• 検索結果がありません。

インド学チベット学研究 No. 23 (2019) 004現観荘厳論光明研究会「Abhisamayalamkaraloka XVI における「離一多自性論証」の和訳(1) ―極微論批判を中心に―」

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

シェア "インド学チベット学研究 No. 23 (2019) 004現観荘厳論光明研究会「Abhisamayalamkaraloka XVI における「離一多自性論証」の和訳(1) ―極微論批判を中心に―」"

Copied!
26
0
0

読み込み中.... (全文を見る)

全文

(1)

Abhisamay¯

alam

. k¯

ar¯

alok¯

a XVI

「離一多自性論証」

和訳⑴

—–

極微論批判を中心

–—

現観荘厳論光明研究会

研究会

間中充(龍谷大学非常勤講師)

桑月一仁(浄土真宗本願寺派宗学院研究生)

秦野貴生(大谷大学大学院)

道元大成(龍谷大学大学院)

北山祐誓(龍谷大学大学院)

中山慧輝(日本学術振興会特別研究員

DC2

本稿

Haribhadra, 800

頃)

Abhisamay¯

alam

. k¯

ar¯

alok¯

a

(『現観荘

厳論光明』,以下

AAA

「離一多自性論証」

和訳

箇所

As.t.as¯ahasrik¯a Praj˜n¯ap¯aramit¯a

『八千頌般若経』

)第

XVI

Tathat¯

aparivarta

(真如品)

挿入

議論

内容

Kamala´

s¯ıla, 740–797

頃)

著書

Madhyamak¯

alam

. k¯

arapa˜

njik¯

a

(『中観荘厳論細注』)

沿

構成

語訳

伝承

,梵文

現存

AAA

anagarbha, 8

世紀頃)

Madhyamak¯

alam

. k¯

aravr

˚

tti

『中観荘厳論頌自注』

)を著

´

antaraks.ita,

725–784

頃)を含 ,

「瑜伽行中観派」 呼

学匠

思想

見解を解明

,大

役立

AAA ,Pa˜ncavim. ´satis¯ahasrik¯a Praj˜n¯ap¯aramit¯a(『二万五千頌般若経』), 注釈 Abhisamay¯alam. k¯ara (『現観荘厳論』),As.t.as¯ahasrik¯a Praj˜n¯ap¯aramit¯a(『八千頌般若経』) 関係 ,真野 [1975], 兵藤 [2000]

を参照.

(2)

論証式

「証因 不成立(

asiddha

「証因 矛盾(

viruddha

」,「証因

不確定(

anaik¯

antika

,離一多自性性

証因

を立証

,最後

自身 見解を述

今回

,「証因

不成立

主張

,主張命題

主題

諸存在

吟味

を経

,証因 主題所属性を論

箇所を中心

諸存在

吟味

,極微論

中心的

論題

.極微論

,仏教内外

盛ん

議論

主要 極微説

端的

AAA

を翻訳

2017

2018

龍谷大学

研究会

開催

,主

大学院生 下訳を準備

,他文献

関連箇所

解釈

を整理

を,桂紹隆氏を中心

,一郷正道氏・沖和史氏・五島清隆氏

を交

検討

を読

.本稿

研究成果

一部

先行研究

AAA

刊本

,以下

3

存在

Wogihara, Unrai ed. Abhisamay¯

alam

. k¯

ar’¯

alok¯

a Praj˜

ap¯

aramit¯

avy¯

akhy¯

a (Commentary

on As.t.as¯ahasrik¯a-praj˜n¯ap¯aramit¯a) by Haribhadra, Together with the Text Commented on,

Tokyo: The Toyo Bunko Publications, 1932–1935.

Wogihara

AAA

梵文

を作成

S. L´

evi

所持

写本を

書 写

(以下,

MsP

Calcutta Library

所蔵 写本

(以下,

MsC

2

写本 蔵訳を基 校訂を行

,同年

1932

Tucci

AAA

を刊行

Wogihara

Tucci

間違

を指摘

,自

写本筆記者

誤表記

,訂正

箇所

散見

を認

途中

,必要

Tucci

を採用

Vaidya, P. L. ed. As.t.as¯ahasrik¯a Praj˜n¯ap¯aramit¯a With Haribhadra’s Commentary Called

¯

Aloka, Darbhanga: Buddhist Sanskrit Texts 4, 1960.

Vaidya

1960

Wogihara

Tucci

本を参照

,梵文

を刊行

写本

言及

Vaidya

自身

Wogihara

Tucci

評価

指摘

Tucci, Giuseppe ed. The Abhisamay¯

ala ˙nk¯

ar¯

aloka of Haribhadra: being a commentary

on the Abhisamay¯

ala ˙nk¯

ar¯

a of Maitreyan¯

atha and the As.t.as¯ahasrik¯apraj˜n¯ap¯aramit¯a,

Gaek-wad’s Oriental Series No. XLII, Baroda, 1932.

Tucci

Wogihara

同年

1932

,以下

写本を参照

,梵文

を刊行

(3)

(3)

上記

(2)

別 ,

Durbar Library

所蔵 写本

先行訳

AAA

離一多自性論証 関

,以下 2

翻訳

Moriyama Seitetsu “The Yog¯

ac¯

ara-m¯

adhyamika Refutation of the Position of the

Saty¯

ak¯

ara and Al¯ık¯

ak¯

ara-v¯

adins of the Yog¯

ac¯

ara School, Part 1:

A Translation of

Portions of Haribhadra’s Abhisamay¯

alam

. k¯

ar¯

alok¯

a Praj˜

ap¯

aramit¯

avy¯

akhy¯

a,”

『佛教大学大

学院紀要』

12, pp. 1–58, 1984.

・一郷正道 『

瑜伽行中観派思想』

,

東本願寺出版

, 2015.

,既刊校訂本を

参照

翻訳

解釈

改善

凡例

以下

AAA

梵文

を再校訂

和訳

対照

見開

形 提示

.梵文校訂

Wogihara

本を底本

,適宜

Tucci

本及

Vaidya

本を参照

,最良

を採用

際,

Wogihara

脚注

言及

本(

MsP

MsC

Tucci

Appendix

言及

写本(

MsA

MsB

異読

を転載

適宜提示

.梵文

,分節記号

有無

連声

規則

標準化,

avagraha

異読

逐一注記

,便宜上,

AAA

箇所

(主

MAV

MAP

TSP

) 左

頁 脚注部分

梵文

乃至 蔵文

を記載 ,右頁 脚注部分 ,

MA

MAV

翻訳

を一郷

[1985]

を転載

配置

蔵訳

参照

Wogihara

Tucci

異読

提示

転載

.蔵文

版及

北京版

を示

和訳

,文脈上訳者 補

文言

[] 示

,訳者

原語

を挿入

場合 () 示

(4)

本稿 扱

箇所

を以下 提示

.尚,

論証式

順 番号を付

中 記

0.

【論証式1】諸存在

,一多

自性を欠

,勝義

無自性(空)

1.

証因

不成立(

asiddha

1.1.

「存在」

何 .目的を実現

1.2.

存在

所知

能知

二種

1.2.1.

所知

存在

極微論

吟味

1.2.1.1. Vai´

ses.ika

極微論批判(

avayavin

論批判)

1.2.1.2. Vaibh¯

as.ika

極微論批判【論証式2】

1.2.1.3. Sautr¯

antika

極微論批判

1.2.1.4. ´

Subhagupta

極微論批判

(5)

0. <prayoga 1>Entities ultimately have no intrinsic nature (i. e., are empty)

because they are devoid of either one or many natures.

(W 624.5–7; V 457.32–458.2; T 372.4–8; D 227b2–3; P 279b6–8)

ya ek¯

anekasvabh¯

av¯

a na bhavanti, na tes.¯am

. param¯

arthatah. svabh¯avo ’sti, yath¯a

ay¯

adir¯

upasya.

na

bhavanti caik¯

anekasvabh¯

av¯

ah.

svaparodit¯

a bh¯

av¯

a

iti vy¯

apak¯

anupalabdhy¯

a m¯

ayopamas tath¯

agata ity arthah..

