• 検索結果がありません。

6.1 不定積分とは

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

シェア "6.1 不定積分とは "

Copied!
28
0
0

読み込み中.... (全文を見る)

全文

(1)

6章 不定積分

6.1 不定積分とは

    微分: 4

4x

3

dx x dy

y = → =

(不定)積分:

y = x

3

x

3

dx = 4 1 x

4

+ c c

:積分定数

微分の逆が不定積分である。

6.2 算術関数の不定積分

x

n

dx = n 1 + 1 x

n+1

+ c

e

x

dx = e

x

+ c1 x dx = log

e

x + c

sin x dx = cos x + ccos x dx = sin x + c

c x x dx = +

cos 1

2

tan

6.3 関数の定数倍と和の不定積分

af ( x ) dx = a f ( x ) dx

( f ( x ) + g ( x )) dx = f ( x ) dx + g ( x ) dx

3 sin xdx = 3 cos x + c

c x x

dx x

x + = + +

(

2

cos ) 3 1

3

sin

1) ∫ x dx 2) ( x

2

+ 2 x + 3 ) dx

3) ∫ ( x + 1 x ) dx 4) ( 2 x

1/3

+ x

2/3

) dx

5) ∫ (sin x + cos x ) dx

解答

(2)

4) 3 x

2/3

+ 3 x

1/3

+ c 5) − cos x + sin x + c

6.4 微分の掛け算を利用した積分

) ( ) ( ) ( ) ( )) ( ) (

( f x g x f x g x f x g x dx

d = ′ + ′

+

= f x g x dx f x g x dx x

g x

f ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )

 を利用する。

公式

f ( x ) g ( x ) dx = f ( x ) g ( x ) f ( x ) g ( x ) dx

部分的に積分することから、部分積分とも呼ばれる。

c e xe

dx e xe dx xe

x x

x x x

+

=

= ∫

c x x

x

xdx x

x xdx x

+ +

=

= ∫

cos sin

sin 1 sin cos

c x x x

dx x x x x

xdx xdx

e e

e e

+

=

=

=

log

1 log

log 1 log

=

=

xdx e

x e x e

xdx e

x e xdx e

x x

x

x x

x

sin cos

sin

cos sin

sin

の関係から、

e

x

sin xdx = 2 1 e

x

(sin x cos x ) + c

c x x x

dx x x

x

xdx x

x xdx

+ +

=

− +

=

+

=

2 sin 1 2 cos 1

) sin 1 ( sin cos

cos sin

cos sin

2 2 2

別解 半角の公式を利用してもよい。

1) ∫ x sin xdx 2) x

n

log

e

xdx 3) x

2

e

x

dx 4) sin

3

xdx

5) I

n

=x

n

e

x

dx

の漸化式(

I

n

I

n1との関係)を求めよ。

6) I

n

=sin

n

xdx

の漸化式を求めよ。

(3)

解答

1) ∫ x sin xdx = − x cos x + ∫ cos xdx = − x cos x + sin x + c

2)

c n x

x n x

dx x n x

x n x

xdx x

n e

n

n e

n e

n

+ + + −

=

+ ⋅ + −

=

+ +

+

+

1 2 1

1 1

) 1 ( log 1 1

1

1 1 log 1

1 log 1

3)

c e xe e

x

dx e xe

e x

dx xe e

x dx e x

x x x

x x

x

x x

x

+ +

=

+

=

=

2 2

2 2

2

2 2 2 2

4)

c x x

x

xdx x

x x xdx

+

=

+

= ∫

3 2

2 2

3

3 cos sin 2

cos

sin cos 2 sin cos sin

5)

1 1

= −

=

=

n x n x

n x

n x n n

nI e x dx e x n e x

dx e x I

6)

1 1

2 2

1

2 2 1

sin 1 1 cos

sin ) sin 1 ( ) 1 ( sin

cos

sin cos ) 1 ( sin

cos sin

+ −

=

− +

=

− +

=

=

n n

n n

n n

n n

n I x n n x

xdx x

n x x

xdx n

x x

xdx I

6.5 変数変換を利用した積分

1. ∫ f ( g ( x )) dx =f ( z ) dx dz dz

のとき

変数変換: 

dz dz

dx = dx

 として計算する。

 1)

sin 2 xdx =sin z dz dx dz =sin z 1 2 dz = 2 1sin zdz

x

z = 2

dx dz 2

= 1

c x c

z + = − +

= cos 2

2 cos 1

2

1

(4)

