• 検索結果がありません。

る。この裁判における

差押えと

それに伴う弁済手続きは第一〇七条にある。

これ

もハッハ第三法典の第二部の

第二

五条(

質の執行)

に由来する

が、

ここ

では、

その前半部分の動産質の執行手続き

が割

愛され、

不動産質のみの執行手

続きに限定され、しかもその内容ははるかに詳細になって

いる

即ち、

「い

かなる者であれ、―つの不動産

が都

市帳簿において彼に質入れされているのであれば、彼はその文書を

取り、そして裁判所に赴き、市書記にその文書を朗読させ、以下のことを判決させるべ

し。

即ち、

フォ ークトが裁判 役人と

二人の在住市民ととも

に正しき

こと

につ

いて

、さらに定

期金につ

いても彼を助ける

こと

である。そして占有指

定について人は次の裁判日に証言し

、十四夜後に第二回目の催告をなすべきであ、質について第一回目の催告をし

る。

そしてさら

に八

日後に彼はそれにつ

いて

第三回の催告をなすべし。それを彼が証言し、登記させ、

そしてできるだけ

高額の価格

を決定し、それから二人の最良

の人

々とそこに

赴き、

( II質債務者)に償却交渉を

求め、

彼がその不動

産を償却することを望

まない

のであれば、彼

( II質債権者)はその不動産を売却す

ぺし

。その不動産が決定された価

格で売却され

るのであれば、

彼は書記を招き、

そして裁判の面前で証明された文書を取り

寄せ、

市参事会に知らしめ

中世都市 リ ュベックの法典類における不動産関係条文 とその特徴(三)

て、

その名義を書き換えさ

せ、

その者に

十四

日以内に退去することを命

じるべ

し。

彼が

その後も留まるのであれば‘

彼はそ

れに

つい

て六

O

シリ

ンク

で償わ

ねば

ならな

い。

彼にはさらに八

日以内の退

去が命じられ、

彼が退去

しな

いの

あれば、

彼は再び六

0

リン

クで償わね

ばならず‘

四夜 までに退去しなければならな

い。

彼がそれを

しない

ならば、

彼は彼の首に

かけて留まる

ことになる。

その不動

産が、それが訴追された額よりも高額であれば、

彼は彼にそれ

( II

余剰分)

を返 還すべし。さらに、それが不足するのであれば‘それは

その不動産が質入れ

された者の損失となる。人

43

-がそれを売却

できない

のであれば、市参事会はその者に以下のことを強制すべし。

即ち、

彼が

(II

質債務者)が彼に

それを市参事会の面前でアウフラッ

スン

グすることである。

ただし、

それが、その質の価格が上昇するよりも、高額

でない場合にのみである。そし

一年と

一日後、

彼が質

につ いて 彼を

訴えるのであれば、彼は以下のことを誓約する

( 9 )

ことが

できる。

即ち、

彼は適法に手続きしたことである。その後、

彼はい

かなる困難も甘受

する必要は

ない」

ここでは

ハッ

ハ第

三法典の第二五五条

に比べて、

質に

つい

ての都市帳簿への登記とその質権執行のため

の判決

して一種の競売手続きが新たに規定され、

三回

目の催告後の

退去

期間である

「二

夜以上」が脱落して

いる

。この限り

では、法文は質債権者に有利な規定にな

って

いる

。しかし、

当該不動産

の売却後の質債務者の退去に

つい

ては、その

罰金額が三ポ

ンド

から六

0シ

リン

クに軽減され、退去の三度

目の通告後

の退去

期間も

「四夜

以内」であることが新た

に付け加えられ、質債務者の利害も同様

に配慮さ

れて

いる

。従

って、どちらかと言えば、質債権者にと

って

面倒で厳

第40巻第 2 号 格な質の執行手

続きがここで規定されたこと

にな る。

これは当時

質をめぐる訴訟が頻繁に

生じるようになったことに

(10)

よるのであ

ろう

か。

確かに、

「売買」

の際に言及した第八六条

(不動産につい

ての 争い)

