• 検索結果がありません。

第5章5-1解答例.dvi

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2022

シェア "第5章5-1解答例.dvi"

Copied!
24
0
0

読み込み中.... (全文を見る)

全文

(1)

1R={(x, y)|0≤x≤2, 0≤y 1} のとき,次の 2重積分を求めよ。

(1)

R(x+y)dx dy (2)

Rx sinπy dx dy (解答例)

(1) I =

R(x+y)dx dy= 2

0 dx 1

0 (x+y)dy とすると 1

0 (x+y)dy= 1

2(x+y)2 y=1

y=0 = 1

2{(x+ 1)2−x2}= 1

2(2x+ 1) より

I = 2

0

1

2(2x+ 1)dx= 1

2(x2+x) 2

0 = 3.

(別解)I =

R(x+y)dx dy= 1

0 dy 2

0 (x+y)dxとすると 2

0 (x+y)dx= 1

2(x+y)2 x=2

x=0= 1

2{(2 +y)2−y2}= 1

2(4y+ 4) = 2(y+ 1) より

I = 1

0 2(y+ 1)dy=

(y+ 1)2 1

0 = 41 = 3.

(2) I =

Rx sinπy dx dy= 2

0 dx 1

0 x sinπy dy とすると 1

0 x sinπy dy=

1

πx cosπy y=1

y=0 =−x

π (cosπ−cos 0) = 2x π より

I = 2

0

2x π dx=

x2

π 2

0

= 4 π .

(別解)I =

Rx sinπy dx dy= 1

0 dy 2

0 x sinπy dxとすると 2

0 x sinπy dx= 1

2x2 sinπy x=2

x=0 = 2 sinπy より

I = 1

0 2 sinπy dx=

2

π cosπy 1

0 =2

π(cosπ−cos 0) = 4 π .

(2)

2.次の関数の指定された集合 D上での 2重積分を求めよ。ただし a >0 とする。

(1) x y D={(x, y)|0≤x≤2, 0≤y≤x}

(2) x ey D={(x, y)|0≤x≤1, 0≤y≤x2} (3) x D={(x, y)|0≤x≤1, 0≤y≤2x}

(4) 1

x2−y2 D={(x, y)|0≤x≤1, 0≤y≤x}

(5) y D={(x, y)|y2≤x≤y, 0≤y≤1} (6) x+y D={(x, y)|y≤x≤ √y, 0≤y≤1} (7) 1

3x+y D={(x, y)|0≤x≤2y, 1≤y≤4} (8) cos(x+y) D=

(x, y) 0≤x≤y, 0≤y≤ π 2 (9) 1 + 2y D={(x, y)|x+y 1, x≥0, y≥0} (10) x2 D={(x, y)|2x+y≤2, x≥0, y≥0} (11) 1 D={(x, y)|x+y 2, y≥x2, x≥0} (12) 2x+ 3y D={(x, y)|x2+y2 ≤a2, x≥0, y≥0} (13) x y D={(x, y)|x2+y2 ≤a2, x≥0, y≥0}

(14) 6x D=

(x, y) x

2 ≤y≤2x, x+y≤1 (15) y D={(x, y)|x≤y ≤√

x}

(16) x D={(x, y)|y2≤x≤1} (17)

x D={(x, y)|x2+y2 ≤x}

(18) r D=

(θ, r) 0≤θ≤ π

2 , 0≤r sinθ (19) r

1−r2 D=

(θ, r) 0≤θ≤ π

2 , 0≤r cosθ (20) r2sinθ D={(θ, r) |0≤θ≤π, 0≤r≤a(1 + cosθ)}

(解答例) (1)

Dx y dx dy = 2

0

x

0 x y dy

dx= 2

0

1 2x y2

y=x

y=0 dx= 2

0

1

2x3dx= 1

8x4 2

0 = 2.

(別解) 積分の順序交換をすると

D={(x, y)|0≤y≤2, y≤x≤2}

(3)

だから

Dx y dx dy= 2

0

2

y x y dx

dy= 2

0

1 2x2y

x=2

x=y dy= 1 2

2

0 (4y−y3)dy

= 1 2

2y2 1 4y4

2

0 = 1

2(84) = 2.