MA k.1:

bdag dang gzhan smra’i dngos ’di dag // yang dag tu na gcig pa dang //

du ma’i rang bzhin bral ba’i phyir // rang bzhin med de gzugs brnyan bzhin //

BCAP 173.17–18 (=MA k. 1): nih.svabh¯av¯a am¯ı bh¯av¯as tattvatah. svaparodit¯ah. / ek¯anekasvabh¯avena viyog¯at pratibimbavat // Cf. Blumenthal [2009: 52].

MAP 23.3–7: gang dag gcig dang du ma’i rang bzhin ma yin pa de dag ni don dam par na rang bzhin med de / dper na gzugs brnyan bzhin no // bdag dang gzhan gyis smras pa’i dngos po rnams kyang gcig dang du ma’i rang bzhin ma yin pas zhes bya ba ni khyab par byed pa mi dmigs pa yin te /

TSP 671.12–14, Saccone [2018: 156.9–12]: prayogah. — yad ek¯anekasvabh¯avam. na bhavati na tat sattvena gr¯ahyam. preks.¯avat¯a yath¯a vyomotpalam. ek¯anekasvabh¯avarahit¯a´s ca par¯abhimat¯ah. pr

˚thivy¯adaya iti vy¯apak¯anupalabdhih..

TSP 677.14–16, Saccone [2018: 166.19–21]: prayogah. — yad ek¯anekasvabh¯avarahitam. tad asad-vyavah¯arayogyam, yath¯a viyadabjam. ek¯anekasvabh¯avarahit¯a´s ca par¯abhimat¯ah. param¯an.ava iti sv-abh¯avahetuh..

ay¯adir¯upasya. na V: m¯ay¯adir¯upasya na. W, m¯ay¯adir¯upasya na T.svabh¯av¯

(6)

0.

【論証式1】諸存在 ,一多 自性を欠

,勝義

無自性(空)

【論証式

1

【遍充関係】

一多

自性を持

,勝義

自性

,幻

色形 如

【主題所属性】

,自派・他派

主張

諸存在

,一多

自性を持

[【結論】従

,自派・他派

主張

諸存在

,勝義

自性を持

以上 ,能遍 非認識(

vy¯

apak¯

anupalabdhi

論証式

] 基

「如

意味[

導出

喩例 中 “r¯upa” 解釈 関 ,MAV 引用 LAS ,鏡 中 見 “r¯upa” 言及

,当該 AAA 文脈 一致 ,LAS 同様 「色形」 解釈 .尚,MAV 及 LAS anyatva ,MAP 多性(du ma nyid) 解釈 .

MAV 194.6–11: lang kar gshegs pa’i mdo las kyang /

gcig dang gzhan nyid spangs pa yi // gzugs ni ji ltar me long la // snang yang de na yod ma yin // de bzhin dngos po’i ngo bo nyid // ces bstan to /

一郷 [1985: 159.24–27]: 『入楞伽経』 説 .

同一性 別異性 否定 形 ,鏡 中 見 ,[ ] 実在 ,[一

切 ]存在 ,同様[ ,実在 ] .

MAP 195.21–22: gzhan pa nyid dang gcig pa nyid ni bltos par lta bar byed pa yin pas gcig pa nyid dang du ma nyid dag gis spangs pa zhes bya ba’i tha tshig go //

LAS X k. 709:

yath¯a hi darpan.e r¯upam ekatv¯anyatvavarjitam / dr

˚´syate na ca tan n¯asti tath¯a cotp¯adalaks.an.am //

論証式 各構成要素を列挙 ,以下

<s¯adhyadharmin>: svaparodit¯a bh¯av¯ah. <hetu>: ek¯anekasvabh¯avarahitat¯a

<s¯adhyadharma>: param¯arthatah. nih.svabh¯avat¯a

<vy¯apak¯anupalabdhi vy¯apaka>: ek¯anekasvabh¯avat¯a

<vy¯apak¯anupalabdhi vy¯apya>: sasvabh¯avat¯a=sattva=arthakriy¯ayogya

MA k.1, 一郷 [1985: 120.1–3]: (宗)自派,他派 説 ,真実 ,無自性 . (因)一・多 自性を欠 . (喩)影像 如 . ,桂 [1969: 27] ,下記 PV ,TBh 中観派 立場 唯心論を批判 箇所 引用 ,上記 MA k. 1 密接 関係 を指摘 . PV III k. 359:

bh¯av¯a yena nir¯upyante tadr¯upam. n¯asti tattvatah. / yasm¯ad ekam anekam. v¯a r¯upam. tes.¯am. na vidyate // TBh 70.6–9: k¯ırtip¯adair apy uktam —

bh¯av¯a yena nir¯upyante tadr¯upam. n¯asti tattvatah. / yasm¯ad ekam anekam. v¯a r¯upam. tes.u na vidyate //

更 ,AAA 離一多自性論証 続 極微説批判 関 ,TSP bahirarthapar¯ıks.¯a . ,菅沼 [1981] [1985], 神子上 [1997], Saccone [2018] を随時参照 .

(7)

1. The logical reason is not unestablished (asiddha).

(W 624.7; V 458.2; T 372.8; D 227b3; P 279b8)

asiddho ’yam

. hetuh.

.

1.1. What is an “Entity”? That which effects a purposeful action.

(W 624.8–10; V 458.2–4; T 372.8–11; D 227b3–4; P 279b8–280a2)

yasm¯

at

preks.¯avat¯am

.

pravr

˚

tteh. prayojanavattay¯a vy¯aptatv¯at arthakriy¯a

-yogya

-pad¯

arthavis.ayo vic¯arah.

. anyath¯

arthakriy¯

arthin¯

am

. pum

. s¯

am asadarthapad¯

arthavic¯

araih.

kim

. prayojanam ity arthakriy¯

ak¯

ar¯ı bh¯

avo ’bhyupagantavyah..

1.2. Entity is either j˜

neyar¯

upa or j˜

anar¯

upa.

(W 624.11–12; V 458.4–5; T 372.11–13; D 227b4–5; P 280a2)

sa c¯

anyonyavyavacchedar¯

upatv¯

aj j˜

neyar¯

upo v¯

a

bhavej

anar¯

upo veti vikalpah..

MAV 26.14: gtan tshigs ’di ma grub po snyam du ma sems shig /asiddho ’yam

. hetuh. W, V, T: n¯asti siddho hetuh. MsP, MsC.

MAV 38.11–40.5: ’di dag thams cad ni bdag gyis rloms te smras su zad kyi / don bya ba thams cad kyi nus pa dang bral ba la ni rtog pa dang ldan pa rnams kyis rnam par dpyad pa’i don ci yang med de / don bya bar nus pa rnam par brtag pa’i yul yin pa’i phyir ro // gzhan du na

don byed nus pa ma yin la // de ’dod brtags pas ci zhig bya //

ma ning gzugs bzang mi bzang zhes // ’dod ldan rnams kyis brtags ci phan // (k. 8) de bas na mkhas pa rnams ni don byed nus pa la dngos po’i mtshan nyid ces smra’o //

MAP 41.1–4: gzhan du na zhes bya ba ni gal te don byed par rung ba’i yul dpyad par mi ’dod na de’i tshe don byed pa don du gnyer ba’i skyes bu rnams la / dngos po don med par dpyad pa dag ci dgos shes brjod par bya ba ste / rtog pa dang ldan pa’i ’jug pa ni dgos pa dang ldan pas khyab pa’i phyir ro // PV I k. 211 (= TSP 191.12–13):

arthakriy¯asamarthasya vic¯araih. kim. tadarthin¯am / s.an.d.hasya r¯upavair¯upye k¯aminy¯ah. kim. par¯ıks.ay¯a // NB I k. 15: arthakriy¯as¯amarthyalaks.an.atv¯ad vastunah. //

arthakriy¯aV, T, MsP, MsC: param¯arthaW, don dam par Tib..yogyaW, V, T:yogye MsP.

vic¯arah. V, MsP, MsC: vic¯aryah. W, T, rnam par dpyad bya’i Tib..

a W, V, T: om. MsP.

(8)

1.

証因

不成立(

asiddha

証因(一多 自性を持

) 不成立(

asiddha

1.1.