でも、

質権の順位をめぐる 争いが

際立たせられ

てい

る。

もしこ

のような推

測が正 しい

とすれば、

これまでの法典での関係条文にお

いて

も示唆し 近畿大学法学

ておい

たように、質の対象

としては

動産が好まれたにもかかわらず、

少なくとも、

この時期

に、

さらに不動産もーそ

の要件を緩和され

てー利

用されるようになり、その結果、おそらく

債務超過

によっ

て質の

期間

内の償却を

果た

せない質債務者

も増加し、

しかも彼らがそ

の不動産から退去しえな

い状

態に

追い込 まれることもあったので

はな かろう か。

このことが前述のような条文の詳

細化 を導い たように思われる。

なお債権者のた

めに市

参事会が債務者の

不動産に強

制的に

質権を設定する

ハッハ第三法典の第二

五六条

は、ここで

44

-は第一〇九条に

ほぽ

同じ条文とし

て登 場し ている

以上の三つ

の処分行為に

つい てまとめるな

らば、法典作成者が

ハッ

ハ第三法

典の第二

部、 即ち、

ハン

プル

ク都市法

典の不動産の処

分行為ー特に売買と質入れーに関する条

文を取捨選択

ある

いは

修正

して

混在化させること

によ って、

全体

とし て、

これら

の処分行為に

つい ての

―つの明白な画像を提供

して

いることである。

しかし、

その処分行為の関 係条文から見え

てく

るのは

―つには、

家族法的な拘束の関係条文の登場にもかかわ

らず、

実際

には不 動産

の所有者が一層

自由に 売却した

り、

贈与しう

るようになっ

てい

たのではな

いか

とい

うことと、他方で質に代表される市民の社

・経済状況

の悪化という推測である。特に後者に

つい ては

、十六世紀前半の社会的な騒動の原因

に中下

層の商人層

の市参事会に対する不満であったとされるが、

これが彼らの経済的な苦境と

関連し

てい

たとは言えな

いで

あろう

か。

St|

三 〔Wo me Vorwort tuegen mach.〕 So wor ein Man nimbt twe beseten Borger aver Vorwort, unde willen also, dat Klage daraf queme, unde toge men up de Luede, de aver den Vorworden weren, unde were ein van den twen, de syn Erve hadde, vorkofft, umme Noeth willen, unde umme anders nener Sake willen, unde wil den de ander dat sweren, de dat Erve heft, dat de ander daraver was, edder wesen heft, so mach he mit em Tuch tho den Saken wesen.

き Storve ock, deme dat Erve uplaten were, men scholde dat sinen Erven schriven laten allikewol, . . . � 奴4,j�Q��

!:.!

r .'.:.

\-J 竺 ( " ( 稼JI]坦郵や Q 「-1( ltiil測Q翠芯ヒ捉」 心絲匪° 否 � � 竺賑1 1 1 回..µ� (ltiil部[逗 Q�-<) 全心.1'):j;\!!忌初�i-(lo

全 〔Wor ein Man sin Erve vordinget.〕 Wor ein Man sin Erve, effte Gudt vordind(g ?) et, welcker hande dat sy, efte vorpandet worde, unde dar Twedracht af worde, we denne dat tugen mochte, dat idt em erst vorpandet, efte bed­

inget hadde, de were negest.

匝 廿 ー さ 坦郵Q 娯1 1 ば禄竺, ( " ( 嫁Ill坦郵や竺 刷 11]..\J�..\J...)\-J�如...) \-J _'.:, .{.!洛 慮芸塙弄縦俎」 出郵1"'i-(l�玖.1')� _'.:,0

至 〔Were ein Man, de nene Kinder hadde.〕 Were ein Man, de nene Kinder hadde, unde geve he ichtes wes sinem Wive, ofte sinem Frunde, so scholde de negeste Erffname gaen vor dem Raede. unde byspracken dat drye, unde den vor dem Vaget, unde bidden um einen Man, de vor em spreke, und fragende dar enes Ordels, na dem male dat s(h

?)e dat byspracken heft. de Gave schal nene Macht hebben, also verne, alse de Man, deme de Gave gegeven is, nicht keme tho antwerde. so were de Gave nichts, efte machtlos.