(2)

Dx eydx dy= 1

0

x2

0 x eydy

dx= 1

0

x ey

y=x2

y=0 dx= 1

0 (x ex2 −x)dx

= 1

2ex2 1 2x2

1

0 = 1

2(e−11) = 1

2(e−2).

(別解) 積分の順序交換をすると

D={(x, y)|0≤y≤1,

y≤x≤1} だから

Dx eydx dy= 1

0

1

yx eydx

dy= 1

0

1 2x2ey

x=1

x=y dy

= 1 2

1

0 (ey−y ey)dy= 1 2

ey−y ey +ey 1

0 = 1

2(e−2).

(3)

Dx dx dy= 1

0

2x

0 x dy

dx= 1

0

x y

y=2x

y=0 dx= 1

0 2x2dx= 2

3x3 1

0 = 2 3. (別解) 積分の順序交換をすると

D=

(x, y)0≤y≤2, y

2 ≤x≤1 だから

Dx dx dy= 2

0

1

y2

x dx

dy= 2

0

1 2x2

x=1

x=y2 dy

= 1 2

2

0

1 1

4y2

dy= 1 2

y− 1

12y3 2

0= 1 2

2 2

3

= 2 3.

(4)

D

dx dy

x2−y2 = 1

0

x

0

dy x2−y2

dx= 1

0

sin−1 y x

y=x

y=0 dx

= 1

0 sin−11dx= π 2

1

0 dx= π 2

x

1

0= π 2 . (別解) 積分の順序交換をすると

D={(x, y)|0≤y≤1, y≤x≤1}

(4)

だから

D

dx dy

x2−y2 = 1

0

1

y

dx x2−y2

dy= 1

0

log|x+x2−y2| x=1

x=y dy

= 1

0

log1 +1−y2

logy

dy.

ここで各定積分を求める。y= sintとすると

dy= cost dt, y 0 1 t 0 π2 より

1

0 log1 +1−y2

dy= π

2

0 log(1 + cost)·cost dt

=

sintlog(1 + cost) π

2

0

π2

0 sin sint 1 + cost dt

=

π2

0

sin2t

1 + cost dt =

π2

0

1cos2t 1 + cost dt

=

π2

0 (1cost)dt=

t−sint π

2

0 = π

2 1. 次に第2項目の定積分は lim

x→+0x logx= 0 より 1

0 logy dy= lim

c→+0

1

c logy dy= lim

c→+0

y logy−y 1

c

= lim

c→+0(1 +c logc+c) =1 となる。これより

D

dx dy x2−y2 =

π 2 1

(1) = π 2.

(5)

Dy dx dy = 1

0

y

y2 y dx

dy= 1

0

x y

x=y

x=y2 dy= 1

0 (y2−y3)dy

= 1

3y3 1 4y4

1

0 = 1 3 1

4 = 1 12. (別解) 積分の順序交換をすると

D={(x, y)|0≤x≤1, x≤y≤√ x} だから

Dy dx dy= 1

0

x

x y dy

dx= 1

0

1 2y2

y=x

y=x dx

= 1 2

1

0 (x−x2)dx= 1 2

1

2x2 1 3x3

1

0= 1 2

1 2 1

3

= 1 12.

(5)

(6)

D(x+y)dx dy = 1

0

y

y (x+y)dx

dy= 1

0

1

2x2+x y x=y

x=y dy

= 1

0

1

2y+y√ y− 1

2y2−y2

dy= 1

0

1

2y+y32 3 2y2

dy

= 1

4y4+ 2

5y52 1 2y3

1

0 = 1 4 + 2

5 1 2 = 3

20. (別解) 積分の順序交換をすると

D={(x, y)|0≤x≤1, x2≤y≤x}

だから

D(x+y)dx dy= 1

0

x

x2(x+y)dy dx= 1

0

1

2(x+y)2 y=x

y=x2dx

= 1 2

1

0

4x2(x+x2)2dx= 1 2

1

0 (3x22x3−x4)dx

= 1 2

x3 1

2x4 1 5x5

1

0 = 1 2

1 1

2 1 5

= 3 20.

