ﻪﺑ ﻪﻠﺠﻣ ﻲﻋارز رﺬﺑ و لﺎﻬﻧ ﺪﻠﺟ 2 -28 هرﺎﻤﺷ ، 2 لﺎﺳ ، 1391 و ﺪﺷر ﺰﻴﻟﺎﻧآ ﺐﻴﺳ تﺎﻔﺻ ﻲﺧﺮﺑ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﺦﻳرﺎﺗ رد ﺎﻳﺮﮔآ ﻢﻗر ﻲﻨﻴﻣز ﺖﺷﺎﻛ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
Analysis of Growth and Variation in Trend of Some Traits of Potato cv. Agria in Different Planting Dates
ﻲﺳﻮﻣ ﺪﻤﺣا
ﻮﭘ
ﻲﺟﺮﮔر
1و
ﻦﺴﺣ ﻦﺴﺣ
يدﺎﺑآ
21 -جﺮﻛ ،رﺬﺑ و لﺎﻬﻧ ﻪﻴﻬﺗ و حﻼﺻا تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻪﺴﺳﻮﻣ ،رﺎﻳدﺎﺘﺳا ) لﻮﺌﺴﻣ هﺪﻧرﺎﮕﻧ ( 2 -ﻲﻤﻠﻋ تﺄﻴﻫ ﻮﻀﻋ ، جﺮﻛ ،رﺬﺑ و لﺎﻬﻧ ﻪﻴﻬﺗ و حﻼﺻا تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻪﺴﺳﻮﻣ ﺖﻓﺎﻳرد ﺦﻳرﺎﺗ : 14 / 10 / 1390 شﺮﻳﺬﭘ ﺦﻳرﺎﺗ : 29 / 4 / 1391 هﺪﻴﻜﭼ ﻲﺳﻮﻣ رﻮﭘ ا ،ﻲﺟﺮﮔ . ﻦﺴﺣ و ح ،يدﺎﺑآ . 1391 . ﺐﻴﺳ تﺎﻔﺻ ﻲﺧﺮﺑ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور و ﺪﺷر ﺰﻴﻟﺎﻧآ ﺦﻳرﺎـﺗ رد ﺎﻳﺮﮔآ ﻢﻗر ﻲﻨﻴﻣز ﺖـﺷﺎﻛ ﻒـﻠﺘﺨﻣ يﺎـﻫ . ﻪـﺑ ﻪـﻠﺠﻣ رﺬﺑ و لﺎﻬﻧ ﻲﻋارز 2 -28 ) 2 :( 208 -187 ﻲﺳرﺮﺑ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ ﺺﺧﺎﺷ ﺪﺷر يﺎﻫ و ﺐﻴﺳ ﻢﻗر ﻪﺳ رد تﺎﻔﺻ ﻲﺧﺮﺑ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﺎﺑ ﻮﺳﺎﻜﻴﭘ و ﺎﻧﻮﻓرﺎﻣ ،ﺎﻳﺮﮔآ ﻲﻨﻴﻣز ﻲﭙﻴﺗﻮﻨﻓ و ﻲﭙﻴﺗﻮﻧژ تﺎﻴﺻﻮﺼﺧ ﺶﻫوﮋﭘ ﻦﻳا توﺎﻔﺘﻣ تﺮﻛ حﺮﻃ ﺐﻟﺎﻗ رد كﻮـﻠﺑ ﻪﻳﺎﭘ حﺮﻃ ﺎﺑ هﺪﺷ دﺮﺧ يﺎﻫ يﺎـﻫ ﻲﻓدﺎﺼﺗ ﻞﻣﺎﻛ ﻲﺸﻫوﮋﭘ ﻪﻋرﺰﻣ رد راﺮﻜﺗ ﻪﺳ ﺎﺑ 400 رد جﺮـﻛ رﺬـﺑ و لﺎـﻬﻧ ﻪﻴﻬﺗ و حﻼﺻا تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻪﺴﺳﺆﻣ يرﺎﺘﻜﻫ لﺎﺳ يﺎﻫ 1382 و 1383 ﺪﺷ اﺮﺟا . ﺢﻄﺳ ﺞﻨﭘ رد ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ ) ،ﻦﻳدروﺮﻓ ﺖﺴﻴﺑ ،ﺖﺸﻬﺒﻳدرا ﺞﻨﭘ ﺸﻬﺒﻳدرا ﺖﺴﻴﺑ ،ﺖ ،دادﺮﺧ ﺞﻨﭘ دادﺮﺧ ﺖﺴﻴﺑ ( مﺎﻗرا و ﻲﻠﺻا تﺮﻛ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ) ﺎﻧﻮﻓرﺎﻣ و ﻮﺳﺎﻜﻴﭘ ،ﺎﻳﺮﮔآ ( تﺮـﻛ ناﻮـﻨﻋ ﻪـﺑ ﺢﻄﺳ ﻪﺳ رد ﺪﻧﺪﺷ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧرد ﻲﻋﺮﻓ . هداد ﺐﻛﺮﻣ ﺲﻧﺎﻳراو ﻪﻳﺰﺠﺗ ﺎﻫ ﺦﻳرﺎﺗ ﻦﻴﺑ ﻪﻛ داد نﺎﺸﻧ مﺎـﻗرا و ﺖـﺷﺎﻛ ﻒـﻠﺘﺨﻣ يﺎـﻫ ﻴﻐﺗ ﺐﻴﺷ ظﺎﺤﻟ زا و ﺖﺷاد دﻮﺟو فﻼﺘﺧا ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ تﺎﻔﺻ ﺮﺜﻛا ياﺮﺑ ﺦﻳرﺎـﺗ رد مﺎـﻗرا ﺰـﻴﻧ تﺎﻔـﺻ تاﺮﻴ يﺎـﻫ ﺶﻨﻛاو ﺖﺷﺎﻛ ﻒﻠﺘﺨﻣ ﺪﻨﺘﺷاد توﺎﻔﺘﻣ يﺎﻫ . ﻲﻣ طﺎﺒﻨﺘﺳا ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ مﺎـﻗرا زا ﻚﻳ ﺮﻫ ياﺮﺑ تﺎﻔﺻ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور دﻮﺷ ﺐﻴﺳ ﻲﻤﻧ مﺎﻗرا ﺮﮕﻳد ياﺮﺑ ﻪﻴﺻﻮﺗ ﻞﺑﺎﻗ و هدﻮﺑ ﻢﻗر نآ صﺎﺧ ﻲﻨﻴﻣز ﺪﺷﺎﺑ . ﻲﺳرﺮﺑ ﺞﻳﺎﺘﻧ نﺎﺸـﻧ ﺎـﻳﺮﮔآ ﻢـﻗر ياﺮﺑ ﺎﻫ ﻪﻛ داد دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻠﻤﻋ ياﺰﺟا و دﺮﻜ هﺎﻴﮔ ﺪﺷر لﻮﻃ مﺎﻤﺗ رد ﺖﺤﺗ ﻂﻴﺤﻣ ﺮﻴﺛﺎﺗ ﺚـﻋﺎﺑ ﺖـﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ رد ﺮﻴﻴﻐﺗ و هدﻮﺑ ﺪﻳدﺮﮔ نآ ياﺰﺟا و دﺮﻜﻠﻤﻋ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور رد ﺮﻴﻴﻐﺗ . تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﺪﺻرد و هﺪﻏ دﺮﻜﻠﻤﻋ نﺎﺸـﻧ عﻮﻤﺠﻣ ﻪﻛ ﻲﻧﺎﻣز ،داد ﺪﻌﺑ ﺪﺷر زور ﻪﺟرد ﻪﺑ ﻲﻫﺪﻠﮔ زا 1000 زور ﻪﺟرد ﺪـﺷر ،ﺪﻴـﺳر دﺮـﻜﻠﻤﻋ ناﺰـﻴﻣ ﺪـﻨﻧﺎﻤﻫ دﻮﺑ لﻮﺒﻗ ﻞﺑﺎﻗ ﺪﺣ رد و ﻻﺎﺑ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﺪﺻرد . تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﺪـﺷر ﺖﻋﺮﺳ و هﺪﻏ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ ﺎﺑ ﺦﻳرﺎﺗ رد هﺪﻏ ﻲﺒﺴﻧ ﺖـﺷاد ﺎﻬﻧآ ﺎﺑ ﻲﻳﻻﺎﺑ و ﻢﻴﻘﺘﺴﻣ ﻲﻧاﻮﺨﻤﻫ دﺮﻜﻠﻤﻋ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ،داد نﺎﺸﻧ ﺖﺷﺎﻛ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ و هﺪﻏ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ رد ﺮﻴﻴﻐﺗ ﺚﻋﺎﺑ ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ رد ﺮﻴﻴﻐﺗ و هﺪﻏ ﻲﺒﺴﻧ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ رد ﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺖـﻋﺎﺑ نآ ﺐـﻗﺎﻌﺘﻣ و ﺪﻳدﺮﮔ دﺮﻜﻠﻤﻋ . ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ هﺪﻏ ﻦﻴﺑ 5 / 1 – 2 / 1 ﻊﺑﺮﻣﺮﺘﻣ ﺮﺑ مﺮﮔ ﺮﺑ دﻮﺑ ﺮﻴﻴﻐﺘﻣ ﺪﺷر زور ﻪﺟرد و ﻲـﺒﻳﺮﻘﺗ ﺮﺜﻛاﺪـﺣ ﻲﺒﺴﻧ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ ﺰﻴﻧ 125 / 0 مﺮﮔ ﺮﺑ مﺮﮔ ﺮﺑ دﻮﺑ ﺪﺷر زور ﻪﺟرد . مﻮـﺳ ﺖـﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ داد نﺎﺸﻧ ﺶﻫوﮋﭘ ﻦﻳا ﺞﻳﺎﺘﻧ ) ﺖﺸﻬﺒﻳدرا ﺖﺴﻴﺑ ( و ﻢﺠﻨﭘ ) دادﺮﺧ ﺖﺴﻴﺑ ( ﺖﺷﺎﻛ ياﺮﺑ ﻲﻣ ﺐﺳﺎﻨﻣ جﺮﻛ ﻪﻘﻄﻨﻣ رد ﺎﻳﺮﮔآ ﻢﻗر ﺪﺷﺎﺑ . يﺪﻴﻠﻛ تﺎﻤﻠﻛ : ﺐﻴﺳ هﺪﻏ ﻲﺒﺴﻧ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ و هﺪﻏ دﺮﻜﻠﻤﻋ ،ﺪﺷر زور ﻪﺟرد ،ﺎﻳﺮﮔآ ،ﻲﻨﻴﻣز . هﺪﻧرﺎﮕﻧ ﻲﻜﻴﻧوﺮﺘﻜﻟا ﺖﺴﭘ سردآ لﻮﺌﺴﻣ : [email protected]
ﻪﻣﺪﻘﻣ ياﺮـﺑ ﺖﺳا ﻲﺷور ﺪﺷر ﻲﻤﻛ ﻞﻴﻠﺤﺗ و ﻪﻳﺰﺠﺗ ﻴﺟﻮﺗ ﺲﻜﻋ ﺮﻴﺴﻔﺗ و ﻪ ﻂﻳاﺮﺷ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ هﺎﻴﮔ ﻞﻤﻌﻟا ﺎﻬﻧآ ﺎﺑ دﻮﺧ طﺎﻴﺣ هرود لﻮﻃ رد هﺎﻴﮔ ﻪﻛ ﻲﻄﻴﺤﻣ ﻲﻣ ﻪﺟاﻮﻣ دﻮﺷ .(Evans, 1972) يﺮﺑﻮﺋار و ﭻﻨﻴﻟ
(Lynch and Rowberry, 1977) ﻪــﻌﻟﺎﻄﻣ رد ﺐﻴـﺳ گﺮـﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻲـﻨﻴﻣز ﺎﺗ ﺺﺧﺎﺷ ﻦﻳا راﺪﻘﻣ ﻪﻛ ﺪﻨﺘﻓﺎﻳرد 47 زا ﺲﭘ زور ﻪـﭽﻫﺎﻴﮔ رﻮﻬﻇ ﺎـﻫ ﻲـﻣ ﺶﻳاﺰـﻓا ﺪـﺑﺎﻳ . ﻦـﻳا هزاﺪـﻧا و ﻪﺘـﺷاد ﻲـﺳﻮﻜﻌﻣ ﻪـﻄﺑار ﻪـﺗﻮﺑ ﻢﻛاﺮﺗ ﺎﺑ ﺶﻳاﺰﻓا لدﺎﻌﻣ نآ راﺪﻘﻣ ﺮﺜﻛاﺪﺣ 25 / 4 ﻲـﻣ ﺪـﺷﺎﺑ . هوﻼـﻋ دﺮـﻜﻠﻤﻋ ﺪـﻴﻟﻮﺗ رد نآ ﺖـﻴﻤﻫا و گﺮـﺑ ﺢﻄﺳ ﺮﺑ گﺮـﺑ ﺶـﻳارآ هﻮﺤﻧ و گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ماود ،هﺪﻏ ﺎـﻫ ﺮﻴﺛﺄـــﺗ هﺪـــﻏ دﺮـــﻜﻠﻤﻋ ﺮـــﺑ ﺰـــﻴﻧ ﻪﻗﺎـــﺳ يور ﻲﻣ دراﺬﮔ (Berga and Caesar, 1990) . ا ﺎـﻣﻮﻳ (Iwama, 1988) نزو رد دﻮـــﺟﻮﻣ فﻼﺘـــﺧا ﻪﺸﻳر ﻚﺸﺧ ﺐﻴـﺳ يﺎﻫ ﻪـﻴﻟوا ﻞـﺣاﺮﻣ رد ﻲـﻨﻴﻣز تﺎــﻓﻼﺘﺧا زا ﻲــﺷﺎﻧ ار ﻲﻫﺪــﻠﮔ زا ﻞــﺒﻗ و ﺪــﺷر نزو ﻪـﻛ داد نﺎﺸﻧ و ﺖﺴﻧاد گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ ﺪـﺷر ﺖﻋﺮـﺳ ﺎـﺑ ﻲـﺘﺒﺜﻣ ﻲﮕﺘﺴـﺒﻤﻫ ﻪﺸﻳر ﻚﺸﺧ لﻮﺼــﺤﻣ = CGR)
(Crop Growth Rate و هﺪـﻏ نﺪـﺷ ﺮﭘ ناﺰﻴﻣ دراد ﺎـﻫ . ﻫ ًﻻﻮـﻤﻌﻣ ﻲﮕﺘﺴـﺒﻤ گﺮــﺑ ﺢﻄــﺳ ماود و هﺪــﻏ دﺮــﻜﻠﻤﻋ ﻦﻴــﺑ ﻲﺑﻮــﺧ دراد دﻮــﺟو (Clutterbuck and Simpson,
1987; Kleinhenz and Bennett, 1992) ﺎـﺑ و مﺎـﮕﻨﻫﺮﻳد گﺮـﻣ و گﺮـﺑ ﺢﻄـﺳ ﺮﺘﻌﻳﺮـﺳ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻲـــﻣ ﺶﻳاﺰـــﻓا هﺪـــﻏ دﺮـــﻜﻠﻤﻋ ناﺰـــﻴﻣ ﺪـــﺑﺎﻳ ) Cho and Iritani, 1983 .(
