; ~ 菜呈

⇒

ャ

~Pompon. —Ulp.

D.  47,  7,  3, 

3~.1-tおPaul.

D.  12,  2,  28,  6  U. 

芯ニャ竺

'succidere U.  .1‑t  0

ヤ湮学ぬ菜心

+

11砥坦如倖避(..,.) 茶＇語蚕忌旦~~~痢圧因品⇔坦坦仕甜心̲j\--'乱環1"'t-0゜心⇒全は基豆心⇒ャ~~や~t-0゜

リ~11澤似竺％や~t-0゜

Gai.  D.  19,  2,  25,  5 . 

lpse  quoque  si  exciderit,  non  solum  ex  locato  tenetur,  sed  etiam  lege  Aquilia  et  ex  lege  duodecim  tabularum 

arborum  furtim  caesarum  et  interdicto  quod  vi  aut  clam  :  sed  utique  iudicis,  qui  ex  locato  iudicat,  officio 

continetur,  ut  ceteras  actiones  locator  omittat

. 

D

. 

19, 

2~ ぷ"'"',..L~ざ

LOCA TI  CONDUCT! 

や伶心゜

Pornpon.  —

Ulp.

D

. 

47,  7,  3,  3 

Sed  si  quis  saligneas  virgas  instituendi  salicti  causa  defixerit  haeque,  antequarn  radices  coegerint,  succidantur 

aut  evellantur,  recte  Pornponius  scripsit  non  posse  agi  de  arboribus  succisis,  cum  nulla  arbor  proprie  dicatur,  quae 

radiecern  non  conceperit. 

D

. 

47, 

7~ 誌製竺

'ARBORUM FURTIM  CAESARUM

やか炉

Paul.  D.  12,  2,  28,  6 

Colonus,  cum  quo  propter  succisas  forte  arbores  agebatur  ex  locato,  si  iuraverit  se  non  succidisse,  sive  a  lege 

duodecim  tabularum  de  arboribus  succisis  sive  a  lege  Aquilia  damni  iniuria  sive  interdicto  quod  vi  aut  clam  postea 

(tr.>) 

convenietur,  per  exceptionem  iurisiurandi  defendi  poterit. 

D.  12,  2~

ぷ""",..L.~~,.

DE  IUREIURANDO  SIVE  VOLUNT  ARIO  SIVE  NECESSARIO  SIVE  IUD  I CALI

や埒

心゜

△令ヤ竺'

Pompon.  —

Ulp.

D.  47,  7,  3,  3

谷サお

Paul. D.  12,  2,  28,  6  :.1.  ~;

ャざ+11船坦~succidere茶正二心菜ヤ

; t‑0リ匁如迦渠

⇒

ャ;t‑0

゜

r‑¥J G'瞬屯苔全心

Gai. D.  19,  2,  25,  5

如瞑心心

caesarum

(caedere) や~r-Q゜

~·

⇒全...J~条心'△令ヤ竺~E;;~J心如醤唸心゜

actio  de  arb.  succisis

条溢‑tr.!1営之勁＃(das 

allmahliche  Vealten) 

~.(::_60ヤ:;.0心iJ心茶裔＇おふS菜'~;'..L ::--~ ー区(<D) K~t>---全''.(~.!1四云心菜,{::f,~(sie 

allem  Anschein  nach  im  hadrianischen  Album  gefehlt  hat) 

0 

△令ヤ竺'

Lene!,  Edictum 

,,Die  ． 

act10  arborum 

stammenden  actio  de 

（綜11~

・  1

兵0ギ母）

furtim  caesarurn  darf 

Die  arboribus 

SUCC1S1S.  (r‑) 如芸l恰

⇒

ャ

;r‑0 ゜

nicht  verwechselt  werden  rnit  der 

letztere  gmg  auf 

eme 

feste  poena  aus 

von  den  zwolf 

25  As  for  Tafeln 

jeden 

abgehauenen  Baum,  die  erstere  ging  auf  das  Doppelte  des  Interesse.  Jene  war  beschrankt  auf  dem  Tatbestand 

,,,,,,,, 

der  arb  ．  ores  succ1sae 

， 

diese  umfasste  den  dreifachen  Tatbestand  des 

"arbores 

furtim  cmx1sse  subsecuisse 

cecidisse". 

