• 検索結果がありません。

クヤキウスのObservationes et Emendationesにつ いて(一)

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

シェア "クヤキウスのObservationes et Emendationesにつ いて(一)"

Copied!
31
0
0

読み込み中.... (全文を見る)

全文

(1)

クヤキウスのObservationes et Emendationesにつ いて(一)

その他のタイトル On the Observationes et Emendationes of Jacques Cujas (1)

著者 岡 徹

雑誌名 關西大學法學論集

巻 61

号 3

ページ 874‑845

発行年 2011‑09‑30

URL http://hdl.handle.net/10112/6544

(2)

へギ+心 K Q 

Observationes 

et 

Emendationes

旦でこ ¥‑.J (1) 

←) (N(M) ~,rサ,:-,

K  Q 瑯釦 Observationes et  Emendationes 旦 0 ::,  ¥‑‑)話茶苺湮 ⇒ 北垢令如愉唇己心 ゜

蒜く抱踪 l 煽゜

Synopsis  quid  sit,  acta,  cista.  CAP.  I. 

(..,;,) (u‑,) 

_.ヽキサ令 k 竺挙尽旦 SYNOPSIN Q 晦虹勾

J

愉唇立リ韓眩紐=‑‑'立晦叫呂晦和埒炉

J叫如把渠,.̲)

¥J

勾心゜

lj¥ I

卜,ヽ晦 QEEE 坦 Q 翠刈 ⇒ げ誤忌旦,. ¾Q~

似如忘

EEE ,.̲; 

\J~t{cl゜

I.  5.  § .  requirat.  D.  de  reb  eorum  qui  sub  tut. 

・・・

requirat ergo  necessarios  pupilli  vel  parentes  vel  libertos  aliquos  fideles  vel  quern  alium ,  qui  notitiam  rerum 

ヽキャ

,t‑‑t< Q 

Observationes  et  Emendationes

0:.1‑‑‑'( 1)

(<や回)

(3)

翌坦綜-1(1~111a~r-,11 

( <早

111)

pupillarium  habet,  aut,  si  nemo  inveniatur  aut  suspecti  sint  qui  inveniuntur,  iubere  debet  edi  rationes  itemque 

(<.O

synopsin  bonorum  pupillarium,  advocatumque  pupillo  dare,  qui  instruere  possit  praetoris  religionem,  an  adsentire 

venditioni  vel  obligationi  debeat.  (}L‑

薬逆湮旦弓

t{il)

米冤恭そ神 Q 宰涯 Qtm 抵 (synopsin bonorum 

pupillarium)如~~

伍か望瞑謬母心 J 刈茶病全兵ド祖

s;,.,.;t6~,.

(t‑‑‑(00笞痣湘lQ宰迦釘t寿苺(venditio)~t-0::,

竺瞑ぺ兵 (obligatio) 旦匡憮糾"' '、 〈枷全旦 0 ::, 

\.J共葉担IQ-III'.{令(religio)~~

(m(

1 恰 ‑¥m t‑0  (instruere)  > J 

AJ 

Q や枷心醤臣 (advocatus) 如咲至萎祁 l 旦 叶 沢心寄ぐ口 Q>J 叫茶痣全菜 ¥.J ::,  t‑0 ゜

(;::::) JJ菜旦翌~,....)

¥‑‑', 

,t:¥

ギ廿令 k 竺'酬恕 V alentinianus  Q 毎坦 (constitutio) 如把崇,....) ¥‑‑':, 

!‑0

゜勾訊侶択茶把 1 知和

兵¥‑‑':,

!‑0

全廷旦送宦湮や終二茶, ¥,Q~ 柊奴や竺終二全 4

q,r‑

,t:¥

ギ廿令メ竺 'synopsin =  brevis 刈禅ペ¥‑‑',

玲!‑0::. 

竺'

"'"fl -~

や迂終"‑/ ¥‑‑'如匡 Dp,¥‑ 国や悧唇 D,r‑i‑0 臣箋刈,....) ¥‑‑',  痣苔如幽菩 ⇒ ¥‑‑':,  心礼華華

1""'!‑0

Imppp.  Valens  Gratianus  et  Valentinianus  AAA.  ad  Fortunatiano  comiti  rerum  privatarum.  Inter  chartulas 

confiscati  brevis  quidam  adseveratur  inventus,  qui  nomina  continebat  debitorum  seu  contractorum.  1.  Cum  tamen 

neque  testibus  credita  pecunia  probaretur  neque  cautionibus  ea  quae  brevi  inserta  sunt  ostendantur,  iniquum  esse 

(;'.:;) 

perspeximus,  ut  sub  propriae  adnotationis  manu  unusquisque  faciat  debitorem.  2.  Occasionis  igitur  huius  calum‑

niam  praesenti  volumus  iussione  cohiberi,  ut  brevis  vanitate  reiecta  nullus  ad  redhibitionem  de  his,  quorum  nomi‑

na  conscripta  sunt,  urgeatur .  3.  Quod  et  in  aliis  similibus  causis  observandum  esse  censemus.  [a.  377]  ( f‑ 葉竺室

旦吋心)

(4)

リQ~侶以QZL~~晦峯茶封や~t-0゜

Unter  den  Papieren  Jemandes,  <lessen  Vermogen  eingezogen  worden  war,  wird  zwar  angegeben,  sei  auch  ein 

ぼ)

solches  mitgefunden  worden,  welches  die  Namen  von  Schuldnern  enthielt, 

……(}L--薬送匿旦吋~)

0 峯似 Q

solches旦¾Q坦茶埒心゜

,,,,, 

(::::) 

,,Brevis,  s.  Cujac.  ad  h.  l.  u.  Goth.  ad  Cod.  Th.  X .  16.  3.  es  ist  etwa  ein  Manual,  Strazze." 

リリ旦ヽギ廿令KQぶ喋~t{d゜ぼ)(;:;悌北,.

Papieren 

U坦忘~

~,. Chartulae  sc.  domesticae. 

A.! 

犠謬菜 y::,

t{d11'I

ド遣誕択 Ql

1

疵晦エ和

J兵や玲心゜図

J.  F.  Niermeyer  & 

C. 

Van  de  Kieft / ].  W.  J.  Burgers,  Mediae  Latinitatis  Lexicon  Minus 

brevis

以送,.> J > J

や縄

コふ~y::,t{d

榔遠廷注屯窓茶翠たふ菜 y::,

t{d

の一ー・へギ廿令

k

迂,,~::--ぶヤ晦A.JQ巨逃p'¾-,U.

acta 

Q晦旦1]11IT

忍怜 l‑0 ° acta

Q醤翌庄姿憾Qぷ"'..L~旦炉皿む炉

::,  l‑0  ( 担揺) ゜

ヽギ廿令K

竺来以差 ' '〈.;..!

A.)

吋か旦"

synopsin  =  brevis  =  acta 

Q溢坦印窪否...J~::,心4楽改心リ4茶や枷心刈ぽ)

I'0

… Nam  quod  ad  synopsin  pontium  pertinet.  Sic  alij  auctores  act

ぉ,

vocabulo quasi  latino  vtutur  passim. 

心へギ叶

‑t'‑K

茶 攀 ::, ~::, l‑0 ゜

ぼ)

Lewis  and 

Short如工~~冷心心,,

.;..! 

刈•K迎Tac.

A.  5, 

4茶菜迂士ふ辛~::,

l‑0 ゜

ヘギ廿令KQ 

Observationes  et  Emendationes

旦0:‑t.J(l)Ill 

( <ギ

11) 

(5)

窒坦配<戸胞111rr)t> 

悩心 'Heumann / Seckef

翠炉ふ砂知澤奴瞬睾叫詑諷

Scaevola  li  bro  vicesimo  sexto  digestorum  臣 ( <ギ

1)

Def  endente 

tu 

tore  pupillus  condemnatus  ex  contractu  patris  accepit  curatorem.  inter  quern  et  creditorem  a  eta 

(斜)

facta  sunt  apud  procuratorem  Caesaris  infra  scripta.  Priscus  procurator  Caesaris  dixit:'faciat  iudicata ' Novellius 

curator  dixit:'abstineo  pupillum'.  Priscus  procurator  Caesaris  dixit: ' responsum  habes :  scis,  quid  agere  debeas'. 

芯)

quaesitum  est,  an  secundum  haec  acta  adulescens  a  bonis  patris  absentus  sit.  respondit  proponi  abstentum.  (}L‑ 葉

述匿以吋~)

リQ~

似竺,

¾Q知区終憮遠舒打的゜

悉誤‑< ( tutor ) 辺坦要や菜心咲怪痣湘

I

( pupillus ) 茶#榔写恙翠心北 ゜や

謬年'約暉鱈露琴詞醒

A.) 

1"'~

如Qゃ~.$;\,~Q屎料娑廷辛送-<

(curator) 旦虻氾土器茶菜¥‑):,

化学起-<A.J迄送神0至や'¾旦,倒"(~

知で旦

丑雌EQ~囲-<Q如叫P'国抵(acta)茶辻ふ兵~o孤料翠起荊-<0゜f"\:::--一K~K竺1]11tI0

ば「咲笞恭湘屯弄恙ゃ菜北

J

1'0 糾ヒ足

K

(faciat  iudicata) 」刈 ゜ 苓起

‑<0ヽ令叶;‑‑.:::‑‑↑k

l]lltI0~,

「話迂咲冤萎押如正黍益迦全ふ忌ミ蓑ヤ ( abstineo 

pupillum)」刈゜田雌琴起囲-<0·r---:::---t<~

凡廷

l]lltI0 . 