ﺮــﻨﻣﺮﺑ و ﻪــﻃ
(Bremner and Taha, 1966) ﺮﻛ ناﻮـﻨﻋ ﺪـﻧد ماود ﻪـﺑ گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ زا ﺶﻴﺑ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻪﻛ دراد طﺎﺒﺗرا گﺮﺑ ﺢﻄﺳ . لزﻮـﺟ و ﺖﺳارز (Zrust and Juzl, 1997)
لزﻮﺟ و (Juzl, 1989) ﺺﺧﺎـﺷ ﻲـﺳرﺮﺑ ﺎـﺑ يﺎـﻫ ﻒــﻠﺘﺨﻣ مﺎــﻗرا رد ﺪــﺷر ﺐﻴــﺳ شراﺰــﮔ ﻲــﻨﻴﻣز ﻪـﺟرد ﻊﺑاﻮﺗ زا لﻮﺼﺤﻣ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ ﻪﻛ ﺪﻧدﻮﻤﻧ ﻢـﻛ ،ﺪﺷر ﻲﻳاﺪﺘﺑا ﻞﺣاﺮﻣ رد و هدﻮﻤﻧ ﺖﻴﻌﺒﻃ ود ﺲﭘ ﺮـﺧاوا رد و هﺪﻴـﺳر دﻮـﺧ ﺮﺜﻛاﺪـﺣ ﻪﺑ نآ زا ﻲــﻣ ﺶﻫﺎــﻛ ﺪــﺷر ﻞﺼــﻓ ﺪــﺑﺎﻳ . ﻲــﻟدار و ﺮــﻨﻣﺮﺑ
(Bremner and Radley, 1966) ﺮﻨﻣﺮﺑ و
و ﻪـﻃ
(Bremner and Taha, 1966) ﻪـﻛ ﺪﻨﺘﺷاد زاﺮﺑا ﺪـﺷر ناﺰـﻴﻣ ﻦﻴـﺑ ﻪـﻄﺑار ،ﻲﺸﻳور ﺪﺷر ﻪﻠﺣﺮﻣ رد ﺐﻴﺳ لﻮﺼﺤﻣ ﺎـﺗ هﺪﺷ ﺪﻴﻟﻮﺗ گﺮﺑ ﺢﻄﺳ و ﻲﻨﻴﻣز گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ ﻪﻛ ﻲﻧﺎﻣز ﻚﻳدﺰﻧ ﻪﺑ 5 ﺪﺳﺮﺑ ﻲﻣ ﻲﻄﺧ ﺪﺷﺎﺑ . هﺪﻏ ﻪﻠﺣﺮﻣ رد ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ ،ﻲﻳاز هﺪﻏ ﺪﺷر ﺎﺑ هﺎﻴﮔ نآ ﻪـﻄﺑار و هدﺮﻛ اﺪﻴﭘ طﺎﺒﺗرا ﺎﻫ ﻲﻣ سﻮﻜﻌﻣ گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ ﺎﺑ ددﺮﮔ . ﮓﻨﻴﺳ نارﺎـــﻜﻤﻫ و (Singh et al., 1996) ﺮﻴﺛﺄـــﺗ درﻮــﻣ ار لﻮﺼــﺤﻣ ﺪــﺷر ﺖﻋﺮــﺳ ﺮــﺑ ﻲــﺳردوز ﺖﻋﺮــﺳ ﻪــﻛ ﺪﻨﺘــﺷاد رﺎــﻬﻇا و هداد راﺮــﻗ ﻲــﺳرﺮﺑ ﺼﺤﻣ ﺪﺷر ﺖـﻓﺮﮕﻧ راﺮﻗ ﻲﺳردوز ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺖﺤﺗ لﻮ ﻪــﺑ ﻲﮕﺘﺴــﺑ هﺪــﻏ ﺪــﺷر ﺖﻋﺮــﺳ ﺮﺜﻛاﺪــﺣ ﺎــﻣا ﺖـــﺷاد هﺪـــﻏ ﻲـــﺳردوز . نارﺎـــﻜﻤﻫ و ﻮـــﮔرﻮﺑ (Borrego et al., 2000) لﻮﺼﺤﻣ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ ﻲﺒﺴــــــــــــﻧ ﺪــــــــــــﺷر ﺖﻋﺮــــــــــــﺳ و
(Relative Growth Rate = RGR) رد ار ﻒـﻠﺘﺨﻣ مﺎـﻗرا ﺐﻴـﺳ راﺮـﻗ ﻲـﺳرﺮﺑ درﻮـﻣ ﻲـﻨﻴﻣز ﺎـﻗرا ﻦﻴـﺑ ﻪﻛ ﺪﻨﺘﺷاد نﺎﻴﺑ و ﺪﻧداد تﺎﻔـﺻ ياﺮـﺑ م ﺖـﺷاد دﻮـﺟو فﻼﺘـﺧا ﻲـﺳرﺮﺑ درﻮﻣ . ﻦﻳﺮﺘﺸـﻴﺑ
ﺷر ﺰﻴﻟﺎﻧآ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور و ﺪ ... و ﺎـﻨﺗرﻮﻧ مﺎـﻗرا ﻪـﺑ طﻮـﺑﺮﻣ لﻮﺼﺤﻣ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ ﻪـﻛ دﻮﺑ ﻚﻧﺎﺑرﻮﺑ ﺖﺳار 72 ﺖـﺷﺎﻛ زا ﺪـﻌﺑ زور ﺪﻣآ ﺖﺳﺪﺑ . ﻲﻧﺎـﻣز ﻪﻠـﺳﺎﻓ رد ﻲﺒﺴﻧ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ 90 ﺎـﺗ 108 ﻪـﺟﻮﺗ ﻞـﺑﺎﻗ رﻮـﻃ ﻪـﺑ زور ﺶﻳاﺰــﻓا يا ،ﺎﻨﺗرﻮﻧ مﺎﻗرا ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ راﺪﻘﻣ ﻦﻳﺮﺘﺸﻴﺑ و داد نﺎﺸﻧ ر دﻮﺑ ﺎﻔﻟآ و ﻚﻧﺎﺑرﻮﺑ ﺖﺳا . نارﺎـﻜﻤﻫ و تدﺎﻴـﺳ (Siadat et al., 1999) هﺎــﻴﮔ ﺪــﺷر ﺖﻋﺮــﺳ ﺐﻴــﺳ ﺐﻴــﺳ ﻢــﻗر ﻪــﺳ رد ار ﻲــﻨﻴﻣز درﻮــﻣ ﻲــﻨﻴﻣز ﺪـﺷر ﺖﻋﺮـﺳ ﻪـﻛ ﺪـﻨﺘﻓﺎﻳرد و ﺪﻧداد راﺮﻗ ﻲﺳرﺮﺑ ﻪـﺑ سﻮﻤـﺳﺎﻛ و ﻻﻮـﺋآ ،ﺎـﮔارد مﺎـﻗرا ياﺮـﺑ هﺎﻴﮔ ﺐﻴﺗﺮﺗ 25 / 7 ، 62 / 10 و 03 / 14 ﻊـﺑﺮﻣﺮﺘﻣ رد مﺮـﮔ دﻮﺑ زور رد . ﺎﻬﻧآ ﻳﺎﭘ هﺎـﻴﮔ ﺪـﺷر ﺖﻋﺮـﺳ ندﻮﺑ ﻦﻴ ﻢــﻗر رد دﻮــﺟو مﺪــﻋ ﻪــﺑ ارﻻﻮــﺋآ و ﺎــﮔارد يﺎــﻫ ﺎــﻳ و گﺮــﺑ ﺢﻄــﺳ ﻪﻌــﺳﻮﺗ ياﺮــﺑ ﺐــﺳﺎﻨﻣ ﻂﻳاﺮــﺷ ﺪﻨﺘﺴــﻧاد ﻂﺒﺗﺮــﻣ ﻚﺸــﺧ هدﺎــﻣ ﺪــﻴﻟﻮﺗ . ا ﺎــﮕﻧﺎﮕﻧ (Nganga, 1982) دﺮــــﻜﻠﻤﻋ ﻦﻴــــﺑ ﻪــــﻄﺑار ﺐﻴﺳ ﺖﻋﺮـﺳ ،لﻮﺼـﺤﻣ ﺪـﺷر ﺖﻋﺮـﺳ ﺎـﺑ ﻲﻨﻴﻣز ﺢﻄـﺳ ﺺﺧﺎـﺷ ،ﺺﻟﺎﺧ بﺬﺟ ناﺰﻴﻣ ،ﻲﺒﺴﻧ ﺪﺷر ار ﻲﻄﻴﺤﻣ ﻞﻣاﻮﻋ و گﺮﺑ ﺪﻨﺘﺷاد ناﻮﻨﻋ و ﻲﺳرﺮﺑ ﺺﺧﺎﺷ ﺮﺑ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﻖﻳﺮﻃ زا ﻲﻄﻴﺤﻣ ﻂﻳاﺮﺷ ﻪﻛ يﺎـﻫ ﺪﺷر ﻲﻣ راﺮﻗ ﺮﻴﺛﺄﺗ ﺖﺤﺗ ار دﺮﻜﻠﻤﻋ ﺪﻫد . و ﻞﻴﺗﺎﭘ نارﺎـﻜﻤﻫ (Patil et al., 1990) دﺮـﻜﻠﻤﻋ ﻪـﻄﺑار ﺐﻴﺳ ﺎﺑ ﻲﻨﻴﻣز ﺖﻋﺮـﺳ و لﻮﺼـﺤﻣ ﺪـﺷر ﺖﻋﺮـﺳ ﻪـﻛ ﺪﻨﺘﺷاد ناﻮﻨﻋ و ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ار ﻲﺒﺴﻧ ﺪﺷر 70 زور ﺺﺧﺎﺷ ﻦﻴﺑ ،ﺖﺷﺎﻛ زا ﺪﻌﺑ ـﻣ يﺎﻫ و ﻲـﺳرﺮﺑ درﻮ ﺖﺷاد دﻮﺟو ﻲﻜﻳدﺰﻧ ﻲﮕﺘﺴﺒﻤﻫ دﺮﻜﻠﻤﻋ . زا ﺮﮕﻳد ﻲﻜﻳ ﻲﺒﺴﻧ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ ﺺﺧﺎﺷ يﺎﻫ ﺪﺷر ﻲﻣ ﻪﻛ ﺪﺷﺎﺑ ﺮﺛﻮﻣ ﻞﻣاﻮﻋ ﻞﻴﻠﺤﺗ و ﻪﻳﺰﺠﺗ رد و دﺮـــــﻜﻠﻤﻋ ﺮـــــﺑ ﺖـــــﻴﻤﻫا زا نآ ياﺰـــــﺟا رادرﻮـــــﺧﺮﺑ يدﺎـــــﻳز هدﻮـــــﺑ نآ تﺎـــــﺒﺛ و ﻦﻴﻴﻌﺗ يﺪﻴﻟﻮﺗ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ راﺪﻘﻣ هﺪﻨﻨﻛ ﺖﺳا ﻪـﻛ ﻣ ﻲــــﻣ دﺮــــﻜﻠﻤﻋ ﻞﻴﺴــــﻧﺎﺘﭘ زا يرﺎــــﻴﻌ ﺎﺑ ﺪــــﺷ (Blackman, 1919; Koller, 1971) . و ﺎــﺘﻬﻣ نارﺎــﻜﻤﻫ (Mehta et al., 1988) ﻲــﺳرﺮﺑ رد ﺐﻴﺳ هﺰﻴﻳﺎﭘ و هرﺎﻬﺑ ﺖﺷﺎﻛ ﺪـﻨﺘﻓﺮﮔ ﻪـﺠﻴﺘﻧ ﻲـﻨﻴﻣز ﺪـﺷر ﻞﺼـﻓ رد ﻲﺒﺴـﻧ ﺪـﺷر ﺖﻋﺮـﺳ ﺮﻳدﺎـﻘﻣ ﻪﻛ ﺪـﻳدﺮﮔ ﺪـﺷر ﺶﻳاﺰـﻓا ﺚﻋﺎﺑ و هدﻮﺑ ﺮﺗﻻﺎﺑ هﺰﻴﻳﺎﭘ . ﺮــــﺑ ﻲــــﻄﻴﺤﻣ ﻞــــﻣاﻮﻋ ﺮﻴﺛﺄــــﺗ صﻮﺼــــﺧ رد ﺺﺧﺎــــﺷ ﻫ و ﻪﺒﻴﺸــــﻴﻧ ،ﺪــــﺷر يﺎــــﻫ نارﺎــــﻜﻤ (Nishibe et al., 1987) ﺎـﻣد و ﻲﮔﺪـﻧرﺎﺑ ﺮـﺛا ) ﺮﺜﻛاﺪﺣ و ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ،ﻞﻗاﺪﺣ ( هدﺎﻣ ﻞﻛ يور ﺮﺑ ار و هﺪـﻏ و گﺮـﺑ ،لﻮﺼـﺤﻣ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ ،ﻚﺸﺧ ﺪـﻨﺘﻓﺮﮔ ﻪﺠﻴﺘﻧ و ﺪﻧدﺮﻛ ﻲﺳرﺮﺑ هﺪﻏ ﻚﺸﺧ نزو و بآ ﻞــﻣاﻮﻋ ﻦﻴــﺑ ﺪــﺷر هرود ﻂــﺳاوا رد ﻪــﻛ ﺮـﺧاوا رد و ﺪﺸـﻧ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﻲﻃﺎﺒﺗرا ﺪﺷر و ﻲﻳاﻮﻫ ﺖﺒﺴﻧ ،ﺪﺷر ﻞﺼﻓ ﺎـﻣد ﺶﻳاﺰـﻓا ﺎـﺑ ﻊـﺒﻨﻣ ﻪﺑ نﺰﺨﻣ ﺖــــــﻓﺎﻳ ﺶﻫﺎــــــﻛ . نارﺎــــــﻜﻤﻫ و ﮓﻨﻴــــــﺳ (Singh et al., 1996) ناﺰــﻴﻣ ﻪــﻛ ﺪــﻨﺘﻓﺎﻳرد هﺪـﻏ نزو ﻂـﺳﻮﺗ ﺪﺷر زﺎﻏآ رد نﺰﺨﻣ ترﺪﻗ ﺎـﻫ ــــﻴﻌﺗ ﻴ ﻲــــﻣ ﻦ ددﺮــــﮔ . رﻮــــﺘﻠﻴﻣ و ﻲﺑرﻮــــﻣ پ
(Moorby and Milthorpe, 1975) ﺪــﻧﺪﻘﺘﻌﻣ هﺪــﻏ داﺪــﻌﺗ ﺎــﻳ نﺰــﺨﻣ هزاﺪــﻧا ﻪــﻛ لﺎــﺣ رد يﺎــﻫ لﺮﺘﻨﻛ ،ﻪﻌﺳﻮﺗ هﺪﻨﻨﻛ داﻮـﻣ ﺺﻟﺎـﺧ بﺬـﺟ ناﺰـﻴﻣ ﺐﻴﺳ رد يﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ ﻲﻣ ﻲﻨﻴﻣز ﺪﻨﺷﺎﺑ . ياﺪــﺘﺑا رد هﺪــﻏ ﺪــﺷر ناﺰــﻴﻣ تاﺮــﻴﻴﻐﺗ ﺪــﻧور ﺪـﻌﺑ ﻪـﺘﻔﻫ ﻪﺳ ﺎﺗ ود ياﺮﺑ و هدﻮﺑ ﻲﺌﻄﺑ ﺪﺷر هرود هﺪﻏ زا ﻲـﻣ ﺶﻳاﺰـﻓا ﻲﻳﺎﻤﻧ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﻲﻳاز و ﺪـﺑﺎﻳ ﻲــﻄﺧ ترﻮــﺻ ﻪــﺑ ﻪــﺘﻔﻫ ﺪــﻨﭼ ياﺮــﺑ ﺲﭙــﺳ
،دﻮـﺧ ﻲﻳﺎـﻬﻧ ﺪـﺣ ﻪـﺑ نﺪﻴـﺳر ﺎـﺑ و ﻪـﺘﻓﺎﻳ ﺶﻳاﺰﻓا ﻪـﺑ عوﺮـﺷ ﻲـﻣ ﺶﻫﺎـﻛ
ﺪـﻳﺎﻤﻧ (Collins, 1977;
(Dyson and Warson, 1971 . ﻦﻴـﻘﻘﺤﻣ ﺞﻳﺎـﺘﻧ هﺪﻏ عوﺮﺷ زا ﺲﭘ ،داد نﺎﺸﻧ ﻪـﺳ ًﺎـﻣﻮﻤﻋ ﻪﻛ ﻲﻳاز ﻲـﻣ ﺖﺷﺎﻛ زا ﺲﭘ ﻪﺘﻔﻫ هﺪـﻏ ،ﺪـﺷﺎﺑ تﺪـﻣ رد ﺎـﻫ دﻮـــﺧ ﺪـــﺷر ناﺰـــﻴﻣ ﺮﺜﻛاﺪـــﺣ ﻪـــﺑ ﻲﻫﺎـــﺗﻮﻛ راﺪــﻘﻣ رد ﺮــﻴﻴﻐﺗ ﻢﻏﺮــﻴﻠﻋ نآ زا ﺪــﻌﺑ و هﺪﻴــﺳر ﻲﻗﺎـــــﺑ ﺖـــــﺑﺎﺛ گﺮـــــﺑ ﺢﻄـــــﺳ ﺺﺧﺎـــــﺷ ﻲـﻣ ﺪـﻧﺎﻣ (Rykbost and Maxwell, 1993;