Mit  augenscheinlicher  Beziehung  auf  diesen  Unterschied  sagt  Paul.  ad  Sabin.  9  fr.  5  h.  t.: 

,,, ,,,,, ,,,,,,,,, 

Caedere  est  non  solum  succidere,  sed 

． 

etiam  ferire  caedendi  causa,  cmgere  est  deglabrare.  subsecare  est 

subsecuisse  (!):  non  enim  poterat  cecidisse  intelligi,  quia  serra  secuisset  ....  ・・・  ・・・  ・

・・" 

く~1-\JぶI\t>‑‑‑‑ー区k心茜避卦器ぐ口室製

< 1  (11  1  110) 

巨坦尉(1澤回・

tf=i alt'  < 11  (1 1 1  1

兵）

(oo) △令ヤ豆＇坦類

nn E; 

actio~E; t{ 1]11翠ヤ貞嫌似

E;

llllK送：思（巨対や）如~~ヤ;i‑00 

D

. 

47,  7,  12  (Iavolenus  libro  quinto  decimo  ex  Cassio) 

Qui  agrum  vendidit,  nihilo  minus  furtim  arborum  caesarum  agere  potest. 

D.  47,  7,  6  pr.  (Pomponius  libro  vicensimo  ad  Sabinum) 

Si  plures  eandem  arborem  furtim  ceciderint,  cum  singulis  in  solidum  agetur. 

D.  9,  2,  43  (Pomponius  libro  nono  decimo  ad  Sabinum) 

Ob  id,  quod  ante  quam  hereditatem  adires  damnum  admissum  in  res  hereditarias  est,  legis  Aquiliae  actionem 

habes,  quod  post  mortem  eius,  cui  heres  sis,  accederit: 

・・・・・・

et hoc  aliter  constitui  sine  magna  captione  postumorum 

liberorum,  qui  parentibus  heredes  erunt,  non  poterit.  eadem  dicemus  et  de  arboribus  eodem  tempore  furtim 

caesis.  puto  eadem  dici  posse  etiam  de  hac  actione  quod  vi  aut  clam,  si  modo  quis  aut  prohibitus  fecerit,  aut 

(0>) 

apparuerit  eum  intellegere  debuisse  ab  eis,  ad  quos  ea  hereditas  pertineret,  si  rescissent,  prohibitum  iri. 

D.  47,  7,  2  (Gaius  libro  primo  ad  legem  duodecim  tabularum) 

Sciendum  est  autem  eos,  qui  arbores  et  maxime  vites  ceciderint,  etiam  tamquam  latrones  puniri

. 

(~) ”弐サ~fJ.J...J全心⇒ヤ,‑<竺,¾-~fJ心如芸掟,_),{:!, 

:t'

菜:!:1,<:!i心,{:!,,:; 心

⇒

令"""

ti 

l]lltl10

゜

缶華(~卦器ぐ哉胆ざ竺竺憫ヤ綜1:1悉途{nn~茜避匁巨送全~:;:-., 

‑tE 

all坦

S

茜避心さ竺心<幻竪送茶,{:!,,:; , 匁,:;'"リ心

ゃ~i-0゜や菜:1

0  ,:; 

ャ~,1 0~ 堂ぬ菜心,~⇒ヤや菜会ぺ旦器は蟷国⇔巨嶽岩梨(Indiz)如l伶1°'~

全 'D. 47,  7,  5, 

a c t i o n e s ヘルモゲニアーヌスと訴権競合問題 )  

a r

b . 

succis~

使 す る こ と が 許 さ れ る

あげることができない︑ (a

r b

o r

e s

  f u

t r

i m

  c a e s a e )

 

八

ヘ

  m ( 0 ni bu s  e x p e r i r i   p e r m i t t i ) と い う こ と に は な ら な か っ た で あ ろ う

︒ 彼の判断は︑

八_、̲,

そうでなければ︑

直ち に︑

( T

a t

b e

t s

a n

d )

 

(1 3 ) 

と レ ヴ ィ は 分 析 す る

︒

( D

. 