 2)

dz e dz e dz e c e c dz

e dx dx

e

x

= ∫

z

= ∫

z

= ∫

z

=

z

+ =

x

+

3

3 1 1 3 1 3 1 3

3

x

z = 3

dx dz 3

= 1

c e c

e

z

+ =

x

+

=

3

3 1 3

1

 3)

( 3 x + 2 )

4

dx = ∫ z

4

1 3 dz = 3 15 1 z

5

+ c = 15 1 ( 3 x + 2 )

5

+ c

 4)

x x + 1 dx =z

2

z 1 2 zdz = 2( z

2

1 ) dz

+ 1

= x

z

z

2

= x + 1

, 

x = z

2

− 1

dx = 2 zdz c

x x

c z

z − + = + − + +

=

3

( 1 )

2/3

2 ( 1 )

1/2

3

2 2 3 2

問 以下の不定積分を行え。

1) ∫ cos( 4 x + 5 ) dx 2) 3 x 1 1 dx

3) ∫ ( 2 x + 1 )

4

dx 4) 3 x + 2 dx

5) ∫ e

x

dx

解答

1) sin( 4 x + 5 ) + c 4

1 2) log

e

| 3 x − 1 | + c

3 1

3) − ( 2 x + 1 )

−3

+ c 6

1 4) ( 3 x + 2 )

3/2

+ c

9 2

5) ∫ e

x

dx =e

z

2 zdz = 2 ∫ ze

z

dz = 2 ( ze

z

e

z

dz ) c x

e c e

ze

z

z

+ =

x

− +

= 2 ( ) 2 ( 1 )

2. ∫ f ( g ( x )) g ( x ) dx =f ( z ) dx dz dx =f ( z ) dz

  

z = g ( x )

変数変換: 

dx dz dx

dz =

 として計算する。

 1)

e dx e dz e c e c dx

dx dz xe dx

xe

x

= ∫

x

= ∫

z

= ∫

z

=

z

+ =

x

+

2

2 1 2

2

1 2 2 1 2 1 2 1

2

 2)

dx e dz e c e c dx

e dz dx

xe

x

= ∫

z

= ∫

z

=

z

+ =

x

+

cos

sin sin

(5)

 3)

x

2

x + 1 dx = 1 2x

2

2 + x 1 dx = 2 11 z dx dz dx = 1 21 z dz

c x

c

z + = + +

= log 1

2 log 1

2

1

2

 4)

dz z c f x c

dx z dx dz dx z

x f

x

f ′ = = = + = +

( ( ) ) 1 1 log log ( )

問 以下の不定積分を行え。

1) ∫ x sin( x

2

) dx 2) ( 2 x + 1 ) e

x2+x+1

dx

3) ∫ sin

2

x ⋅ cos xdx 4) cos sin x x dx

5) ∫ cos x

2

x dx

解答

1) − cos( x ) + c 2

1

2

2) e

x2+x+1

+ c

3) sin

3

x + c 3

1 4) log

e

| sin x | + c

5) x tan x + log

e

| cos x | + c

6.6 有用な公式

 1)

a

2

1 x

2

dx

 のとき、

x = a sin θ

とおく

c a x c

d = + = +

= ∫ θ θ sin

1

( / )

 2)

c

x a

x a dx a

x a x a dx a

x

a

e

+

= +

 

 

+ −

= +

− ∫

2

1

2

2 1 1 1 2 1 log

 3)

a

2

x

2

dx =a

2

cos

2

θ d θ = a

2

cos 2 2 θ + 1 d θ

c a x a

x a x

a c a c

+ +

=

+ +

= + +

=

( / )]

sin 2 [

1

) cos 2 (sin

) 2 2 4 (sin

1 2 2 2

2

2

θ θ θ θ θ

 4)

a x

x a x

+ + + + =

+ +

= ∫

2 2 2 2

2 2

1

(6)

θ tan a

x = としても可能

 5)

a

2

+ 1 x

2

dx

 のとき、

x = a tan θ

とおく

c a a x

a c a d

a d

a = = + = +

= ∫ cos

22

θ cos

2

θ θ 1θ 1 θ 1 tan

1

( / )