江「埒終北送堂数吟渫:

¥‑)勾心 ゜ 埒終北迂写如終怜 ''( 枷全如振

0¥‑):, 

~ ( responsum habes:  scis,  quid  agere  debeas ) 」

4

゜ 封応

J

叫茶臣兵兵心

0J) 

Q 揺抵旦吋兵迎'

忠)

染神竺, (x., 

Q益迦合詞判ゃ士ふ菜心‘〈枷全勾A応全’心゜架や土ふ兵肉心栂ぺふ菜~-、〈枷'製’刈堂災p,_)~0 リリゃ竺'茜裔活旦将:t~<-4坦淫抵茶翌縄ゃ兵\-):,~ ゜R一牛一\く0~~迂¾Q1t(""旦岩苔1"'~

゜ ,,,,,,,,,,,,,  ,, Protokol 「 d .  1ert  wer  en  m  der  Prinz1patsze1t  zunachst  nur  die  Entschedungen;  erst  spater  auch  die  Verhand‑

(6)

ぼ)

lungen,  vermutlich  nach  dem  Vorbild  der  hellenistischen  Provinzen. 

(芯)

1‑P  ‑4 

;\J入(St両虚囮竺リ〇室袈如訃匿0~~炉

が..

Bei  den  Rechtsgelehrten  der  Kaiserzeit  sind  die  acta  <las  Protokoll  ;  so  erklart  in  einem  solchen  (Vat.  fr.  112) 

der  Munincipal  den  Parteien:  sermo  vester  in  actis  erit,  er  wird  zu  Protokoll  genommen,  und  Aussage  apud  acta , 

啜)

unter  protokollarischer  Aufnahme,  findet  sich  haufig ….  " 

(自)ふ?‑‑lf'¥ー\や!'‑‑.."~ 如acta闘起l]IIII忍,..J~~~

,,  ..  Dagegen  stand  ihnen  die  Befugniss  zu,  tiber  Rechtsgeschafte  auf  Antrag  der  Betheiligten  ein  Protokoll  (ges ‑

ta,  acta)  aufzunehmen  und  sie  dadurch  zu  beglaubigen  :  was  mit  der  Zeit  zu  einem  wichtigen  Organ  der  iur i sdic‑

tio  voluntaria  wurde ." 

臣ゞヽ疇 g 醤 0 疇迂叩諷鱈 acta Q 晦訊謡疇畔叩琴巳 ゜

~一吋坦銅位埓苓Q~苺以将±:‑l{o

acta 旦 0:,¥..1 0

ヽギ廿令K竺'悉恙粧式苓e奴慨•以如1]11匹ふ叶J:,l'{o

o}'\~

一 i

卜入1トヽか

K ( A  r  ure  ms  Clemens  Prudentms )

0 ̲;:,  ¥J ゜

厄)(怨)(箆)(苫)

Prudentms  contra  Synmmacum.  Inuenit  expositu  secreti  in  littoris  acta

刈へギ廿令

k 竺嚇 皿 :, ¥J:, 

心゜

Q 示圧ゃ菜 ¥J:,

l'{oギ入1卜,ヽ

K Q<J 曲辻如誤 ¥J

r{l{o

hoc  circumsaltante  choro  temulentus  adulter  invenit  expositum  secreti  in  litoris  acta  corporis  egregii  scortum, 

ヽキ廿{'t<Q 

Observationes  et 

Emendationes0:,~(1)

ば( <や

0)

(7)

巨坦配く1~ll]n)t>iく(<~く~)

quod  perfidus  illic  liquerat  incesto  iuvenis  satiatus  amore.  (}L‑

薬迂匿旦11‑0)

H.  J. 

Thomson旦吋炉J菜尉料釜廷封や~l-0゜

With  this  company  dancing  around  him  the  tipsy  adulterer  finds  abandoned  on  the  sands  of  a  lonely  shore  a  mis ‑

tress  passing  fair,  whom  a  faithless  young  lover  had  deserted  there  when  he  tired  of  his  unclean  passion. 

(}!‑薬将弓

'6-¾

廿迂室旦吋心)

リ Q 寄ぐ口旦社 'synopsin =  brevis  =  acta  P 竺終 ‑v'synopsin

acta P 玲心 ゜ 共徳丑王晦や終二 ゜

リ兵茶ヽギサ令

k

茶走母王隠旦式苓

QI)¥I

卜,ヽ哩旦

l]ilII

忍怜心苺や

.;4;l‑0

へギサ令 K

迂,.

l't1  Q 等 Q‑< 蓉 Q 瑯祟零如批去¥‑‑‑'::.

¥‑0

茶令回竺紅菩怜心 ゜

~-‑t:'¥

ギ.¥‑¥‑

t'‑

K 竺,

> J

,.,.§J*';::',

入キ晦旦巨剖

1"'l‑0

cista  Q 晦旦 0::,

~ 漣0~::,l-0゜¾Q~長以茶示王や菜~:,

心 ゜

1.  1.  § .  si  cista .  D.  depos . 

Si  cista  signata  deposita  sit,  utrum  cista  tantum  petatur,  an  et  species  comprehendendae  sint  ?  et  ait  Trebatius 

cistam  repetendam,  non  singularum  rerum  depositi  agendum:  quod  et  si  res  ostensae  sunt  et  sic  depositae,  adi‑

ciendae  sunt  et  species  vestis.  Labeo  autem  ait  eum  qui  cistam  deponit  singulas  quoque  res  videri  deponere  :  ergo 

et  de  rebus  agere  eum  oportet.  quid  ergo  si  ignoraverit  is,  qui  depositum  suscipiebat ,  res  ibi  esse?  non  multum 

facere,  cum  suscepit  depositum.  ergo  et  rerum  depositi  agi  posse  existimo,  quamvis  signata  cista  deposita  sit.  ( ¥L‑

葉述室旦~t-0)

(8)

5  考える ︒ クヤキウスは︑

クヤキウスは︑

L

ar gu me nt

§o . 

mundus•

D . 

ed   a u r o

 

a r g . 

を引用している︒

( 4 6 )   ( 4 4 )  

mu nd us   mu li en   e s

s t , 

qu o m u l e i r   m un di or   fi t :   c o n t i n e n t u r   e o

  s p e c u   a  ma tu   ae   un gu en ta a   v s a n   u g u e n t a r i a   e s i   t   qu  sa i m i l i a   d i c i   p

o s s u

t n , 

v e l u t i   l a v a t 1 0   r i s c

u s . 

m a r g a r i t

a , 

qu am u  m l i e r e s   h a b e r e   s o l e

n t , 

r e t i c u l a   y f a c r o c

n t i a

( 4 1 )  

l i I u u s   P o l l u

0

x

が著書の第七巻および第一

巻においてこれに関連することを書いたと指摘している

こつ︑て

クヤキウスの

O b s e v r a t i o n e s   e t

Emendat10nes~,..;,

( 4 0 )  

( 1 1 ウルピアーヌス︶

ら問題ではない ︒

( 3 8 )  

トレバーティウスは︑箱だけが請求され︑中の個々の物は請求されないと言う

︒ しかし︑物が開示されて︑それが

箱に入れられて寄託された場合には︑それらの個々の物︑例えば着物

( 3 9 )  

ラベオーは︑箱を寄託したときは︑箱の中の物も寄託したのであるから︑それらについて訴訟があ りうると言う︒

しかし︑箱の中に何か入っているということを知らずに寄託したらどうなるのか

︒ その者は︑寄託したのであるか

これに対して︑

れるのか? もし︑封印された箱

(c i

s t a )  

この条文の意味は︑

(

 

それゆえ︑閉じられた箱が寄託された場合でも︑個々の物の寄託訴訟がなされうると

or na me nt or um a   h e c :   v i t t a e   m i r t a e   s e m i m i t r a e   c a l a u t i c a   a

c u s   c um   s i c u t   e t u   m l i e r   p o t

e s t   e s s e   m un da

, n

on a  t me n  o r n a   , 

( v e s t i s )  

が寄託された場合︑箱だけが請求されるのか︑

おおよそ次である︒

︵八

六八

が請求されうると言う︒ それとも中に入っていたものも請求さ

(9)

そこでドイツ語訳であるが︑ ると考えてよいのかもしれない︒

Wa ts on

絹 英

訳 は

料 ︑ 香 料 瓶 ︑

その他類似の物︑

He um an n  ¥ S e c k e

l

B a d e g e s c h i r r

という訳になっている

Wa ts on

編英訳では︑

me nt o   f r   t h e   ba th

で 土

3

る ︒

l a v a t i  

0

の語の検討はここでとめて︑次に

r i s c

u s

を見てみる ︒

クヤキウスが

c i s t a 11

箱との関連で

r i s c

u s

を論じているとすれば︑

私には分からない ︒

eq ui pm en t  f o r   t h e   b at h  [ o r ]   a  c h e s t

つ ゎ

5

っ て い る

un d  w

as   es o   s n s t   d em   ah n l i c h e s   g i b

t , 

wi

e  W 

a s c h t i s c h e

な っ て お り ︑

r i s c

u s

が一体とな て

W

a s c h t i s c h e

と訳されているように考えられる ︒

そうだとすると︑

W

a s c h t i s c h e

に何らかの箱

という意味があるかどうかが

r i s c u s

の語との関係で問題であると思うが︑ ︐ 

chtis c

he

に出がついているが︑ 私には簡単に扱える内容でないので︑次の文献に依拠しておくとすると︑

l a v a t i o

は ︑

こ の

l a v a t i o r i s c

u s

が問題である ︒

お よ

び ︑

女性の化粧道具は︑

ある ︒

その方向で理解しなければならないと考える ︒ たとえば

l a v a t i o r i s c u s

である

︒ それによって女性がより綺麗になるためのものである︒ この条文の意味を見てみる︒ この条文が引用されているのは︑

s

om no t   s a t i m   o r n a t

a , 

no n  t am en o   c nm un da ta

関 法 第 六

一巻

︱ ︱ 一 号

( 4 8 )  