(7)

D

dx dy

3x+y = 4

1

2y

0

dx 3x+y

dy= 4

1

1

3 log(3x+y) x=2y

x=0 dy

= 1 3

4

1 (log 7y−logy)dy= 1

3 log 7 4

1 dy= 1 3 log 7·

y

4

1 = log 7.

(別解) 積分の順序交換をすると

D={(x, y)|0≤x≤2, 1≤y≤4} ∪

(x, y) 2≤x≤8, x

2 ≤y 4 だから

D

dx dy

3x+y = 2

0

4

1

dy 3x+y

dx+ 8

2

4

x2

dy 3x+y

dx

= 2

0

log(3x+y) y=4

y=1dx+ 8

2

log(3x+y) y=4

y=x2 dx

= 2

0

log(3x+ 4)log(3x+ 1)dx+ 8

2

log(3x+ 4)log 7x 2 dx

= 8

0 log(3x+ 4)dx− 2

0 log(3x+ 1)dx− 8

2 log 7x 2 dx

= 1

3(3x+ 4) log(3x+ 4)−x 8

0 1

3(3x+ 1) log(3x+ 1)−x 2

0

xlog 7x 2 −x

8

2

(6)

= 28

3 log 288 4

3 log 4 7

3 log 7 + 28 log 28 + 8 + 2 log 72

= 4

3 log 28 4

3 log 4 1

3 log 7 = log 7.

(8)

Dcos(x+y)dx dy= π

2

0

y

0 cos(x+y)dx

dy= π

2

0

sin(x+y) x=y

x=0 dy

= π

2

0 (sin 2y−siny)dy=

1

2 cos 2y+ cosy π

2

0

= 1 2 + 1

2 1 = 0.

(別解) 積分の順序交換をすると D=

(x, y) 0≤x≤ π

2 , x≤y≤ π 2 だから

Dcos(x+y)dx dy=

π2

0

π

2

x cos(x+y)dy

dx=

π2

0

sin(x+y) y=π

2

y=x dx

= π

2

0

sin

x+ π

2

sin 2x dx

=

cos

x+ π 2

+ 1

2 cos 2x π

2

0 = 1 1 2 1

2 = 0.

(9) 集合 D

D={(x, y)|0≤x≤1, 0≤y 1−x}

だから

D(1 + 2y)dx dy= 1

0

1−x

0 (1 + 2y)dy dx= 1

0

y+y2

y=1−x

y=0 dx

= 1

0 {1−x+ (1−x)2}dx=

1

2(1−x)2 1

3(1−x)3 1

0

= 1 2 + 1

3 = 5 6. (別解) 積分の順序交換をすると

D={(x, y)|0≤x≤1−y, 0≤y 1} だから

D(1 + 2y)dx dy= 1

0

1−y

0 (1 + 2y)dx dy= 1

0

(1 + 2y)x

x=1−y

x=0 dy

(7)

= 1

0 (1 + 2y)(1−y)dy= 1

0 (1 +y−2y2)dy

=

y+ 1

2y2 2 3y3

1

0 = 1 + 1 2 2

3 = 5 6.

(10) 集合 D

D={(x, y)|0≤x≤1, 0≤y≤2(1−x)} だから

Dx2dx dy= 1

0

2(1−x)

0 x2dy

dx=

1

0

x2y

y=2(1−x)

y=0 dx= 2 1

0 x2(1−x)dx

= 2 1

3x3 1 4x4

1

0 = 2 1

3 1 4

= 1 6.

(別解) 積分の順序交換をすると D=

(x, y) 0≤x≤ 1

2(2−y), 0≤y≤2 だから

Dx2dx dy= 2

0

1

2(2−y)

0 x2dx

dy= 2

0

1 3x3

x=1

2(2−y)

x=0 dy

= 1 24

2

0 (2−y)3dy= 1 24

1

4(2−y)4 2

0= 16 96 = 1

6.

(11) 集合 D

D={(x, y)|0≤x≤1, x2≤y≤2−x}

だから

Ddx dy= 1

0

2−x

x2 dy

dx= 1

0

y

y=2−x

y=x2 dx= 1

0 (2−x−x2)dx

=

2x− 1

2x2 1 3x3

1

0 = 2 1 2 1

3 = 7 6.