 6)

a

2

+ x

2

dx

 のとき、

+ + −

+ +

=

+

− + + + =

− +

=

dx x a dx x a a x a x

dx x a

a a x x

a x dx x a x x x a x

2 2 2

2 2 2 2

2 2

2 2 2 2 2 2

2 2

2

1

2 2 2

2

1

log

x a x

a dx x

d

e

+ + = +

  より、

c x a a x

x a

x + +

e

+ + +

=

2 2 2

log

2 2

2 2

1

θ tan a

x =

としても可能

(7)

7章 定積分 7.1 定積分と面積

x x+h

S ( x )

f(x)

a x

y

b

) ) (

lim ( ) ( ) lim (

) (

0

0

f x

h h x f h

x S h x S dx

x dS

h

h

+ − = ⋅ =

=

→ →

= +

= f x dx F x c x

S ( ) ( ) ( ) 0 )

( )

( a = F a + c =

S c = − F (a )

ゆえに、 

S ( x ) = F ( x ) − F ( a )

一方、 

f ( x ) dx [ F ( x ) ]

ba

F ( b ) F ( a )

b

a

= = −

 と表わすと、以下となる。

S b S dx x

b

f

a

= =

( ) ( )

:面積

7.2 基本的な定積分

2 ) 0 2 2 ( ] 1

[

21 2 20 2

2

0

= = − =

xdx x

3 ] 1 [

31 3 10

1 0

2

= =

x dx x

1 ]

[

0 0

0

=

= −

=

e

x

dx e

x

e e

2 ) 1 1 ( ) 0 cos (cos

] cos [

sin

0

0

= − = − − = − − − =

π

xdx x

π

π

0 ) 1 1 ( ) 0 cos 2

(cos ]

cos [

sin

20

2

0

= − = − − = − − =

π

xdx x

π

π

注)関数の負の部分はマイナスとなる。

(8)

0 π − 2π

12 4 8 ] 2

1 [ ) 1

(

2 40

4

0

+ = + = + =

x dx x x

2 1

) 1 ( ]

cos [ ) sin 1

(

0

0

+ = − = − − + = +

π

x dx x x

π

π π

1 1

1 0 1

0

( +

) = [ −

] = ( −

) − ( 1 − 1 ) = −

e

x

e

x

dx e

x

e

x

e e e e

7.3 定積分記号の直感的解釈

∞ =

= →

− = ∆

=

=

n

i n i n

i n i

b a

x x n f

a x b f dx x f S

1 1

) ( lim )

( lim

) (

図  以上より、

∞ =

b a n

n i 1

lim

xdx

 とみなすことができる。

 計算機で積分の値を求めるときこれらの関係が利用される。

7.4 部分積分

∫ ∫

+ ′

= ′

+ ′

= ′

b a

b a b

a b

a

dx x g x f dx x g x f

dx x g x f x g x f dx x g x dx f

d

) ( ) ( )

( ) (

)]

( ) ( ) ( ) ( [ )]

( ) ( [

一方 左辺

= [ f ( x ) g ( x ) ]

ba

以上より

ab

f ( x ) g ( x ) dx = [ f ( x ) g ( x )]

ba

ab

f ( x ) g ( x ) dx

1 ) 1 ( ]

[ ]

[

1 10

0 1 0 1

0

= − ∫ = − = − − =

xe

x

dx xe

x

e

x

dx e e

x

e e

(9)

π π

π

π

π π

π

= − + ∫ = − + =

0

x sin xdx [ x cos x ]

0 0

cos xdx cos [sin x ]

0

1 ] 1 [

] log [ log

1

log

1

1 1 1

1

= ∫ ⋅ = − ∫ = − =

e e

xdx

e e

xdx x

e

x

e e

x x dx e x

e

I e e

xdx e

x e

xdx e

x e xdx e

I

x x

x x

x

− +

=

=

=

=

) (

sin ]

cos [ 0

cos ]

sin [ sin

0 0 0

0 0 0

π

π π

π π π

) 1 2 (

1 +

= e

π

I

問 部分積分を用いて以下の定積分を行え。

1) ∫

−∞

0

xe

x

dx 2) ∫

01

( x + 1 ) e

x

dx = e

3) ∫

0π/2

x sin xdx 4)