「存在」

何 .目的を実現

以下 理由

.思慮

人々 活動 開始 ,有目的性(

prayojanavatt¯

a

遍充

,吟味検討

目的実現

可能

arthakriy¯

ayogyapad¯

artha

,=存

在)

を対象

,目的実現を追求

人々

,目的を持

asadarthapad¯

artha

,=非存在)を吟味検討

.従

,存在(

bh¯

ava

) 目的を実現

arthakriy¯

ak¯

arin

1.2.

存在

所知

能知

二種

[存在] ,所知

neyar¯

upa

) ,能知

anar¯

upa

.何故

,[所知

能知

,]相互

排除

⒄ MAV 26.14, 一郷 [1985: 120.15–16]: [「一・多 自性を欠 」 ] 証因 不成 誤 考 . ⒅ arthakriy¯a 二義 ,Nagatomi [1967/68],神子上 [1978],桂 [1983], Dunne [2004] を参照. ⒆MAV 38.11–40.5, 一郷 [1985: 123.17–25]: [無為法を 常住性批判 ] を自分 得々

,[無為法を ]効果的作用能力(arthakriy¯a´sakti)を欠 ,思慮深 人々

検討 必要 . ん 効果的作用能力[を ] 検討 対象 .

別 表現を [ 言 ].

(効果的作用)を求 人々 効果的作用能力を欠 を検討 , ん 役 立 .好 色 女 ,性的不能者(s.an.d.ha)を美 ,美 品定 .(第 8 偈)

(9)

1.2.1. Entity as j˜

neyar¯

upa: the examination of atomic theories.

(W 624.13–15; V 458.5–7; T 372.13–16; D 227b5–6; P 280a2–4)

tatra yady ¯

adyah. paks.as tad¯a parasparasam

. yuktasvabh¯

avo v¯

a bhavet,

bahubhir

a

sam¯

anaj¯

at¯ıyaih. param¯an.ubhih. parasparas¯am¯arthyavidhr

˚

tair asam¯

slis.t.asvar¯upaih.

antaraih. parivr

˚

tah. , yadv¯a nirantarair iti paks.atrayam.

a W, V, T: bh¯a MsP.

parivr

˚tah. W, V, T: parivr˚ttah. MsP, MsC.

MAV 50.4–52.12: ’on kyang gang thog mar de rtsom pa’am / rags pa gdags pa’i rgyu rdul phra rab don dam pa gcig pu’i rang bzhin du ’gyur ro // de yang de ltar ’gyur bar mi rigs te / de yang (1) ’byar bar ’gyur na ni ji ltar gzegs zan pa dag na re /

phrad de ’tshogs nas dgos pa rtsom mo

zhes zer ba lta bu’am / (2) yang na phan tshun mthus rnam par ’dzin gyis ma ’byar ba’i rang bzhin bar yod cing bskor ba ste / ci ltar kha cig na re /

tha dad phyogs nas mang po dag // ’ga’ la kun nas bskor tsam du // brjod par zad kyi rdul de ni //r cha shas bcas pa’i bdag nyid min // zhes zer ba la bu’am / (3) yang na mang po dag bar med de / ji ltar rdul phra rab rnams mi reg kyang bar med pas reg par ’du shes so

zhes bya ba lta bu la yang mi rung ste / rnam par bzhag pa ’di dag thams cad ni brtags pa tsam kho na’i snying por zad do //

MAP 51.1–53.19: re zhig de ltar rags pa rnams la rang bzhin gcig pa nyid bsal ba yin no // da ni rdul phra rab rnams la yang bsal ba’i phyir / ’on kyang gang thog mar de rtsom pa’am zhes bya ba la sogs pa smos so // thog mar de rtsom pa zhes bya ba ni ji ltar bye brag pa rnams kyis yongs su brtags pa lta bu ston par byed pa ste / de dag ni rdul phra rab gnyis pa la sogs pa rags pa’i rdzas dang po rtsom par byed pa ni rdul phra rab rnams kho na yin par ’dod do // rags pa gdags pa’i rgyu zhes bya ba ni mdo sde pa’i lugs su bshad pa ste / de dag ni rags pa gdags pa’i rgyu rdul phra rab rnams de ltar gnas pa ’ba’ zhig tu zad kyi rdzas gzhan ni med do zhes brjod do // (1) de la kha cig na re rdul phra rab rnams phan tshun reg go zhes zer ro // (2) gzhan dag na re rigs mthun pa mang pos bskor ba rnams ni bar dang bcas pa kho na yin la / rags par ’khrul pa’i rgyu mtshan yin no zhes zer te / dper na slob dpon dge bsrungs kyis / gang la phyogs cha tha dad yod // de ni gcig pu mi rung ngo // zhes bya ba ’di sun dbyung ba’i bsam pas / tha dad phyogs nas mang po dag // ’ga’ la kun nas bskor tsam du // brjod par zad kyi rdul de ni // cha shas bcas pa’i bdag nyid min // zhes bshad pa lta bu’o // ’di’i don ni ’di yin te / tha dad phyogs nas shes bya ba’i gtan tshigs ’dis ni rdul phra rab mang po rnams kyis yongs su bskor ba tsam du brjod par ’gyur gyi / yan lag dang bcas pa ni ma yin no zhes bya bar zad de / ’dir yang bar dang bcas pa dag kho nar gnas so zhes de snyam du bsams nas smras pa yin no // (3) gzhan dag na re reg pa yang ma yin la bar dang bcas pa dag kyang ma yin mod kyi / ’dab chags pa kho nar gnas so zhes zer te / ji skad du btsun pa na re rdul rnams mi reg kyang bar med pas reg par ’du shes so zhes zer ba lta bu’o // TSP 677.20–21, Saccone [2018: 167.6–8]: tatra kecid ¯ahuh. — parasparam. sam. yujyante param¯an.ava iti. s¯antar¯a eva nityam. na spr

˚´sant¯ıty apare. nirantaratve tu spr˚s.t.asam. j˜nety anye. Vim. ´sV 6.25–7.2, Silk [2016: 193.17–25]:

na tad ekam. na c¯anekam. vis.ayah. param¯an.u´sah. / na ca te sam. hat¯a yasm¯at param. ¯an.ur na sidhyati // (k.11)

iti. kim uktam. bhavati. yat tad r¯up¯adikam ¯ayatanam. r¯up¯adivij˜napt¯ın¯am. pratyekam. vis.ayah. sy¯at tad ekam. v¯a sy¯ad yath¯avayavir¯upam. kalpyate vai´ses.ikaih.. anekam. v¯a param¯an.u´sah.. sam. hat¯a v¯a ta eva param¯an.avah.. na t¯avad ekam. vis.ayo bhavaty avayavebhyo ’nyasy¯avayavir¯upasya kvacid apy agrahan.¯at. n¯apy anekam. param¯an.¯un¯am. pratyekam agrahan.¯at. n¯api te sam. hat¯a vis.ay¯ıbhavanti. yasm¯at param¯an.ur ekam. dravyam. na sidhyati.

(10)

1.2.1.

所知

存在

極微論 吟味

[存在

所知

]最初

立場

[存在

,](

1

[諸々 極微 ]相互 結合

(=

avayavin

2

[中心 位置

極微

]相互

[因果]効力

保持

,緊密

,間 を伴 ,多

極微

,包囲

3

)間

を伴

[多

極微]

[包囲

立場

岩田 [1997] [1999] [2011] ,Sthitisam¯asa 取 上 各学派 伝統的 極微説を AKBh Vim. ´s 検討 . MAV 50.4–52.12, 一郷 [1985: 126.15–127.4]: ,最初 [粗大 実体(dravya)]を構成 , ,粗大 を仮説 根拠 究極的 極微 ,一を自性 ,同様 . ,(1) 結合 , , (Kan.¯ada) , 触 合 一全体 目的物(prayojana)を構成 語 如 , (2) 相互 効力 保持 ,結合 性質を ,間 (antara)を有 , [多 同種類 極微 ]囲 , , 人 , 方位を ,多 [ 極微] 或 [極微]を囲ん を語 , 極微自体 部分を有 . 語 如 , , (3) 多 間 を , , 極微 相触 ,間 相触 . 語 如 , 説 不合理 . 定説 核心 , 妄想 .

