ハンドル体結び目の ( 同辺 ) 結び目解消数と Alexander バイカンドルの G 族彩色
筑波大学数理物質科学研究科 D1
村尾 智
Def
• handlebody-knot : handlebody ,→ S3
• H1, H2 : handlebody-knot
H1 ∼= H2 ⇐⇒ ∃def f : S3 → S3 orientator preserving homeo.
s.t. f(H1) = H2
•
handlebody-knot spatial trivalent graph spine
nbd
• spatial trivalent graph
の
IH-moveRem
{hdbdy-knot}/ ∼= ←→ {1:1 sp. tri. graph}/ ∼=, IH-move
• handlebody-knot
の
crossing change• handlebody-knot
の
self-edge crossing change⇐⇒def hdbdy-knot
を表す
sp. tri. graphにおける同じ辺同士の
crossing change.
Lem任意の同種数
hdbdy-knotは有限回の
(self-edge) crossing changeで移り合う.
Def
H1, H2 :
種数
gの
handlebody-knot Og :種数
gの
trivial handlebody-knot• d(H1, H2) := min{n | H1 ↔ (n
回の
crossing change) ↔ H2} : H1と
H2の
Gordian distanceu(H1) := d(H1, Og) : H1
の
unknotting number• d(H1, H2) := min{n | H1 ↔ (n
回の
self-edge crossing change) ↔ H2} : H1と
H2の
self-edge Gordian distanceu(H1) := d(H1, Og) : H1
の
self-edge unknotting numberMotivation
∴ u(H) = 1 u(H) = 2 ?
Main result
(1) handlebody-knot
の
Gordian distance及び
unknotting numberに関する 評価式を得た.
(2) handlebody-knot
の
self-edge Gordian distance及び
self-edge unknot- ting numberに関して,
(1)よりも強い評価式を得た.
(3)
ある
handlebody-knotに対し,
Gordian distance及び
unknotting numberを決定した.
Def
(X, ∗) : quandle
⇐⇒def
•x ∗ x = x (∀x ∈ X)
• ∗ x : X → X; y 7→ y ∗ x : bijection (∀x ∈ X)
•(x ∗ y) ∗ z = (x ∗ z) ∗ (y ∗ z) (∀x, y, z ∈ X)
Def
(X, ∗, ∗) : biquandle
⇐⇒def
•x ∗ x = x ∗ x (∀x ∈ X)
• ∗ x : X → X; y 7→ y ∗ x : bijection (∀x ∈ X)
∗ x : X → X; y 7→ y ∗ x : bijection (∀x ∈ X)
S : X × X → X × X; (x, y) 7→ (y ∗ x, x ∗ y) : bijection
•(x ∗ y) ∗ (z ∗ y) = (x ∗ z) ∗ (y ∗ z) (x ∗ y) ∗ (z ∗ y) = (x ∗ z) ∗ (y ∗ z)
(x ∗ y) ∗ (z ∗ y) = (x ∗ z) ∗ (y ∗ z) (∀x, y, z ∈ X)
Ex
Zm[t±1, s±1] : Alexander biquandle
(x ∗ y := tx + (s − t)y, x ∗ y := sx)
特に,
p : prime, s ∈ Zp[t±1], f(t) ∈ Zp[t±1] : irr. poly.のとき,
Zp[t±1, s±1]/(f(t)) : Alexander biquandle, (field)
Def
(X, ∗, ∗) : biquandle
• x ∗[n] y (n ∈ Z)
を次で定義する
(x ∗[n] yについても同様に定義
).