02π

x sin xdx

5) ∫

0π

x cos xdx 6)

1e

x log

e

xdx

7) ∫

01

x

2

e

x

dx 8)

0π/2

sin

2

xdx

解答

1) 1 2) e 3) 1 4) − 2 π

5) 2 6) ( 1 )

4 1

2

+

e 7) e − 2 8)

4 π

漸化式となる公式   

0

x

n

e

x

dx

0 2

1

0 1 0

1 0 0

! )

1 (

] [

I n I

n n nI

dx e x n dx e nx e

x dx e x I

n n

x n x

n x

n x

n n

=

=

=

=

= +

=

=

∞ − −

∞ − −

∞ − −

L 1 ]

[

0

0

= ∫

0∞ −

e

x

dx = − e

x

=

I

 より、

!

! I

0

n n I

n

= =

  

0π/2

sin

n

xdx

(10)

n n

n n

n

n n

n n

n

I n I

n

xdx n

xdx n

dx x x

n

xdx x

x n

x x

xdx x

xdx I

) 1 ( ) 1 (

sin ) 1 ( sin

) 1 (

) sin 1 ( sin ) 1 (

cos cos sin

) 1 ( )]

cos ( [sin

sin sin

sin

2

2 / 0 2

/ 0

2 2 / 0

2 2

2 / 0

2 2

/ 0 1

2 / 0 2 1

/ 0

=

=

=

− +

=

=

=

π π

π

π π π π

ゆえに、

1

2

= −

n

n

I

n I n

但し、 /2

1 2

0 0

π

π

=

= dx

I

sin 1

1

= ∫

0π

xdx = I

これを用いて、

2 2 1 2 2

3 2 2

1 2

2

π

− ⋅

⋅ −

= − L

n n n

I

n

n 1

3 2 1 2

2 2 1 2

2

1

2

⋅ ⋅ ⋅

⋅ −

= +

+

L

n n n

I

n

n

例えば、

16 3 2 2 1 4 3

4

π π =

=

I 15

1 8 3 2 5 4

5

= ⋅ ⋅ =

I

また同様にして、以下も示される。

n n

n

xdx = ∫ xdx = I

0π/2

cos

0π/2

sin

7.5 定積分の変数変換

ab

f ( g ( x )) dx =

gg((ab))

f ( z ) dx dz dz

特に、

ab

f ( g ( x )) g ( x ) dx =

gg((ab))

f ( z ) dz

0π/2

sin 2 xdx

 について

不定積分を用いる方法

1 ) 1 1 2 ( ] 1 2 2 cos [ 1 2

sin

0/2

2 /

0

= − = + =

π

xdx x

π

変数変換を用いる方法

x

z = 2

dx dx

dx

dz = dz = 2

であるが、

変数変換することにより、積分範囲も変わる。

(11)

2 / 0 → π

=

x

z = 0 → π

1 ) 1 1 2 ( ] 1 cos 2 [ 1 2 sin 1 2

sin

0

0 2

/

0

= ∫ = − = + =

π

xdx

π

z dz z

π

01

( 2 x + 1 )

3

dx

 について

変数変換を用いる方法

1 2 +

= x

z

dz = 2 dx

であるが、

変数変換することにより、積分範囲も変わる。

1 0 →

=

x

z = 1 → 3

10 ) 1 3 8 ( ] 1 4 [ 1 2 1 2

) 1 1 2

(

3 4 13 4

1 1 3

0

3

= = = − =

+ ∫

x dx z dz z

1 3 ] 2 [ 2 2

2 1 1 2

1 2

1 1 2

1

3

1 2 / 3 1

1 2 / 2 1

1 2

1

= = = −

= −

− ∫ ∫

x dx x dx z

dz z

) 1 2 ( ] 1 2 [ 1 2

2 1 2

1

4 4

0 4

0 2

0 2

0

2

2

= ∫ = ∫ = = −

xe

x

dx e

x

xdx e

z

dz e

z

e

3 log 1 log 3 log ] 1 [log

1 1

2

3

1 3

1 1

0 2

dz

e

z

e e e

dx z x x

x = = = − =

+ +

+ ∫

  一般に 

1 [log | | ] log | ( ) ( ) | )

( )

(

( )

) ( )

( )