(11)

1.2.1.1. Criticism of Vai´

ses.ika theory of atoms (criticism of avayavin).

(W 624.16–26; V 458.7–14; T 372.16–373.2; D 227b6–228a3; P 280a4–b2)

tatra prathame paks.e yady ekena sahaikade´sena sam

. yogo ’parasya tad¯

a s¯

avayavatvapra-sa ˙ng¯

ad ekatvah¯

anih. , apar¯aparasvabh¯avair an.vantarasam¯a´sles.¯at.

sarv¯

atman¯

a sam

. yogapaks.e ’pi yad¯

a

urvo ’n.ur aparen.¯an.un¯a

saha sarv¯

atman¯

a

sam

. yujyate tad¯

aparo ’pi p¯

urven.ety atah. sam

. yogasyobhayapad¯

arth¯

adh¯ınatvena

paras-parasvabh¯

av¯

anuprave´

an na kasyacid an.or ekasvabh¯avat¯a.

tath¯

a hi p¯

urvo ’n.ur aparen.a sarv¯atman¯a sam

. yujyata iti svasvabh¯

avam

.

paritya-jya

sarvath¯

aparar¯

up¯

apattes

tasya

sam

. yujyam¯

anasy¯

asattvam.

tath¯

aparo

’pi

urven.a sam

. yujyata iti svasvabh¯

avam

.

vih¯

aya sarvath¯

a p¯

urvar¯

upabhavan¯

at

tasya

sam

. yog¯

srayasy¯

asattvam. tata´

s caikasyaikad¯

a

parasparaparih¯

arasthitalaks.an.avidhiprati-s.edh¯ayog¯at katham ekasvabh¯avat¯a.

ekatvaW, V, T: ekaMsC. yad¯a W, V, T: yad¯a ca MsC. aparen.¯an.un¯a W: apar¯an.un¯a V, T.

¯apattes W, V, T:¯apattis MsC.

tasya MsP: tasya ca W, V, T.

bhavan¯at W, V, T:svabh¯avat¯at MsC.

caikasyaikad¯a W, V, T: caikad¯a MsC.

parih¯araW, V, T:vih¯araMsC.

MAV 54.1–5: (1) a) bdag nyid thams cad kyis ’byar na ni rdzas rnams ’dres par ’gyur te / rdul gyi rang bzhin gcig pu gang gis ’byar ba de nyid gzhan dang yang ’byar ba’i phyir ro // b) phyogs gcig gis ’byar na ni cha shas yod par ’gyur te / rang bzhin gzhan dang gzhan dag gis rdul gzhan dang ’byar ba’i phyir ro //

MAP 55.1–10: (1) de la phyogs dang po ltar na a) bdag nyid thams cad kyis ’byar na ni thams cad kyi rang bzhin phan tshun rjes su zhugs pa’i phyir gong bu rdul phra rab gcig tsam du ’gyur ro // bdag nyid thams cad kyis shes bya ba ni rdul phra rab kyi rang bzhin ci ’dra ba de khyab nas zhes bya ba’i tha tshig go // b) phyogs gcig gis zhes bya ba ni rang bzhin ma khyab nas shes bya ba’i tha tshig go // des ni snang byed kyi rdul phra rab ni rang bzhin gcig pa yin pas thams cad ces bya ba dang phyogs gcig ces bya ba’i sgra mi ’thad de / thams cad dang phyogs gcig ni yul tha dad pa’i phyir ro zhes gang smras pa de bsal ba yin no //

MAV 56.17–21: (1) gal te phyogs lhag ma na rnam par gnas pa’i rdul phra rab rnams la bltas pa yang yin na ni de’i tshe de’i rang bzhin la bltas pa nyid kyi phyir shar phyogs na gnas par ’dod pa’i rdul phra mo lta bu’am / shar phyogs kyi khang pa khang pa gcig la bltas pa lta bur phyogs lhag ma gzhan na gnas pa rnams don ji lta ba bzhin mi ’gyur ro //

MAP 57.10–59.6: (1) de la phyogs dang po ltar na bskor ba’i rdul phra rab thams cad phyogs gcig pa nyid du thal bar ’gyur te / de’i rang bzhin la bltas pa nyid kyi phyir ro // rdul phra mo gang la rang bzhin de gcig yod pa de ni de’i rang bzhin yin la rdul phra mo gang la de’i rang bzhin gyi rdul phra mo la bltas pa yod pa zhes tshig rnam par sbyar te de’i dngos po ni de nyid do // sbyor ba ni rdul phra rab kyi ngo bo gcig la bltas pa’i rang bzhin gang yin pa de ni phyogs gcig pa can yin te / dper na dbus na gnas pa’i rdul phra rab de nyid kyi shar phyogs na gnas pa’i rdul phra rab lta bu’am / shar phyogs kyi khang pa khang pa gcig la bltas pa lta bu ste / bskor ba’i rdul phra rab thams cad kyang rdul phra rab gcig la bltas pa’i rang bzhin yin pas zhes bya ba ni rang bzhin gyi gtan tshigs so //

(12)

1.2.1.1. Vai´

ses.ika

極微論批判(

avayavin

論批判)

,第一

立場

場合,

(1)-1

[極微]

[極微]

一箇所

結合

主張]

,[単一

極微

]部分を有

avayavatva

過失

付随

,[

]一性(

ekatva

否定

.[何故

,極微

自性

apar¯

aparasvabh¯

ava

)を伴

[極]微

緊密

(1)-2

[極微]全体 結合

主張

,東 [極]微 西 [極]微 全体 結合

場合,西

[極微] 東 [極微]

[全体

結合

].

[両者

全体

的]結合 二

依存

[二

極微 ]相互 自性(

parasparasvabh¯

ava

[極]微

単一

自性を持

ekasvabh¯

avat¯

a

,東

[極]微 西

[極微]

全体

結合

,自

自性を放棄

完全

西

[極微]

,現

結合

(東

極微)

.同様 ,西 [極微] 東 [極微] [全体 ]結合

,自

自性を捨

完全

[極微]

,結合

[西

極微]

存在

].

,一

,相互

排除

存立

を特徴

parasparaparih¯

arasthitalaks.an.a

) 肯定 否定(

vidhi-pratis.edha

) ,同時

単一 自性を持

[,

] .

Vim. ´sV 7.19–21, Silk [2016: 194.22–24]:

digbh¯agabhedo yasy¯asti tasyaikatvan na yujyate / (k.14ab)

anyo hi param¯an.oh. p¯urvadigbh¯ago y¯avad adhodigbh¯aga iti digbh¯agabhede sati katham. tad¯atmakasya param¯an.or ekatvam. yoks.yate.

AKBh 32.11–13: kim. punah. param¯an.avah. spr

˚´santy anyonyam ¯ahosvin na. na spr˚´sant¯ıti k¯a´sm¯ırak¯ah.. kim. k¯aran.am. yadi t¯avat sarv¯atman¯a spr

˚´seyur mi´sr¯ıbhaveyur dravy¯an.i. athaikade´sena s¯avayav¯ah. prasajyeran. niravayav¯a´s ca param¯an.avah..

Cf. Kyuma [1997], [1999]. 直前 文章 ,西 極微 東 極微 ,同様 ,西 極微 ,東 極微 存在 説 . 肯定 否定 ,東 極微 存在性 非存在, 西 極微 存在性 非存在性を意味 , 同時 指摘 . MAV 54.1–5, 一郷 [1985: 127.5–11]: (1) a) [極微 ]全体 [他 極微 ]結合 ,諸 [極微 ] 実体 交 [一 ] . ,極微全体 ,或 [極微] 結合 , 同 全体を 別 極微 結合 .b) [極微 ]一部 [他 極微 ]結合 ,[極微 ]部分を有 . , 部分 他 極微 結合 . MAV 56.17–21, 一郷 [1985: 128.3–7]: (1) , 余 方角 位置 諸極微 向 , 場 合, 同 全体を 向 , 東側 位置 極微 ,一 宮殿 向 東 宮殿 如 ,余他[ 極微] ,字義通 ,他 方角 位置 . ,「東」「西」 方位 存在 ,大地等 存在 .