やはりギリシャ語に関連する

r i s c u s

︵ 下 線 は 岡 に よ る

(r i

s c i )  

an d  o t h e r  

ドイツ語訳の

Wa

s, 

と . 

l a v a t 1 0  

これは

ac

h e s t

を衣類の箱と訳してい

V

ÀJ  

t/I 

これに含まれるのは︑鏡︑

t a , 

u t o l   s e t   c o n t i n g e r e n     i h i s

, q

ua e  s e   e mu nd av er in t  l o t a e   i n   b a l n e

o   n

eq ue e   s o   r n a v e r i n t :  e t   c o n t r a s t   e   a l i q u a   ex  

︵ 八

六 七

. 

eq mp

洗面鉢︑香 の語にクヤキウスが注目するからで

(10)

items  associated  with  the  bath  or  the  dresser 

A.l終心茶,J

はか竺+令旦車怠牛昇 ‑l

A.)~ がい叫送終ふ終二や~i-0,0

土菜勾 ‑‑4)'Bruce W.  Frier  and  Thomas  A.  J.  McGinn,  A  casebook  on  Roman  Family  Law 竺令全̲:;;;,.

~1"'今遁函

,0Qp 石モ 1"'t‑0 ゜

… certain  items  that  belong  to  the  husband  may,  during  the  marriage,  be  effectively  under  the  wife

'

s  control. 

We  learn  about  such  property  mainly  from  legal  sources  interpreting  wills  in  which  husbands  leave  their  wives 

some  or  all  of  this  property,  sometimes  described  as 

"

things  acquired  for  the  wife's  use"  (uxoris  causa  parata)". 

Other  sources  discuss  toiletries  (mundus:  see  Ulpian,  D.  34.  2.  25.  10,  who  mentions  mirrors,  jars,  perfume  bottles, 

and  other  items  associated  with  the  bath  or  the  dresser),  jewelry,  clothing,  furniture  (supplex:  see  D.  33.  10), 

kitchen  stores  (penus;  see  Ulpian,  D.  33.  9.  3  pr.  :  "things  for  eating  and  drinking"),  and  so  on.  …"  (p.  126.) 

←),, 

Der  hervorragendste  Vertreter  dieser  Rich  tung  ist  Jacob  Cujas 

(1522 

bis 

1590), 

der  nicht  nur  immer  neue  vorjustinianis‑ che  Rechtstexte  ans  Licht  zieht,  den  Pandektentext  emendiert  und  justinianische  Uberarbeitung  aufdeckt,  sondern  vor  allem  auch  die  in  den  lnskriptionen  der  Pandekten  mumifizierten  klassischen  J uristen  dadurch  wieder  lebendig  werden  zu  !assen  versucht,  dass  er  ihre  Fragmente  aus  den  Pandekten  herausfischt  und  in  ihrer  mutmaBlichen  urspriinglichen  Reihen‑ folge  kommentiert

……"  (Detlef  Liebs,  Romisches  Recht, 

6. 

Aufl.,  Vandenhoeck  &  Ruprecht, 

2004, 

S. 

112£.) (N) 

IACOBI  CVIACII  I. 

C. 

PRAECLARISSIMI

OBSERV  A  TIONVM  ET  EMEND  A  TIONVM  LIBER  XIIII.  Quibus  multa  in  lure  corrupta  &  non  intellecta  restituuntur

Nunc  primum  in  vnum  volumen  congesti,  &  in  lucem  editi.  Accesser‑ unt  pr

terea Indices  duo  copiosi

Legum  vnus,  alter  verborum  &  rerum,  sententiarumque  insignium.  Coloniae  Agrippinae,  Apud  Ionnem  Gymnicum,  Anno  M.  D.  LXXIIII.  Cum  gratia  &  priuilegio  C

s. Maiest

. (

M

"ses  Observationes  et  emendationes,  en  dix‑huit  livres,  ou  ii  eclaire  et  souvent  retablit  d

'

innombrables  passages  des  lois  et 

ヽキ廿f¥K 0 

Observationes  et  Emendationes

旦0:.¥J(l)

‑R 

(

<‑1(‑1() 

(11)

室坦探Kl~11\a\t'

'.  0  ( <i

くば)

des  auteurs  latins  ;  …" 

(A 

Esmein,  Cours  elementaire  d'histoire  du  droit  franc;ais,  Paris,  1905,  p. 

770.)0舶套Q~姦廷

Fや母硲全゜

(寸)亜瑯旦廷臨1l屈藝終二゜ (I.!)) 

A  Latin  Dictionary  (Lewis  and  Short,  Oxford  at  the  Clarendon  Press)

synopsis

茶母1‑{d

"…… a  general 

v

iew

a  list

synopsis

pupillarum  bonorum,  Dig

27,  9,  5,§11." 

位)

""One  below  the  age  of  puberty  (impubes)  who  ceased  to  be  under  the  power  of  his  father  by  the  latter

's 

death  or  through  emancipation"  (D.  50

16.  239  pr.)"  (Adolf  Berger

Encyclopedic  Dictionary  of  Roman  Law,  Philadelphia,  1980.) 

(

c‑‑

Matte  LESNE‑FERRET,  Du  gage  a  l'hypotheque  generale  a  travers  le  vocabulaire  d'un  cartulaire  languedocien(XII

xn1

si

les): Etudes  d'histoire  du  droit  prive  en  souvenir  de  Maryse  Carlin,  Preface  de  Maurice  Quenet,  Contributions 

unies par  Olivier  Vernier

Michel  Bottin  &  Marc 

0叫

ani, Laboratoire  ERMES  Universite  de  Nice‑Sophia  Antipolis,  Pari

s, 

2008,  p

581

p

591~\\鹿0

Heumann

/

Seckel,  Obligare  3

.  (

oo

Heumann

/

Seckel,  Religio,  6)  Gewissenhaftigkeit,  ins  bes.  in  Erftillung  der  Amtspflicht,  richterliches  Gewissen. 

J Q~ 似 如示正や菜¥J:̲., 1‑{d

(

o,

Heumann

/

Seckel,  Instruere  1)  e)  Auskunft  geben,  unterrichten,  belehren. 

> J Q~ 柊択デ示王や#匹心゜ ぼ)王語峯=

Beistand

(窯澤・~~ば冨

・M. Robert  Schneider

/ C. 

E.  Otto).  Heumann

/

Seckel

advocatus

Rechtsbeistand,  Sachwalter,  Anwalt. 

> J 

Q

緑拭旦

0:.‑,

立却砂眉挙綜ギ共覇]n

es¥l!Il($産゜ (

:=:

&  in  costitutione  quadam  Valentiniani,  vt  synopsis  operis  construendi  fideli  tendatur  examine  in  1.5

pro  breui  descrip‑

tione  bonorii  pupillarium,  ・ ・  …・ .  ,,,,,,,, 

(臼),,

Urkunden gewinnen  in  dieser  Periode  hohere  Beweiskraft  als  Zeugenaussagen

(Max  Kaser

/

Karl  Hackl,  Das  Romische  Zivilprozessrecht,  C.H.  Beck

'

s

c

he  Verlagsbuchhandlun,  Mtin

c

hen

1996

S.  600

.

ぼ)築笛:釦く痢回1巨賦[

Carl  Friedlich  Ferdinand  Sintenis] 

ほ)

Anm.  20. 

(~)

Anm

19

(12)

ぼ)

Chartula

Heumann

/

Seckel

ゃ竺

=charta 豆 Gai. II,  77. 

I. 

13  C.  8,  53

. I. 

5  C.  10,  2

茶忘庄や菜叫心゜

「早十ギ写-<旦ド如t+,Q薬メ竺将艇華旦烈+譴砂心心心枷迂駆環茉如~\J:¥!) ,s;;‑心如菰口昔送

i

忌4匡

1 0

州鞣旦袖ぶj出旦圏

7"'A.l

Q眺萎1{咋,s;;‑,写心終兵辺烈送薬区送将艇薬Q~深蓉¥兵迎終,s;;-'条捻~A)如芸Q叡叫案\--'-4J£ft,

....J¥‑‑'

共犠lil塩雫v送井艇華如脳栄⇒匡や釦帥e瞑庄如似*:\!)和心旦案ド送芸曲送澁避e蕊牛如~\--'t>r以凶芸ヤ心JAl如感゜」(桜函者茫饗芯坦眺.徊造痘111活涎翌『矢ーヤ令k翠眼坦淀痣~\至』恕回謎圧紺.+<玉+111~・

1

回早冨゜う惑杜如

l

活恥丈心0)

I. 