(

dz z f b f a

dx z x f

x f

e b

f a f e b

f a f b

a

′ = = =

よく知られた変数変換

2 cos

cos 1

1

/2

0 2

/ 0 1

0 2

θ π θ θ

θ

π

π

= =

− = ∫ ∫

x dx d d

θ

= sin

x θ θ θ

θ d d

d

dx = dx = cos

一般に、

a

2

x

2 の場合は

x = a sin θ 4 cos

1 tan

1 1 1

1

/4

0 4

/

0 2 2

1

0 2

θ π θ θ

θ

π

π

= =

= +

+ ∫ ∫

x dx d d

一般に、

a

2

+ x

2の場合は

x = a tan θ

7.6 回転図形の体積・曲線の長さ

1.

回転図形の体積

(12)

定積分:

= ∫ =

→∞

=n

i n i b

a

f x dx f x x

V

1

) ( lim )

(

n a x = b

∆x

x y

y=f(x)

= →∞ =

∆ = ∆

=

n

i n i n

i n i

x x f x

y V

1 2 1

2

lim ( )

lim π π

n a x = b

=

=

b

a b

a

y dx f x dx

V π

2

π

2

( )

例 底半径

r

高さ

h

の三角錐の体積

h x

y = r

 として、

h r h x

dx r h x

dx r y V

h h

h 2

0 3 2

2 0

2 2 2 0

2

3 1 3

1 π

π π

π   =

 

=

=

= ∫ ∫

3

1

×底面積×高さ 例 球の体積

2 2

2

y r

x + = y

2

= r

2

x

2 として、

3 3

3 3

2 2

2

3 ) 4 3 ( 1 2 3 ]

[ 1 )

( r x dx r x x r r r

V

r rr

r

π π π

π − = − = − =

=

2.

曲線の長さ

dx dl dy y

b x

a

(13)

2 2

2

dx dy

dl = +

 より、

dx x f dx dx

dy dy dx

dl 1 1

2

( )

2 2

2

 = + ′

 

 + 

= +

=

公式

L =

ab

1 + f

2

( x ) dx

例 円周の長さ

2 2

2

y r

x + = y = r

2

x

2

dx x r dx r x r dl x

2 2 2

1

2

= − + −

=

r r

d r r

r dx x r

L

r

r θ θ π π

θ

π

2

4 2 cos cos

4 1

4

/2

0

0 2 2

= = =

= ∫ − ∫

θ sin r

x =

dx = r cos θ d θ

例  2

2 1 x

y =

0 ≤ x ≤ 1

の長さ

dx x dl = 1+

2

公式 

a x a x c

x a x dx x

a + = + +

e

+ + +

2 2

2 1

2 2

2

2

log

2 2

( 2 log ( 1 2 ) )

2 1

1 2 log

1 1 2 1 1

1

0 2 1 2

0

2

+ +

=

 

  + + + +

= +

= ∫

e

e

x x

x x dx x L

例 

y = 2 x

0 ≤ x ≤ 1

の長さ

( ) x dx x x dx

dl 1

1

1 +

2

= +

=

+ = +

=

1

0 1 2

0

1 2 1

dz z x dx

L x

x

z =

dx dz

x =

2 1

上の結果を用いて、

) 2 1 ( log

2 + +

=

e

L

(14)

8章 微分方程式

8.1 微分方程式とは

関数の微分を含んだ方程式 → 関数の形を求める。

条件の付かない場合

+ 1

= x dx dy

両辺を

x

で積分する。

c x x dx x dx dx

y = ∫ dy = ∫ ( + 1 ) = 2 1

2

+ +

積分定数が残る

条件の付く場合

+ 1

= x dx

dy

  

x = 0

のとき

y = 1 c

x x y =

2

+ +

2

1 x = 0

を代入し、

y = c = 1

ゆえに、

1

2

1

2

+ +

= x x

y

積分定数を決める

8.2 代表的な微分方程式の解法

1)

f ( x ) dx

dy =

の場合

両辺を普通に

x

で積分する。

= f x dx

y ( ) ∫ dx dy dx =dy = y + c

2)

f ( x ) g ( y ) dx

dy =

 変数分離形

g ( 1 y ) dy = f ( x ) dx

 例 

y dx dy =

c x dx y

y dy = = ∫ = +

1 log 1

より、

y = e

x+c

= e

c

e

x

e

c

±

を改めて

c

と書いて、

y = ce

x

(15)