(別解) 積分の順序交換をすると D={(x, y)|0≤x≤√

y, 0≤y 1} ∪ {(x, y)|0≤x≤2−y, 1≤y≤2}

(8)

だから

Ddx dy= 1

0

y

0 dx

dy+ 2

1

2−y

0 dx

dy

= 1

0

x

x=y

x=0 dy+ 2

1

x

x=2−y

x=0 dy

= 1

0

√y dy+ 2

1 (2−y)dy

= 2

3y32 1

0+

1

2(2−y)2 2

1 = 2 3 + 1

2 = 7 6. (12) 集合 D

D={(x, y)|0≤x≤a, 0≤y a2−x2} だから

D(2x+ 3y)dx dy= a

0

a2−x2

0 (2x+ 3y)dy

dx

= a

0

2xy+ 3 2y2

y=a2−x2

y=0 dx

= a

0

2xa2−x2+ 3

2(a2−x2) dx

=

2

3(a2−x2)32 + 3

2a2x− 1 2x3

a

0

= 3

2a3 1

2a3+ 2

3a3 = 5 3a3. (別解) 積分の順序交換をすると

D=(x, y)|0≤x≤a2−y2, 0≤y≤a

だから

D(2x+ 3y)dx dy= a

0

a2−y2

0 (2x+ 3y)dx

dy

= a

0

x2+ 3xy x=

a2−y2

x=0 dy

= a

0 (a2−y2+ 3y

a2−y2)dy

=

a2y− 1

3y3(a2−y2)32 a

0

=a3 a3

3 +a3= 5 3a3.

(9)

(13) 集合 D

D={(x, y)|0≤x≤a, 0≤y a2−x2} だから

Dx y dx dy = a

0

a2−x2 0 x y dy

dx= a

0

1 2xy2

y=a2−x2

y=0 dx

= 1 2

a

0 x(a2−x2)dx= 1 2

a2

2 x2 1 4x4

a

0

= 1 2

a4 2 a4

4

= a4 8 .

(別解) 積分の順序交換をすると

D=(x, y)|0≤x≤a2−y2, 0≤y≤a

だから

Dx y dx dy= a

0

a2−y2 0 x y dx

dy= a

0

1 2x2y

x=

a2−y2

x=0 dy

= 1 2

a

0 y(a2−y2)dy= 1 2

a2

2 y2 1 4y4

a

0

= 1 2

a4 2 a4

4

= a4 8 .

(14) 集合 D D=

(x, y) 0≤x≤ 1 3, x

2 ≤y≤2x

(x, y) 1

3 ≤x≤ 2 3, x

2 ≤y≤1−x だから

D6x dx dy=

13

0

2x

x2

6x dy

dx+

23

13

1−x

x2

6x dy

dx

=

13

0

6xy

y=2x

y=x2 dx+

23

13

6xy

y=1−x

y=x2 dx

=

13

0 (12x23x2)dx+

23

13

{6x(1−x)3x2}dx

=

13

0 9x2dx+

23

13

(6x−9x2)dx

=

3x3 1

3

0 +

3x23x3 2

3 13

= 1 9 + 4

3 8 9 1

3 + 1 9 = 1

3.

(10)