44 , 7 , 

3 2) 

発生する複数の訴権の競合という激しく論じられた問題にとって︑

すなわち法務官の訴権

十二表法の訴権を︑

という場合に片手間に思い付いたのでは決してない

︒

との間には︑

a c t 1 a 0  

r b

. f

u r

t 1

m   c

a e

s a

r u

m  

複 数 の 訴 権

d e

c e

m v

i r

a l

e   a c t i o a t   r i o n i b u s  

d i

s t

r a

e h

n d

i s

  . . ¥ . J

 

ヘルモゲニアーヌスが︑

( P l u r e s   すべてを行

(1 4

) 

D e

c e

m v

i r

a l

e   a c t i o   d   e

(1 5

) 

a c t i o   t u t e l a e

の間 という構成要件

( a c t i o )  

よりも彼が熟知している例を な行為から(g

u n

o d

e l

i c

t o

)  

木が秘かに伐られた

ヘルモゲニアーヌス

は ヽ大きな見解の相違

にと って

︑

つの不法 書いている︒

レヴ ィは

︑ ea de m  c

a u

a s

の語について︑

そしてそれゆえに特に真正な間接証拠なのである

︒ の訴権の理由は︑

a c t i o   l e g i s  

A q

u i

l i

a

の場合と同一である

D . 

4

775 , , , 

1 .  

E i

u s

  a c t i o n i s   ea de m  c

a u

s a

e s  

t , 

qu e a s t   e   l e g i s  

A q

u i

l i

a e

. 

︶ 

(m g a na e

尽a r

z e t a t e s

この条文の直前のD .

47 , 7 , 5 , 

においてp r . 

a c t i o a rb or um   fu

r t

i m

  ca

e s

a r

u m

が論じられているから︑

隠された︑

ヽ

e ( ad em   ca

u s

a )

 

私

i e b

e z

i e

c h

n e

n   t

e c

h i

n i

s c

h   d en   Be

s t

a n

d t

e i

l   d

e r

  ea de m  r

' Je s _{＾ レ}

事芦 いて お

h 7

こ れ と 対 比 さ れ る べ き な の が モ ム ゼ ン の 説 だ と し て い る

︒

9[ D

er  

D i

e b

s t

a h

l   i s t   d

a r

n i

  n i

c h

t   n

o t

w e

n d

i g

n   e

t h

a l

t e

n   ( D

i g . 

47 , 7 , 7 , 

1 .  

l .  

8 , 

2) , 

ob wo hl   Pa

u l

u s

  2 , 

3

124  , 

< l a s   D e l i c t   d

a h

n i

  z i e h t .

" と

i D

51477の条文を掲げたのち︑g . , , , 

すなわち︑

lにおける

P a

u l

u s

である︒

モムゼンは︑

と言っているのであり︑1

ま ︑ こオ

9

つの

ウ パ ル ス は ︑

こ

ホ命 令

( l n t e r d .

qu

. v i

  au t   c l . )  

(

f

u

ミ

i m )

なされるとい

にと同じように同

一

物

(e ad em r e s )

が認められたにちがいない︒

という事態から生ずる︑右の高められた意味においてである

︒

レヴィは言う︒それだけますます︑

D

.

47 , 7 , 5 , 1

がそこから生じたところの同じパウルス

(1 6

) 

置かれた

二

個の断章

( F r a g m e n t e n )

において十

二

表の訴権だけを顧慮したはずだ︑ということは驚嘆を呼び起こす

︒

それらのうちの

一

個の

D

.

eo

d 1. 

は︑その構成要件において明らかに法務官の訴権に向けて裁断されており︑そして の言及か︑を人は判断しなければならない

︒

伐木の訴え 者にとって非常に有利である

︒

原テキストの不確実さに︑なおも余地があるならば︑パウスルは︑少なくとも法務官 の訴えについても語るべきであった

︒

同じことが

D

.

eo

d . 

1 1

について︑いっそう

( a

po

t i o i ) r

妥当する

︒

告示注

( 2 3 )

︑ ︑

︑ ︑

解は︑古風なものではなく︑実務的な訴権にかかわりを持つ

︒

Su c c i d e r

e

に代えて

c a e d e r

e

も顧慮されるであろう

︒

特

が︑秘かに

の管轄は︑要件となっている

c a e d e r e

(

伐

る こ

と ︶

うことの蓋然性を高める

︒

法務官の訴えの抑圧は︑他の場合においても関与しないわけではないビザンティウム人に

( B a u m f a l l u n g s k l a g e n )  

それだけからしてすでに︑顧慮されないままである異議を含んでいる

︒

トリボニアーヌスによって構成要件が変えら

(1 8

)︵

1 9 ) 

れたと見ることによってそれを解決するということは︑すでに述べたことによって︑うまくゆかない︒

f u r t i m

およ

(2 0

) 