13  C.  8,  53. 

lmpp.  Diocletianus  et  Maximianus 

.. 

1A.  et  CC.  Uraniae

Si  aliquid  per  epistulam  donatum  tibi  probetur,  brevitas  chartulae  donationi,  si  haec  recte  facta  probetur,  nihil  quicquam  derogat.  [a.  293] 

(

¥L‑

薬竺室以弓

t{o

)

1.5  C

10,  2 

[溢モi1

属]

Imppp

Valens  Gratianus  et  Valentinianus  AAA

Fortunatiano  comiti  rerum  privatarum.  Inter  chartulas  confi

s

cati  brevis 

quidam  a  severatur  mventus,  qm  nomma  continebat  debitorum  seu  contnactorum. 

……

[a

377] 

(¥L‑薬投室旦吋!{o)

(~)

Brill,  Leiden・Boston,  2002. 

(竺)

Dieter  Simon,  Untersuchungen  zum  Justinianischen  Zivilprozefl,  C.H.  Beck

'

sche  Verlagsbuchhandlung,  Mtinchen

1969,  s .  227££. 

$匪~Christian

Gastgeber  (Hrsg

.

),  Quellen  zur  Byzantinischen  Rechtspraxis,  Verlag  der  Osterreichschen  Akademie  der  Wissenschaften,  Wien,  2010. 

翁産゜

ぼ)「罰営QI~~紺旦’叶11心k・全Kl卜--.:-~K刈~;吋押茶血心゜‑Rr-\キ全会忍1呉荊紺證膏抵辻器~u出ぐ号や菜\--1~心

e

……」(囲基廿口刊盆荼『母起基(‑Lj)』如恙択基・

1 1 1 1

<冨)

「リ菜旦芸,‑)

¥‑‑1'a  eta 

Q晦竺,1"'ゃ旦井く品溢桜芸旦1~却紺ぐ阻器Q澄膏姦牝溢

i$‑O

Q番避しヒ淀如湿ヤ似噸誌柘糾杷̲̲)

¥‑‑1

王二ふ菜(

acta senatus

a  urbana,  a 

publica)'1M心'訃'1111·111·11~

・ 1

(

‑R r‑1 -t'~II"\)旦竺prof

essione  ad  a eta 

Q晦茶酪~!{o゜士菜勾炉,~菜茶

<4

択艤皿心心澁溢揺抵Q憮辺庄二ふ辛心零竺慨#旦担吾く堂起咲芸以甜('

¥‑‑1

窓心菜心゜袖'1

i(・<・ 1  1  1 

(

‑R f‑1 -t'い1"-)'~t--+.-RヽQ造:Lt::1111(:く↑全

K

)゜」(奎田『ローい坦・探ば痢』:ば巨罠)

ぼ),,

Acta, das  iiber  die  Verhandlungen  vor  einem  Magistrat  Nierdergeschriebene  (1.  21  D

26,  8)

…… 

ヽ~-½\-{'. r‑< Q 

Observationes  et  Emendationes

旦0:,t‑1(]): 1 (<~ く国)

(13)

巨坦踪~(1~11

Jrr¥t'  i 

11 

( <Kill) 

(芯)

11  exer<;a  son  art  de  161  a  211  apres  J‑C.,  sous  !es  regnes  de  Marc‑Aurele,  dont  ii  fut  le  conseiller,  et  de  Septime  Severe

(Bruno  Schmidlin,  DROIT  PRIVE  ROMAIN  I, 

Universite 

de  Geneve,  2008,  p.  87

.

(斜)

Procurator 

Q岡

g

旦竺翠姦Q憮遠翠硲心゜

ぼ)Heumann/Seckel~Q吋,F旦塞玉

~:,

t‑@

Abstinere  (ab  hereditate)  wird  tibrigens  auch  in  Bezug  auf 

einen 

andern  gesagt;  so  wird  von  Tutoren  gesagt:  pupillum  abstinere,  einen  Unmtindigen  von  der  vaterlichen  Erbschaft  los‑

sagen,  ihn  nicht  Erbe  sein  !assen 

(……I. 

21  D

26,  8 

, ,,Curator 

d1x1t 

sbstmeo  pup1llum. 

……) 

(苫)

Lenel,  Palingenesia  II,  S.  263£.  114

ぼ)海栗峯竺

Er [Scaevola]  hat  gutachtlich  entschieden

…叫,t<‑Rr‑1令+̲.I)'¥如祖晦,.lJ__)~ 0~:,t-@(綜~~国1111匡)゜

リ訊柊似旦

0:, ~,

坦牡訃晨翠綜や巨抱ば

・Kn

屈三軍鈴産゜

ぼ)

Kaser

/

Hackl,  aaO,,  S.  482

Anm.  5

Zu Belegen  fiir  acta  bei  den  Juristen  (seit  Scaev.  D. 

26, 

8,  21)  s.  Steinwenter  6f. 

叫,JJ Q~ 似茶不巴ゃ~~:, t‑@

Steinwenter

Beitrage zum 

offentl. Urkundenwesen 

der  Romer,  1915

ゃ硲心゜

(芯)

Kaser

/

Hackl,  Anm.  5

旦如網砂兵ド勾心゜

啜) Theodor  Mommsen,  Romisches  Strafrecht,  Duncker  &  Humblot, 

Leipzig, 

1899,  S.  514,  Anm.  5. 

ぼ)

Friedlich  Ludwig  Keller,  Der  romische  Zivilprozess  und  die  Aktionen  in 

summarischer 

Darstellung

, 6, Auflage, bear‑

beitet  von  Adolf  Wach,  Leipzig,  1883,  S

10

(怠)翠澤・

‑R

1~(-ギ寓゜

は) Prudentius,  Aurelius  Clemens 

(AD 348‑after 

405),  greatest  of  the  Christian  Latin  poets … [OCD 

A.H. 

W. 

J.  D.  M.] 

"Prudentius'reply 

to  Symmachus  has  sometimes  been  taken  as  evidence  of 

fresh  struggle  between  Church  and  Senate 

over 

the  famous  altar  of  Victory  in  the  Senate  House 

in 

Rome,  after  those  of  381‑4  and  392

It  is  better  interpreted  as 

final  refutation,  based  on  the  writings  of  Symmachus  and  Ambrose,  of  the  whole  ideology  of  the  now  dwinding  groupe  of 

pagan  senators. 

……" 

(The  Cambridge  History  of  Classical  Literature

The  Later  Principate,  p,  31

2.  [Robert  Browning])  ヽ

I)'¥f'I'\• =°'—中、ヽトーくー『廿卓田絹蔚廿』某:#忌廿く届・沖云#・1100111母・<<~皿<嶺嘩弓゜

啜) Symmachus

Quintus 

Aurelius 

(c.  AD  340

402),  Roman  senator,  orator,  and  epistographer,  and  leading  proponent 

of 

the 

(14)

pagan religious cause against the Christian emperors, was educated by a Gallic teacher and enjoyed a high successful poli‑

tical career. 

[OCD 

J. 

F. Ma.] 

"Symmachus himself, as Prudentius's poem illustrates, continued to remain in high public esteem despite unrepentant 

paganism." (Alan Cameron, The Last Pagans of Rome, Oxford University Press, 2011, p. 121.) 

the two‑book work of Prudentius misleadingly known for short as Contra Symmachus (CS). The poem is not in fact 

an invective against Symmachus, who is treated throughout with remarkable courtesy. The full title is Contra orationem 

Symmachi, and BK ii is indeed a detailed and systematic refutation (in 1, 132 lines) of Symmachus's most famous speech, 

his plea for the restoration of the altar of Victory in 384." (A. Cameron, p. 337.) 

"That is to say, Symmachus has been treated as the Pliny of his age. This is a natural comparison to make, but at the 

same time it calls forth a number of qualifications and reservations. 

…" 

(A. Cameron, p. 360.) 

"Symmachus, in the abovequoted passage (ep. 5. 66. 2), also speaks of thirty‑year apan as of an aetas prope saecularis." 

(Ernst Levy, West Roman Vulgar Law, The Law of Property, American Philosophical Society, Philadelphia, 1951, p. 187.) 

Symmachus, major senatorial aristocrat and letter‑writer, can be found asking an official about a case in which the 

tax‑collectors sent by the city came to his estate without publicae validitatis monumenta, publicly valid documentation, 

which meant, he concluded, that they were taxing fraudulently. One could assume that less exalted taxpayers had less 

chance to query such collections, but the principle of documentation did undoubtedly exist." (Chris Wickham, Framing the 

Early Middle Ages, Europe and the Mediterranean, 400‑800, Oxford University Press, 2005, p. 68.) 

"The term'lawyer'is not meant to cover people in public life such as Symmachus who had a knowledge of imperial leg‑

islation that went beyond the laws cited by the parties to litigation, but who had not studied the legal classics, or even Nochomachus Flavianus, expert in augural law." (Tony Honore, Law in the crisis of empire, 379‑455 AD, Clarendon 

Press• Oxford, 1998, p. 7.) ぼ),,…DerWiderstand konkretisierte sich i. 

J. 