(13)

1.2.1.2. Criticism of Vaibh¯

as.ika theory of atoms <prayoga 2 >.

(W 624.27–625.20; V 458.14–29; T 373.2–24; D 228a3–b4; P 280b2–281a6)

dvit¯ıye ’pi pariv¯

arakapaks.e

yadi n¯

ama sam¯

anaj¯

at¯ıyaih. sam

. spar´

so nes.t.as tath¯api

chidrasy¯

alokatamor¯

upatv¯

ad

vij¯

at¯ıyair ¯

alokatamah.param¯an.ubhir abh¯ıs.t.a eva.

na hy

¯

aloken¯

asam¯

akr¯

antasya tamorahitat¯

a tamas¯

a v¯

an¯

aspad¯ıkr

˚

tasy¯

alokarahitatvam

. yuktimat

tayor anyonyavirahitade´

adim¯

atrapratibaddhodayatv¯

at. tath¯

a c¯

anantaropavarn.itados.ah.

samupanipatati.

atha vij¯

at¯ıyair api sam

. spar´

so n¯

anumanyate, tad¯

a yo ’sau madhyavart¯ı param¯

an.ur

yenaikena svabh¯

avenaikaparam¯

an.vabhimukh¯avasthitas tenaiv¯anyaparam¯an.vabhimukho

yadv¯

anyeneti vikalpadvayam.

dvit¯ıye ’pi pariv¯arakapaks.e W, V, T: dvit¯ıyapariv¯arakapaks.e MsC. tath¯api chidraW, V, T: tath¯a paricchidraMsC.

AKBh 18.12–16:

chidram ¯ak¯a´sadh¯atv¯akhyam chidram ity ucyam¯anam. kim. veditavyam.

¯

alokatamas¯ı kila /

na hi chidram ¯alokatamobhy¯am anyat gr

˚hyate. tasm¯at kil¯ak¯a´sadh¯atur ¯alokatamah. svabh¯avo r¯atrim. divasvabh¯avo veditavyah..

MAV 54.6–8: (2) bar yod pa yang bar dag tu snang ba dang mun pa’i rdul phra rab rnams kyi go skabs yod par ’gyur te / phrag ni mun pa dang snang ba’i bdag nyid yin pa’i phyir de dag dang ’byar bar ’gyur ro //

(14)

1.2.1.2. Vaibh¯

as.ika

極微論批判【論証式2】

[中心

位置

極微

,多

同種

極微

を伴

]包囲

第二 場合

(a)

諸々 同種[ 極微]

接触 認

,[極微

極微

]間

暗を本質

,異種類

諸極微

接触]

予想

,明

暗を持

,暗

占有

明を持

不合理

両者(明

暗)

生起

,相互

相手を欠

場所等

制限

,直前

(b)

諸々

異種類[

極微]

接触

,中心

位置

極微

自性

,一

極微

位置

場合,[

中心

極微

,]

(b1)

[自性]

極微

(b2)

[自性]

[他 極微

選択肢

MAV 54.6–8, 一郷 [1985: 127.12–15]: (2) 間 [結合 第二 主張 ] ,間 , 明 極微,闇 極微 機会 .空 (中間処) ,闇 明を 性質 , [空 明 闇] [余 極微 ]結合 .

(15)

adyah. paks.as tad¯a

yad ekar¯

upaparam¯

an.vabhimukhasvabh¯avam

.

tad ekade´

sam.

tadyath¯

a tasyaiva

param¯

an.oh. p¯urvadigavasthitaparam¯an.uh..

ekaparam¯

an.vabhimukhasvabh¯av¯a´s ca sarve pariv¯arak¯ah. param¯an.ava

iti svabh¯

avahetuh..

tenaiva svabh¯

avenety abhyupagam¯

an

asiddhat¯

a.

sapaks.e

bh¯

av¯

an

na

viruddhat¯

a.

bhinnade´

avasth¯

ane

tu

abhimataika -param¯

an.v

-abhimukhasvabh¯

av¯

a bhaveyus tasya param¯

an.or apar¯aparasvabh¯av¯abh¯av¯at.

asat¯

a

ca svabh¯

aven¯

abhimukhy¯

ayog¯

ad iti na c¯

anaik¯

antikat¯

a hetoh..

tata´

s

ca

pariv¯

ary¯

avasth¯

an¯

abh¯

avena

pariv¯

arak¯

an.¯am an.¯un¯am ekade´sat¯aprasa ˙ng¯at

tattvatah. pracay¯abh¯ave

tats¯

adhy¯

arthakriy¯

avaikaly¯

ad eva tasya param¯

an.or

naikasv-abh¯

av¯

abhyupagamo yuktah..

dvit¯ıye tu paks.e ’par¯aparasvabh¯avair apar¯aparaparam¯an.vabhimukhayog¯at sphut.atara eva

avayavat¯

aprasa ˙ng¯

ad ekatvaviraho ’n.¯un¯am

.

svabh¯

avabhedalaks.an.atv¯ad vastubhedasya.

MAP 59.1–6: sbyor ba ni rdul phra rab kyi ngo bo gcig la bltas pa’i rang bzhin gang yin pa de ni phyogs gcig pa can yin te / dper na dbus na gnas pa’i rdul phra rab de nyid kyi shar phyogs na gnas pa’i rdul phra rab lta bu ’am / shar phyogs kyi khang pa khang pa gcig la bltas pa lta bu ste / bskor ba’i rdul phra rab thams cad kyang rdul phra rab gcig la bltas pa’i rang bzhin yin pas zhes bya ba ni rang bzhin gyi gtan tshigs so //

TSP 678.3–6, Saccone [2018: 167.15–19]: prayogah. — yad ekar¯upaparam¯an.vabhimukhasvabh¯avam. tad ekade´sam yath¯a tasyaiva p¯urvade´sasthitah. param¯an.ur ekapr¯as¯ad¯abhimukhap¯urvapras¯adavad v¯a. ekar¯upaparam¯an.vabhimukha-svabh¯av¯a´s ca sarve pariv¯ary¯avasthit¯ah. param¯an.ava iti svabh¯avahetuh..

svabh¯avenety abhyupagam¯an W, V, T: svabh¯avena bhyuttamagam¯an MsC. bh¯av¯an W: sadbh¯av¯an V, T.

n¯abhimataikaW, V, T: n¯abhimitaikaMsP.

param¯an.vW, V, T:pariv¯ar¯an.vMsC.

MAP 59.7–10: phyogs tha dad pa na gnas pa yin na ni mngon par ’dod pa’i rdul phra rab gcig pu la bltas pa’i rang bzhin dag tu mi ’gyur te / rdul phra rab de la rang bzhin gzhan med pa’i phyir ro // rang bzhin med na bltas pa yang mi rung ba’i phyir gtan tshigs ma nges pa nyid ma yin no //

Vim. ´sV 7.24–8.1 Silk [2016: 194.29–195.4]: ¯avaran.am. ca katham. bhavati param¯an.oh. param¯an.vantaren.a yadi digbh¯agabhedo nes.yate. na hi ka´scid api param¯an.oh. parabh¯ago ’sti yatr¯agaman¯ad anyen¯anyasya pratigh¯atah. sy¯at. asati ca pratigh¯ate sarves.¯am. sam¯anade´satv¯at sarvah. sam. gh¯atah. param¯an.um¯atrah. sy¯ad ity uktam.

TSP 677.23–678.3, Saccone [2018: 167.12–14]: tath¯a hi — yenaikar¯upen.aik¯an.vabhimukho madhyavart¯ı param¯an.us tenaiv¯aparaparam¯an.vabhimukho yadi sy¯at tad¯a pariv¯arak¯an.¯am an.¯un¯am ekade´satvaprasa ˙ng¯at pracayo na sy¯at.