(Ifenkwe and Allen, 1978 . مﻮﻟﺎــﻛ ﻚــﻣ (McCollum, 1977) هﺪﻏ ﻪﻛ ﺪﻨﺘﺷاد نﺎﻴﺑ ﻲـﻳاز هﺪﻏ نﺪﺷ ﻢﻴﺠﺣ دوز و گﺮـﺑ ﻊﻳﺮﺳ ﺪﺷر ﺎﺑ ﺎﻫ ﺎـﻫ ) 28 -50 زور ( نﺎﻣﺰﻤﻫ ﻲﻣ ﺪﺷﺎﺑ . هﺪـﻏ ﻲﺒﺴـﻧ ﺪﺷر نﺪﺷ ﻢﻴﺠﺣ ﻞﺣاﺮﻣ ﺮﺜﻛا رد گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﻪـﺟرد ﻲﻌﺑﺎﺗ هﺪﻏ 2 رد ﻦـﻳا و هدﻮـﺑ ﺖـﺳا ﻲﻟﺎـﺣ ﻪـﺑ ﺖﺒﺴـﻧ ﻲـﻄﺧ ترﻮـﺻ ﻪـﺑ هﺪـﻏ دﺮـﻜﻠﻤﻋ ﻪﻛ ﻲـﻣ ﺮـﻴﻴﻐﺗ گﺮـﺑ ﺢﻄـﺳ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪـﺑﺎﻳ . و تدﺎﻴـﺳ نارﺎــﻜﻤﻫ ) Siadat et al., 1999 ( هدﺎــﻣ ﻞــﻛ و هﺪﻏ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ ،ﺢﻄﺳ ﺪﺣاو رد ﻪﺗﻮﺑ ﻚﺸﺧ ﻒــﻠﺘﺨﻣ مﺎــﻗرا ياﺮــﺑ هﺪــﻏ ﻲﺒﺴــﻧ ﺪــﺷر ﺖﻋﺮــﺳ ﺐﻴﺳ ﺪﻧدﻮﻤﻧ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ار ﻲﻨﻴﻣز . ﻞﻛ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور او رد ﻪـﺗﻮﺑ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﻢـﻗر رد ﺢﻄـﺳ ﺪـﺣ يﺎـﻫ مﻮــﺳ ﻪــﺟرد ﻪــﻟدﺎﻌﻣ زا نﺎــﻣز ﻪــﺑ ﺖﺒﺴــﻧ ﻒــﻠﺘﺨﻣ دﺮﻛ يوﺮﻴﭘ . ﻪﺗﻮﺑ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﻞﻛ راﺪﻘﻣ ﻦﻳﺮﺘﺸﻴﺑ ﻢﻗر ياﺮﺑ ًادوﺪـﺣ سﻮﻤـﺳﺎﻛ و ﻻﻮﺋآ ،ﺎﮔارد يﺎﻫ 120 نآ ناﺰـﻴﻣ و ﺪـﻣآ ﺖﺳﺪﺑ ﺖﺷﺎﻛ زا ﺪﻌﺑ زور ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻪﺑ 1 / 443 ، 8 / 588 و 6 / 770 ﺪﺣاو رد مﺮﮔ دﻮﺑ ﺢﻄﺳ . ود ياﺪﺘﺑا زا هﺪﻏ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ ﺪﺷر هر دوﺪﺣ ﺎﺗ 90 مﺎـﻗرا ﻪﻴﻠﻛ ياﺮﺑ ﺖﺷﺎﻛ زا ﺲﭘ زور زا ﺲـﭘ و هدﻮـﺑ ﻲﺸـﻳاﺰﻓا ترﻮﺻ ﻪﺑ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ دوﺪﺣ ﺎﺗ نآ 125 ﺮﻴـﺳ ﺪـﻧور ﺖﺷﺎﻛ زا ﺲﭘ زور نآ يدﻮﻌـﺻ ﺮﻴﺳ ًادﺪﺠﻣ و ﺖﻓﺮﮔ دﻮﺧ ﻪﺑ ﻲﻟوﺰﻧ ﺪﻳدﺮﮔ عوﺮﺷ . ﻲﺒﺴـﻧ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور لﻮـﻃ رد و دﻮـﺑ توﺎﻔﺘﻣ ﻒﻠﺘﺨﻣ مﺎﻗرا ياﺮﺑ هﺪﻏ ﺷر هرود داد نﺎﺸﻧ ﻲﻟوﺰﻧ ﺪﻧور ﺪ . ﺮﮕﻳﺪــﻜﻳ ﺎــﺑ ﻲــﻋارز نﺎــﻫﺎﻴﮔ ﺪــﺷر ﺖﻋﺮــﺳ دﻮــﺑ توﺎــﻔﺘﻣ ، ﻲــﻜﻴﺘﻧژ تﺎﻴﺻﻮﺼــﺧ ﻊﺑﺎــﺗ و و ﻲﻄﻴﺤﻣ ﻞﻣاﻮﻋ ﻲـﻣ ﺪـﺷﺎﺑ . تاﺮـﻴﻴﻐﺗ صﻮﺼـﺧ رد ﺐﻴﺳ هﺎﻴﮔ ﺪﺷر ﻂﻴـﺤﻣ رد ﻲﻨﻴﻣز و ﻒـﻠﺘﺨﻣ يﺎـﻫ ،هﺪــﻏ ﻚﺸــﺧ هدﺎــﻣ تاﺮــﻴﻴﻐﺗ ﺪــﻧور و دﺮــﻜﻠﻤﻋ نآ ياﺰﺟا ﻲﺗﺎـﻌﻟﺎﻄﻣ ،ﺪـﺷر زور ﻪـﺟرد ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ مﺎــﺠﻧا رﻮﺸــﻛ رد ﺖــﺳا هﺪﺸــﻧ . ﻦــﻳا رد ﻦﻳاﺮﺑﺎــﻨﺑ هزاﺪـﻧا ﺮـﺑ هوﻼﻋ ﺎﺗ ﺪﻳدﺮﮔ شﻼﺗ ﺶﻫوﮋﭘ يﺮـﻴﮔ ﺺﺧﺎﺷ ﻒﻠﺘﺨﻣ تﺎﻔﺻ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ،ﺪﺷر يﺎﻫ ﺐﻴــﺳ ﻪــﻛ ﺪــﺷر زور ﻪــﺟرد سﺎــﺳاﺮﺑ ﻲــﻨﻴﻣز رد ﺎـــــﺑ ﻪﺴـــــﻳﺎﻘﻣ ﻲﻠﺼـــــﻓ تﺎﻧﺎـــــﺳﻮﻧ زا نﺎـــــﻣز ﺮــﺘﻤﻛ ي ﻲــﻣ رادرﻮــﺧﺮﺑ ــﺷﺎﺑ ﺪ (Hunt, 1978) ﺦﻳرﺎﺗ رد راﺮـﻗ ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ﺖﺷﺎﻛ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ دﺮﻴﮔ . هداد ﻢـﺠﺣ ندﻮـﺑ هدﺮﺘﺴﮔ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ و ﺎـﻫ ﻒﻠﺘﺨﻣ مﺎﻗرا ﺞﻳﺎﺘﻧ ﻲﮕﺘﺴﺑاو مﺪﻋ و ﻪﻠﺻﺎﺣ ﺞﻳﺎﺘﻧ ،ﺮﮕﻳﺪﻜﻳ ﻪﺑ ﻪﻟﺎﻘﻣ ﻦﻳا رد ﺪﻳدﺮﮔ ﻲﻌﺳ ﻂﻘﻓ ﺞﻳﺎﺘﻧ ﺎـﻳﺮﮔآ ﻢـﻗر ﻪـﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﺮـﻳز ﺢﻄـﺳ ﻦﻳﺮﺘﺸـﻴﺑ ﻪـﻛ ﺐﻴﺳ ﺖﺸﻛ صﺎﺼـﺘﺧا دﻮـﺧ ﻪـﺑ ار رﻮﺸـﻛ ﻲﻨﻴﻣز ﺰـــﻴﻧ ﻲﻳاﺬـــﻏ ﻒـــﻠﺘﺨﻣ فرﺎﺼـــﻣ ياراد و هداد ﻲﻣ دﻮﺷ ﻪﺋارا ،ﺪﺷﺎﺑ . شور و داﻮﻣ ﺎﻫ ﻲﺳرﺮﺑ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ ﺺﺧﺎﺷ ﺪـﺷر يﺎـﻫ و ﺪـﻧور
ﺷر ﺰﻴﻟﺎﻧآ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور و ﺪ ... ﺐﻴـﺳ ﻢﻗر ﻪﺳ رد ﻒﻠﺘﺨﻣ تﺎﻔﺻ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﻲـﻨﻴﻣز ﻲﭙﻴﺗﻮـﻧژ تﺎﻴﺻﻮﺼﺧ ﺎﺑ ﻮﺳﺎﻜﻴﭘ و ﺎﻧﻮﻓرﺎﻣ ،ﺎﻳﺮﮔآ ،توﺎــﻔﺘﻣ ﻲﭙﻴﺗﻮــﻨﻓ و ﺸــﻳﺎﻣزآ ﻲ لﺎــﺳ ود ﻲــﻃ ) 8313 -1382 ( ترﻮﺼﺑ تﺮﻛ هﺪﺷ دﺮﺧ يﺎﻫ رد ﺐﻟﺎﻗ كﻮﻠﺑ ﻲﻓدﺎﺼﺗ ﻞﻣﺎﻛ يﺎﻫ رد ،راﺮـﻜﺗ ﻪﺳ ﺎﺑ وﮋﭘ ﻪﻋرﺰﻣ ﻲﺸﻫ 400 تﺎـﻘﻴﻘﺤﺗ ﻪﺴـﺳﺆﻣ يرﺎﺘﻜﻫ لﻮـﻃ ﺖـﻴﻌﻗﻮﻣ ﺎﺑ جﺮﻛ رﺬﺑ و لﺎﻬﻧ ﻪﻴﻬﺗ و حﻼﺻا ﻲﻳﺎــــﻴﻓاﺮﻐﺟ 51 و ﻪــــﺟرد 6 ضﺮــــﻋ و ﻪــــﻘﻴﻗد ﻲﻳﺎﻴﻓاﺮﻐﺟ 35 و ﻪﺟرد 59 عﺎـﻔﺗرا و ﻪـﻘﻴﻗد 1321 ﻪﺑ دﺮﺳ لﺪﺘﻌﻣ ياﻮﻫ و بآ ﺎﺑ ﺎﻳرد ﺢﻄﺳ زا يﺮﺘﻣ ﺪﻣآ رد اﺮﺟا . ﺢﻄﺳ ﺞﻨﭘ رد ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ ) ﺖﺴﻴﺑ ،ﻦﻳدروﺮﻓ ،ﺖﺸـﻬﺒﻳدرا ﺞﻨﭘ ،ﺖﺸـﻬﺒﻳدرا ﺖﺴـﻴﺑ ،دادﺮﺧ ﺞﻨﭘ دادﺮﺧ ﺖﺴﻴﺑ ( تﺮـﻛ ناﻮـﻨﻋ ﻪﺑ يﺎـﻫ ﺐﻴــﺳ مﺎــﻗرا و ﻲﻠــﺻا ﻲــﻨﻴﻣز ) و ﻮــﺳﺎﻜﻴﭘ ،ﺎــﻳﺮﮔآ ﺎﻧﻮﻓرﺎﻣ ( تﺮﻛ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﺢﻄﺳ ﻪﺳ رد ﻲـﻋﺮﻓ يﺎـﻫ ﺪﻧﺪﺷ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧرد . ﺮـﻫ رد ﺖﺷﺎﻛ طﻮﻄﺧ داﺪﻌﺗ مﺎـﻗرا و دﻮﺑ ﺮﺘﻣ ﺶﺷ طﻮﻄﺧ لﻮﻃ و رﺎﻬﭼ تﺮﻛ ﻢﻛاﺮـﺗ ﺎﺑ 25 × 75 ﻲﺘﻧﺎـﺳ ﺪـﻧﺪﻳدﺮﮔ ﺖﺸـﻛ ﺮـﺘﻣ . ﻣ ﺖﺒﻗاﺮ ﺖﺧاﻮﻨﻜﻳ ﺎﻫرﺎﻤﻴﺗ ﻪﻴﻠﻛ ياﺮﺑ ﻲﻋارز يﺎﻫ كﺎـﺧ نﻮـﻣزآ ﺞﻳﺎﺘﻧ سﺎﺳاﺮﺑ ﺰﻴﻧ ﻲﻫددﻮﻛ و دﻮﺑ ﺖﻓﺮﮔ ترﻮﺻ . ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻲﻓدﺎﺼـﺗ ترﻮﺻ ﻪﺑ يﺮﻴﮔ ) 10 رﺎﻤﻴﺗ ﺮﻫ ياﺮﺑ ﻪﺗﻮﺑ ( راﺮﻘﺘﺳا و ﺖﺷﺎﻛ زا ﺪﻌﺑ ﺪــﺷ مﺎــﺠﻧا ﻪــﻠﺣﺮﻣ ﺞﻨــﭘ رد هﺎــﻴﮔ . ﻦﻴــﻟوا نﺎــﻣز ﻪﻧﻮﻤﻧ ﺖـﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎـﺗ ﺮـﻫ زا ﺪﻌﺑ زور هﺎﺠﻨﭘ يﺮﻴﮔ ﺮﻫ و دﻮﺑ 15 ﺪﻳدﺮﮔ راﺮﻜﺗ زور . ﻪـﻠﺣﺮﻣ ﻦﻳﺮـﺧآ ﻪﻧﻮﻤﻧ ﺦﻳرﺎﺗ ﺎﺑ نﺎﻣﺮﻤﻫ ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ ﺮﻫ رد يﺮﻴﮔ دﻮﺑ ﺖﺷادﺮﺑ . ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻪﻠﺣﺮﻣ ﺮﻫ رد ﻲﺗﺎﻔﺻ زا يﺮﻴﮔ هﺪــﻏ داﺪــﻌﺗ ،هﺪــﻏ ﻞــﻛ داﺪــﻌﺗ ،دﺮــﻜﻠﻤﻋ ﺮــﻴﻈﻧ ﻲﻛارﻮـــﺧ ) mm 55 > ( يرﺬـــﺑ هﺪـــﻏ داﺪـــﻌﺗ ، ) mm 55 -35 ( ﺪﺻرد و هﺪﻏ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﺪﺻرد ، ﺖـﺷاددﺎﻳ ﻲﻳاﻮـﻫ يﺎﻬﻣاﺪـﻧا ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ يرادﺮـﺑ ﺪـﻣآ ﻞﻤﻋ ﻪﺑ . ماﺪـﻧا ندﺮـﻛ ﻚﺸـﺧ ﺖـﻬﺟ يﺎـﻫ ﻪـﻌﻄﻗ زا ﺪـﻌﺑ ﻪـﻧﻮﻤﻧ ﺮـﻫ زا مﺮﮔ ﻮﻠﻴﻛ ﻢﻴﻧ ،ﻲﻳاﻮﻫ يﺎـﻣد ﺎـﺑ نوآ ﻞـﺧاد رد ندﺮـﻛ ﻪﻌﻄﻗ 68 ﻪـﺟرد تﺪﻣ ﻪﺑ داﺮﮕﻴﺘﻧﺎﺳ 48 ﺪـﺷ هداد راﺮـﻗ ﺖﻋﺎﺳ . رد ﻪـﻧﻮﻤﻧ ﻪـﻛ يدراﻮﻣ زا ﺪـﻌﺑ ﺎـﻫ 48 ًﻼﻣﺎـﻛ ﺖﻋﺎـﺳ ﻪـﺑ نﺪـﺷ ﻚﺸـﺧ نﺎﻣز تﺪﻣ ،ﺪﻧﺪﻳدﺮﮕﻧ ﻚﺸﺧ 72 ﻳ ﺮــﻴﻴﻐﺗ ﺖﻋﺎــﺳ ﺖــﻓﺎ . ندﺮــﻛ ﻚﺸــﺧ ياﺮــﺑ هﺪﻏ ﺮـﻫ رد يﺪـﻴﻟﻮﺗ يﺎـﻫ هﺪﻏ نزو ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﺎﻫ ﻪــﻧﻮﻤﻧ ﻪــﻠﺣﺮﻣ ،يﺮــﻴﮔ 200 ﺎــﺗ 500 ﻪــﻧﻮﻤﻧ مﺮــﮔ ﺖﻤﺴﻗ زا ﻲﻓدﺎﺼﺗ ترﻮـﺻ ﻪـﺑ هﺪﻏ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ ﻲﺘﻧﺎـﺳ ﻚـﻳ رد ﻚﻳ ﺐﻌﻜﻣ ﻪﺑﺎﺸـﻣ و ﻪـﻴﻬﺗ يﺮـﺘﻣ ماﺪﻧا ﺪـﻧﺪﻳدﺮﮔ ﻚﺸـﺧ ﻲﻳاﻮﻫ يﺎﻫ . هدﺎـﻣ ناﺰـﻴﻣ ترﻮـﺻ ﻪـﺑ ﺰـﻴﻧ ﺢﻄـﺳ ﺪﺣاو رد يﺪﻴﻟﻮﺗ ﻚﺸﺧ ﺑ ﺮﻳز ﺪﻳدﺮﮔ دروآﺮ . ﻊﺑﺮﻣ ﺮﺘﻣ رد ﻪﺗﻮﺑ داﺪﻌﺗ × هﺎﻴﮔ رد هﺪﻏ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ × هﺪﻏ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﺪﺻرد = ﺢﻄﺳ ﺪﺣاو رد يﺪﻴﻟﻮﺗ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ هداد ﻞـﻴﻠﺤﺗ و ﻪﻳﺰﺠﺗ رد ﻪـﺑ ﻪـﻧﻮﻤﻧ رﻮﺘﻛﺎـﻓ ﺎـﻫ و ﺪـﺷ ﻪـﺘﻓﺮﮔ ﺮـﻈﻧ رد ﻲﻋﺮﻓ ﻲﻋﺮﻓ رﻮﺘﻛﺎﻓ ناﻮﻨﻋ حﺮـﻃ يﺎـﺟ ﻪﺑ هﺪﺷ دﺮﺧ رﺎﺑود حﺮﻃ زا ﻪﺠﻴﺘﻧ رد ﺗ ياﺮﺑ هﺪﺷ دﺮﺧ هداد ﻞـﻴﻠﺤﺗ و ﻪـﻳﺰﺠ هدﺎﻔﺘـﺳا ﺎـﻫ ﻦﻴﮕﻧﺎــﻴﻣ ﻪﺴــﻳﺎﻘﻣ و ﺪــﻳدﺮﮔ ﻞﻗاﺪــﺣ شور ﻪــﺑ ﺎــﻫ ﻲــﻨﻌﻣ فﻼﺘــﺧا ﺖــﻓﺮﮔ ترﻮــﺻ راد . ﻪــﻳﺰﺠﺗ
دروآﺮـﺑ ﺖﻬﺟ مﻮﺳ و مود ،لوا ﻪﺟرد نﻮﻴﺳﺮﮔر مﺮـﻧ ﻚـﻤﻛ ﻪﺑ ﻢﻗر ﺮﻫ ياﺮﺑ ﺪﺷر تﻻدﺎﻌﻣ راﺰـﻓا يرﺎﻣآ SAS هداد ﻦﺘﻓﺮـﮔ ﺮـﻈﻧ رد ﻞﻘﺘﺴﻣ ﺎﺑ يﺎـﻫ مﺎــﺠﻧا لﺎــﺳ ﺮــﻫ رد ﻪــﻧﻮﻤﻧ ﺮــﻫ ﻪــﺑ طﻮــﺑﺮﻣ و ﺐﺳﺎﻨﻣ هداد ﻊﻳزﻮﺗ سﺎﺳاﺮﺑ ﻪﻟدﺎﻌﻣ ﻦﻳﺮﺗ بﺎﺨﺘﻧا ﺎﻫ ﺪــﻳدﺮﮔ ) ﻲــﻨﻌﻣ ﻞــﻴﻟد ﻪــﺑ زا لﺎــﺳ ﺮــﺛا ندﻮــﺑ راد هداد ﻦﻴﮕﻧﺎـــﻴﻣ دروآﺮـــﺑ ﺖـــﻬﺟ لﺎـــﺳ ود يﺎـــﻫ ﺪــﻳدﺮﮕﻧ هدﺎﻔﺘــﺳا تﻻدﺎــﻌﻣ .( ﻪﺒــﺳﺎﺤﻣ رﻮــﻈﻨﻣ ﻪــﺑ هﺪـﻏ لﻮﺼـﺤﻣ ﺪـﺷر ﺖﻋﺮﺳ (CGR) ﺖﻋﺮـﺳ و ﻲﺒﺴﻧ ﺪﺷر (RGR) ﺪﺷر زور ﻪﺟرد عﻮﻤﺠﻣ اﺪﺘﺑا (GDD) ﻪﻠﺣﺮﻣ ﺮﻫ ياﺮﺑ ﻪـﻧﻮﻤﻧ يﺮـﻴﮔ و ﻪﺒـﺳﺎﺤﻣ ﻚﺸـﺧ هدﺎﻣ ﻞﻛ ﻲﻧﻮﻴﺳﺮﮔر ﻪﻟدﺎﻌﻣ نآ سﺎﺳا ﺮﺑ يﺪﻴﻟﻮﺗ (TDW) ﺪﻳﺮﮔ دروآﺮﺑ . ﻦﺘﻓﺮـﮔ ﻖﺘﺸـﻣ ﺎﺑ زا TDW و ﻪﺒـﺳﺎﺤﻣ هﺪـﻏ لﻮﺼﺤﻣ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ ﻢﻴﺴﻘﺗ ﺎﺑ ﺖﻳﺎﻬﻧ رد CGR ﻪﺑ TDW ﺷر ﺖﻋﺮﺳ ﺪ ﻲﺒﺴﻧ ﺪﻣآ ﺖﺳﺪﺑ (Hunt, 1978) . ﻪﺟرد عﻮﻤﺠﻣ ،ﺪــﺷر زور TDW ، CGR و RGR سﺎــﺳاﺮﺑ لﻮﻣﺮﻓ يﺎﻫ ﺮﻳز ﺪﻧﺪﻳدﺮﮔ دروآﺮﺑ : GDD = ∑n [(Tmax + Tmin )/ 2 ] – Tb TDW = EXP (a + bt + ct2) CGR = b + 2ct RGR = CGR/TDW n ،ﺪﺷر يﺎﻫزور داﺪﻌﺗ Tmax يﺎـﻣد ﺮﺜﻛاﺪﺣ ،زور ﻪﻧﺎﺒﺷ Tmin و زور ﻪﻧﺎﺒـﺷ يﺎـﻣد ﻞﻗاﺪـﺣ Tb ﻪــﻳﺎﭘ يﺎــﻣد ) 10 ﻪــﺟرد ﻲﺘﻧﺎــﺳ داﺮــﮔ ( ﻲــﻣ ﺪــﺷﺎﺑ . زا ﺮﺗﻻﺎﺑ يﺎﻫﺎﻣد 35 ﻲﺘﻧﺎﺳ ﻪﺟرد ﮔ ﻦﻴﻳﺎﭘ و داﺮ ﺮـﺗ زا 10 ﻲﺘﻧﺎﺳ ﻪﺟرد ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻪﺑ داﺮﮔ 35 و 10 ﻪﺟرد ﻲﺘﻧﺎــــﺳ داﺮــــﮔ ﺪﻧﺪــــﺷ ﻪــــﺘﻓﺮﮔ ﺮــــﻈﻧرد
.(Ravi and Indira, 1999; Villordon et al., 2009) هدوﺪـﺤﻣ رد ﺎـﻣد ندﻮﻤﻧ ﻦﻳﺰﮕﻳﺎﺟ ﺎﺑ نﺎﻳﺎﭘ رد هﺪــﺷ ﻪﺒــﺳﺎﺤﻣ ﻲﻳﺎــﻣد ) 1800 -300 زور ﻪــﺟرد ﺪﺷر ( تﺎﻔـﺻ تاﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺪـﻧور ،ﺪﺷر تﻻدﺎﻌﻣ رد طﻮﺑﺮﻣ و دروآﺮـﺑ ﻪـﻧﺎﮔاﺪﺟ رﻮـﻃ ﻪـﺑ ﻢـﻗر ﺮـﻫ ﻪﺑ ــﻤﻧ ﻂﻴــﺤﻣ رد نآ ﺎــﺑ ﻂﺒﺗﺮــﻣ رادﻮ Excel ﻢﻴــﺳﺮﺗ ﺪﻳدﺮﮔ . ﺚﺤﺑ و ﺞﻳﺎﺘﻧ دﺮﻜﻠﻤﻋ هﺎﻴﮔ رد هﺪﻏ ﻞﻛ ﺲﻧﺎﻳراو ﻪﻳﺰﺠﺗ هداد ﺐﻛﺮﻣ ﺎـﻫ داد نﺎﺸـﻧ ﻪـﻛ ﺮﺛا ﻞﻣاﻮﻋ ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ هﺎـﻴﮔ رد هﺪﻏ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﺮﺑ ﺪﺻرد ﻚﻳ ﺢﻄﺳ رد ﻲـﻨﻌﻣ دﻮـﺑ راد ) لوﺪـﺟ 1 .( ﻲﻨﻌﻣ ﻋ ﺮﺛا ندﻮﺑ راد ﻞـﻣاﻮ نﺎﺸـﻧ ﻲﮕﺘﺴـﺑاو هﺪـﻨﻫد ﺐﻴﺳ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻲﻨﻴﻣز ﻪﺑ ﻞﻣاﻮﻋ ﻄﻴﺤﻣ ﻲ ﻲـﻣ ﻢﻗر و ﺪﺷﺎﺑ . ﻞـﻣاﻮﻋ ﻪﻛ ﺪﻳدﺮﮔ ﺺﺨﺸﻣ ﻲﺳرﺮﺑ ﻦﻳا رد ﺎﻬﻨﺗ ﻪﻧ ﻲﻄﻴﺤﻣ ﻪﻜﻠﺑ ﻲﻟاﻮﺘﻣ نﺎﻴﻟﺎﺳ ﻲﻃ رد ﻲﺘﺣ ﺎﺑ رد ﺮﻴﻴﻐﺗ ﺦﻳرﺎﺗ ﻛ ﺎ دﺮـﻜﻠﻤﻋ لﺎﺴـﻜﻳ لﻮﻃ رد ﺖﺷ ﻲﻨﻴﻣز ﺐﻴﺳ راﺮﻗ ﺮﻴﺛﺎﺗ ﺖﺤﺗ ًاﺪﻳﺪﺷ ار داد . ﺦﻳرﺎﺗ و ﺖﺸﻬﺒﻳدرا ﺖﺴﻴﺑ ﺖﺷﺎﻛ ﺖﺒﺴـﻧ دادﺮـﺧ ﺖﺴﻴﺑ ﻪﺑ ﺦﻳرﺎـﺗ ﺮـﮕﻳد ﻛ يﺎـﻫ ﺎ ﺖـﺷ دﺮـﻜﻠﻤﻋ ظﺎـﺤﻟ زا ﺪﻨﺘــﺷاد يﺮــﺗﺮﺑ ) لوﺪــﺟ 2 .( ﻲــﻨﻌﻣ نﺪــﺷ راد ﺮــﺛا ﻪـﻧﻮﻤﻧ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ × ﻪـﻧﻮﻤﻧ و ﺖﺸـﻛ ﺦﻳرﺎـﺗ × ﺦﻳرﺎـﺗ ﺖﺸﻛ × لﺎﺳ ﺖﺳا ﻲﻨﻌﻣ ناﺪﺑ ﻪﻛ ﻞﻣاﻮﻋ ﻄﻴﺤﻣ ﻲ ﻪﻧ ﻲﻳﺎﻬﻧ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﺎﻬﻨﺗ ار ﺮﻴﺛﺎـﺗ ﺖﺤﺗ ﺪـﻧداد راﺮـﻗ يور ﺮـﺑ هﺎـﻴﮔ ﺪـﺷر لﻮﻃ مﺎﻤﺗ رد ﻪﻜﻠﺑ نآ ﺮﻴﺛﺎـﺗ راﺬﮔ ﺪﻧدﻮﺑ . ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ مﺎﻗرا ﺶﻨﻛاو ﻲﺳرﺮﺑ ﺞﻳﺎﺘﻧ ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ نﺎﺸﻧ داد ﻪﺘﻳراو ﻪﻛ ﺦﻳرﺎﺗرد ﺎﻫ يﺎﻫ ﻛ ﻒــﻠﺘﺨﻣ ﺎ ﺖــﺷ ﺲــﻜﻋ ﻞــﻤﻌﻟا زا ﻲﺗوﺎــﻔﺘﻣ يﺎــﻫ ظﺎﺤﻟ ﺘﺷاد دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻪـﻛ ﺖﺳا ﻲﻨﻌﻣ ناﺪﺑ ﻦﻳا و ﺪﻨ
تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور و ﺪﺷر ﺰﻴﻟﺎﻧآ ... لوﺪﺟ 1 -هﺪﻏدﺮﻜﻠﻤﻋ ﺐﻛﺮﻣ ﺲﻧﺎﻳراو ﻪﻳﺰﺠﺗ
Table 1. Combined analysis of variance for tuber yield
تﺎﻌﺑﺮﻣ ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ Mean square يدازآ ﻪﺟرد df تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﻊﺒﻨﻣ S.O.V. 91592.0** 1 لﺎﺳ Year (Y) 37359.79** 4 راﺮﻜﺗ / لﺎﺳ Replication / Y 40738.74** 4 ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ Date (D) 44223.18** 4 ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ × لﺎﺳ D × Y 6555.85 16 هﺎﺒﺘﺷا ) ﻒﻟا ( Error (a) 457046.43** 2 ﻢﻗر Variety (V) 10445.09** 8 ﻢﻗر × ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ V × D 11866.48* 2 ﻢﻗر × لﺎﺳ V × Y 4285.08ns 8 ﻢﻗر × ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ × لﺎﺳ V × D × Y 8086.61** 40 هﺎﺒﺘﺷا ) ب ( Error (b) 4947375.46** 4 ﻪﻧﻮﻤﻧ Sample (S) 76659.54** 8 ﻪﻧﻮﻤﻧ × ﻢﻗر S × V 41565.6** 16 ﻪﻧﻮﻤﻧ × ﺎﺗ ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳر S × D 140070.6** 4 ﻪﻧﻮﻤﻧ × لﺎﺳ S × Y 15126.75** 32 ﻪﻧﻮﻤﻧ × ﻢﻗر × ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ S × V × D 6148.16* 8 ﻪﻧﻮﻤﻧ × ﻢﻗر × لﺎﺳ S × V × Y 37492.31** 16 ﻪﻧﻮﻤﻧ × ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ × لﺎﺳ S × D × Y 3316.73ns 32 ﻪﻧﻮﻤﻧ × ﻢﻗر × ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ × لﺎﺳ S × V × D × Y 2858.76 240 هﺎﺒﺘﺷا ) ج ( Error (c) 22.356 تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺐﻳﺮﺿ (%) C.V. (%) * و ** : لﺎﻤﺘﺣا ﺢﻄﺳ رد راد ﻲﻨﻌﻣ ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻪﺑ 5 % و 1 % .