384 anlaBlich der Frage, ob der aus dem altehrwiirdigen Senatslokal entfernte 

Alter der Victoria wieder aufgestellt werden sollte. In dem Kampf, den der redegewaltige Stadtprafekt Symmachus mit 

ヽャ廿令t<Q Observationes et Emendationes0~\J(l)

:川

(

<1(1

1)

(15)

巨坦踪~(1~11]njt> 

1

( <‑1< 1 ) 

dem  Mailander  Bischof  Ambrosius  vor  dem  Kaiser  Valentinian  II.  fiihrte,  unterlag  aber  die  Sache  der  Tradition

ヽヽ

(Jochen  Bleicken,  Verfassungs  ‑ und  Sozialgeschichte  des  Romischen  Kaiserreiches,  Band  2,  Ferdinand  Schoningh,  1981

S. 

208.) 

(苫)

Monumenta  Germaniae  Historica

Auctores  Antiquissimi,  6,  1.  Q

Aurelii  Symmachi  Quae  Supersunt,  Edidit  Otto  Seeck, 

Berolini,  Apud  Weidmannos,  MDCCCLXXXIII. 

総産゜

"Ad hunc,  teste  titulo  4  christianum,  verba  Prudentii  contr.  Symm. 

I  558  referenda  sunt 

non  Paulinorum,  non  Bassorum  dubitavit  prompta  fides  dare  se  Christo."  (XCIV)  DE  SYMMACHI 

VITA

釘索恥

Gothofredus, Vita  Symmachi  editio  Pareanae  Neap.  Nemet

1617  adiecta

知ぷ鑓釦翠菜\J~t-@o

(埒)Iド廿K..L竺'¾栄

e

似亜旦廿心゜

(案)

PRUDENTIUS,  Volume  I,  with  an  English  translation  by  H.J.  Thomson,  Harvard  University  Press

1949,  p

360‑

(お)

Heumann

/

Seek  el

Kiste (1.  1§41  D.  16,  3)

や埒心゜

(葵)

Lenel,  Palingenesia  II,  S

345

19.  [C.  TREBA  TIUS  TEST  A  (FLORUIT  CAESARE  ET  AUGUSTO  IMPERANTIBUS)

.

啜 ) Lenel

Palingenesia  I,  S

513.  94.  [M.  ANTISTIUS  LABEO  (CLARUIT  AUGUSTO  IMPERANTE).]  "Labeon  compte 

parmi  les  juristes  les  plus  celebres  du  regne  d

'

Auguste

.

"  (B

Schmidlin,  op.  cit.

p

84.) 

(~)

Lenel,  Palingenesia  II,  S.  616.  896

B

Schmidlin,  op.  cit

p

90. 

(

:;;

) "

of  Naucratis  (2nd  cent.  AD),  scholar  and  rhetorician. 

……

But  the  work  is  predominantly  a  thesaurus  of  terms

not  of 

information

It  is  also  mainly  derivative,  but  useful  to  us  because  the  sources  no  longer  survive

." 

(OCD.  P.  B. 

R. 

F.; 

R. 

B

.

N.G

.

W.) 

心)

Heumann

/

Seckel

rein, reinlich,  sauber  (1.  21§1.  1.  25§10  D.  34,  2)

や硲心゜

(尊)

Heumann

/

Seckel

Frau, Weib,  a)  i.iberhaupt=femina  (1.  25§9  D

34,  2

……)や玲心゜

(~)

Heumann

/

Seckel

specula

旦瞬翌叩芯応

Watson

鵬疇坦悶点冠専后゜

ぼ) Heumann

/

Seckel

Waschnapf

(l. 

25§10.  D.  34

2

.

)

や玲心゜

(~)

unguentaria  vasa  Q  Heumann

/

Seckel

Salbenbi.ichsen

(……l. 

25§10.  12  D

34, 

2.)~ts@

(均)巡坦幹産゜

(16)

(苓)

Heumann / Seckel

Riscus, Koffer 

(1. 25§10 

D . 

34, 2.)~l-0ぼ)

Anm. 

44). l'\-'Q字国山器~Q

Cujac. 

茶玲肉゜ぼ)

Oxford  University  Press, 

2004. 

採ギ恕~11慨゜

De  Minicio,  MeBio,  Tryphonino,  Tertulliano  Africano  lurisconsultis.  CAP  II. 

Qvo  tempore  lurisconsulti  quique  vixerint,  cognoscere  est  oper

pretium. De  Atilicino,  &  Fufidio,  &  Gaio  alibi 

scripsi.  Alios  quosdam,  quorum

que

tates notat

non sunt,  visum  est  hoc  loco  proponere,  Miniciam  puta  &  Mes‑

sium  &  Tryphoninu  &  Tertullianum  &  Africanum. 

ば ‑<Q 如淀 全四むむ

(o0,...; 

Minicius 

Messius 

cv:i 

Tryphoninus 

‑.::t< 

Tertullianus 

LJ"? 

Africanus 

リ菜ふ

Q‑< 奏旦 0 :..  ¥‑)匿旦坐芸 1"'l‑0 ゜

,,, 

I

叶‑t'‑K旦0::,~

ゞヽギ廿‑t'‑

K 竺

If/

I

廿‑t'‑

K 旦 0::,

~

竺 Miniciu Natalem  ad  quern  Iulianus  libros  sex  scripsit  constat  fuisse 

Traiani  temporibus  ex  1.  pen.  D.  de  fer.  刈犠 皿 ::, ~::,

心゜

1.  pen.  D.  de  fer. 

迂封や埒心゜

ヘギ什令KQ 

Observationes  et  Emendationes

0:C,¥‑.J

(i) 

i

ば(<‑1(0)

(17)

翌坦綜Kl~111索-1く(<ば~)

Ulpianus  libro  septimo  de  officio  proconsulis 

Divus  Traianus  Minicio  Natali  rescripsit  ferias  a  forensibus  tantum  negotiis  dare  vacationem,  ea  autem,  quae  ad  disciplinam  militarem  pertinet,  etiam  feriatis  diebus  peragenda:  inter  quae  custodiarum  quoque  cognitionem  esse. 

偲薬竺室旦吋心)

,..L II'‑ーギー区K

ft£=

,,r

I¥廿令メ以把令

⇒ 心 ゜

ヽ,ヽふ全述

'Minicius

Q西工釘誌旦封応~~r--

!:.l  ,M m

勾ド芯゜

,,,,,,,,  ,,Minicius  war,  wie  aus  D .  12,  1,  22  zu  schlieBen  ist,  ein  Schuler  des  Sabinus  und  kann  darum  kaum  mit  L. 

Minicius  Natalis  identisch  sein,  der  erst  im  Jahre  106  n.  Chr.  das  Konsulat  bekleidet  und  noch  119 / 20  als  Prokon‑

sul  die  Provinz  Africa  verwaltet  hat ."  (Die  Romischen  Juristen,  Bohlau  Verlag,  2001,  S.  121.)  ヤ終兵心'、

9、ト全応)

0 奴旦吋菜迎,. 1  ] ‑<Q  ,,rt¥

廿令

k 茶

::,i‑00

>)Q 奴憐 0 柑晦 Q "'t  I

廿{"

A.l 

L.  Minicius 

Natalis竺芸尽這託~l-0゜へヤ鯰幻績lII勾ド勾l-0

( Miniciu  Natalem  ad  quern  Iulianus …)  , ,, 

I

廿な豆乏

I'>) Q~

~Q L.  Minicius  Natalis

や埒心叫E

盆む ゜ リ応/ ti

廿↑直,.

1  0~

く知consul~,.

1  1 ~

母終今

,...j ] 110 砂

l'‑‑‑1"'.:"‑R

蕗ま Q proconsul

刈終0心刈へ入ふ全竺罹Ill::, ¥‑) ::, l‑0

(,...,) 

口如 r‑

‑<  Q  ,,r 

I廿令メ竺I'¾Q叶一'.:"I'---ー区KQ~

柊奴全公

,...̲J¥‑),. 点山一区

K Q ‑:li‑1

器や玲l‑0,.A.lヽ9、~~

吐 l]!IIT

¥‑) ::, l‑0

(N)(M) 

D.  12,  1,  22 .  lulianus  libro  quarto  ex  Minicio  Vinum,  quod  mutuum  datum  erat,  per  iudicem  petitum  est:  quaes1‑

tum  est,  cuius  temporis  aestimatio  fieret,  utrum  cum  datum  esset  an  cum  litem  contestatus  fuisset  an  cum  res  iudi‑

(18)

caretur.  Sabinus  respondit,  si  dictum  esset  quo  tempore  redderetur,  quanti  tune  fuisset,  si  dictum  non  esset,  quanti 

tune:  fuisset,  cum  petitum  esset.  interrogavi,  cuius  loci  pretium  sequi  oporteat.  respondit,  si  convenisset,  ut  certo 

loco  redderetur,  quanti  eo  loco  esset,  si  dictum  non  esset,  quanti  ubi  esset  petitum.  (}L‑

薬竺宝以吋

l‑0)

令ヽーr‑‑‑‑;--.-R-~ 令.i,;,~l"\

(Romische  Rechtsgeschichte  II,  Verlag  C.H.  Beck,  2006.) 竺,

> J応

r

I'1¥‑‑

‑t‑‑

K 以い

~\.J~Q渥苔如,...)

\.J~l-0°,,Ein ahnlich  angelegtes  Werk  zum  ius  civile  schrieb  der  Sabinusschliler  (D.  12,  1,  22)  ,,,,,,,,  Minicius,  da  den  Kompilatoren  mit  Noten  Julians  unter  dem  Titel  libri  VI  ad  Minicium  vorlag."  (S.  60.) 