MAP 59.10–11: de’i phyir yang dag par na bskor te gnas pa med pas rdul phra rab rnams rgyas par mi ’gyur ro //

MAP 59.12–13: phyogs gnyis pa ltar na yang yan lag dang bcas pa nyid du thal bar ’gyur bar gsal bar bdag gis rnam par ma phye’o //

TSP 677.6–7, Vim. ´sV 7.17–21, Silk [2016: 91.7–93.4]: yadi ca param¯an.oh. sam. yoga is.yate yadi v¯a nes.yate. digbh¯agabhedo yasy¯asti tasyaikatvan na yujyate /

anyo hi param¯an.oh. p¯urvadigbh¯ago y¯avad adhodigbh¯aga iti digbh¯agabhede sati katham. tad¯atmakasya param¯an.or ekatvam. yoks.yate.

(16)

【論証式2】

【遍充関係】

自性

[中心

]極微

,同一

場所

を占

同 [中心 ]極微 東 方角 位置

極微

[東 方角 場所を占

【主題所属性】

,[中心 極微を]包囲

極微

,一

[自性

中心 ]極微

[【結論】[中心

極微を]包囲

極微

,同一

場所を占

.]

以上

自性因(

svabh¯

avahetu

論証式

].

[最初

立場

]「

自性

[言明

証因

主題所属性を]認

,[

証因

]不成立

,]同類群

[証因

]存在

矛盾

.一方

,[包囲

諸極微 ,

]別 場所 位置

[証因

]承認

,一

[自

中心 ]極微

[中心

]極微

自性 存在

,存在

自性

[中心

を包囲

諸極微

]向

不合理

.従

,証因

不確

故[諸極微 中心

極微を]包囲

位置

,包囲

[極]微

同一

場所を占

,真実

,[諸極微 ]集積(=

中心

極微を包囲

[.

(諸極微

集積)

効果的作用

[中心

]極微

自性を持

不合理

一方

[別

自性

極微

]第二

立場(

b2

自性

極微

妥当

,部分を有

,諸[極]微

一性を欠

明瞭

.事物

相違

自性

相違

特徴

<s¯adhyadharmin>: sarve pariv¯arak¯ah. param¯an.avah. <hetu>: ekar¯upaparam¯an.vabhimukhasvabh¯ava <s¯adhyadharma>: ekade´sa(svabh¯ava)

<sapaks.a>: ekade´sa(svabh¯ava) <vipaks.a>: anyade´sa(svabh¯ava)

HB 22.2: svabh¯avabhedalaks.an.atv¯ad bh¯avabhedasya. Cf. 吉水 [1999].

(17)

1.2.1.3. Criticism of Sautr¯

antika theory of atoms.

(W 625.21–23; V 458.29–31; T 373.24–374.2; D 228b4–5; P 281a6–7)

tr

˚

t¯ıyas tu nairantaryapaks.ah. sam

. yogapaks.am ev¯

anupatati tatpary¯

ayatv¯

at.

na hy

an-tar¯

alade´

savirahin.¯am

. parasparasam

. ´

sles.amukt¯any¯a gatir asti, na ca

´sabd¯antaren.¯abhidh¯ıya-m¯

anah. sa ev¯artho ’nyath¯a bhavaty atiprasa ˙ng¯at.

MAV 56.1–3: (3) bar med pa’i phyogs kyang ’byar ba’i phyogs dang tha dad pa med pa nyid de / bar med pa ni phrag med pa’o // phrad pa dang ’byar ba zhes bya ba ni don tha dad pa ma yin te / MAP 57.1–2: (3) bar med pa’i phyogs kyang phrad pa’i phyogs kho na’i khongs su ’dus te / phrad pa’i rnam grangs yin pa’i phyir ro //

sam. ´sles.amukt¯any¯a W:sam. ´sles.am. muktv¯any¯a V, T.

MAP 57.2–4: bar gyi yul dang bral ba rnams la ni ’byar ba ma gtogs pa rnam pa gzhan med do // don de nyid sgra gzhan gyis brjod kyang gzhan du ni mi ’gyur ro //

(18)

1.2.1.3. Sautr¯

antika

極微論批判

一方,[中心

極微

]間

を伴

[多

同種

極微

包囲

第三 立場 ,

[諸々 極微 相互 ]結合

[第一 ]立場 全 同

[間

を伴

nairantarya

] [

結合(

sam

. yoga

語]

同義語

,介在

空間

場所を欠

諸[極微]

,相互

を離

[結合

]別

状態

,別

,]過大適用

MAV 56.1–3, 一郷 [1985: 127.16–19] (3) 間 [第三 ]主張 ,結合 [第一 ]主 張 異 .「間 」(nirantara) ,「空 」 .「触 合 」(sam. yoga)

「結合 」(sam. ´sles.a)

(19)

1.2.1.4. Criticism of ´

Subhagupta theory of atoms.

[Conclusion: Entity as j˜

neyar¯

upa ( = external object) is neither one nor many.]

(W 625.24–626.7; V 458.31–459.10; T 374.2–16; D 228b5–229a3; P 281a7–b6)

ath¯

asam

. yukta

eva

param¯

an.ur bahubhis tu dik´sabdav¯acyaih. sam¯ıpatarade´s¯avasthitaih.

param¯

an.ubhih. parivr

˚

ta

iti cen

matam. tad ayuktam. na hy arv¯

akparabh¯

agayor abh¯

ave

vacanam idam arthavatt¯

ay¯

am

. vyavatis.t.hate.

tadany¯

apeks.ay¯anyasya yadr¯upam avadh¯aryate

tad asat tatra tattvena p¯

ar¯

ap¯

ar¯

adibhedavat

//

iti nyay¯

an na bh¯

ut¯

arthena s¯

avayavatvam iti cet.

na.

ar¯

ap¯

arayor

api bahirarthav¯

adin¯

am

. vyapeks.¯

abheden¯

as¯

am

. kary¯

at pit¯

aputr¯

adivat

attvikam eva r¯

upam ity abhyupagantavyam.

yadapeks.ay¯a hi tat p¯aram , na j¯atu

tadapeks.ay¯a tad ap¯aram

iti.

anyath¯

a p¯

ar¯

ap¯

arayor

ap¯

aram¯

arthikatve katham

.

ar¯

ap¯

ar¯

abhidh¯

ana -tat.asthitayor

as¯

am

. karyen.¯

avasth¯

anam .

tath¯

a hi p¯

ar¯

abhimat¯

ad

anyatvam eva vivaks.itasy¯ap¯arasy¯ap¯aratvam

ucyate.

tasya ca kalpitatve tayor

aikyaprasa ˙ngah.. tath¯a ca na tad¯a´srit¯an¯am asam

. k¯ırn.¯

avasthitih. sy¯at. na hi

kalpanoparac-ito

bhedo ’rthakriy¯

a ˙ngam.

ath¯asam. yukta W, V, T: ath¯asamprayukta MsC. eva W, V, T: evam. MsC.

sam¯ıpatW: sam¯ıpetV, T, MsP, MsC, shin tu nye ba na Tib.. parivr

˚ta W, V, T: parivr˚tta MsP, MsC. cen W, V, T: cetan MsP.

yadr¯upam: yad r¯upam W.

p¯ar¯ap¯ar¯adiV, MsC: p¯ar¯av¯ar¯adiW, T.

BASK k. 49, Shastri [1967: 73.5–6], 神子上 [1986: 15]. p¯ar¯ap¯arayor V, T, MsC: p¯ar¯av¯arayor W.

tat p¯aram W, V, T: tayoran MsP. ap¯aram V, T, MsP, MsC: av¯aram W. p¯ar¯ap¯arayor V, T, MsC: p¯ar¯av¯arayor W.

p¯ar¯ap¯ar¯abhidh¯anaV, MsC: p¯ar¯av¯ar¯abhidh¯anaW, T.

tat.asthitayor W, V, T:tadasthitayor MsP,tah. sthitayor MsC.

as¯am. ka ryen.¯avasth¯ana W, V: asya k¯aryen.¯avasth¯anam. MsC.

vivaks.itasy¯ap¯arasy¯ap¯aratvam V, T: vivaks.itasy¯av¯arasy¯av¯aratvam W, vipaks.itasy¯av¯arasy¯av¯aratvam MsC.

(20)

1.2.1.4. ´

Subhagupta

極微論批判

[小結論:所知

存在(=外界対象) 一

,多

.]

