• 検索結果がありません。

C5 統計的時系列モデリング

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

シェア "C5 統計的時系列モデリング"

Copied!
21
0
0

読み込み中.... (全文を見る)

全文

(1)

<第5回>

統計的時系列モデリング

統計数理研究所

川崎 能典

(2)

データサイエンティスト育成

クラッシュコース

統計的時系列モデリング

概 要

データサイエンティストとして時系列解析を学ぶ際に

知っておくべき体系について、定常・非定常、データの

変換、平滑化事前分布、状態空間モデルをキーワード

に学ぶ

1. 定常時系列

2. 定常から非定常へ:変換の利用

3. 定常から非定常へ:平滑化事前分布

4. 状態空間モデル

(3)

データサイエンティスト育成

クラッシュコース

1. 定常時系列

• 時系列データ=確率過程の実現値(見本過程)

• 𝑋(𝑡, 𝜔): 時間𝑡を止めれば確率変数、根源事象𝜔を固定すれ

ば数列

• 時系列解析の目的: 𝑋(𝑡, 𝜔)の「道の分布」を知りたい

• 大きな制約: 時系列解析では殆どの場合𝜔のドローは一回

きり(同一条件下での繰り返し実験に基づく観測が困難)

• 一時点一個のデータしかないのに、各時点での値の出方を

支配する確率法則はもちろん、道全体が従う確率法則も導

き出したい(かなり無理な注文)→時間軸方向でのある種の

一様性の仮定が必要 = 定常性 (stationary)

(4)

確率過程の見本過程(sample path)

Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10

Sample Paths from AR(2)

Time S a m p le P a th s 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10

𝜔

1

𝜔

2

𝜔

3

(5)

Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10 Time 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10

300 Sample Paths from AR(2)

Time S a m p le P a th s 0 10 20 30 40 50 60 -1 0 -5 0 5 10

300本の見本過程を重ね描き

(6)

Time 0 10 20 30 40 50 60 -6 -4 -2 0 2 4 6 Time 0 10 20 30 40 50 60 -6 -4 -2 0 2 4 6

Quantiles based on 10001 sample paths

Time 2 5 % , 5 0 % , 7 5 % q u a n til e s o f r e a lize d p a h ts 0 10 20 30 40 50 60 -6 -4 -2 0 2 4 6

平均と分

散が時

間によら

ず一定

ここでは𝑁 →

∞ として実験

しているが、こ

れと同じ効果

が𝑇 → ∞で得

られる。(エル

ゴード性)

各時点での四分位点

(7)

データサイエンティスト育成

クラッシュコース

2. 定常から非定常へ:変換の利用

• 定常時系列モデルの代表:ARMAモデル→現実にはこのクラ

スで対処できる範囲は限られている

• どうする? → データを変換して定常時系列モデルに帰着

– 対数変換: 指数的トレンドを線形化

– Box-Cox変換: 対数変換を含む巾変換のクラス

– 階差: トレンドの除去

– 季節階差: 季節変動の除去

• Box-Jenkins法: 標本自己相関、偏自己相関を手がかりにし

たモデルの特定化、推定、事後評価(診断検定)を含む一連

の手続き

– 原著 Box and Jenkins (1970)あるいは最新版Box et al. (2008)にあたら

なくても、類書多数

(8)

エアラインモデル:推定と予測

log_airline pred 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 4.75 5.00 5.25 5.50 5.75 6.00 6.25 6.50 log_airline pred

Box and Jenkins (1970), “Time Series Analysis”

英国の航空機搭乗者数の時系列

データへのモデルあてはめと予測。

1957年以前のデータで推定、58年1

月以降3年分長期予測。

(9)

エアラインモデル:予測の信頼区間

おおよそ95%の

信頼区間を付け

ると左の通り

多くの問題では

毎期毎期データ

更新の度にモデ

ル更新と予測更

新を繰り返せる

はずで、これよ

り誤差幅は小さ

いはず。

(10)

データサイエンティスト育成

クラッシュコース

3. 定常から非定常へ:平滑化事前分布

• 例:季節調整モデル

• 観測値 = トレンド+季節成分+不規則成分

• 1個の観測値から3つ(本質的には2つ)の未知量をひねり出

す必要。無理難題の度合いが増しているように見える。

• →時点の近い成分どうしは値が近い、という制約を置けば推

定可能。(平滑化事前分布)

• 観測不能な時系列要素(パラメータ)に対する確率的な制約

を置くことで実効パラメータ数を減らす。パラメータに確率分

布を仮定することから、ベイズモデリングの一種と言える。

(11)

成分分解の例

(12)

データサイエンティスト育成

クラッシュコース

なぜ分けてモデル化するか?

• 不確実性の度合いが違うものを別々にモデル化することで、

全体として推定・予測の不確実性を低減できる。

• Box-Jenkins法(季節ARIMAモデル)では、成分分解はしないが、

実質的に同様の効果を内包している。(階差、季節階差)

• 大まかな動きをモデル化した後で残る、一見残り滓のような

残差系列から構造を見つけるのが統計学の真骨頂。

(13)

データサイエンティスト育成

クラッシュコース

統計的モデリングとは?

• 現象のモデル化にあたって、不確実性の表現に確率分布を

仮定。

• 物理モデルのような意味でのデータの「真の生成構造」にこ

だわらず、データの動きを模倣するモデルや入出力関係をう

まく近似してくれるモデルを探索する。

• データのバラツキの元となる事象を特定化し、不断にモデル

改善につなげる。

(14)

データサイエンティスト育成

クラッシュコース

例:英国交通事故死傷者数(月次時系列)

log UK drivers KSI

0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6 7.7 7.8 7.9

log UK drivers KSI

•明らかな季節性

•傾向としては全体に低減

•ところどころ大きな下落

どうモデル化するか?