(別解) 積分の順序交換をすると D=

(x, y) y

2 ≤x≤2y, 0≤y 1

3

(x, y) y

2 ≤x≤1−y, 1

3 ≤y≤ 2 3 だから

D6x dx dy=

13

0

2y

y2

6x dx

dy+

23

13

1−y

y2

6x dx

dy

=

13

0

3x2

x=2y

x=y2 dy+

23

13

3x2

x=1−y

x=y2 dy

= 3

13

0

4y2 1 4y2

dy+ 3

23

13

(1−y)2 1

4y2 dy

= 45 4

1

3

0 y2dy+ 3 4

2

3 13

(48y+ 3y2)dy

= 45 4

1 3y3

1

3

0 + 3 4

4y−4y2+y3 2

3 13

= 5 36 + 3

4 8

3 16 9 + 8

27 4 3 + 4

9 1 27

= 1 3. (15) 集合 D

D={(x, y)|0≤x≤1, x≤y≤√ x} だから

Dy dx dy= 1

0

x

x y dy

dx= 1

0

1 2y2

y=x

y=x dx

= 1 2

1

0 (x−x2)dx= 1 2

1

2x2 1 3x3

1

0

= 1 2

1 2 1

3

= 1 12. (別解) 積分の順序交換をすると

D={(x, y)|y2≤x≤y, 0≤y≤1} だから

Dy dx dy= 1

0

y

y2 y dx

dy= 1

0

xy

x=y

x=y2dy

= 1

0 (y2−y3)dy= 1

3y3 1 4y4

1

0

= 1 3 1

4 = 1 12.

(11)

(16) 集合 D

D={(x, y)|0≤x≤1, −√

x≤y≤√ x}

だから

Dx dx dy= 1

0

x

xx dy

dx= 1

0

x y

y=x

y=− xdx

= 2 1

0 x√

x dx= 2 1

0 x32 dx= 2 2

5x52 1

0 = 4 5.

(別解) 積分の順序交換をすると

D={(x, y)|y2 ≤x≤1, 1≤y≤1} だから

Dx dx dy= 1

−1

1

y2x dx

dy= 1

−1

1 2x2

x=1

x=y2dy

= 1 2

1

−1(1−y4)dy= 1 2

y− 1

5y5 1

−1

= 1 2

1 1

5 + 1 1 5

= 4 5.

(17) x2+y2 ≤x より

x− 1 2

2

+y2 1

4 だから集合Dは中心 1

2,0,半径 1

2 の円の内部 及び境界である。またy2 ≤x−x2 より集合D

D={(x, y)|0≤x≤1, x−x2 ≤y≤x−x2} である。これより

D

√x dx dy= 1

0

x−x2

x−x2

√x dy

dx= 1

0

x y

y=x−x2

y=−

x−x2dx

= 2 1

0

√xx−x2dx= 2 1

0 x√

1−x dx

= 2 1

0 {1(1−x)}√

1−x dx= 2 1

0

(1−x)12 (1−x)32dx

= 2

2

3(1−x)32 + 2

5(1−x)52 1

0= 2 2

3 2 5

= 8 15.

(別解)x2−x+y2= 0 より x= 1 2

1±14y2

だから集合D

D=

(x, y) 1 2

114y2

≤x≤ 1 2

1 +14y2

, 1

2 ≤y≤ 1 2

(12)

である。これより

D

√x dx dy=

12

12

1

2

1+

1−4y2

12

1−

1−4y2 x dx

dy=

12

12

2 3x32

x=1

2

1+

1−4y2

x=12

1−

1−4y2

dy

=

2 6

1

2

12

1 +14y2 3

2 114y2 3

2 dy

=

2 3

1

2

0

1 +14y2 3

2 114y2 3

2 dy.

ここで y= 1

2 sin 2tとすると

dy= cos 2t dt, y 0 12 t 0 π4 より

(与式) =

2 3

π 4

0

(1 + cos 2t)32 (1cos 2t)32cos 2t dt

=

2 3

π

4

0

(2 cos2t)32 (2 sin2t)32cos 2t dt

= 4 3

π 4

0 (cos3t−sin3t) cos 2t dt

= 4 3

π

4

0

cost(1sin2t)(12 sin2t)sint(1cos2t)(2 cos2t−1)dt

= 4 3

π 4

0

cost(13 sin2t+ 2 sin4t) + sint(13 cos2t+ 2 cos4t)dt

= 4 3

sint−sin3t+ 2

5 sin5t−cost+ cos3t− 2 5 cos5t

π

4

0

= 4 3

11 + 2 5

= 8 15.

(18)

Dr dr dθ=

π2

0

sinθ

0 r dr

=

π2

0

r2 2

r=sinθ

r=0

= 1 2

π

2

0 sin2θ dθ

= 1 2

π

2

0

1

2(1cos 2θ) = 1 4

θ− 1

2 sin 2θ π

2

0 = π 8 . (別解) 積分順序を変更すると

D=

(r, θ) 0≤r 1, sin−1r≤θ≤ π 2 だから

(与式) = 1

0

π

2

sin−1rr dθ

dr= 1

0

r θ

θ=π

2

θ=sin−1rdr= 1

0

π

2 r−rsin−1r

dr.