,(

4

[中心

]極微

を取

諸極微

]決

結合

[東等 ]方角[ 極微]

語 語

近 場所 位置

極微

]考

不合理

.何故

,[中心

極微

側・

側面

時,上

言明

有意味

確立

X

) 別

Y

)を期待

Y

]別

X

本質 確定

場合,

[本質] ,

X

) ,真実

存在

.此岸

彼岸

区別[

想定

此岸性

彼岸性

真実

存在

論理

,実義

[極微

]部分を有

【立論者】

.彼岸

此岸

,外界実在論者

,相対関係

vyapeks.¯a

区別

混同

,父

[場合

,必

[此

岸・彼岸

此岸性・彼岸性

]実在的 本質

(此岸)を期待

(彼岸) 彼岸

時,決

(此岸)

を期待

(彼岸)

此岸

]彼

此岸

勝義的

「彼岸」・

「此岸」

名称を

[両]岸 立 二者 ,混同

位置

「彼岸」

(別性)

]述

意図

「此岸」 「此岸性」

(別性)

構想

両者(「此岸」・

「彼岸」)

同一

(別性)

依拠

者達 ,混同

位置

,構想

形成

区別

目的実現

要因

(=実在

,Saccone [2019] を, 極微論 ,Hattori [1960: 11–12],神子上 [1983],森山 [2003: 9–16], 真鍋 [2010] [2011],Saccone [2015] [2018] を参照.真鍋 [2010] 指摘 , ,前後 東西 方位 ,集合 諸極微 位置 特定 極微 対 仮 言語表現 想定 ,諸極微 位置関係を指 .従 ,極微 方位 区別 ,極微 部分を持 .林 [2019] , 批判 際 先人 引用 49 偈を用 批判を展開 注目 ,49 偈 出 喩例を 用 外境論者 主張 矛盾を導 論難 批判 独自性を加 , 指摘 . Cf. 神子上 [1983: 10–11], Moriyama [1984: 45], 森山 [2003: 10].

(21)

一次文献

AAA

See W, V, T.

AKBh

Abhidharmako´

sabh¯

as.ya (Vasubandhu):

Abhidharmako´

sabh¯

as.ya of

Vasu-bandhu, ed. Prahlad Pradhan, Tibetan Sanskrit Works Series 8, Patna: Kashi

Prasad Jayawal Research Institute, 1967.

BCAP

Bodhicary¯

avat¯

arapa˜

njik¯

a (Praj˜

akaramati):

Bodhicary¯

avat¯

ara of ´

antideva

with the Commentary Pa˜

njik¯

a, ed. P. L. Vaidya, Buddhist Sanskrit Texts

12, Darbhanga: The Mithila Institute of Post-Graduate Studies and Research

in Sanskrit Learning, 1960.

BASK

ahy¯

arthasiddhik¯

arik¯

a, ed. Shastri [1975],

神子上

[1986].

D

sDe dge edition of the Tibetan Tripit.aka.

HB

Hetubindu (Dharmak¯ırti): Dharmak¯ırti’s Hetubindu, ed. Ernst Steinkellner,

Beijing – Vienna: China Tibetology Publishing House and Austrian Academy

of Sciences Press, 2016.

LAS

La ˙nk¯

avat¯

aras¯

utra: The La ˙nk¯

avat¯

ara s¯

utra, ed.

Bunyu Nanjo, Kyoto: The

Otani University Press, 1923.

MA

Madhyamak¯

alam

. k¯

ara (´

antaraks.ita): Madhyamakalam

. k¯

ara, ed.

Masamichi

Ichigo, Kyoto: Buneido, 1985.

MAP

Madhyamak¯

alam

. k¯

arapa˜

njik¯

a (Kamala´

s¯ıla): See MA.

MAV

Madhyamak¯

alam

. k¯

aravr

˚

tti (´

antaraks.ita): See MA.

P

Peking edition of the Tibetan Tripit.aka.

PV III

Pram¯

an

. av¯

arttika, chapter III (Dharmak¯ırti): See

戸崎

[1985].

PVin II

Pram¯

an

. avini´

scaya,

chapter

II

(Dharmak¯ırti):

Dharmak¯ırti’s

Pram¯

an

. avini´

scaya, chapters 1 and 2, ed.

Ernst Steinkellner, Beijing –

Vienna:

China Tibetology Publishing House and Austrian Academy of

Sciences Press, 2007.

PVSV

Pram¯

an

. av¯

arttikasvavr

˚

tti (Dharmak¯ırti): The Pram¯

an

. av¯

arttikam of

Dharma-k¯ırti, the first chapter with the autocommentary: text and critical notes, ed.

Raniero Gnoli, Serie Orientale Roma 23, Rome: Istituto Italiano per il Medio

ed Estremo Oriente, 1960.

(22)

T

Abhisamay¯

alam

. k¯

ar¯

aloka (Haribhadra): The Abhisamay¯

ala ˙nk¯

ar¯

aloka of

Hari-bhadra: being a commentary on the Abhisamay¯

ala ˙nk¯

ar¯

a of Maitreyan¯

atha and

the As.t.as¯ahasrik¯apraj˜n¯ap¯aramit¯a, ed. Giuseppe Tucci, Gaekwad’s Oriental

Series No. XLII, Baroda, 1932.

TS

Tattvasam

. graha (

´

antaraks.ita): Tattvasa ˙ngraha of ¯

Ac¯

arya Sh¯

antaraks.ita with

the Commentary ‘Pa˜

njik¯

a’ of Shri Kamalash¯ıla, 2 vols., ed. Swami Dwarikadas

Shastri, Bauddha Bharati Series 1, 2, Varanasi, 1968.

TSP

Tattvasam

. grahapa˜

njik¯

a (Kamala´

s¯ıla): See TS.

Tib.

Tibetan translation

V

As.t.as¯ahasrik¯a Praj˜n¯ap¯aramit¯a With Haribhadra’s Commentary Called ¯

Aloka,

ed. P. L. Vaidya, Buddhist Sanskrit Texts 4, Darbhanga: Mithila Institute of

Post-Graduate Studies and Research in Sanskrit Learning, 1960.

Vim

. ´

s

Vim

. ´

sik¯

avr

˚

tti (Vasubandhu):

Vij˜

naptim¯

atrat¯

asiddhi:

Deux Tait´

es de

Va-subandhu: Vim

. ´

satik¯

a (La Vingtaine) accompagn´

ee d’une explication en prose,

et Trim

. ´

sik¯

a avec le commentaire de Sthiramati, Biblioth`

eque de l’ ´

Ecole des

hautes ´

etudes, Sciences historiques et philologiques, Paris: Librairie Ancienne

Honor´

e Champion, 1925.

W

Abhisamay¯

alam

. k¯

ar¯

aloka (Haribhadra):

Abhisamay¯

alam

. k¯

ar’ ¯

Alok¯

a Praj˜

a-p¯

aramit¯

avy¯

akhy¯

a (Commentary on As.t.as¯ahasrik¯a-praj˜n¯ap¯aramit¯a) by

Harib-hadra, Together with the Text Commented on, ed. Unrai Wogihara, Tokyo:

The Toyo Bunko Publications, 1932–1935.

二次資料

荒牧典俊

[2005]

「唯識二十論」

,

長尾雅人

『大乗仏典

15

世親論集』

,

東京:中公文庫

, pp. 5–30.

Blumenthal, James

[2009]

“´

antaraks.ita’s “Neither-one-nor-many” argument from Madhyamak¯alam

. k¯

ara

(The ornament of the middle way): A classical Buddhist argument on the

ontological status of phenomena,” Buddhist philosophy: Essential readings,

eds. by W. Edelglass & J. L. Garfield, New York: Oxford University Press,

pp. 46–60.

(23)

Dunne, John. D

[2004]

Foundations of Dharmak¯ırti’s Philosophy, Boston: Wisdom Publications.

Hattori, Masaaki

[1960]

“B¯

ahy¯

arthasiddhik¯

arik¯

a of ´

Subhagupta,” Journal of Indian and Buddhist

Stud-ies 8-1, pp. 9–14.