€ 〔We frommede Erven kesen wolde.〕 Weick Minsche in sinem lesten lege, unde were redlick siner Sinne, unde wolde umme hates willen siner negesten Erven vorsaken, unde kesen fromde Frunde tho Erffnamen, mochte me denne na sinem Dode dat tuegen, dat ander Luede neger weren, wen, de he tho Erffnamen vor sinem Dode gekaren hadde, offte mochte me bewisen in siner Jegenwardicheit, de Bewisinge, offte Tueginge were meer, wen des Seken BekennteniBe.

邑 坦!Ill...) \-J袢伽 +! .'.:. �択活�K兵�!,!,\Qi-(lo � �廷 ( " ( �JI]坦-Q�l ] -:(11]� (It苅足益淵Q啜隈) 刈竺笠匝!)-K:M1Q�奴や .\Ql'Qo �W�W/IQ� 択竺, 11' " '( ;、 'く ミ ヽ!:.!���, 't- ヽ ギ 、、9、 rl ':i.J 一・� � Q ,i-- ;、 .,_坦Q 1 · fR l 1 ・ 11] !:.!田紐心刈初�i-(l活

>J >J や竺't1 G竪帯禄択如訳壬-:\zl�' 悩¥

(Ill)誕器

e

中翌

怒窓醤涸舎悶

H弁

呂塁悶窓

てー 廿dご届却

1 9f'

四屯忌足竺令�.!:'I眺�t-00 IJ Q配<兵禄冷菰悉如 6v- Q � ' *1 9益測Q 唆隈押茶�g送!d�.!:'I' 恙足逹足益測茶� .'.",. g ゃ��迂

>t.1 9 � 盆拙 !d tl1 Q澤陪令足 (' .'.",. \-'把般怜t-0 IJ ..\J苓や抑' IJ 兵 )d (' .'.",. \-J�Q楽閑癖要痣<竺眺斑W'll!皿t<t-0 り ..\J廷ゃ如� .'.",. 心初#心 IJ ..\J や玲炉 紺 門J' 恙浴娯ill牌足怜酋渕如党翌� -'-6·ロj *1 9 怜盆測茶恙活K莉足盗喪�+!苫涸

e

邸斡 心念や�t-0刈柑恙 1"'��· 楽屯甜班埠-< El匝舜苓� V'心企恙竺怜盆涸如煕翌怜t-0 IJ..\J茶や抽心 り 刈 !d�t-O Q や約妍 +!�ぶ り Q -'-6•0�葉祗苓汰 初�t-0 9 令’ 硲t-0 .'.",. 竺 >t.1 8 -'-6•心 国苺足冊要如茶挑毯出栞正初�+! El全)d (' .'.",. \-J竺泥苫

Ei4R

栽苓�t-00

否 〔Weme Erve verpandet steit.〕 Welckerem Minschen ein Erve vorpandet steit in der Stadtboecke, de schall halen de Schrifft van dem Boeke, unde gaen in dat Richte, unde laten den Stadtschriver de Schrifft lesen, und laten denne darna dinghen, dat de Vaget mede gae mit den Degedings manne, unde mit tween beseten Borgeren, unde helpen em, wat recht is, dat ock umme Wickbeldes Rente, unde de Jnweldinge schal men tuegen tho dem negesten Rechte, unde bedent, up vor ein Pandt tho dem ersten male, unde vort aver veertein Nacht tho deme anderen male, unde vort aver achte Dagen schall he dat upbeden thom drudden male, so tuege he, unde latet schriven, unde vordinge, alse he duerest kan, unde gaen den hen mit tween beseten Lueden, unde bede em de Dinginge tho losende, wil he den dat Erve nicht losen, so vorkope he dat Erve ; wen dat Erve so vordinget unde vorkoft is, so neme he den Schriver, unde de Schrifft, de vor Gerichte getueget is、 unde do dat witlick dem Raede, unde late sick dat thoschriven, unde beden dem Manne uth tho farende binnen veertein Dagen, sittet he darbaven, he mot dat wedden mit soestich Schil­