び

c

a e d e r e

は︑比較的新しい訴権にのみ属し︑相互に支えあっている

︒

賛成に値するのは︑むしろレーネルの︑

﹀

法

典編纂者たちは法務官の訴えの言及を削除した

︿

という対立する推定である

︒

たしかにパウルスは︑

三

個の訴権を挙

(2 1

) 

ユースティーニアーヌスの勘定とされるべきは︑

ut ra mq ue

か︑あるいは︑十

二

表

(2 2

) 

の両方を同

一

視する彼の傾きは︑後

げたかもしれず︑そしてそこで︑

4  関法第六二巻四•五号

いずれの場合にも︑

un o b a l i g a t i o

, p

l u r e s   a c t i o n e s  

八四

( P a u l u s )  

︵ ニ

︱ ︱ 七 ︶

が︑先頭に

蛍

g

啜心゜や菜

S

華ユ全ぬ心ユ函号

S

論ぷ条1]11諮砂菜¥‑‑‑',:;t‑0全勾I¥°'全さ←涯全は翠.:;.<::ft.:; 0 

D.  44,  7,  41

心塁鱈や'

や菜迂祖~郎咲ぶJ菜.<::ft,:;゜

（吝）D. 

44,  7,  41. 

(Paulus libro vicensimo secundo ad edictum) 

Quotiens lex obligationem introducit, nisi si nominatim caverit, ut sola ea actione utamur, etiam veteres eo ぼ）nomine actiones competere. 

1. 

Si ex eodem facto duae competant actiones, postea iudicis potius partes esse, ut quo plus sit in reliqua （箋）actione, id actor ferat, si tantundem aut minus, id consequatur. 

~-~ 令ヤ豆,

~.LJ G

捲縄如舟虹t‑(,初心旦痘縄如幽匡1°"'l'Q

゜

iv~Gt器ぐ苓magnaevarietates如宦お製リ..‑J,ゃ

⇒

化°くか全べ如..‑J\J令~'V'心~fr.1-Wヨお11citt. 旦

.w:;

¥J出

延忌旦趣全ギ心心トハ0G酋~ti'actioarborum furtim caesarumや~0心゜卜JG配~G饂那起条’兵菜兵菜茶令砧,,,,,, actio leg. Aq. ~G乱器ぐ口~~.,;;;-.粟-i!J~心ざcausae釘惰琴叡四竺⇔兵全苓全や心全心条囲兵菜心゜

Eadem causa

ゴ

actioleg. Aq. 如坦類µnG論~,~ 心;::i~tE~

悉 e

論出且侶;::,0 

:t‑

l'Q゜綜lG~G旦0̲; 

立

0(

が全

K (D.  47,  7,  5,  1)

竺吾緊忌旦,(全出ぶ

I!

1‑‑‑‑ー区

K ( D.  44,  7, 

32)投室挫坦~l]lm,\'゜

D.  47,  7 ,  5,  1 

(Paulus libro nono ad Sabinum) 

Eius actionis eadem causa est, quae est legis Aquiliae. (眸翠・←薬豆室旦廿l'Q)

リG~怜区

S

寄ぐ口さ,.}L. 薬苺条eademcausaや~l'Q゜ヤ⇔兵心＇吾緊忌や~l'Q゜

く~~ぶI¥ti‑‑‑ー区メ心茜避卦器ぐ口室睾くば(11 1 1 ‑1() 

巨迅綜-1(11~臣・H=1ojt, <~((I 1 I 1ば）

D.  44,  7,  32  (Hermogenianus  libro  secundo  iuris  epitomarum) 

Cum  ex  uno  delicto  plures  nascuntur  actiones,  sicut  evenit,  cum  arbores  furtim  caesae  dicuntur,  omnibus 

experiri  permitti,  post  magnas  varietates  obtinuit. 