* and **: Significant at the 5% and 1* probably levels, respectively
:ns راد ﻲﻨﻌﻣ ﺮﻴﻏ ns: Not-Significant ﻚﻳ ﺮﻫ ياﺮﺑ ﺐﺳﺎﻨﻣ ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ مﺪﻋ ﺖﻓا ،مﺎﻗرا زا دﺮﻜﻠﻤﻋ ﺖـﺷاد ﺪﻫاﻮﺧ هاﺮﻤﻫ ﻪﺑ ار رد نآ ناﺰــــﻴﻣ و ﺖﺸــــﻛ يﺎــــﻫ دوز مﺎــــﮕﻨﻫ و ﺖﺸﻛ يﺮﻴﺧﺎﺗ يﺎﻫ ﻲـﻣ ﺮﺘﺸـﻴﺑ ﺪـﺷﺎﺑ . رد ﻦﻳاﺮﺑﺎـﻨﺑ ﺖﺸــﻛ يﺎــﻫ دوز مﺎــﮕﻨﻫ ﺖﺸــﻛ و يﺮﻴﺧﺎــﺗ يﺎــﻫ هﮋـﻳو ﺖـﻴﻤﻫا زا ﻢـﻗر عﻮـﻧ بﺎﺨﺘﻧا يا رادرﻮـﺧﺮﺑ ﻲﻣ ﺪﺷﺎﺑ . ،داد نﺎﺸﻧ هﺪﻏ دﺮﻜﻠﻤﻋ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻲﺳرﺮﺑ تاﺮــﻴﻴﻐﺗ ﺖﻋﺮــﺳ رد هﺪــﻏ دﺮــﻜﻠﻤﻋ يﺎــﻬﺨﻳرﺎﺗ ﻛ ﻒﻠﺘﺨﻣ ﺎ ﺖﺷ و دﻮﺑ توﺎﻔﺘﻣ ﻲﻧﺎـﻳﺎﭘ ﻞـﺣاﺮﻣ ﺎـﺗ ﺪــﺷر هرود ﺖــﺷاد يدﻮﻌــﺻ ﺮﻴــﺳ ) ﻞﻜــﺷ 1 ( . ،ﺪــﺷر هرود لﻮــﻃ ﻲــﻄﻴﺤﻣ ﻂﻳاﺮــﺷ رد فﻼﺘــﺧا هﺪﻨﻨﻛﺰﺘﻨـﺳﻮﺘﻓ ﺢﻄﺳ و ﻲﻫﺎﻴﮔ ﺶﺷﻮﭘ ﺐـﻗﺎﻌﺘﻣ و ﻣ رد فﻼﺘﺧا نآ ﻞـﻣاﻮﻋ زا ار ﻊﺸﻌﺸﺗ بﺬﺟ ناﺰﻴ
لوﺪﺟ 2 -ﺦﻳرﺎﺗ ياﺮﺑ هﺪﻏ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ ﺖﺷﺎﻛ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
Table 2. Mean comparison of tuber yield for different planting date
Planting date ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ) هﺎﻴﮔ رد مﺮﮔ ( Mean (g plant-1) April 8th ﻦﻳدروﺮﻓ ﻢﺘﺴﻴﺑ 211.89c April 24th ﺖﺸﻬﺒﻳدرا ﻢﺠﻨﭘ 233.54bc May 9th ﺖﺸﻬﺒﻳدرا ﻢﺘﺴﻴﺑ 265.07a May 25th دادﺮﺧ ﻢﺠﻨﭘ 229.61c June 9th دادﺮﺧ ﻢﺘﺴﻴﺑ 255.69ab ﻦﻴﮕﻧﺎﻴﻣ ﻲﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ ﻞﻗاﺪﺣ نﻮﻣزآ سﺎﺳاﺮﺑ كﺮﺘﺸﻣ فﺮﺣ ﻚﻳ ﻞﻗاﺪﺣ ياراد يﺎﻫ لﺎﻤﺘﺣا ﺢﻄﺳ ردراد 5 % ﻲﻨﻌﻣ فﻼﺘﺧا ﺪﻧراﺪﻧ راد .
Means with at least one letter in common are not significantly different at the 5% probability level-using Least Significant Difference Test
ﻞﻜﺷ 1 هﺪﻏ دﺮﻜﻠﻤﻋ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور هﺎﻴﮔ رد رد ﺦﻳرﺎﺗ ﺖﺷﺎﻛ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
Fig. 1. Variation in trend of tuber yield plant-1 in different planting date
ﻲﻣ تﺎﻓﻼﺘﺧا ﻦﻳا ﻲﻠﺻا دﻮـﻤﻧ ﻲـﻘﻠﺗ ناﻮـﺗ . ﺞﻳﺎـﺘﻧ ﻪﻛ داد نﺎﺸﻧ ﻦﻴﻘﻘﺤﻣ ﺮﻳﺎﺳ ﺶﻳاﺰﻓا ﺎﺑ ﻻﺎﺑ يﺎﻫﺎﻣد ﺺﻟﺎـﺧ ﺰﺘﻨـﺳﻮﺘﻓ ﺶﻫﺎﻛ ﻪﺠﻴﺘﻧ رد و يرﻮﻧ ﺲﻔﻨﺗ گﺮــﺑ يﺰﺘﻨــﺳﻮﺘﻓ داﻮــﻣ ﻪــﺟﻮﺗ ﻞــﺑﺎﻗ ﺶﻫﺎــﻛ ،ﺎــﻫ ﻪﺸـــﻳر ﻪـــﺑ لﺎـــﻘﺘﻧا ﻞـــﺑﺎﻗ لﺎـــﻘﺘﻧا ﺶﻫﺎـــﻛ و ﺎـــﻫ هﺪــﻏ ﻪــﺑ زرﺎﻛﺎــﺳ ﻞــﻣاﻮﻋ ناﻮــﻨﻋ ﻪــﺑ ﺎــﻫ ﻲﻠــﺻا دوﺪــﺤﻣ ﺐﻴــﺳ دﺮــﻜﻠﻤﻋ هﺪــﻨﻨﻛ ﻲــﻣ ﻲــﻨﻴﻣز ﺪﻨــﺷﺎﺑ
(Berry and Björkman, 1980; Wolf et al., 1990;
Farrar and Williams, 1991; (Geigenberger et al., 1998 . ﻦﻴـﺑ فﻼﺘـﺧا ﺦﻳرﺎﺗ ﺪـﺷر هرود ﺮـﺧاوا و ﻞـﻳاوا رد ﺖﺷﺎﻛ يﺎﻫ هدوﺪـﺤﻣ رد و دﻮﺑ ﻻﺎﺑ 1600 – 1500 زور ﻪـﺟرد اﺪﻘﻣ ﻞﻗاﺪﺣ ﻪﺑ ﺪﺷر ﺪﻴـﺳر دﻮـﺧ ر . ندﻮـﺑ ﻻﺎـﺑ ﺎـﺑ ﻲـﻣ هرود ﺮﺧاوا رد فﻼﺘﺧا دﻮـﻤﻧ طﺎﺒﻨﺘـﺳا ناﻮـﺗ ﻲــﻣ ﺰــﻴﻧ ﺖــﺷادﺮﺑ نﺎــﻣز ﻪــﻛ ﻞــﻣاﻮﻋ زا ﺪــﻧاﻮﺗ دﺮـﻜﻠﻤﻋ ياﺮـﺑ مﺎـﻗرا ﻦﻴـﺑ فﻼﺘﺧا رد راﺬﮔﺮﻴﺛﺎﺗ ﺖـﺷاد لوﺬﺒﻣ مزﻻ ﻪﺟﻮﺗ نآ ﻪﺑ ﺪﻳﺎﺑ و ﺪﺷﺎﺑ هﺪﻏ . ﺦﻳرﺎﺗ رد هﺪﻏ دﺮﻜﻠﻤﻋ يدﻮﻌﺻ ﺮﻴﺳ ﺖـﺷﺎﻛ يﺎﻫ 0 100 200 300 400 500 600 700 800 900 400 600 800 1000 1200 1400 1600 1800 8th April 24th April 9th may 25th M ay 9th June ﺪﺷر زور ﻪﺟرد عﻮﻤﺠﻣ (ºCd) Accumulated GDD (ºCd) دﺮﻜﻠﻤﻋ) هﺎ ﻴﮔ رد مﺮ ﮔ ( Yield (g plant -1)
تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور و ﺪﺷر ﺰﻴﻟﺎﻧآ ... ر ﻪـﺟرد رد ﻢﺠﻨـﭘ و مرﺎـﻬﭼ ،مﻮﺳ ﺪـﺷر يﺎـﻫزو ﻪـﻣادا يﺮﺘﺸـﻴﺑ ﺖﻋﺮـﺳ ﺎـﺑ ﺲﭙـﺳ و عوﺮـﺷ ﺮﺗﻻﺎﺑ ﺦﻳرﺎــﺗ ﺮــﮕﻳد زا هرود ﺮــﺧاوا رد و ﺖــﻓﺎﻳ يﺎــﻫ ﺖﻓﺮﮔ ﻲﺸﻴﭘ ﺖﺷﺎﻛ . رد هﺪـﻏ دﺮـﻜﻠﻤﻋ ﺮﺜﻛاﺪـﺣ ﻦﻴﺑ ﻪﺗﻮﺑ 600 ﺎﺗ 750 ﻦﻳﺮﺗﻻﺎـﺑ و دﻮـﺑ ﺮﻴﻴﻐﺘﻣ مﺮﮔ ﺦﻳرﺎﺗ رد نآ راﺪﻘﻣ ﺪﻌﺑ ﻢﺠﻨﭘ و مﻮﺳ ﺖﺷﺎﻛ يﺎﻫ ﻲـﺗراﺮﺣ عﻮﻤﺠﻣ ﻪﺑ نﺪﻴﺳر زا 1800 زور ﻪـﺟرد ﺪــﺷر ﺪــﻳدﺮﮔ ﻞــﺻﺎﺣ . ﻪﻠــﺻﺎﺣ ﺞﻳﺎــﺘﻧ سﺎــﺳاﺮﺑ ﻲﻣ طﺎﺒﻨﺘﺳا ﺖﺳد ﺖﻬﺟ ،ددﺮﮔ ﺮﺜﻛاﺪـﺣ ﻪـﺑ ﻲﺑﺎـﻳ نﺎـﻣز ﻪـﺑ ﺖـﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎـﺗ ﺮـﺑ هوﻼـﻋ هﺪﻏ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﺖﺷاد لوﺬﺒﻣ مزﻻ ﻪﺟﻮﺗ ﺪﻳﺎﺑ ﺰﻴﻧ ﺖﺷادﺮﺑ . ماﺪﻧا ﻲﻳاﻮﻫ يﺎﻫ ﻲﺳرﺮﺑ ﻚﺸـﺧ هدﺎـﻣ ﺪـﺻرد تاﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺪـﻧور ﻛ ﺦﻳرﺎــﺗ رد ﻪﻗﺎــﺳ و گﺮــﺑ ﺎ لوا ﺖــﺷ ) ﺖﺴــﻴﺑ ﻦﻳدروﺮﻓ ( نﺎﺸﻧ داد ور ﻪﻛ ياﺪـﺘﺑا رد تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧ هرود ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺸﻳاﺰﻓا ﻲ رد و دﻮـﺑ 1200 ﻪـﺟرد زا ﺪـﻌﺑ و ﺪﻴـﺳر دﻮـﺧ ناﺰﻴﻣ ﺮﺜﻛاﺪﺣ ﻪﺑ ﺪﺷر زور ﺖـﺷاد ﻲـﻟوﺰﻧ ﺮﻴﺳ نآ ) ﻞﻜـﺷ 2 .( ندﻮـﺑ ﻲـﻟوﺰﻧ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﺖﻤﺴـﻗ ﻚﺸـﺧ هدﺎـﻣ ﺪﺻرد يﺎـﻫ رد ﻲﻳاﻮﻫ هرود ﺮﺧاوا ﺪﺷر ﺪـﺷر ﺶﻫﺎﻛ ﻞﻴﻟد ﻪﺑ هﺎﻴﮔ ﻲﺸﻳور هﺪﻏ و و اﺬﻏ داﻮﻣ ﺮﺘﺸﻴﺑ ﻊﻤﺠﺗ رد ﻲﻳ هﺪﻏ ﺎﻫ ﻲﻣ ﺪﺷﺎﺑ . ﻲﺑرﻮﻣ (Moorby, 1978) ناﺰﻴﻣ لﺮﺘﻨﻛ ﻲﻠﺻا ﻞﻣﺎﻋ ار هﺪﻏ ﺪﺷر ﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ هﺪﻨﻨﻛ رد ﺐﻴــﺳ رد ﺮــﻴﻴﻐﺗ ،ﺖــﺷاد رﺎــﻬﻇا و ﺖﺴــﻧاد ﻲــﻨﻴﻣز ﺪـﻴﻟﻮﺗ هدﺎـﻣ ناﺰﻴﻣ رد ﺮﻴﻴﻐﺗ ﺚﻋﺎﺑ هﺪﻏ ﺪﺷر ناﺰﻴﻣ ﻲـــﻣ هﺎـــﻴﮔ رد هﺪـــﺷ ددﺮـــﮔ . و ﺖـــﺳﻮﺒﻜﻳر لﻮﺴــﻜﻣ (Rykbost and Maxwell, 1993)
ﻛ ﺪﻨﺘﺷاد ناﻮﻨﻋ تﻼﻴﻤﻴـﺳآ ﺪـﻴﻟﻮﺗ راﺪﻘﻣ ﻪ ﻪـﺑ ﺎـﻫ هﺪﻏ داﺪﻌﺗ و ﺖـﺷاد طﺎـﺒﺗرا ﺪـﺷر لﺎـﺣ رد يﺎـﻫ هزاﺪــﻧا لﺮــﺘﻨﻛ ﺖــﺤﺗ يﺰﺘﻨــﺳﻮﺘﻓ ﺖــﻴﻟﺎﻌﻓ راﺪــﻘﻣ نﺰﺨﻣ ﻲﻣ ﺎﻫ ﺪﺷﺎﺑ . ﻞﻜﺷ 2 – ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ رد ﻲﻳاﻮﻫ يﺎﻫ ماﺪﻧا ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور
Fig. 2. Variation in trend of shoot’s dry matter in different planting date تاﺮــﻴﻴﻐﺗ ﺖﻋﺮــﺳ ﻚﺸــﺧ هدﺎــﻣ ﺦﻳرﺎــﺗ رد ﻛ ﺎ مود ﺖﺷ ) ﺞﻨﭘ ﺖﺸـﻬﺒﻳدرا ( هدﻮـﺑ ﻦﻴﻳﺎـﭘ رﺎﻴﺴـﺑ ) ﻢـــﻳﻼﻣ ﺐﻴـــﺷ ( و رد 1100 -1000 زور ﻪـــﺟرد ﺪــﺷر ﺪﻴــﺳر دﻮــﺧ راﺪــﻘﻣ ﺮﺜﻛاﺪــﺣ ﻪــﺑ . ﻦﻳﺮــﺘﻤﻛ 5 10 15 20 25 200 700 1200 1700 2200 8th April 24th April 9th May 25th May 9th June ﻪﺟرد عﻮﻤﺠﻣ ﺪﺷر زور (ºCd) Accumulated GDD (ºCd) گﺮﺑ ﻚﺸﺧ هدﺎ ﻣ )٪( Shot ُs dry m at er (%)