3)

f ( y x ) dx

dy =

 同次形

x

v = y

 とおく。

y = xv

より、

f (v ) dx

x dv dx v

dy = + =

以上より、

x v v f dx

dv = ( ) −

  変数分離形となり、解きやすくなる。

 例 

= + 1 x y dx dy

x x

v v x

v v f dx

dv = ( ) − = + 1 − = 1 c

x v = log

e

+

cx x x xv

y = = log

e

+

4)

f ( x ) y g ( x ) dx

dy + =

 1階線形微分方程式

= ze

f xdx

y

( ) とおいて、

) ( )

( )

(

( ) ( ) ( )

)

(

e g x

dx ze dz

x f e

x zf dx e

dz

f xdx

f x dx

+

f xdx

=

f x dx

=

= g x e

f x dx

dx

dz

( )

)

(

 の形に変形できる。

= ∫

= ze

e

g x e dx y

f(x)dx f(x)dx

( )

f(x)dx

 例

ky x dx

dy + = x = 0

のとき

y = 0 ze

kx

y =

 として、

xe

kx

dx dz =

c k e

k xe

dx k e

k xe dx xe z

kx kx

kx kx

kx

+

=

=

= ∫ ∫

2

1 1

1 1

kx

kx

kx ce

z k e

y =

= 1 ( − 1 ) +

2

= 0

x

として、

1 0

2

+ =

= c

y k

より、

1

2

c = k )

1 1 (

2

e

kx

k kx

y = − +

(16)

4)

ky dx

y

d

22

= −

 2階線形微分方程式の特殊な例

公式

y = A sin( k x + α )

 または、

y = c

1

sin k x + c

2

cos k x

解法

両辺に

dx

dy

をかけて、

dx ky dy dx dy dx

y

d

22

= −

ここに、左辺

2 2

2

2

1 

 

= 

dx dy dx

d dx dy dx

y

d

より、

c k y ydy k dx dx

y dy dx k

dy  = − = − = − +

 

2

∫ ∫ 2

2

2 1

2 1

1

2

2

 =

 

dx

dy ky c

c x k y

k c

dy = ± + ′

2 /

2

y = 2 k c sin θ

 とおくと、

k c d =d = = ± k x + c

k

c θ θ θ θ

θ 2 cos 2 cos

1

) 2 sin(

) 2 sin(

c x k k

c c x k k

y = c ± + ′ = ± m ′

改めて、

A k

c = ±

± 2

sin( k x m c ′ ) = sin( k x + α )

とおくことにより、

) sin( + α

= A k x y

別表記

x k c

x k c

x k A

x k A

x k x

k A x

k A y

cos sin

cos sin sin

cos

) sin cos

cos (sin

) sin(

2

1

+

=

+

=

+

= +

=

α α

α α

α

(17)

9章 偏微分

9.1 偏微分とは ) (x f

y =

dx dy

 変数1つ 常微分

) , ( x

1

x

2

f

y =

2 1

, x y x

y

 変数2つ 偏微分

一般に

) , , ,

( x

1

x

2

x

n

f

y = L

x

n

y x

y x

y

∂ , , ,

2 1

L

定義

h

x x f x h x f x

y

h

) , ( ) ,

lim (

1 2 1 2

1 0

= +

h

x x f h x x f x

y

h

) , ( ) ,

lim (

1 2 1 2

2 0

= +

変数

x

iのみ変化させて他は固定したまま。

の読み方、ディーまたはラウンド 一般に

h

x x x f x h x x f x

y

i n i n

i h

) , , , , ( ) , , , ,

lim (

1 1

0

L L L

L + −

∂ =

表記法は、

i

i x

x n i

i

f y x x x f x

y = =

= ∂

∂ (

1

, L , )

 等

9.2 偏微分の計算

2 1 2 2 2 1 2 1

, )

( x x x x x x f

y = = + +

 のとき

2 1 1

2 x x x

y = +

2 1

2

2 x x x

y = +

他の変数は単なる定数と思って微分する。

sin x

x

y =

(18)