(眸翠・←薬豆国~..l-f>t-0)

リ8~侶双詞緊ぐ口はゴリリは釦全菜¥‑‑':;

t‑0

誓定如

cum ex  uno  delicto  (=facto)  plures  nascuntur  action  es 

8~1ドn

=―旦苺r{;r<菜t-08や~t-0゜室緊忌や~t-0°causa

= 

factumや竺~:;吝

factum = 

delictum~ 謳俎,̲)'1垣8~1ドn

=―如溢怪

1"'t‑0

゜

匡

⇒

゜くが全

K 8  D.  44,  7,  41,  1 

(淀壬）ざ匡

l

゜＜ぷ―'、

S

喘感や坦憫心゜

D.  44,  7,  41.  (Paulus  libro  vicensimo  secundo  ad  edictum) 

1.  Si  ex  eodem  facto  duae  competent  actiones,  postea  iudicis  potius  partes  esse,  ut  quo  plus  sit  in  reliqua 

（芯）

actione, 

id 

actor  ferat,  si  tantundem  aut  minus,  id  consequatur.  (¥L‑

薬四互旦丑t‑0)

啜）Postea益\L--8坦華譴蝉抑e祖令8~茶＇怜咲

8

Iト.\\-K..L<C~心~t-0幽唇貼糾配ぬヤ~,_)ヤ如,~8翌火如辛屯ヤ

心J心四や抑~:;゜1"'~兵心,; くi:'~K~principium旦為:t:-t-0恙e国疸如判幽8~全や

'actio leg.  Aq. 

~actio

de 

arb.  succ. 

8~:; ~8~ 器ぐ口如浬｛赳̲J,や

⇒

ヤ杓心ユや菜如楽0心,~:; ゃ拇ぺ如や~t-0゜

リ菜旦哀

⇒

ヤ'actio

leg.  Aq. 

這器ぐロヤ心論忍区ぷャ゜応さ写全匁:;I名芦ざ論忍

8

[Il]忌

(Klagziel)

条,1"'~ 兵心'

~8~ 涯全め如

magnae

varietates~t::'~ 示狛閾J炉J心条や抑心叫fJ t-芯窪料条茶＇痘苔ぬ菜t-0~屯~,編郎ぐ箋ぺ

如薬翠1"'!-0°+11~8論1-<~actio

leg.  Aq.  8

室や豆,[Il]忌(Ziel)ざさ条宝山匡lや埒心心r{;~杓菜心山見又6:; 0 

雫饂S辱8~峨豆置郎や⇔全〇心°叫心’瞑坦~'1~8

actio  ti

幸

S

や菜心匡:::..)"‑./, 器忌忌訊癌

(Sachbescha‑

心において︑打撃を与えられたのである

︒

され

︑

ヘルモゲニアーヌスと訴権競合問題

n a l k l a g e

) n

そ し て

︑ 訴 訟 消 耗

帰 結 を 引 き 出 す

＾ には信用せず︑ というよりも︑ 情があっても︑

こ と を し な い と 考 え る と き

︑ そ し て

︑ 彼 が

︑

一部は顧慮せず︑ や

け く そ

1および

1 1c i t t

.)  (

z i v i l e   K on su mp ti on ) 

(P

r o z e f l k o n s u m p t i o n )   の 上 に 構 築 さ れ た あ ら ゆ る 競 合 論 八七

は

︑ そ の 核

(e

ad em

  ,  r

e s   , P r i z i p )   は 破

壊 ^(P_o

 , 

は

︑ 史 料 を 単 純

は 明 瞭 で あ り

︑ 最 終 的 に 妥 当 す る よ う に な っ た

の拒否において

一致するに至るのか？

史 料 が

︑ 大 き な 見 解 の 相 違

︶ 0 

ma gn ae

尽d r

t e t E s

よ う に が 認 識 さ れ う る し

︑ ま た

︑ 人 は

︑ ど こ か あ る と こ ろ で そ う し な け れ ば な ら な い と す る な ら ば

︑

(M

om en t)  

こ の こ と を

︾複 数 の 競 合 す る 刑 罰 の 訴 え

アイゼレ

これについて︑トレバーティウスおよびパウルス

(N

ua nc

e)

それは他の場所では

a l i a r e s のために決定された ではなく︑訴権の複数

(d

i e Me hr he it   d e r   A k t i o n e n ) を呼び起こ したと認めなければならない

︒

否応のない帰結が︑すなわち︑同

一物

( E i s e l e )  

アリプランディ e(

ad em   r) e s は︑宿命的な過ちを犯している

︒

( A l i b r a n d i )  

いかなる事

( f r .  

( B e s t r a f u n g ) ここで︑立 を目的と

を 報 告 す る だ け で な く

︑ す べ て の 相 違 の 場 合 に 市 民 法 上 の 消 耗

(0 

p t i n u i t   : 

f r . 