1969年1月~1984年12月

(15)
(16)

モデリング事例1:外生時系列の利用

log UK drivers KSI deterministic level + beta*log(PETROL PRICE)

1970 1975 1980 1985

7.00 7.25 7.50 7.75

log UK drivers KSI deterministic level + beta*log(PETROL PRICE)

log UK drivers KSI against log PETROL PRICE deterministic level + beta*log(PETROL PRICE)

-2.50 -2.45 -2.40 -2.35 -2.30 -2.25 -2.20 -2.15 -2.10 -2.05 7.00

7.25 7.50 7.75

log UK drivers KSI against log PETROL PRICE deterministic level + beta*log(PETROL PRICE)

ガソリン価格(横軸)

と交通事故死傷者

数(縦軸)には

負の

相関

モデルに線形項と

して入れ込むと、

大まかな傾向線を

示してくれる

大きく水準線を外して

いる箇所がある…

(17)

モデリング事例2:構造変化の取り込み

1983年2月、英国でシートベルト着用を義務づける法令が施行

83年2月にレベル

シフト

施工前(横軸0.0)

と施工後(1.0)で

の死傷者数の

「散布図」

残りは、ガソリン

価格、季節性、ト

レンド項で説明

できそう

(18)

データサイエンティスト育成

クラッシュコース

4. 状態空間モデル

• 前節で示したモデリングは、線形ガウス状態空間モデルの

一例。状態空間モデルは「モデルのモデル」あるいは「メタモ

デル」

• 実用的な時系列モデルの殆どは、時系列の分布を規定する

本質的な変数群(状態)のマルコフ遷移と、それら変数群と観

測値を結びつける関係式で表現される。

• 状態空間モデルの枠組みでは、状態の推定(予測、フィルタ、

平滑化)と尤度計算の方法が統一的に与えられる。つまり、

一度この形で習得しておけば応用がきく。

• 適用例としては、おおまかに信号抽出型か時変係数型かに

分けられる。

(19)

データサイエンティスト育成

クラッシュコース

時系列の尤度

• 時系列の最大の特徴は、時間的に近接する観測値に相関

があること→独立同一分布の場合のように、個々の密度の

かけ算で尤度を定義できない!

• 時系列モデルの場合は「一期先予測誤差の累積」として尤

度を表現し、それを数値的に最大化する。これを尤度の予測

誤差分解という。

• データサイエンティストとして、後々応用力を高めるためには、

単にパッケージを利用するだけでなく、予測誤差分解を自ら

プログラミングで体感しておく必要がある。

• 北川 (2005)の第9章を熟読、第10~13章で応用のイメージを

膨らませる。

(20)

データサイエンティスト育成

クラッシュコース

最前線に向かって

• 最前線:状態遷移を非線形化、応答変数の非ガウス化

– Particle filter, MCMC

– 抱えている具体的問題でこれらが要請される場合は、北川 (2005)の

第14章、15章まで学習。

• 季節ARIMA, 線形ガウス状態空間モデルに基づく成分分解

型時系列モデルは、成熟段階に達した技術で使いやすい。

– ソフトウェア実装も選択肢多数、需要分析をはじめとして広く浸透

• 多変量の場合:多変量AR(北川 2005, 6.7, 7.6, 7.7節)が基本

だが、高次元の場合、闇雲に適用する前に、全ての変数を

同時決定するようなモデルが求められているかどうか再検討

したほうがよい。

(21)

データサイエンティスト育成

クラッシュコース

参考文献

1. 北川源四郎『時系列解析入門』(岩波書店、2005年)

2. Box, G. E. P., Jenkins, G. M. and Reinsel, G. C., Time Series

Analysis: Forecasting and Control 4

th

ed., Wiley, 2008.

3. A. C. ハーベイ『時系列モデル入門』(国友直人・山本拓訳、

東大出版会、1985年)

4. 田中勝人『現代時系列分析』(岩波書店、2006年)

5. Commandeur, J. J. F. and Koopman, S. J., An Introduction to

State Space Time Series Analysis, Oxford University Press,

2007. [シーエーピー出版から和訳あり]

参照

関連したドキュメント

今後の取り組みは、計画期間(2021~2040 年度)の 20 年間のうち、前半(2021~2029

建築基準法施行令(昭和 25 年政令第 338 号)第 130 条の 4 第 5 号に規定する施設で国土交通大臣が指定する施設. 情報通信施設 情報通信 イ 電気通信事業法(昭和

水道施設(水道法(昭和 32 年法律第 177 号)第 3 条第 8 項に規定するものをい う。)、工業用水道施設(工業用水道事業法(昭和 33 年法律第 84 号)第

<第2次> 2022年 2月 8 日(火)~ 2月 15日(火)

26‑1 ・ 2‑162 (香法 2 0 0

「1 カ月前」「2 カ月前」「3 カ月 前」のインデックスの用紙が付けられ ていたが、3

及び 回数 (予定) 令和4年4月から令和5年3月まで 計4回実施予定 晴天時の活動例 通年

山形市の雇用創出事業として、企画調整課共創係の NPO 新会計基準導入支援業務 として受託した事業です。 NPO 法人を取り巻く法的な変化としては昨年