原田和宗

[1988]

atiprasa ˙nga

系譜

,

『印度学仏教学研究』

73-1, pp. 116–119.

林拓望

[2019]

『八千頌般若経大

引用

『外境成就論頌』第

49

味」

,

『印度学仏教学研究』

68-1, pp. (130)-(133).

兵藤一夫

[2000]

「般若経釈現観荘厳論

研究」

,

京都:文英堂書店

.

一郷正道

[1985]

『中観荘厳論

研究

思想

,

文栄堂

.

[2011]

『瑜伽行中観派

修道論

解明

『修習次第』

研究

』.

2008

年度∼

2010

年度

科学研究費補助金基盤研究(

C

)成果報告書

.

[2015]

瑜伽行中観派思想』

,

東本願寺出版

.

岩田孝

[1997]

『定説集成』

Sthitisamuccaya

)和訳研究

無形相知識論瑜伽行派 定説(

1

,

『早稲田大学大学院文学研究科紀要』

43, pp. 3–14.

[1999]

『定説集成』

Sthitisamuccaya

)和訳研究

無形相知識論瑜伽行派 定説(

2

,

『早稲田大学大学院文学研究科紀要』

45, pp. 13–26.

[2011]

『定説集成』

Sthitisamuccaya

)和訳研究無形相知識論瑜伽行派 定説(

3

形相

存在

否定

,

『早稲田大学大学院文学研究科紀要』

56, pp.

5–17.

桂紹隆

[1969]

「自己認識」

理論」

,

『南都仏教』

23, pp. 1–44.

[1983]

因果論」

,

『南都仏教』

50, pp. 96–114.

Kyuma, Taiken

[1997]

“Incompatibility of Difference,” Journal of Indian and Buddhist Studies 45-2,

pp. 24–27.

[1999]

“bheda and virodha,” Dharmak¯ırti’s Thought and Its Impact on Indian and

Tibetan Philosophy: proceedings of the Third International Dharmak¯ırti

Con-ference, Hiroshima, November 4-6, 1997, ed. by Shoryu Katsura, Wien: Verlag

der ¨

Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, pp. 225–232.

(24)

真鍋智裕

[2010]

「極微

方位

区別

単一性

両立

対論

,

『印度学仏教学研究』

59-1, pp. 422–419.

[2011]

「部分を有

極微

場所的前後関係

存在

対論(

2

,

『久遠』

2, pp. 32–44.

真野龍海

[1975]

『梵文八千頌般若経釈索引 現観荘厳論

研究(続)』

,

東京:山喜房佛書林

.

神子上恵生

[1978]

「物

普遍的機能(

am¯

any¯

a-´

sakti

) 特殊的機能(

Pratiniyat¯

a-´

sakti

,

『龍谷大学仏教文化研究所紀要』

17, pp. 1–15.

[1983]

極微説

擁護

知識

認識対象

問題を

,

『龍谷大

学佛教文化研究所紀要』

22, pp. 1–17.

[1986]

ahy¯

arthasiddhik¯

arik¯

a

,

『龍谷大学論叢』

429, pp. 2–44.

[1997]

「唯識学派

外界対象

考察(

1

—Tattvasam

. graha

Tattvasam

.

graha-pa˜

njik¯

a

23

章外界対象

考察

,

学研究』

2, pp. 87–109.

森山清徹

(Moriyama, Seitetsu)

[1984]

“The Yog¯

ac¯

ara-m¯

adhyamika Refutation of the Position of the Saty¯

ak¯

ara and

Al¯ık¯

ak¯

ara-v¯

adins of the Yog¯

ac¯

ara School, Part 1: A Translation of Portions of

Haribhadra’s Abhisamay¯

alam

. k¯

ar¯

alok¯

a Praj˜

ap¯

aramit¯

avy¯

akhy¯

a,”

『佛教大学大

学院紀要』

12, pp. 1–58.

[2003]

中観思想

形成

然界(原子、物質) 知識

峻別

根拠

,

『佛教大学総合研究所紀要』

10, pp.

5–26.

Nagatomi, Masatoshi

[1967/68] ”Arthakriy¯

a,” The Adyar Library Bulletin 31-32, pp. 52–72.

Saccone, Margherita Serena

[2015]

“The Conception of Atoms as Substantially Existing in ´

Subhagupta,” Journal

of the International Association of Buddhist Studies 38, pp. 107–137.

[2018]

On the Nature of Things: A Buddhist Debate on Cognitions and their Object,

Wiener Studien Zur Tibetologie Und Buddhismuskunde 94, Wien:

Arbeits-kreis f¨

ur Tibetische und Buddhistische Studien Universit¨

at Wien.

[2019]

“´

Subhagupta,” Brill’s Encyclopedia of Buddhism, Volume II: Lives, eds by

Jonathan A. et al., Leiden / Boston: Brill, pp. 458–462.

(25)

Silk, Jonathan A.

[2016]

Materials Toward the Study of Vasubandhu’s Vim

. ´

sik¯

a (I): Sanskrit and Tibetan

Critical Editions of the Verses and Autocommentary, An English Translation

and Annotations, Harvard Oriental Series 81, Cambridge MA: Department

of South Asian Studies, Harvard University. (The Open Access Edition was

published in 2018)

菅沼晃

[1981]

「『摂真実論』外境批判章訳

(一)」

,

『大乗仏教

密教

勝又俊教博士古稀記

念論集』

,

東京:春秋社

, pp. 573–585.

[1985]

『摂真実論』外境批判章訳 (二)

,

『仏教 歴史 思想 壬生台舜博士頌寿記念』

,

東京:大蔵出版

, pp. 95–104.

Tillemans, Tom J. F.

[1983]

“The ‘Neither one nor many’ argument for ´

unyat¯

a and its Tibetan

interpre-tations,” Contributions on Tibetan and Buddhist religion and philosophy, eds.

by E. Steinkellner & H. Tauscher, Vienna: Arbeitskreis f¨

ur tibetische und

buddhistische Studien, pp. 305–320.

戸崎宏正

[1985]

『仏教認識論 研究

法称著『

』 現量論

』下巻

,

東京:大東出版社

.

吉水千鶴子

[1999]

「恒常

無能力

,

『印度学仏教学研究』

48-1, pp. 196–200.

An Annotated Translation of the Neither-one-nor-many

Argument in Abhisamay¯

alam

. k¯

ar¯

alok¯

a XVI

:

The Criticism of Atomic Theories

Summary

This paper is the first part of an annotated translation of the neither-one-nor-many

argu-ment in Abhisamay¯

alam

. k¯

ar¯

alok¯

a chapter XVI by Haribhadra. In the neither-one-nor-many

argument Haribhadra first proves that the nature of ‘being devoid of either one or many

intrinsic natures’ is a valid reason to demonstrate that entities ultimately have no intrinsic

nature (i.e., are empty).

This paper takes up the section in which the author proves that the logical reason is not

unestablished (asiddha) in the subject of the thesis (paks.a-dharmin) by examining every

possible subject of the thesis, whether external or internal. This section takes up the

参照

関連したドキュメント

今回は、会社の服務規律違反に対する懲戒処分の「書面による警告」に関する問い合わせです。

Dans la section 3, on montre que pour toute condition initiale dans X , la solution de notre probl`eme converge fortement dans X vers un point d’´equilibre qui d´epend de

 

Estos requisitos difieren de los criterios de clasificación y de la información sobre peligros exigida para las hojas de datos de seguridad y para las etiquetas de manipulación

Estos requisitos difieren de los criterios de clasificación y de la información sobre peligros exigida para las hojas de datos de seguridad y para las etiquetas de manipulación

とディグナーガが考えていると Pind は言うのである(このような見解はダルマキールティなら十分に 可能である). Pind [1999:327]: “The underlying argument seems to be

'di ltar śiṅ mthoṅ ba las byuṅ ba'i rnam par rtog pa gcig gis don ci 'dra ba sgro btags pa de 'dra bar gźan gyis kyaṅ yin pa'i phyir śiṅ mthoṅ bas byas pa'i rnam par rtog pa

光を完全に吸収する理論上の黒が 明度0,光を完全に反射する理論上の 白を 10