x ∗[0] y := xx ∗[1] y := x ∗ y
x ∗[2] y := (x ∗ y) ∗ (y ∗ y)
x ∗[i+j] y := (x ∗[i] y) ∗[j] (y ∗[i] y)
• type(X) := min{n > 0 | x ∗[n] y = x = x ∗[n] y (∀x, y ∈ X)}
Def
G : group
とする.このとき,
(X, {∗g}g∈G,{∗g}g∈G) : G-family of biquandles
⇐⇒def
(i) x ∗g x = x ∗g x (∀g ∈ G, ∀x ∈ X)
(ii) ∗gx : X → X; y 7→ y ∗g x : bijection (∀g ∈ G, ∀x ∈ X)
∗gx : X → X; y 7→ y ∗g x : bijection (∀g ∈ G, ∀x ∈ X)
Sg,h : X → X; (x, y) 7→ (y ∗g x, x ∗h y) : bijection (∀g, h ∈ G) (iii) (x ∗g y) ∗h (z ∗g y) = (x ∗h z) ∗h−1gh (y ∗h z)
(x ∗g y) ∗h (z ∗g y) = (x ∗h z) ∗h−1gh (y ∗h z) (x ∗g y) ∗h (z ∗g y) = (x ∗h z) ∗h−1gh (y ∗h z)
(∀g, h ∈ G, ∀x, y, z ∈ X) (iv) x ∗gh y = (x ∗g y) ∗h (y ∗g y)
x ∗gh y = (x ∗g y) ∗h (y ∗g y) (∀g, h ∈ G, ∀x, y ∈ X)
Ex
(X, ∗, ∗) : biquandle, k := type(X)
このとき,
(X, {∗[n]}[n]∈Zk, {∗[n]}[n]∈Zk) : Zk-family of biquandles
Def
H : handlebody-knot
D : H
の(
Y-oriented)
diagramD
• ϕ : A(D) = {D
の
arc} → Zk : Dの
Zk-flow⇐⇒def
• Zk-flow ϕ
の与えられた
diagram Dを
(D, ϕ)で表す.
• ϕ : D
の
Zk-flowに対し,
gcd(ϕ) := gcd{ϕ(a), k | a ∈ A(D)}
Def
H : handlebody-knot
(D, ϕ) : H
の
Zk-flowed diagram X : Zk-family of biquandles• C : SA(D, ϕ) = {(D, ϕ)
の
semi-arc} → X : (D, ϕ)の
X-coloring⇐⇒def
• ColX(D, ϕ) := {(D, ϕ)
の
X-coloring}特に,
X : fieldのとき,
ColX(D, ϕ) : vector space over XMain theorem[M]
H1, H2 :
種数
gの
handlebody-knot (D1, ϕ1) : H1の
Zk-flowed diagram D2 : H2の
diagramp : prime, s ∈ Zp[t±1], f(t) ∈ Zp[t±1] : irr. poly.
X = Zp[t±1, s±1]/(f(t)) : Zk-family of Alexander biquandles, (field)
このとき,
• min
ϕ2:D2のZk-flow gcd(ϕ1)=gcd(ϕ2)
|dim ColX(D1, ϕ1) − dim ColX(D2, ϕ2)|
2 ≤ d(H1, H2)
min
ϕ2:D2のZk-flow gcd(ϕ1)=gcd(ϕ2)
|dim ColX(D1, ϕ1) − dim ColX(D2, ϕ2)| ≤ d(H1, H2) (s = 1, t)
min
ϕ2:D2のZk-flow gcd(ϕ1)=gcd(ϕ2)
|dim ColX(D1, ϕ1) − dim ColX(D2, ϕ2)| ≤ d(H1, H2)
• dim ColX(D1, ϕ1) − 1
2 ≤ u(H1)
dim ColX(D1, ϕ1) − 1 ≤ u(H1) (s = 1, t) dim ColX(D1, ϕ1) − 1 ≤ u(H1)
Proof
ColX(D1, ϕ1) =
x y z w...
∈ Xn
⃝1
⃝2
⃝3
...
⃝n
x y z w...
=
0 0 0 0...
ColX(D2, ϕ2) =
x y z w...
∈ Xn
⃝1′
⃝2′
⃝3
...
⃝n
x y z w...
=
0 0 0 0...
Ex
s := 1, f(t) := 1 + 2t + t2 + 2t3 + t4 ∈ Z3[t±1] : irr. poly.
X = Z3[t±1, s±1]/(f(t)) : Z10-family of Alexander biquandles, (field)
dim ColX(D, ϕ) = 3
∴ dim ColX(D, ϕ) − 1 = 2 ≤ u(H) (∵ Main theorem)
∴ u(H) = 2
Ex
s := 1, f(t) := 1 + t + t2 ∈ Z2[t±1] : irr. poly.
X = Z2[t±1, s±1]/(f(t)) : Z3-family of Alexander biquandles, (field)
dim ColX(D1, ϕ1) = 5
一方,
∀ ϕ2 : D2の
Z3-flowに対し,
dim ColX(D2, ϕ2) ≤ 3∴ 2 ≤ dim ColX(D1, ϕ1) − dim ColX(D2, ϕ2)
∴ 2 ≤ d(H1, H2) (∵ Main theorem)
∴ d(H1, H2) = 2