~-

~

ヤ.¥¥‑

i:'‑

K

I. pen.  D.  de  fer.  如把 I }E,  ,....)  ¥J  ::, 

心゜J)菜迂令全゜凶トー区KQ~怜区ゃ~l-0゜

("'1'

会,̲),,ヽギ廿令

K 迂 Iulianus libros  sex  scripsit

刈如暢皿::,

¥J  ::, 

心゜

如,_)'~'ヽふ~Q如0蒋否Q~

井 Q

Ill I¥廿令

K

1. pen.  D.  de  fer.  Q  ,,, 

1 \廿令KP'叶―';:'r,..._ー区KQ~

侶似 (D.

12,  1,  22)  Q 

II/ I¥廿i:'‑

..\J芸戻0-<奏や~l-0心怜心゜

t""

1"'l‑0  ..¥.)  ,, 

~ ギサ令メ迂芸0-<雲如匡10-<套や~l-0母喘、~\J将.s;;..,,室翠(¥

¥J  ::,  l‑0

刈::,Jt°"J J刈旦終心゜

~..y旦完''〈心JJ ..¥.)製た全ふ

1"'l‑0

'D. 12,  1,  22

応/I廿かKQI"\~'*'―<辻堂ふ終::,

1.  pen.  D.  de  fer.  Q 

"'1 ¥廿

心メ投

'L. Minicius 

Natalisや玲心゜悩ば¾Qr,rI¥

冠這 Minicius Macrinus  P

和心゜

据,̲) ::, 

臣要全如

菜終::,

Q

や'やふ旦築茎

心二゜

(<[)) 

I・::‑‑ ‑ h  K  (Hofjuristen ―::‑‑ ‑

.I'¥ 

K 茶油璽 Lll‑0 坦 illli:{% 竺,,

J) 

Q 起瞑如

‑‑4)

0

全ふや母

l‑0) 茶器'‑/

11/ I¥叶令

K

0::‑¥J

=―

.I'¥ K~'やふ旦洲心芸QII/ 

廿令

K

0::‑¥J 珪苔 1"'l‑0

゜i:'‑

r,  K

゜くぶトー区

K f{E 営起 (1( 兵母ーギ兵母) Q 

J)

ゃ~l-0゜

ヽギ廿令KQ 

Observationes  et  Emendationes  U 

0 ::‑¥‑‑) (1) 1

(<f‑R<)

(19)

窒坦綜Kl~111食

I  <  ( <}tj

ギ)

,,Der  Jurist  Minicius,  Verfasser  eines  privatrechtlichen  Unterrichtswerks,  ist  vielleicht  mit  Minicius  Macrinus  zu 

identifieren,  dem  Yater  eines  Freundes  ji.ingeren  Plinius"  (S.  25. 

jL-薬竺宝旦.i.,s~)

(<0(r‑

h::::‑‑‑‑11

K

(嘉1艮~-1(1母菩赳洲菜)茶乱咄橙_)

¥‑‑1  ::, 

~

Nam  ita  formari  a  me  et  institui  cupit,  ut  ego  a  vobis  solebam.  Patria  est  ei  Brixia,  ex  illa  nostra  Italia  quae  mul‑

tum  adhuc  verecundiae  frugalitatis,  atque  etiam  rusticitatis  antiquae,  retinet  ac  servat.  Pater  Minicius  Macrinus, 

equestris  ordinis  princeps,  quia  nihil  altius  voluit;  adlectus  enim  a  divo  Vespasiano  inter  praetorios  honestam 

(oo) (o..(~)

quietem  huic  nostrae‑ambitioni  dicam  an  dignitati  ?  ‑constantissime  praetulit.  (¥L‑

薬竺室旦吋

!'{d) =―

01'K

竺罹 皿

'‑'0

,,Vespasiann  hatte  den  nicht  mehr  ganz  jungen  Ritter  in  den  Senat  aufgenommen. "  (S .  25‑26 . ) 

(;:::>E;; 

遠唇屯坦 0 ::,  ¥‑J 竺芙 0 縣ぐ印旦纏ユ心::,

A)

料ヽ x!'{d ゜

対~0'入令K浜吋'6.L::--

ti¾11

-区メ旦0~\--)゜

←  Messium  autem  &  Tryphoninum  Antonini  ex  l.  vi.  D .  de  iu.fis.  qua  ex  re  simul  &  ex  l.  4.  D.  de  ext.  er.  intelli‑

gitur  Diuos,  vel  Optimos  principes  in  l.  Cicero.  D.  poen.  l.  qui  sine.  D.  de  neg.  gest.  esse  Seuerum  &  Antoninum, 

quod  etiam  constat  ex  l.  44.  D.  de  exc.  tut.  l.  12.  §.  si  deportatum.  D.  de  capt.  &  postl.  &  in  I.  rescriptum.  D.  de  dist. 

pig.  Seueru  significari,  sub  quo  Papinianus  fuit  magister  libelloru,  &  pr

f. pr

torio. Libellos  enim  agere,  &  apud 

Dionem  epistolas  agere  est  fungi  officio  magistri  libellorum,  vel  epistolaru,  quod  mandari  Iurisconsultis  solebat ,  & 

ad  libellum  apposita  subscriptione  principis,  magistri  libelloru  vel  promagistri  subscriptio  sequebatur.  Ex  eo  etia  in‑

(20)

telligitur  B~bium Marcellum,  de  quo  in  I.  B

bius. D.  de  pact.  dot.  esse  illum  senatorem,  quern  Dio  scribit  sub  Seuero 

capite  damnatum. 

~-Y'ヽギ叶t--K茶Messius刈Tryphoninus以0勾臼釦勾芦心聾玲心゜

口 I. vl.  D.  de  iu.fis. 

超女や母心゜

Paulus  libro  tertio  decretorum.  Valerius  Patruinus  procurator  imperatoris  Flavio  Stalticio  praedia  certo  pretio 

addixerat.  deinde  facta  licitatione  idem  Stalticius  recepta  ea  licitatione  optinuerat  et  in  vacuam  possessionem  induc‑

tus  erat.  de  fructibus  medio  tempore  perceptis  quaerebatur:  Patruinus  fisci  esse  volebat.  plane  si  medio  tempore  in‑

ter  primam  licitationem  et  sequentem  adiectionem  percepti  fuissent,  ad  venditorem  pertinerent  (sicut  solet  dici,  cum 

in  diem  addictio  facta  est,  deinde  melior  condicio  allata  est),  nee  moveri  deberemus,  quod  idem  fuisset,  cui  et  primo 

addicta  fuerant  praedia.  sed  cum  utraque  addictio  intra  tempus  vindemiarum  facta  fuisset,  recessum  est  ab  hoc  trac‑

tatu  itaque  placebat  fructus  emptoris  esse.  Papinianus  et  Messius  novam  sententiam  induxerunt,  quia  sub  colono 

erant  praedia,  iniquum  esse  fructus  ei  auferri  universos  :  sed  colonum  quidem  percipere  eos  debere,  emptorem  vero 

pensionem  eius  anni  accepturum,  ne  fiscus  colono  teneretur,  quod  ei  frui  non  licuisset:  atque  si  hoc  ipsum  in  emen‑

do  convenisset.  pronuntiavit  tamen  secundum  illorum  opinioem,  quod  quidem  domino  colerentur,  universos  fructus 

habere  :  si  vero  sub  colono,  pensionem  accipere.  Tryphonino  suggerente,  quid  putaret  de  aridis  fructibus,  qui  ante 

percepti  in  praediis  fuissent,  respondit,  si  nondum  dies  pensionis  venisset,  cum  addicta  sunt,  eos  quoque  emptorem 

心)

accepturum.  ( 臼に旱疇 )

ヽキサ{'t(Q

Observationes  et  Emendationes

0:.,,

~(I)

1 ~ ( < k

井く)

(21)

翌坦探-1(i~111n\t'

110  (<ff:l

ば)

リQ~

侶似旦""

0, 入心k将弓-~..L::::--叶知1一区KQ糾忌茶~~

゜ ihS ‑?‑‑!'゜<゜凶ー

I

I'‑‑‑‑

ー区 KQ 如淀茶母心°

0

¥.J'.t::¥ 

ギ廿令K茶Ill巽忌旦忘王,...J\J~~..iJ話迂淑沢心゜

=  . 

::::--—゜f"°'K竺,>J 

Q~

怜以旦将七~...L::::--r\¾11-区K以0~\J¾Q知↑旦喘皿~\J:,~0

,,Als  Teilnehmer  an  den 

Diskussionen  im  Kaisergericht  erwahnt  Paulus  auch  den  Digestenjuristen  Claudius  Tryphonin,  der  auf  einen 

zunachst  nicht  beriicksichtigten  Punkt  aufmerksam  machte."  (Hofjuristen,  S.  56‑57.) 

やふ以¾Q知↑旦薬1:-\J~~

,,213  erhielt  er  ein  Reskript  von  Caracalla  in  Sachen  der  jiidischen  Gemeinde  in  Antiochien."  (S.  57.) 

ぼ)

..L::::--r\~

伶11-区K茶~Iド~0J

吋担全公迦令 (rescriptum) 如血応ふ菜‑?‑‑!

> J叫如=—01"

K:  出叡ド勾心゜や菜如

1 恰怜嫌択超封や玲心゜

>J応J..iJ竺'リリや竺’ヽギ廿令k竺暢皿~\J~

終二゜

Imp.  Antoninus  A.  Claudio  Tryphonino.  Quod  Cornelia  Salvia  universitati  Iudaeorum,  qui  in  Antiochensium 

civitate  constitui  sunt,  legavit,  peti  non  potest.  [a.  213.] 