2 1

sin x x

y =

1 2

2

cos x x x

y =

2 2 2 1 x

e

x

y =

+

2 2 2 1

1 1

2 x e

x x

x

y =

+

2 12 22

2

2 x e

x x

x

y =

+

9.3 高階の偏微分

2 1 2 2 2

1

x x x

x

y = + +

2 1 1

2 x x x

y = +

2 1

2

2 x x x

y = +

2 ) 2

(

1 2

1 1 1 2 1

2

+ =

= ∂

= ∂

x x

x x

y x x

y

同様に、 2

2

2

2

=

x

y

1 2

2

1 2 1 2

1 2 1

2

1 ) 2

(

x x

y

x x x

x y x x x

y

= ∂

=

∂ +

= ∂

 

 

= ∂

2

回偏微分可能で、2階偏導関数が連続であれば、

i j j

i

x x

y x

x y

= ∂

2 2

一般に、

n 回偏微分可能で、 n 階偏導関数が連続であれば、偏微分は交換可能 である。

9.4 関数の極値

常微分の場合  

x = a

において

= 0

y

 かつ 

y ′′ > 0

 のとき、極大

= 0

y

 かつ 

y ′′ < 0

 のとき、極小 例

y xy y x

z =

2

+

2

− − 3

 の極値を求めよ。

偏微分が

0

0 2 − =

∂ =

x y

x

z

= 2 − − 3 = 0

y x

y

z

(19)

この方程式より、

2 ,

1 =

= y

x

 → 

z = − 3

極大・極小・その他の判定

2

2

2

11

=

= ∂ x

a z

2

2

2

22

=

= ∂ y

a z

1

2 2

21

12

=

= ∂

= ∂

= y x

z y x a z a 0

11

= 2 >

a

 かつ 

a

11

a

22

a

12

a

21

= 3 > 0 2

,

1 =

= y

x

において極小値

–3

である。

2変数の場合、

  

a

11

> 0

(または、

a

22

> 0

)のとき、

a

11

a

22

a

12

a

21

> 0

ならば、極小   

a

11

< 0

(または、

a

22

< 0

)のとき、

a

11

a

22

a

12

a

21

> 0

ならば、極大 一般に*

) ( ) , , ,

( x

1

x

2

x f x f

y = L

n

 とすると

+ L

∂ + ∂

= ∑ ∂ ∑∑

= =

=

n

i n

j

j i j i n

i

i i

dx x dx x dx f

x dy f

1 1

2

1

) ( 2

1 )

( x x

 である。

ここで、

A = ( a

ij

)

j i

ij

x x

a f

= ∂

2 とすると、行列

A

をヘッセ行列という。

定理

x

0

x =

において、

( ) 0

∂ =

x

i

f x

であり、ヘッセ行列が正(負)値定符号ならば、

f (x )

x = x

0で極小(大)である。

正(負)値定符号

  行列

A

が正(負)値定符号とは、微小な

θ

iに対して

0 ( 0 )

,

<

∑ >

j i

j i

a

ij

θ θ

である。

正(負)値定符号と同等な条件

 ⇔ 

> 0 , > 0 , > 0 , L , A > 0

kk kj ki

jk jj ji

ik ij ii

jj ji

ij ii ii

a a a

a a a

a a a a

a a

a a

(正値定符号)

   

< 0 , > 0 , < 0 , , ( − 1 )

n

A > 0

kk kj ki

jk jj ji

ik ij ii

jj ji

ij ii ii

a a a

a a a

a a a a

a a

a a L

(負値定符号)

参照

関連したドキュメント

Maurer )は,ゴルダンと私が以前 に証明した不変式論の有限性定理を,普通の不変式論

(図 6)SWR 計による測定 1:1 バランでは、負荷は 50Ω抵抗です。負荷抵抗の電力容量が無い

[r]

管の穴(bore)として不可欠な部分を形成しないもの(例えば、壁の管を単に固定し又は支持す

本論文での分析は、叙述関係の Subject であれば、 Predicate に対して分配される ことが可能というものである。そして o

This paper proposes that the two-way interpretation of an indet-mo shown in (88) results from the two structural positions that an indet-mo can occur in: an indet-mo itself

居室定員 1 人あたりの面積 居室定員 1 人あたりの面積 4 人以下 4.95 ㎡以上 6 人以下 3.3 ㎡以上

32 Ono [1999:314]: “But inasmuch as the sattv¯anum¯ana is established, we could say that for the later Dharmak¯ırti there is no actual reason to classify ‘audibility’ with