(13)

ここで

rsin−1r dr= 1

2r2sin−1r− 1 2

r2 1−r2 dr

= 1

2r2sin−1r+ 1 2

(1−r2)1

1−r2 dr

= 1

2r2sin−1r+ 1

2 1−r2dr− 1 2

dr 1−r2

= 1

2r2sin−1r+ 1

4(r1−r2+ sin−1r) 1

2 sin−1r+C

= 1 4

(2r21) sin−1r+r1−r2 +C.

これより

Dr dr dθ= π

4 r2 1 4

(2r21) sin−1r+r1−r2

1 0 = π

4 1

4 sin−11 = π 8 .

(注意) 不定積分 rsin−1r drは置換でも求められる。sin−1r=tとするとx= sint, dx= cost dtだから

rsin−1r dr= tsintcost dt= 1 2

tsin 2t dt

= 1 2

1

2tcos 2t+ 1 2

cos 2t dt

= 1 2

1

2tcos 2t+ 1 4 sin 2t

+C

= 1

4(−tcos 2t+ sintcost) +C

= 1 4

−t(12 sin2t) + sint

1sin2t+C

= 1 4

(2r21) sin−1r+r1−r2 +C.

(19)

D

r

1−r2 dr dθ = π

2

0

cosθ

0

r

1−r2 dr

= π

2

0

(1−r2)12 r=cosθ

r=0

= π

2

0 (sinθ+ 1)=

cosθ+θ π

2

0 = π 2 1.

(別解) 積分順序を変更すると

D={(r, θ)|0≤r≤1, 0≤θ≤cos−1r} だから

(与式) = 1

0

cos−1r 0

r

1−r2

dr= 1

0

√r θ 1−r2

θ=cos−1r

θ=0 dr

(14)

= 1

0

r√cos−1r 1−r2 dr=

1−r2 cos−1r 1

0 1

0

1−r2· 1

1−r2 dr

= cos−10

r 1

0= π 2 1.

(20)

Dr2sinθ dr dθ = π

0

a(1+cosθ)

0 r2sinθ dr

= π

0

1

3r3sinθ

r=a(1+cosθ)

r=0

= a3 3

π

0 sinθ(1 + cosθ)3= a3 3

1

4(1 + cosθ)4 π

0 = 4 3a3.

(別解) 積分順序を変更すると D=

(r, θ) 0≤r 2a, 0≤θ≤cos−1 r

a 1 だから

(与式) = 2a

0

cos−1(r2−1)

0 r2sinθ dθ

dr=

2a

0

−r2cosθ

θ=cos−1(r2−1)

θ=0 dr

= 2a

0

−r2 r

a 1

+r2 dr= 2a

0

2r2 1 ar3

dr

= 2

3r3 1 4ar4

2a

0 = 16

3 a34a3= 4 3a3.

参照

関連したドキュメント

ランジスタで構成されるライトドライバが配置される。これら PMOS と NMOS トランジスタの活性 の組み合わせにより

Morphological change of MIP-grafted electrode by the presence of template left)Surface of MIP-grafted electrode in the absence of template right)Surface of MIP-grafted electrode in

三島純は祖父が徳島出身で日本法律学校長、検事総長をつとめた松岡康毅であり、東京

 測定法;先ヅ光源装置二三燈シテ瞳孔Pヨリ覗キ見ル時ハ

緒 言  第圏節 第二節 第四章 第一節 第二節 第五章 第口節 第二節第六章第七章

19 荒 木 34 3 左望 上縁二突起形成 爾側氣管枝周防浸潤 20 山 元 30 ♂ 右v 扇孚開状 爾側上葉浸潤 21 津 川 20 ♀ 左V 扇孚開状

第1董 緒  言 第2章 調査方法 第3章 調査成績

 印チ本所見チ基ヅケバ「レ」線軍純撮影像二於テ入工