linge, so bede me eme vort uth tho varende binnen acht Dagen, deit he des nicht, he mot dat aver wedden mit soes­

tich Schillinge, und faren daruth by veer Nachten, deit he des nicht, he sit up sines sulues Halenth ; wat dat Erve mer gelt, wan idt vorvolget is, dat schall he em weddergeven, brickt eme ock, dat is des Schade, deme dat Erve vorpandet is ; konde men dat ock nicht vorkopen, so scholde de Raede den Man dartho dwingen, dat he idt eme vor dem Raede uplete, also verne, alse dit nicht beter were, wen also de Verpandinge rysende were ; weret Jar unde Dach umme queme, geve he eme denne Schuld van Weddeschattes wegen, so mach he dat mit Eeden beholden, dat he darmede varen heft, alse recht is, denne darf he nene Noeth wedder umme liden.

自 匝蕊)d' iii測瞑Q垢lヒ曲誕仰企嫁1 I H=l I �)d.W .'.",. \-'-'-6£'1批要出誤製⇒吾初� \-' .'.",. t-00 >t.1 9 択坦企墜孟..\J�t-'�iit測睾Q咽{tl..\J 囮⇒ ゃ�t-00 +! 氾�-:( .\ = ;\ <::--咬fL-Q翠Q翁{tl' 翠廿n:1! I 回�-Qlヒ兵�� .'.",..t6JQ..\J初兵 \-' .'.",. t-00 IJ g 「< 、>, = 、ヽ ヽ」

e

器)d 0 .'.",.

\-':1! 「国 K吾辿甜しヒ�g萩磁刈� \-' El�蚕測」

e

「据喪益迎」 g�w絲淫° 曲8

探痢ovm:拙坦粧K経屯

七借地

・借家関係と定期金関係 田 借家関係 中世都市 リ ュベッ クの法典類における不動産関係条文とその特徴(三)

キール法典の借家関係に関す

る第 三四

(家屋の賃

貸借と賃料の支払い)

はこ

こでは第八三条に関連条文

を見

出す。

賃借人を退去させる際の、賃貸人の一年前の誓約の「一年前

」が脱落

し表現上に細かい相

違が

あるが

、基

本的に、後

者は前者の条文

を再 現しており、ハッハ第三法典の第一四五条において脱落していた条文の最後の、賃借人の賃料の

支払いについての誓約があれば、賃料の支払いを賃貸人は請求しえないという部分も再び復活している。

ハッハ第三

法典の第二部、

即ち、

ハンプルク都市法典の家屋の賃貸借について規定した第三一0条(家主の賃料に

47

-ついての先取特権)と第

三―

一条(家主の逃走した賃借人の財産の差押え限度額)の、家主の賃料についての優先権

ここ

では関連条文を見出さない。次の借地関係との共通の規定である第二五〇条の後半部分(賃

( 1 )

料の支払いと遅滞)

のみが

ここ

では第一O六条に関連条

文を 見出す

。両者は内容的には類似している。しかし後者の を定

めたニカ条は、

一〇六条には幾つかの重要な変

更個所が

ある。まず‘賃借人が賃貸人の同意なく借家から密かに退去した場合の罰

金が、

前節で述べた第一〇七条(不動産質の執行)の場合と同様に、

三ポ

ンド

から六Oシリンクに軽減されている。

さらに、

新たに追加された

法文が 二つ存在する。

―つは、賃料の支

払い遅滞の場

合についてである。

即ち、

「彼

(II

がさらに

賃料について

なにがしかを

支払っていたのであれば、彼は十四日以内に

(賃

料を)

支払

うべ

借家人)(h

eft

he

ock

wat

bereth an der

H ure,

so

bereide he in

v ertein

D agen)」。それゆ

え‘

H借人は、

未払

いの場合

とは異なり二

週間の猶予

期間を与えられる

こと

になる。

もう

―つは、

借家人が密かに市を退

去した後、残された彼の

関連したドキュメント