ماﺪـﻧا يﺪـﻴﻟﻮﺗ ﻚﺸـﺧ هدﺎـﻣ ﺪﺻرد ﻲﻳاﻮـﻫ يﺎـﻫ هﺎﻴﮔ ) 14 ﺪﺻرد ( ﺖـﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎـﺗ ﻦـﻳا ﻪـﺑ طﻮﺑﺮﻣ دﻮﺑ ) ﻞﻜـﺷ 2 .( رد ﻛ ﺦﻳرﺎـﺗ ﺎ مﻮـﺳ ﺖـﺷ ) ﺖﺴـﻴﺑ ﺖﺸﻬﺒﻳدرا ( هرود ﻞﻳاوا رد تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻞﻴﻟد ﻪﺑ ﻚﺸـﺧ هدﺎـﻣ ﺖﻛﺮﺣ و نﺰﺨﻣ و ﻊﺒﻨﻣ ﻪﻄﺑار ﺮﻴﻴﻐﺗ ﻪﺑ يﺪﻴﻟﻮﺗ دﻮـﺑ سﻮﺴﺤﻣﺎﻧ رﺎﻴﺴﺑ هﺪﻏ ﺖﻤﺳ . ﻻﺎـﺑ دﻮﺑ ن ﻪـﺑ هﺪـﻏ ﻚﺸـﺧ هدﺎﻣ ﺪﺻرد تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور رد ﻲـﺗراﺮﺣ ﺪﺣاو ﺮﻫ يازا ﺪـﺷر زا ﻪـﻠﺣﺮﻣ ﻦـﻳا ﻮــﻓ يﺎــﻋدا ﺮــﺑ يﺪـﻴﻳﺎﺗ ﻲــﻣ ق ﺪــﺷﺎﺑ ) ﻞﻜــﺷ 5 .( ﺎــﺑ ﺪــﺷر هرود ﺮــﺧاوا ﻪــﺑ نﺪﻴــﺳر و نﺎــﻣز ﺖــﺷﺬﮔ هدﺎــﻣ و ﻪــﺘﻓﺮﮔ دﻮــﺧ ﻪــﺑ يدﻮﻌــﺻ ﺪــﻧور رادﻮــﻤﻧ ﺶﻳاﺰـﻓا ﻢـﻳﻼﻣ ﺐﻴـﺷ ﺎﺑ ﻲﻳاﻮﻫ يﺎﻬﺘﻤﺴﻗ ﻚﺸﺧ ﺖﻓﺎﻳ . ﻞﻴﻟد ﻲﻠﺻا ﻚﺸـﺧ هدﺎـﻣ ﺪـﺻرد ﺶﻳاﺰﻓا ، ﺶﻳاﺰـﻓا ﻪـﺠﻴﺘﻧ رد و ﻲﻫﺎـﻴﮔ ﺶـﺷﻮﭘ نﺪﺷ ﻞﻣﺎﻛ ﺰﺘﻨـﺳﻮﺘﻓ ﺢﻄﺳ ﺶﻳاﺰﻓا نآ ﺐﻗﺎﻌﺘﻣ و گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﻲــــﻣ هﺪــــﻨﻨﻛ ﺪــــﺷﺎﺑ . نارﺎــــﻜﻤﻫ و تدﺎﻴــــﺳ (Siadat et al., 1999) ﺮــﺑ دﻮـﺧ ﻲــﺳرﺮﺑ رد رد ﻪـﺗﻮﺑ ﻚﺸـﺧ هدﺎـﻣ ﻞـﻛ تاﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور يور ،ﻲﻳاﺪـﺘﺑا ﻞـﺣاﺮﻣ رد ﻪـﻛ ﺪـﻨﺘﻓﺎﻳرد ﻒﻠﺘﺨﻣ مﺎﻗرا ﺶﻳاﺰـﻓا ﺪﻨﻛ رﺎﻴﺴﺑ ﺐﻴﺷ ﺎﺑ ﻪﺗﻮﺑ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﻞﻛ دوﺪﺣ و ﺖﻓﺎﻳ 60 ﻊﻳﺮﺳ ﺪﺷر ﺖﺷﺎﻛ زا ﺲﭘ زور زا ﺲﭘ و ﺪﻳدﺮﮔ زﺎﻏآ نآ 120 ﺪـﻧور زور ﺖـﻟﺎﺣ ﺖﻓﺮﮔ دﻮﺧ ﻪﺑ ﺖﺑﺎﺛ . و ﺮـﺘﻴﭘ ﻂـﺳﻮﺗ ﻪﺑﺎﺸـﻣ ﺞﻳﺎـﺘﻧ نارﺎـﻜﻤﻫ (Peter et al., 1988) شراﺰــﮔ ﺰــﻴﻧ ﺪﻳدﺮﮔ . رد ﻛ ﺦﻳرﺎﺗ ﺎ مرﺎـﻬﭼ ﺖـﺷ ) ﺞﻨـﭘ دادﺮـﺧ ( اﺪـﺘﺑا تاﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﺖـﺷاد يدﻮﻌـﺻ ﺮﻴـﺳ رد و 1200 -1100 ﺮﺜﻛاﺪـﺣ ﻪﺑ ﺪﺷر زور ﻪﺟرد راﺪـﻘﻣ دﻮﺧ ﺪﻴﺳر نآ زا ﺪﻌﺑ و ﺶﻫﺎـﻛ ﻢـﻳﻼﻣ ﺐﻴـﺷ ﺎـﺑ ﺖﻓﺎﻳ ) ﻞﻜﺷ 2 ( . ﻛ ﺦﻳرﺎﺗ رد ﺎ ﻢﺠﻨـﭘ ﺖﺷ ) ﺖﺴـﻴﺑ دادﺮﺧ ( ﻪﻗﺎـﺳ و گﺮﺑ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﺪـﺷر هرود ﺮـﺧاوا ﺎـﺗ مﻮـﺳ ﺖﺸـﻛ ﺦﻳرﺎﺗ ﺪﻨﻧﺎﻤﻫ ﺮﻴﺳ ﺖﺷاد يدﻮﻌﺻ ) ﻞﻜﺷ 2 ( . ﻪـﺟﻮﺗ ﻞـﺑﺎﻗ ﻪﺘﻜﻧ رد ﻛ ﺦﻳرﺎﺗ ﻦﻳا ﺎ تاﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺪـﻧور ندﻮﺑ ﻲﻟوﺰﻧ ﺖﺷ ﺖﻤﺴﻗ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ياﺪـﺘﺑا رد هﺎـﻴﮔ ﻲﻳاﻮـﻫ يﺎﻫ ﺪــﺷر هرود دﻮــﺑ . دﻮــﺒﻧ ﻞــﻣﺎﻛ ًﻻﺎــﻤﺘﺣا ن ﺶــﺷﻮﭘ ﻲﻫﺎﻴﮔ و هﺎﻣ رد ﻂﻴﺤﻣ يﺎﻣد ندﻮﺑ ﻻﺎﺑ و ﺮﻴﺗ يﺎﻫ ﺪــﺷﺎﺑ هﺪــﻳﺪﭘ ﻦــﻳا ﻲﻠــﺻا ﻞــﻴﻟد دادﺮــﻣ . يﺮــﺑ ﻦﻤﻛرﻮﺟو (Berry and Björkman, 1980)
و نارﺎﻜﻤﻫ و ﻦﻳﻻ ﻢﻴﺗ (Timlin et al., 2006) رد رد هﺪـﺷ ﺪـﻴﻟﻮﺗ هدﺎـﻣ ناﺰﻴﻣ ﺮﺑ ﺎﻣد ﺮﻴﺛﺎﺗ صﻮﺼﺧ ﻪـﻛ ﺪﻨﺘـﺷاد رﺎﻬﻇا هﺎﻴﮔ تراﺮـﺣ ﻪـﺟرد ﺶﻳاﺰـﻓا ﺚﻋﺎﺑ ا ﺶﻫﺎـﻛ ﻪـﺠﻴﺘﻧ رد و يرﻮـﻧ ﺲﻔﻨـﺗ ﺶﻳاﺰﻓ گﺮﺑ ﺺﻟﺎﺧ ﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ ﻲﻣ ﺎﻫ ددﺮﮔ . ﻪﻛ داد نﺎﺸﻧ ﻲﻠﻛ ﻲﺳرﺮﺑ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور هدﺎـﻣ ﺖﻤﺴــﻗ ﻚﺸــﺧ هﺎــﻴﮔ ﻲﻳاﻮــﻫ يﺎــﻫ رد ﺦﻳرﺎــﺗ ﻛ ﺎ ﺖﺷ ﻢﺠﻨﭘ و مﻮﺳ يﺎﻫ ﻲﺸـﻳاﺰﻓا و ﻪﺑﺎﺸﻣ ،ﻲﻄﺧ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ و دﻮﺑ ﺦﻳرﺎـﺗ ﺮﮕﻳد ﺎـﻫ ﻪـﻛ ﺖـﺷﺎﻛ ي رد 1200 – 1100 اﺪﺣ ﻪﺑ ﺪﺷر زور ﻪﺟرد ﻛ راﺪـﻘﻣ ﺮﺜ ﺪﻴــﺳر دﻮــﺧ ﺪﻧ ، توﺎــﻔﺗ ﺖــﺷاد ﻲــﺳﺎﺳا . ﺞﻳﺎــﺘﻧ ﻲــــﺳرﺮﺑ نارﺎــــﻜﻤﻫ و ﻲــــﺟﺮﮔ ﻂــــﺳﻮﺗ ﺎــــﻫ (Gorji et al., 2008) داد نﺎﺸﻧ ﻪﻛ ﻦﻴﺑ فﻼﺘﺧا ود ﺦﻳرﺎــﺗ ﺖــﺷﺎﻛ تﺎﻔــﺻ زا يرﺎﻴﺴــﺑ رد درﻮــﻣ ﻲﺳرﺮﺑ و دﻮﺑ ﻲﺋﺰﺟ ﺦﻳرﺎـﺗ ﺮـﮕﻳد ﻪـﺑ ﺖﺒﺴﻧ يﺎـﻫ ﻛ ﺎ ﺖــﺷ ﻲــﺳرﺮﺑ درﻮــﻣ يﺮــﺗﺮﺑ ﻲﺒﺴــﻧ ﺪﻨﺘــﺷاد . ﺎــﺑ ﻲـﻣ طﺎﺒﻨﺘـﺳا ﻪﻠـﺻﺎﺣ ﺞﻳﺎـﺘﻧ ﻪـﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺪـﻧور دﻮـﺷ ﻞـﻣاﻮﻋ ﺮﻴﺛﺄـﺗ ﺖـﺤﺗ هﺎـﻴﮔ ﻚﺸـﺧ هدﺎﻣ تاﺮﻴﻴﻐﺗ و هدﻮﺑ ﻲﻄﻴﺤﻣ ﻂﻴﺤﻣ يﺎـﻫ ﻪﺑﺎﺸـﻣ ﺮـﺛا نﺎﺴـﻜﻳ يا يور تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﺖﺷاد ﺪﻨﻫاﻮﺧ . ﻞـﻣاﻮﻋ ﺮﻴﺛﺄﺗ
آ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور و ﺪﺷر ﺰﻴﻟﺎﻧ ... ﻚﺸـــﺧ هدﺎـــﻣ تاﺮـــﻴﻴﻐﺗ ﺪـــﻧور ﺮـــﺑ ﻲـــﻄﻴﺤﻣ ﺐﻴﺳ هﺎﻴﮔ شراﺰﮔ ﺰﻴﻧ ﻦﻴﻘﻘﺤﻣ ﺮﻳﺎﺳ ﻂﺳﻮﺗ ﻲﻨﻴﻣز ﺖــﺳا هﺪــﺷ (Ewing and Struik, 1992;
(Yan and Wallace, 1998 . ﺪﺻرد داﺪﻌﺗ هﺪﻏ يﺎﻫ هزاﺪﻧا يرﺬﺑ رد ﺦﻳرﺎﺗ ﻛ ﺎ لوا ﺖﺷ ، ﺪـﺻرد تاﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور هﺪﻏ يﺎﻫ هزاﺪﻧا ﺎﺑ يرﺬﺑ ) 35 ﺎﺗ 55 ﻲـﻠﻴﻣ ﺮـﺘﻣ ( رد هرود ياﺪﺘﺑا ﺪﻧور ﺖـﺷاد يدﻮﻌﺻ ﻞـﺣاﺮﻣ رد و ﺪـﻳدﺮﮔ ﺖﺑﺎﺛ ًﺎﺒﻳﺮﻘﺗ ﻲﻧﺎﻳﺎﭘ ) ﻞﻜـﺷ 3 (. رد ﺦﻳرﺎـﺗ ﻛ ﺎ مود ﺖﺷ ، دﻮﺑ مود ﻪﺟرد عﻮﻧ زا تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور رد و 1200 – 1100 ﺮﺜﻛاﺪـﺣ ﻪـﺑ ﺪـﺷر زور ﻪﺟرد راﺪــﻘﻣ دﻮــﺧ ﺪﻴــﺳر . ﺮــﻴﻴﻐﺗ سﻼــﻛ ﺖﺒﺴــﻧ يﺎــﻫ ﺰـﻳر و يرﺬـﺑ ،ﻲﻛارﻮﺧ ﻞـﻴﻟد ﻪـﺑ ﺖﻋﺮـﺳ ﺮـﻴﻴﻐﺗ هﺪــﻏ نﺪــﺷ ﻢﻴـﺠﺣ ﺎـﻫ ﻒــﻠﺘﺨﻣ ﻞــﺣاﺮﻣ رد ﺪــﺷر ﻲﻣ ﺪﻧاﻮﺗ تاﺪﻫﺎﺸـﻣ ﻦـﻳا ﻲﻠـﺻا ﻞـﻣﺎﻋ ﺪـﺷﺎﺑ . رد ،مﻮﺳ ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ ﻲـﻄﻴﺤﻣ ﻂﻳاﺮﺷ ندﻮﺑ ﺪﻋﺎﺴﻣ ﺪــﺷر هرود لﻮــﻃ رد ﺮــﺜﻛا ﺎــﺗ ﺪــﻳدﺮﮔ ﺚــﻋﺎﺑ هﺪﻏ راﺮـﻗ يرﺬﺑ سﻼﻛ رد و هدﺮﻛ ﺪﺷر ﺰﻳر يﺎﻫ ﺪﻧﺮﻴﮔ . هﺪﻏ ﻞﻳﺪﺒﺗ ﺖﻋﺮﺳ ندﻮﺑ ﺮﺗﻻﺎﺑ ﻪﺑ ﺰﻳر يﺎﻫ ﺎـﺑ ﻪﺴـﻳﺎﻘﻣ رد يرﺬﺑ هﺪـﻏ ﻞﻳﺪـﺒﺗ ﻪـﺑ يرﺬـﺑ يﺎـﻫ ﻲﻛارﻮﺧ ﺪـﻳدﺮﮔ ﺚﻋﺎﺑ نﺎـﻣز ﺎـﺗ تاﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺪـﻧور ﺖــﺷادﺮﺑ ) 1800 -1700 ﺪــﺷر زور ﻪــﺟرد ( ﺮﻴــﺳ يدﻮﻌﺻ ﺪـﺷﺎﺑ ﻪﺘـﺷاد . ﺦﻳرﺎـﺗ رد تاﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺪـﻧور ﻛ ﺎ مرﺎــﻬﭼ ﺖــﺷ ﺪــﻨﻧﺎﻤﻫ مﻮــﺳ ﺖــﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎــﺗ ﺎــﺗ ﻞﺣاﺮﻣ ﻧﺎﻳﺎﭘ ﻲ ﺮﻴﺳ يدﻮﻌﺻ ﺎـﺑ و ﺖـﺷاد ﺘﻋﺮـﺳ ﻲ ﺖﺧاﻮﻨﻜﻳ ًﺎﺒﻳﺮﻘﺗ ﺖـﻓﺎﻳ ﺶﻳاﺰـﻓا . تاﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺪـﻧور هﺪـﻏ ﺪﺻرد هزاﺪـﻧا ﺎـﺑ ﻛ ﺦﻳرﺎـﺗ رد يرﺬـﺑ ﺎ ﺖـﺷ ﻢﺠﻨﭘ ﺦﻳرﺎـﺗ ﺮـﮕﻳد ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ياراد ﺖـﺷﺎﻛ يﺎـﻫ ﺰـﻴﻧ نآ ﻲﻳﺎـﻬﻧ ﺪـﺻرد ناﺰﻴﻣ و دﻮﺑ يﺮﺗﺪﻨﺗ ﺐﻴﺷ دﻮﺑ ﺮﺗﻻﺎﺑ ﺎﻬﻧآ ﺎﺑ ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ رد . دﻮﺑ ﺪﻋﺎﺴﻣ ﻂﻳاﺮـﺷ ن ﻂﻳاﺮــﺷ ندﻮــﺑ ﺪﻋﺎﺴــﻣ ﻪــﺤﻴﺘﻧ رد و ﻲﻳاﻮــﻫ و بآ دوﺪــﺣ ﻪــﻛ هﺪــﻏ شزﺎــﻏآ ﻪــﻠﺣﺮﻣ زا ﺪــﻌﺑ هﺎــﻴﮔ 40 داﻮـﻣ لﺎـﻘﺘﻧا ﺖﻴﻓﺮﻇ ﺎﺗ ﺪﻳدﺮﮔ ﺚﻋﺎﺑ دﻮﺑ زور هﺪﻏ ﻪﺑ ﺦﻳرﺎـﺗ ﺮـﮕﻳد ﻪـﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﺎﻫ ﺎـﺑ ﺖـﺷﺎﻛ يﺎـﻫ دﺮﻳﺬﭘ ترﻮﺻ يﺮﺘﺸﻴﺑ ﺖﻋﺮﺳ . ﺦﻳرﺎﺗ ﻪﻴﻠﻛ ياﺮﺑ ﺮﺜﻛا ﺪﺣ ،ﺖﺷﺎﻛ يﺎﻫ ناﺰـﻴﻣ ﺪـــﺻرد هﺪـــﻏ ـــﺑ هزاﺪـــﻧا ﺎـــﺑ يﺎـــﻫ يرﺬ ﻦﻴـــﺑ 70 – 20 هدﻮـﺑ ﺮﻴﻴﻐﺘﻣ ﺪﺻرد و رد ﻲﻳﺎـﻣد هدوﺪـﺤﻣ 1700 -1500 ﺪـــﻣآ ﺖـــﺳﺪﺑ ﺪـــﺷر زور ﻪـــﺟرد . ﻦﻳﺮﺘﻤﻛ و ﻦﻳﺮﺘﺸﻴﺑ ﺪﺻرد ناﺰﻴﻣ طﻮﺑﺮﻣ ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻪﺑ ﻪﺑ ﺦﻳرﺎﺗ ﻛ ﺎ ﺖﺷ يﺎﻫ دﻮﺑ مود و ﻢﺠﻨﭘ ) ﻞﻜﺷ 3 .