32 

c i t )見解の核心は︑.

そこにあったのである

︒人は︑伝承のこの態度を説明することを試みてきたが︑それはひどい

( v e r z w e i f   e l t ) だ と 特 徴 づ け る べ き で あ る

︒

(2 9

) 一

部 は 誤 り で あ る と 説 明 す る

︒

なぜなら︑彼が次のように考えるとき︑すなわち︑人は︑︾この特別な事例において︑

の特異な厳格な取り扱い

＾

に帰するとき︑そのことによ

って ︑

ae de m  r e s の存在から通常の

同一

物 の 原

( 理

K o n k u r r e n z l e h r

e ) 

︵ニ

︱︱

四︶

法 の 偶 然 性 だ け が

︑ 決 し て 内 的 な 要 因

した︒

極めてわずかに異なるのではないニュアンス d i g u n g )   と 同 じ 法 的 性 格 づ け ( r e c h t l i c h e   C h a r a k t e r i s i e r u n g )   において︑

である︒さて︑どのようにして︑ ︱

つの行為の処罰

(a

r g )  

巨坦途‑l(l

I

都目・ば愈

<<  (111  1111) 

~-包忌囲王匁苓忌岩1]11訳謹罪巷(Divergenz)

ti'¾-

E;; 坦芦E;;i‑{;蒋器如訳壬ャリ心全や叩心゜1"'~兵心＇淀如四十

11

船S澁避:-!'~~拉

actio arb.  fort.  caes

. :‑L忌!II],̲JャS,t‑0, ~S, ,c;---.1{]旦とや~t-0゜

（旬△令←さ,iJE;; 謳坦苔全心＇初心:‑L

ii1

晨囲如幽匡1"'t‑0゜

-<~'~

脚

s

論砂

l

峯忌⇔悪壼

(Deduktion)

謬翠旦葬マ⇔丘ヤ砂窪継

(Zwiespalt)

竺心翠

ti

l'Q゜く

託ゞ

Ir,‑..̲

ー区心＇戸戸這鱈贄定如＇豪

(Gattung)

旦心〇ヤば零,<:!,(singular)《妥

3

叫

ti

,<:!,v'

器

赳忌,<:!,(typisch)や~(sicut

evenit,  cum) 

..lJ訳,<:!,1"':ex 

uno  delicto  (=facto)  plures  nascuntur  actiones.  D

. 

44,  7,  34  pr. 

は共芯心゜く~~K旦-1--(,0 \J哩心菜文卦器ぐ口如憫~,}j~ 薮は曖1"'l'Q~や

'fr.

32~varietates豆fr.

34  pr.  ~;g ,'.; 

ヤl恰替

ぬ菜心~~心さや菜竺勾正翠̲J,<:!, 全0心や伶心で心.:;f\'華製竺囲淀や叩心如Sや~l'Q゜°

は）

⇒

令←条訃唇Ll¥J ,'.; l'Q 

D.  44,  7,  34  pr. 

四浪くや茶祈~oく全1-\-l~、I\r,-.._ー区K~~糾メカ

'D. 44,  7, 

32や条祈Qo~~ヤv~心

旦迄醒

⇒

ャ.:;l'Q~ や~l'Q゜

啜）（笞）（苫）

D.  44,  7,  34  pr.  (Paulus  libro  singulari  de  concurrentibus  actionibus) 

Qui  servum  alienum  iniuriose  verberat,  ex  uno  facto  incidit  et  in  Aquiliam  et  in  actionem  iniuriarum:  iniuria 

enim 

ex  affectu  fit,  damnum  ex  culpa  et  ideo  possunt  utraeque  competere.  sed  quidam  altera  electa  alteram 

consumi. 

alii  per  legis  Aquiliae  actionem  iniuriarum  consumi,  quoniam  desiit  bonum  et  aequum  esse  condemnari 

（埒）eum, 

qui  aestimationem  praest1t1t:  sed  si  ante  iniuriarum  actum  esset,  teneri  eum  ex  lege  Aquilia. 

sed 

et 

haec 

sententia 

per  praetorem  inhibenda  est,  nisi  in  id,  quod  amplius  ex  lege  Aquilia  competit,  agatur.  rationabilius 

ita 

ue  est  earn  admitti  sententiam,  ut  liceat  ei  uam  voluerit  actionem  rius  exercere,  uod  autem  am  lius 

in