リQ~

柊奴竺,

>J Q営屯辺将~\J'...L::::--r\¾11-区k茶ぶ::::--t----以将.s;;:,.'~Q栽Q吋ぶギ-<Q盛賤塔皿甜か呈終華逗旦共

ほ)

J ..iJ 如華要や却心叫蟄沢心゜

二―=—゜I"'-

K 廷,

>) 

Q~

怜奴旦将:t-~""I入やK旦0~\J¾Q知で旦攀~\J~~

,,Paulus  erwahnt  als  Diskussionsteilnehmer  im  Kaisergericht  von  Septimius  Severus  auch  einen  Messius,  in 

den  erhaltenen  Fragmenten  aus  der  Rechtsliteratur  sonst  unbekannt;  ……"  (S.  57.  fL‑

葉藝室旦吋

t‑0)

=―゜~K竺’やふ旦")(,_

,;、かメ旦 0 ::, 

\--1¾Q吋i("'\旦罹lll::, 

¥‑‑1  ::,  t‑0 ゜

(22)

,,Titus  Messius  Extricatus  hatte  nicht  nur  Septimius  Severus  neben  andern  juristisch  beraten,  sondern 

erfreute  sich  bei  seinem  Sohn  und  Nachfolger  Caracalla  wie  gesagt  besonderer  Gunst  seines  Herrn."  (S.  63. 

}L‑

薬送室以吋心)

ャヽ△述,

¾Q吋か旦祉皿~\-.J~i-0゜

"The  Severan  jurists,  Papinian,  Paul,  Tryphoninus,  Messius,  Menader,  Ulpian,  Modestinus,  all  equestrians, 

had  an  interest  in  seeing  that  justice  was  freely  available  and  that  law  prevailed.  …… they  were  conscious  of 

being  members  of  the  elite  circle  of  lawyers."  (Ulipi 心岱

~

・I.  4.  D.  de  ext.  er. 

迂女や~i-0゜(::::

Marcianus  libro  primo  regularum  Divus  Severus  et  Antoninus  rescripserunt  eam,  quae  data  opera  abegit,  a 

(~)

praeside  in  temporale  exilium  dandam:  indignum  enim  videri  potest  impune  eam  maritum  liberis  fraudasse.  (¥L‑ 薬迂

互旦吋

i‑0)

ヽギ廿心

k 迂,

>) >)旦~i-0ギi"'f-1-~Kff:E刈-Rll'¥ -R~l吋把0如淀如訳\-)~i-0心喘9ゞ心゜

1・I.  Cicero.  D.  poen . 

竺¾P玲心゜

図(~)

Tryphonius  libro  decimo  disputationum  Cicero  in  oratione  pro  Cluentio  Habito  scripsit  Milesiam  quandum 

mulierum,  cum  esset  in  Asia,  quod  ab  heredibus  secundis  accepta  pecunia  patrum  sibi  medicamentis  ipsa  abegisset, 

rei  capitalis  esse  damnatam.  sed  et  si  qua  visceribus  suis  post  divortium,  quod  praegnas  fuit,  vim  intulerit,  ne  iam  in‑

(忌)

imico  marito  filium  procrearet,  ut  tempolari  exilio  coercreatur,  ab  optimis  imperatoribus  nostris  rescriptum  est.  ( 杵

ヽャ,¥¥‑ {', 

K Q 

Observationes  et 

Emendationes0~\J(l)

111  ( <は国)

(23)

翌坦踪-1(l~llln\t>

葉竺匿以吋~)

(応)ヽギ廿令

K 竺, ¥L‑

薬話茶

J }E,

巻ヤ心叫>J i‑0如囲丑旦忘王,̲)

¥J  ::. 

心刈料ヽ沢公菜心゜

I. qui  sine.  D.  de  neg.  gest. 

竺¾P硲心゜

1111  ( <h9111) 

Tryphonius  libro  secundo  disputationum  Qui  sine  usuris  pecuniam  debebat,  creditoris  sui  gessit  negotia:  quaesi‑

tum  est,  an  negotiorum  gestorum  actione  summae  illius  usuras  praestare  debeat.  dixi,  si  a  semet  ipso  exigere  eum 

oportuit,  debiturum  usuras:  quod  si  dies  solvendae  pecuniae  tempore  quo  negotia  gerebat  nondum  venerat,  usuras 

non  debiturum  :  ・  …..  sed  quas  usuras  debebit,  videamus:  utrum  eas,  quibus  aliis  idem  creditor  faenerasset,  an  et 

maximas  usuras  :  quoniam  ubi  quis  eius  pecuniam,  cuius  tutelam  negotiave  administrat,  aut  magistratus  municipii 

publicam  in  usus  suos  convertit,  maximas  usuras  praestat,  ut  est  consitutum  a  divis  principib 霊……. (¥L‑

薬迂室旦吋

!‑0) 

ぺ怜区e包{~

送葉委旦巨 1"'!‑0°Heumann/Seckel Q 

Usurarius山J訊侶蝶示王や菜\-.l~!-0゜

(・1.  44.  D.  de  exc.  tut. 

竺封や~!-0゜

Tryphoninus  libro  secundo  disputationum  Cum  ex  oratione  divi  Marci  ingenuus  libertino  tutor  datus  excusari  de‑

beat,  eandem  excusationem  competere  etiam  ei,  qui  ius  anulorum  impetrasset,  imperator  noster  cum  divo  Severo 

(葛)(芯)m) 

patre  suo  rescripsit.  (¥L‑‑

薬竺室旦吋

!‑0)

《怜奴Q乞{~廷巡訳終刃旦翌

1"'!‑0 ゜

"Members  of  the  upper  class  were  expected  to  serve  when  named.  … Still,  it  is  quite  clear  that  many  Romans 

(24)

tried  to  avoid  tutelage  by  offering  an  acceptable  excuse,  and  in  time  an  elaborate  repertory  of  excuses  developed; 

see  Frag.  Vat.  123‑ 247  and  D.  27. 

1. 

… 

.L・1.  12.  §.  si  deportatum.  D.  capt.  &  postl. 

竺封や~t-0゜

Tryphonunus  libro  quarto  disputationum  In  bello  postliminium  est,  in  pace  autem  his,  qui  hello  capti  erant,  de 

quibus  nihil  in  pactis  erat  comprehensum.  quod  ideo  placuisse  Servius  scribit,  quia  spem  revertendi  civibus  in  virtute 

bellica  magis  quam  in  pace  Romani  esse  voluerunt.  verum  in  pace  qui  pervenerunt  ad  alteros,  si  bellum  subito  ex‑

arsisset,  eorum  servi  efficiuntur,  apud  quos  iam  hostes  suo  facto  deprehenduntur.  quibus  ius  postlimini …… Ergo  de 

metallo  captus  redemptus  in  poenam  suam  revertetur,  nec  tamen  ut  transfuga  metalli  puniendus  erit,  sed  redemptor 

)(

a  fisco  pretium  recipient.  quod  etiam  constitutum  est  ab  imperatore  nostro  et  divo  Severo.  ()L‑‑

薬竺室以吋

t‑0)

~

・1.  rescriptum.  D.  de  dist.  pig. 

竺%ゃ~t-(<l゜

Tryphonunus  libro  octavo  disputationum  Rescriptum  est  ab  imperatore  libellos  agente  Papiniano  creditorem  a  de‑

(食)(

bitore  pignus  emere  posse,  quia  in  domino  manet  debitons. 

図(斜)(箆)

ヽギ廿令

k 竺… Severii significari,  sub  quo  Papinianus  fuit  magister  libellorii,  &  pr

fectus pr

tono. 刈襴 皿 ::,

~

゜<

凶ーl\~ー区k旦l]llil函,..._)~::,t‑(<l

ャヽ△竺~Q知↑旦令~,..._)~::,t‑(<l

"So  far  as  I  can  see,  the  Severan  lawyers  never  cite  a  living  author  by  name.  Papinian  cites  no  one  more  re‑

cent  than  Africanus.  Callistratus  stops  at  Julian  and  Papirius  Fronto.  Tryphoninus,  writing  under  Severus  or 

ヽャ

4¥‑‑t‑‑K Q 

Observationes  et 

Emendationes0:,~(l)11111 

( <は

11) 

(25)

翌坦踪

K i @ llln¥t'  11

(<1‑R 1 ) 

Caracalla,  mentions  Papinian,  but  only  as  secretary  for  petitions,  not  as  an  author.  The  most  recent  author  he 

cites  is  Scaevola."  (JL‑

弱這産旦吋l‑0)

l.B

bius .  D.  de  pact.  dot. 