( ﺪﺻرد داﺪﻌﺗ هﺪﻏ ﻲﻛارﻮﺧ يﺎﻫ هﺪـﻏ ﺪﺻرد تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور رد ﻲﻛارﻮـﺧ يﺎـﻫ ﺦﻳرﺎــﺗ ﻒــﻠﺘﺨﻣ يﺎــﻫ ﺖــﺷﺎﻛ اﺮﻣ ﺎــﺗ ﻲﻧﺎــﻳﺎﭘ ﻞــﺣ ) 1800 ﺪﺷر زور ﻪﺟرد ( دﻮـﺑ ﻲﺸﻳاﺰﻓا ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺮﮕﻳﺪــﻜﻳ ﺎــﺑ تاﺮــﻴﻴﻐﺗ ﺖﻋﺮــﺳ ظﺎــﺤﻟ زا ﺎــﻬﻨﺗ و ﺪﻨﺘــﺷاد فﻼﺘــﺧا ) ﻞﻜــﺷ 4 (. ﺪــﺻرد ﺮﺜﻛاﺪــﺣ هﺪﻏ ﻦﻴﺑ ﻲﻛارﻮﺧ يﺎﻫ 70 – 30 دﻮـﺑ ﺮﻴﻴﻐﺘﻣ ﺪﺻرد و ﻦﻳﺮﺘﺸـــﻴﺑ نآ راﺪـــﻘﻣ رد ﺦﻳرﺎـــﺗ ﻛ ﺎ ﺖـــﺷ مود ﺪﻣآ ﺖﺳﺪﺑ ) ﻞﻜﺷ 4 .( ﺮـﺑ ﺞﻳﺎـﺘﻧ ﻪـﻛ ﻲﻳﺎـﺠﻧآ زا ﺪــﺻرد ﺖﺒﺴــﻧ سﺎـﺳا هداد و ﺪــﻳدﺮﮔ دروآﺮــﺑ ﺎــﻫ هﺪﻏ داﺪﻌﺗ هﺪﻏ و ﺰﻳر يﺎﻫ دروآﺮـﺑ رد يرﺬﺑ يﺎﻫ ﻲــﻣ دﺎﻬﻨﺸــﻴﭘ ،ﺪﻨﺘــﺷاد ﻢﻴﻘﺘﺴــﻣ ﺶــﻘﻧ نآ رد دﻮــﺷ ﻲﻛارﻮـﺧ فرﺎﺼـﻣ ﺪـﻴﻟﻮﺗ زا فﺪـﻫ ﻪﻛ يدراﻮﻣ هﺪﻏ ﻲﻣ ﺎﻫ هﺪـﻏ دﺮـﻜﻠﻤﻋ تاﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻪﺑ ،ﺪﺷﺎﺑ سﺎـﺳاﺮﺑ ﺖـﻘﻴﻘﺣ رد و ددﺮـﮔ لوﺬﺒﻣ مزﻻ ﻪﺟﻮﺗ
ﻞﻜﺷ 3 – تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﺦﻳرﺎﺗ رد يرﺬﺑ هزاﺪﻧا ﺎﺑ يﺎﻫ هﺪﻏ ﺪﺻرد ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ ﺖﺷﺎﻛ
Fig. 3. Variation in trend of % seed potato in different planting dates
ﻞﻜﺷ 4 – هﺪﻏ ﺪﺻرد تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور رد ﻲﻛارﻮﺧ يﺎﻫ ﺦﻳرﺎﺗ ﺖﺷﺎﻛ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
Fig. 4. Variation in trend of % ware tubers in different planting dates
و ﻞﻛ هﺪﻏ دﺮﻜﻠﻤﻋ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﺪـﺻرد داﺪـﻌﺗ هﺪﻏ ﻲﻛارﻮﺧ يﺎﻫ ﻢﻴﻤﺼﺗ ددﺮﮔ ذﺎﺨﺗا مزﻻ يﺎﻫ . دﺎﻳ ﻲﻣ روآ ﻪـﻠﻤﺟ زا يﺮﮕﻳد ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻞﻣاﻮﻋ دﻮﺷ ﻲــﻠﻛ رﻮــﻃ ﻪــﺑ و ﻪــﻳﺬﻐﺗ ،ﻢــﻗر ،ﺖــﺷﺎﻛ ﻢﻛاﺮــﺗ هزاﺪــﻧا رد هﺪــﻏ ﺪــﻴﻟﻮﺗ رد ﻪــﻋرﺰﻣ ﺖﻳﺮﻳﺪــﻣ يﺎــﻫ ﻲﻣ ﻞﻴﺧد ﻲﻛارﻮﺧ و يرﺬﺑ ﻲـﻣ و ﺪﻨـﺷﺎﺑ ﺴـﻳﺎﺑ ﺖ ﺮــﻈﻧرد دراﻮــﻣ ﻦــﻳا ﻪــﻴﻠﻛ ﺪــﻴﻟﻮﺗ فﺪــﻫ سﺎــﺳاﺮﺑ ﺪﻧﻮﺷ ﻪﺘﻓﺮﮔ . هﺪﻏ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﺪﺻرد ﻲﺳرﺮﺑ تاﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺪـﻧور ﻚﺸـﺧ هدﺎـﻣ ﺪـﺻرد هﺪﻏ داد نﺎﺸﻧ ، ﺦﻳرﺎﺗ رد يﺎـﻫ ﻛ ﺎ مود و لوا ﺖـﺷ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﻞﻴﻜﺸﺗ هﺪﻏ رد زور ﻪـﺟرد عﻮـﻤﺠﻣ ﻦﻴﻳﺎﭘ ﺪﺷر عوﺮﺷ ﺮﺗ ، رد 1300 – 1200 زور ﻪـﺟرد ﺮﺜﻛاﺪﺣ ﻪﺑ ﺪﺷر دﻮﺧ راﺪﻘﻣ ﭙـﺳ و ﺪﻴﺳر لﺰـﻨﺗ ﺲ ﺖــﻓﺎﻳ ) ﻞﻜــﺷ 5 .( ﺦﻳرﺎــﺗ ﺮــﮕﻳد رد ﻛ يﺎــﻫ ﺎ ﺖــﺷ رد ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﻞﻴﻜﺸﺗ ﻣ دوﺪﺤ ه 500 زور ﻪﺟرد 0 10 20 30 40 50 60 70 80 300 800 1300 1800 2300 8th April 24th April 9th May 25th may 9th June ﺪﺷر زور ﻪﺟرد عﻮﻤﺠﻣ (ºCd) Accumulated GDD (ºCd) يرﺬﺑ دﺪﻏ )٪( Seed tuber (% ) 0 10 20 30 40 50 60 300 800 1300 1800 2300 8th April 24th April 9th May 25th May 9th June ﺪﺷر زور ﻪﺟرد عﻮﻤﺠﻣ (ºCd) Accumulated GDD (ºCd) ﻲﻛ ار ﻮﺧ دﺪﻏ )٪( Ware t ub er ( % )
تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور و ﺪﺷر ﺰﻴﻟﺎﻧآ ... ﻞﻜﺷ 5 – ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﺪﺻرد تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور هﺪﻏ رد ﺦﻳرﺎﺗ ﺖﺷﺎﻛ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
Fig. 5. Variation in trend of % tuber’s dry matter in different planting dates عوﺮﺷ ﺪﺷر ، رد 1600 -1400 ﻪـﺑ ﺪﺷر زور ﻪﺟرد ﺮﺜﻛاﺪـــﺣ دﻮـــﺧ راﺪـــﻘﻣ ﺮﻴـــﺳ ﺲﭙـــﺳ و ﺪﻴـــﺳر عوﺮــﺷ ﺎــﻬﻧآ ﻲــﻟوﺰﻧ ﺪــﻳدﺮﮔ . نارﺎــﻜﻤﻫ و ماد (Dam et al., 1996) و زور لﻮﻃ ﺮﺛا ﻲﺳرﺮﺑ رد ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ،هﺪﻏ ﺪﺷر ﺮﺑ ﻪﻧﺎﺒﺷ و ﻪﻧازور يﺎﻫﺎﻣد ﺐﻴﺳ ﻢﻗر ود رد هﺪﻏ داﺪﻌﺗ و هﺪﻏ ﺎﺘﻧﻮﭙـﺳا ﻲـﻨﻴﻣز دراﻮـﻣ ﺐﻠﻏا رد ﻪﻛ ﺪﻨﺘﺷاد نﺎﻴﺑ هﺮﻳزد و يﺎـﻫﺎﻣد ﻦﻴﻳﺎــﭘ ﻂــﺳﻮﺘﻣ ) 15 ﺎــﺗ 19 داﺮﮕﻴﺘﻧﺎــﺳ ﻪــﺟرد ( ﻪــﺑ هﺎﺗﻮﻛ زور لﻮﻃ هاﺮﻤﻫ ) 12 ﺖﻋﺎﺳ ( ﺪـﺷر ﺚـﻋﺎﺑ هﺪﻏ مﺎﮕﻨﻫ دوز ﺎﻫ ﺪﻧﺪﺷ . زﺎﻏآ ،ﻲﻄﻳاﺮﺷ ﻦﻴﻨﭼ رد هﺪﻏ نﺪﺷ ﺮﭘ و ﺪﺷر ناﺰـﻴﻣ و هﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﺮﺗدوز ﺎﻫ ﺪــﺷر ناﺰــﻴﻣ و هﺪــﻏ ﻪــﺑ ﻚﺸــﺧ هدﺎــﻣ صﺎﺼــﺘﺧا ﻲـﻣ ﺮﺘﺸـﻴﺑ هﺪﻏ ﺺﻟﺎﺧ ددﺮـﮔ . ا و ﺲﻔﻨـﺗ ﺶﻳاﺰـﻓ ﺟ ﻞﻴﻜﺸــﺗ ﻪــﻧاﻮ ﻪــﻳﻮﻧﺎﺛ يﺎــﻫ ) هﺪــﻏ ﻞﻴﻜﺸــﺗ يﺎــﻫ ﻪﻗﺎــﺳ ﺎــﻳ و ﻚـﭼﻮﻛ ﺪــﻳﺪﺟ ﻲﻳاﻮــﻫ يﺎــﻫ ( ﺚــﻋﺎﺑ هﺪﻏ ﻲﻳاﺬﻏ داﻮﻣ ﻪﻴﻠﺨﺗ ﺚﻋﺎﺑ ﻪﺠﻴﺘﻧ رد و هﺪﻳدﺮﮔ ﻲــﻣ ﺪــﻧدﺮﮔ هرود ﺮــﺧاوا رد تاﺮــﻴﻴﻐﺗ ﺪــﻧور ﺮﻴــﺳ ﻲﻟوﺰﻧ ﻪﺘﺷاد ﺪﺷﺎﺑ . ،داد نﺎﺸــﻧ ﻦﻴــﻨﭽﻤﻫ ﺞﻳﺎــﺘﻧ ﺪــﻧور ﺸــﻫﺎﻛ ﻲ رد ﻛ ﺦﻳرﺎﺗ ﺎ ﺖﺷ و مﻮﺳ يﺎﻫ ﻢﺠﻨﭘ ﺐـﺳﺎﻨﻣ ﻞـﻴﻟد ﻪـﺑ ﻂﻳاﺮﺷ ندﻮﺑ ﻲﻄﻴﺤﻣ ﺐﻴﺷ ﺎﺑ ﻢـﻳﻼﻣ يﺎﻫ رد و ﺮـﺗ زور ﻪﺟرد ﺪﺷر ﺖﻓﺮﮔ ترﻮﺻ ﺮﺗﻻﺎﺑ ) ﻞﻜﺷ 5 .( ﻲﺗرﺎﺒﻋ ﻪﺑ ﺪﻋﺎﺴـﻣ ندﻮـﺑ ﻲـﻄﻴﺤﻣ ﻂﻳاﺮـﺷ ﺚـﻋﺎﺑ ،ﺪﻳدﺮﮔ ﻲﻧﺎـﻳﺎﭘ ﻞـﺣاﺮﻣ ﺎـﺗ ﻚﺸـﺧ هدﺎـﻣ ﻞﻴﻜﺸﺗ ﺪﺷر هرود ﺖﺷاد ﻪﻣادا و ﺎـﺑ ﺎـﻳ يﺮـﺘﻤﻛ ﺖﻋﺮـﺳ ﺪــﺑﺎﻳ ﺶﻫﺎــﻛ . ﻢــﻬﻣ رﺎﻴﺴــﺑ ﻪــﺘﻜﻧ ياﺮــﺑ ﻪــﻴﻠﻛ ﺦﻳرﺎﺗ ﻛ يﺎﻫ ﺎ ﺖﺷ ،عوﺮـﺷ نﺎـﻣز رد ﻧ ﺮﻴـﺳ ﻲـﻟوﺰ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﺪﺻرد هﺪﻏ دﻮﺑ . ﻲﻧﺎـﻣز ﻲـﻟوﺰﻧ ﺮﻴـﺳ ﻪﻛ ﺪﻳدﺮﮔ زﺎﻏآ زا ﺪـﻌﺑ ﺪـﺷر زور ﻪﺟرد عﻮﻤﺠﻣ ﻪﺑ ﻲﻫﺪﻠﮔ ﻪﻠﺣﺮﻣ 1000 ﺪﻴـﺳر ﺪـﺷر زور ﻪـﺟرد . تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﺪﺻرد و هﺪـﻏ دﺮﻜﻠﻤﻋ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻲﻧﺎﻣز ،داد نﺎﺸﻧ هﺪﻏ ﻞﻛ عﻮﻤﺠﻣ ﻪﻛ ﺪـﻌﺑ ﺪـﺷر زور ﻪﺟرد ﻪـﺑ ﻲﻫﺪـﻠﮔ زا 1000 ور ﻪـﺟرد دﺮـﻜﻠﻤﻋ ناﺰـﻴﻣ ﺪﻴـﺳر ز ﺪــﻨﻧﺎﻤﻫ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﺪﺻرد ، دﻮـﺑ لﻮﺒﻗ ﻞﺑﺎﻗ ﺪﺣ رد و ﻻﺎﺑ ) ﻞﻜﺷ 5 ( . ا دﺮﻜﻠﻤﻋ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻪﭼﺮﮔ ﺎـﺗ هﺪﻏ 0 5 10 15 20 25 300 800 1300 1800 2300 8th April 24th April 9th M ay 25th M ay 9th June ﻣ ﺪﺷر زور ﻪﺟرد عﻮﻤﺠ (ºCd) Accumulated GDD (ºCd) هﺪ ﻏ ﻚﺸﺧ هدﺎ ﻣ )٪(