竺封や~l-0゜

Tryphonunus  libro  decimo  disputationum  Baebius  Marcellus  Baebio  Marullo  dotis  filiae  suae  nomme  centena 

promiserat  et  convenerat  inter  eos,  ne  ea  dos  constante  matrimonio  peteretur,  vel  si  post  mortem  patris  in  matrimo‑

nio  sine  liberis  filia  decessisset,  ut  dimidia  dos  apud  Marullum  remaneret,  dimidia  fratri  mulieris  restitueretur:  eaque 

etiam  in  stipulationem  deducta  erant.  mortuo  Marcello,  filio  et  filia  superstitibus,  dote  universa  filiae  praelegata 

Marullus  nata  filia  diverterat  et  mulier  decesserat  fratre  suo  et  filia  ex  partibus  aequis  heredibus  relictis.  apud  Petro‑

nium  Magnum  praetorem  Marullus  ab  herede  filio  Marcelli  ex  dotis  promissione  universam  dotem  petebat  illa  con‑

iectura,  quasi  inter  duos  placuisset  nullo  filiorum  exstante  mortua  muliere  partem  dotis  remanere  apud  maritum, 

magis  convenisset  utique  totam  eius  esse  dotem,  si  filium  filiamve  habuisset.  ex  diverso  respondebatur  pacti  quidem 

vulgaris  exceptionem  etiam  heredi  proficere  :  sed  in  specie,  quae  proponitur,  non  quasi  heres  mulieris  ex  persona  de‑

functae  se  exceptione  pacti  tuebitur,  sed  ipse  erat  ille,  qui  etiam  viva  muliere,  si  ab  eo  dos  peteretur,  potuisset  ea  ex‑

ceptione  Marullum,  quia  divortium  factum  erat,  summovere,  eandem  defensionem  etiam  post  mortem  sororis  suae 

偲)

retinebat.  …… (¥L‑

薬竺室旦吋

!‑0)

Heumann/Seckel 

V  ulgaris

pactum

vulgare茶母;;;;.,'>)Q~侶似茶忘王や~\-)::,心0>) Qギ入1卜入

k

旦竺忌

4t  (exceptio)  Q

巨製茶他嘩菜¥‑)::, i‑0

(26)

へギ廿心

K 竺,

>J 

0~

怜区0坦茫珀侶忌珈潔~0:,~-室Q華志(LIB.

1111.  ‑CAP.  XXIII.  Explicatio  l. 

bius. D. 

(案)

de  pact. 

dot.)や愉眉;._J~::,l{o゜~0lll盗忌以’ヽギ廿令k竺I.

pactum.  C.  de  pig.  act. 

如示庄,_)~勾心゜

Imp.  Alexander  A.  Hermaeo  et  Maximillae.  Pactum  vulgare,  quod  proposuistis,  ut,  si  intra  certum  tempus  pecu‑

nia  soluta  non  fuisset,  praedia  pignori  vel  hypothecae  data  vendere  liceret,  non  adimit  debitori  adversus  creditorem 

(M)

pigneraticiam  actlonem.  [a.  223] 

啜)~~;

ヽトート入 (The Law  of  Obligations) 竺

'>J

0  Codex  0~

侶似叫巨~,_)~'~0吋J\"以完';

<~::,

l{o

゜ 瞑送拙

Q 送栞 0

臣要や玲心゜

・・・・・・

by the  days  of  Severan  Emperors,  the  sale  of  pledges  had  become  so  common  that,  even  without  any  spe‑

cial  agreement  to  the  effect,  the  authority  to  sell  was  taken  to  be  part  of  the  contractual  arrangement  of  the  par‑

ties."  (}£‑華述室旦吋 !‑0)

>J 

Q 以 Q

common旦坦茶~:;;;;-."

C.  4,  24,  4  ("pactum  vulgare") 

Q~\臣荼睾恰和菜~::,

!‑0 ゜

ャヽ△竺'器坦 e 母 m:::rn‑:

全兵全心会勾が全如毎茎..J~::,

!‑0

茶,,>J Q~

糾似竺,,

~ 菜茶心会心如Qゃ~:;;;;-."

1 11 1 1 11 母巨 I

(要)

m::: 1 

1ornp母心刈..J~::,

!‑0 ゜

(一)

"probably  from  Verona,  a  leading  Roman  lawyer  of  the  first  half  of  the  1st  cent.  AD."  (OCD  [T.  Hon.]) 

(N) 

"v.  (12,  1)  22.  Nam  videtur  probanda  esse  opinio  eorum,  qui  M  inicium  iuris  consultum  et 

L. 

M  inicium  N  atalem  (con‑ sulem  post  Chr.  107)  eundem  esse  temere  statuunt ,  v.  Karlowa,  R.  G. 

p.  700,  Buhl,  Julian. 

p.  54 ."  (Lenel,  Palingenesia 

I, 

S.  699,  Anm. 

1.)怜似

Qi

卜廿凡竺ざ

Lenel, S.  487  (867.)

以吋心

(

M

Max  Kaser,  Quanti  ea  res  est,  Studien  zur  Methode  der  Litisastimation  im  klassischen  romischen  Recht,  C.H.  Beck 's che 

ヽキサ令t<

Q  Observationes  et 

Emendationes0~\J(l)

11

( <I‑R O)

(27)

翌坦綜-1(1~11ln\t>

1H

く(<回兵)

Verlagsbuchhandlung,  Mlinchen, 

1935, 

S. 

93££. $淫゜

伍)

Lene!,  Palingenesia  I,  S. 

483££. 旦

AD MINICIUM  LIBRI

茶知肉゜溢叙蛉ぼ,~ 声琴(N)~\産゜

(LI)) 

Detlef  Liebs,  Hofjuristen  der  romischen  Kaiser  bis  Justinian,  Verlag  der  Bayerischen  Akademie  der  Wissenschaften  im 

Kommission  beim  Verlag  C.H.  Beck,  Mlinchen, 

2010, 

S

. 25£. 

(

<D)  OCD  [A.  N.  S. 

‑W.; 

S.  R.  F.  P.] 

(

c:‑

Liebs,  S. 

26, Anm. 81竺

Plin.

epist. 1, 14, 4£. 如祀Iも,.̲)t‑'今心゜

(

oo)  Pliny,  Letters  and  Panegyricus,  I,  with  an  English  translation  by  Betty  Radice,  Harvard 

University 

Press,  London, 

1969, 

p. 42‑45. 

(O')) 「……担駅女忘Q栽竺f'¥=---~ t,‑..̲'0悩:;;;;‑'l'¥‑J>Jや竺囮噂枷営~Q痙晋等羹緑丘茶悩'認惑咋炉'恙図詑宣

~Q~kQ苦ヤぷ=---r,...̲ Q壬鈎やヤ゜<丸I廿t\-t'-K·\'¥~=---区k竺'魯十室奉Q祀帯忌栽廷旦玲:;;;;-'l'\-J~~サ

01

喧迄如苔酎玲姓

全0心eゃヤ゜要加-t'-t-\K•(,入卜区K全ふ'悉途憚拒底0叙慕押以~-2!菜t-'~終茶ぷ器k1~糾総睾~Q益令~~ 如漿皿

蓋A.)~心-~〈枷全S如'完砦終睦翠如'器涯

l

巨寧来や如

‑t‑.!0P1"'

゜」(『f'="!\心ぺ釦垣縣』国亜廿口村芸~-轄器念ギ

牲恙奴基・

1

兵共妥母・巨

111

迦<)

(;2) "By 

the  middle  of  the  first  century  CE  letter‑writing  had  emerged  as  a  favourite  aristocratic  pastime;  and  the  letter 

col‑

lection  had  become  an  established  literary  genre.  Both  the  younger  Seneca  and  the  younger  Pliny  published  collections  of 

their  letters  as  part  of  their  literary  oeuvre."  (Jeniffer  Ebbeler:  The  Oxford  Handbook  of  Roman  Studies,  Edited  by  Ales‑

sandro  Barchiesi  and  Walter  Scheidel,  Oxford  University  Press, 

2010, 

p. 

467.) 

(

;:::::)  Liebs,  S. 

26, 

Anm. 

81旦翌送択垣茶惑±‑ふ菜ド今心゜

(~)

Lenel,  Palingenesia  I,  S. 

964£. [75.] 

ぼ)

"Marcus 

Aurelius  Severus  Antoninus  Augustus  was  usually  known 

as 

Caracalla

……" 

(Gillian  Clark,  Late  Antiquity, 

Very  Short  Introduction,  Oxford, 

2011, 

p. 

33.) 

は)

Wieacker/Wolf,  S. 

143翁鹿゜})か匡旦0~t-'Q=" ‑01'‑K応器否

(S.

57)竺崇念全如菜終~o冊心'Kunkel,Die 

Romischen  Juristen,  S. 

231~\産゜

参照

関連したドキュメント

We have investigated rock magnetic properties and remanent mag- netization directions of samples collected from a lava dome of Tomuro Volcano, an andesitic mid-Pleistocene

et

Notum sit omnibus, quod dominus Egino de Flies et fratres sororesque eius habentes predium quoddam apud Sconnowe, quod tradidernt domino Sigibotoni comiti pro precio Ⅳ

LINEリサーチについて サポートコースについて ライトコースについて 定性調査について

Il est alors possible d’appliquer les r´esultats d’alg`ebre commutative du premier paragraphe : par exemple reconstruire l’accouplement de Cassels et la hauteur p-adique pour

We establish sharp Br´ezis-Gallou¨et-Wainger type inequalities in Besov and Triebel-Lizorkin spaces as well as fractional Sobolev spaces on a bounded domain Ω ⊂ R n.. We treat

– Navier–Stokes equations for compressible fluids: global existence and qualitative properties of the solutions in the general case, Comm.. – On the existence of stationary solutions

A H¨ older regularity result for signed solutions was obtained first by DiBenedetto in [3] for degenerate (p &gt; 2) p-laplacian type equations and then by Chen and DiBenedetto in