Dry matter of tube
r (%
ﻲﻧﺎﻳﺎﭘ ﻞﺣاﺮﻣ ﻲﺸﻳاﺰﻓا دﻮﺑ ﺎﻣا زا هﺪـﻏ ﺖـﻴﻔﻴﻛ ﺎـﻫ هﺪــﺷ دﺎــﻳ نﺎــﻣز زا ﺪــﻌﺑ ﺎﻛ ﺪــﺷ ﻪﺘــﺳ . ﻦﻳاﺮﺑﺎــﻨﺑ ﺐﺳﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎـﻣز ﺎـﻳﺮﮔآ ﻢـﻗر ﺖـﺷادﺮﺑ نﺎـﻣز ﻦﻳﺮـﺗ ﻲﻣ ﻪﻴﺻﻮﺗ عﻮﻤﺠﻣ ﻪﻛ دﻮﺷ ﺪـﻌﺑ ﺪـﺷر زور ﻪﺟرد ﻪﺑ ﻲﻫﺪﻠﮔ زا دوﺪﺣ 1000 ﺪﺳﺮﺑ ﺪﺷر زور ﻪﺟرد . ﻊﺑﺮﻣﺮﺘﻣ ﺐﺴﺣﺮﺑ هﺪﻏ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﺞﻳﺎﺘﻧ داد نﺎﺸﻧ ﻪﻛ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻲﻣﺎـﻤﺗ ياﺮﺑ ﺦﻳرﺎﺗ ﺖﺷﺎﻛ يﺎﻫ ﻪـﺑ ﺪﺷر هرود ﻲﻧﺎﻳﺎﭘ ﻞﺣاﺮﻣ ﺎﺗ ﺸﻳاﺰﻓا ﺖﻟﺎﺣ ﻲ دﻮﺑ ) ﻞﻜﺷ 6 .( تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور هدﺎﻣ ﻊﺑﺮﻣﺮﺘﻣ ﺐﺴﺣﺮﺑ هﺪﻏ ﻚﺸﺧ ﺒﻳﺮﻘﺗ ﺪﻧور ﺪﻨﻧﺎﻤﻫ ًﺎ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺦﻳرﺎﺗ رد توﺎﻔﺗ و دﻮﺑ ﻞﻛ دﺮﻜﻠﻤﻋ يﺎﻫ ﺪﺷ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﺰﻴﻧ ﺖﺷﺎﻛ . هﺪـﻏ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ﺪﺻرد دﺮﻜﻠﻤﻋ و هﺪﻏ ﺢﻄﺳ ﺪﺣاو رد ﻢﻴﻘﺘﺴـﻣ ﺶـﻘﻧ رد ﻦﻴــﺑ فﻼﺘــﺧا زوﺮــﺑ ﺦﻳرﺎــﺗ اد ﺖﺸــﻛ يﺎــﻫ ﺪﻨﺘــﺷ . ﺢﻄـﺳ ﺪـﺣاو رد يﺪـﻴﻟﻮﺗ هﺪﻏ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ ناﺰﻴﻣ ﻦﻴــﺑ 1000 -500 مﺮــﮔ ﻊــﺑﺮﻣﺮﺘﻣ ﺮــﺑ دﻮــﺑ ﺮــﻴﻴﻐﺘﻣ . توﺎﻔﺗ و ﺪﺷر هﺪـﻏ ﻚﺸـﺧ هدﺎﻣ ﻪـﺑ ﺶﻨـﻛاو رد شراﺰـﮔ ﺰﻴﻧ ﻦﻴﻘﻘﺤﻣ ﺮﻳﺎﺳ ﻂﺳﻮﺗ ﺎﻣد و زور لﻮﻃ ﺖـﺳا هﺪـﺷ (Midmore and Prange,1992;
Tibbitts et al., 1992; Thornton et al., 1996) . ﻞﻜﺷ 6 – ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ رد هﺪﻏ ﻚﺸﺧ هدﺎﻣ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
Fig. 6. Variation in trend of tuber’s dry matter in different planting dates
ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ هﺪﻏ
(TGR) Tuber growth rate ﺞﻳﺎﺘﻧ داد نﺎﺸﻧ ﻪﻛ ﺖﻋﺮﺳ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﺪﺷر ﺦﻳرﺎﺗ رد هﺪﻏ يﺎﻫ ﺖـﺷﺎﻛ ترﻮـﺻ ﻪـﺑ ﻒـﻠﺘﺨﻣ دﻮﺑ ﻲﺸﻳاﺰﻓا ) ﻞﻜـﺷ 7 (. ﺖﻋﺮـﺳ ﻲﺸـﻳاﺰﻓا ﺪـﻧور ﺪﺷر هﺪﻏ رد ﺦﻳرﺎﺗ يﺎﻫ ﻛ ﺎ ﺖﺷ ﻢﺠﻨﭘ و مﻮﺳ يﺎﻫ ﺮـﮕﻳد ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﺦﻳرﺎـﺗ ﻛ يﺎـﻫ ﺎ رد ﺖـﺷ عﻮـﻤﺠﻣ ﺮﺗﻻﺎـﺑ ﺪـﺷر زور ﻪﺟرد ) دوﺪـﺣ 750 زور ﻪـﺟرد ﺪــﺷر ( عوﺮــﺷ ﺎــﺑ ، ﺮﺘﺸــﻴﺑ ﺖﻋﺮــﺳ رد و ﺶﻳاﺰــﻓا ﺖﻳﺎﻬﻧ تﺪﻣ زا ﺪﻌﺑ ﻲﻫﺎﺗﻮﻛ زا ﺦﻳرﺎـﺗ ﺮﮕﻳد يﺎـﻫ ﻛ ﺎ عوﺮـﺷ ﺮـﺗدوز ﺎـﻬﻧآ رد تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻪﻛ ﺖﺷ ﺖﻓﺮﮔ ﻲﺸﻴﭘ دﻮﺑ هﺪﺷ . رد ًﻻﻮـﻤﻌﻣ ﻲﻄﻳاﺮﺷ ﻦﻴﻨﭼ ندﻮﺑ ﻻﺎﺑ ﺮﺛا ناﺰﻴﻣ ﺶﺑﺎـﺗ بﺬﺟ رد ﻲﻌﻗاﻮـﻣ ﻪـﻛ 0 200 400 600 800 1000 300 500 700 900 1100 1300 1500 1700 1900 2100 8th April 24th April 9th May 25th May 9th June ﺪﺷر زور ﻪﺟرد عﻮﻤﺠﻣ (ºCd) Accumulated GDD (ºCd) هﺪ ﻏ ﻚﺸﺧ هدﺎ ﻣ ) ﻊﺑ ﺮﻣﺮﺘ ﻣ ﺮﺑ مﺮﮔ (
Tuber dry matter
(g m
تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور و ﺪﺷر ﺰﻴﻟﺎﻧآ ... ﻞﻜﺷ 7 – ﺖﺷﺎﻛ ﺦﻳرﺎﺗ رد هﺪﻏ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
Fig. 7. Variation in trend of tuber growth rate in different planting dates
ﻲﻣ ﺪﺘﻓا . نﻮﭼ ﺪـﺷر ﺖﻋﺮـﺳ ﻦﻴـﺑ هﺪـﻏ ﺺﺧﺎـﺷ ، ﻲﻳﻻﺎــﺑ ﻲﮕﺘﺴــﺒﻤﻫ ﺶﺑﺎــﺗ ناﺰــﻴﻣ و گﺮــﺑ ﺢﻄــﺳ دراد دﻮﺟو . ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ ﻐﺗ ﺪﻧور هﺪـﻏ دﺮـﻜﻠﻤﻋ تاﺮﻴﻴ و ﺖﻋﺮﺳ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﺪﺷر هﺪـﻏ ﻪـﻛ داد نﺎﺸـﻧ دﻮــﺑ ﺮﮕﻳﺪــﻤﻫ يﺎﺘــﺳار رد ﺎــﻬﻧآ تاﺮــﻴﻴﻐﺗ ﺪــﻧور . ﻪـﻴﻠﻛ رد ود ﺮﻫ ياﺮﺑ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ﻪﻜﻨﻳا ﺢﻴﺻﻮﺗ ﺦﻳرﺎــﺗ ﺎــﺗ ﺖــﺷﺎﻛ يﺎــﻫ 1800 ﺪــﺷر زور ﻪــﺟرد دﻮﺑ ﻲﺸﻳاﺰﻓا . رد ﺦﻳرﺎﺗ ﻢﺠﻨـﭘ و مﻮـﺳ ﺖﺸﻛ يﺎﻫ ﺪﻨﻧﺎﻤﻫ هﺪﻏ دﺮﻜﻠﻤﻋ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻧور ـﺷر ﺖﻋﺮﺳ ﺪ هﺪﻏ رد ﺮﺗﻻﺎـﺑ ﺪـﺷر زور ﻪﺟرد عﻮﻤﺠﻣ ) دوﺪـﺣ 800 -750 ﺪـﺷر زور ﻪﺟرد ( عوﺮـﺷ ﺎـﺑ ، ﺖﻋﺮـﺳ ﺮﺘﺸﻴﺑ ﺖﻳﺎﻬﻧ رد و ﺶﻳاﺰﻓا تﺪـﻣ زا ﺪﻌﺑ ﻲﻫﺎـﺗﻮﻛ زا ﺦﻳرﺎﺗ ﺮﮕﻳد رد تاﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺪـﻧور ﻪﻛ ﺖﺸﻛ يﺎﻫ ﺖﻓﺮﮔ ﻲﺸﻴﭘ دﻮﺑ هﺪﺷ عوﺮﺷ ﺮﺗدوز ﺎﻬﻧآ . ﺐــﻴﺗﺮﺗ ﻪــﺑ ﻪــﺗﻮﺑ رد هﺪــﻏ دﺮــﻜﻠﻤﻋ ﺮــﺜﻛا ﺪــﺣ ﺦﻳرﺎﺗ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﺖﺷﺎﻛ يﺎﻫ و دﻮـﺑ ﻢﺠﻨـﭘ و مﻮﺳ ﺦﻳرﺎـﺗ ﺰـﻴﻧ هﺪـﻏ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ ياﺮﺑ ﺖـﺷﺎﻛ يﺎـﻫ ﻢﺠﻨﭘ و مﻮﺳ دﻮـﺧ ﻪـﺑ ار راﺪﻘﻣ ﻦﻳﺮﺘﺸﻴﺑ ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻪﺑ ﺪــﻧداد صﺎﺼــﺘﺧا ) ﻞﻜــﺷ 7 .( ﻲــﻣ ﻦﻳاﺮﺑﺎــﻨﺑ ناﻮــﺗ رد هﺪـﻏ ﺪـﺷر ﺖﻋﺮـﺳ رد فﻼﺘﺧا دﻮﻤﻧ طﺎﺒﻨﺘﺳا ﺦﻳرﺎﺗ رد فﻼﺘـﺧا ﺚـﻋﺎﺑ ﺖـﺷﺎﻛ ﻒـﻠﺘﺨﻣ يﺎـﻫ ،ﺮﺗﻻﺎــﺑ ﺪــﺷر ﺖﻋﺮــﺳ و ﺪــﻳدﺮﮔ هﺪــﻏ دﺮــﻜﻠﻤﻋ ــﻏ دﺮــﻜﻠﻤﻏ ﺖــﺷاد لﺎــﺒﻧد ﻪــﺑ ﺰــﻴﻧ ار يﺮﺗﻻﺎــﺑ هﺪ . ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ ﺮﺜﻛاﺪﺣ هﺪﻏ ﻦﻴﺑ 5 / 1 – 2 / 1 ﺮـﺑ مﺮﮔ دﻮﺑ ﺮﻴﻴﻐﺘﻣ ﺪﺷر زور ﻪﺟرد رد ﻊﺑﺮﻣﺮﺘﻣ . و تدﺎﻴﺳ نارﺎﻜﻤﻫ (Siadat et al., 1999) ﺪـﺷر ﺖﻋﺮـﺳ ﻢﻛاﺮـﺗ و مﺎـﻗرا رد ار هﺪﻏ ﺖـﺷﺎﻛ ﻒـﻠﺘﺨﻣ يﺎـﻫ ﻪــﻛ ﺪﻨﺘــﺷاد زاﺮــﺑا و ﺪــﻧداد راﺮــﻗ ﻲــﺳرﺮﺑ درﻮــﻣ اﺪــﺘﺑا زا هﺪــﻏ ﺪــﺷر ﺖﻋﺮــﺳ دوﺪــﺣ ﺎــﺗ هرود ي 90 ﺖــﻟﺎﺣ مﺎــﻗرا ﻲﻣﺎــﻤﺗ رد ﺖــﺷﺎﻛ زا ﺲــﭘ زور ﻪﺘـﺳﺎﻛ نآ راﺪﻘﻣ زا نآ زا ﺲﭘ و ﺖﺷاد ﻲﺸﻳاﺰﻓا زا ﺪــﻌﺑ و ﺪــﺷ 125 ﺖــﻟﺎﺣ ًادﺪــﺠﻣ ﺪــﻧور زور ﺖﻓﺮﮔ دﻮﺧ ﻪﺑ ﻲﺸﻳاﺰﻓا . ﺪـﻌﺑ ﺪﻧور نﺪﺷ ﻲﺸﻳاﺰﻓا زا 125 داﻮــﻣ دﺪــﺠﻣ لﺎــﻘﺘﻧا لﺎــﻤﺘﺣا ﻪــﺑ ار زور ماﺪــﻧا ﺮﻳﺎــﺳ رد هﺪــﺷ هﺮــﻴﺧذ ﻲﻳاﺬــﻏ ﻂﺒﺗﺮــﻣ ﺎــﻫ اد ﺪﻨﺘﺴــﻧ . و هﺪــﻏ دﺮــﻜﻠﻤﻋ طﺎــﺒﺗرا صﻮﺼــﺧ رد ﺖﻋ ﺮﺳ هﺪ ﻏ ﺪﺷ ر ) ﺪﺷ ر زو ر ﻪﺟ رد ﺮﺑ مﺮ ﮔ ﺮﺑ مﺮ ﮔ ( TGR (gm -2 GDD -1) ﺪﺷر زور ﻪﺟرد عﻮﻤﺠﻣ (ºCd) Accumulated GDD (ºCd) 0 0.2 0.4 0.6 0.8 1 1.2 1.4 1.6 350 550 750 950 1150 1350 1550 1750 1950 8th April 24th April 9th M ay 25th M ay 9th June
