紹介 サヴィニー『中世におけるローマ法の歴史・
第三〇章』(一)
その他のタイトル Friedlich Carl von Savigny, Greschichte des romischen Rechts im
Mittelalter,Bd.4.,2.Ausgabe,1850,Kap.XXX
著者 岡 徹
雑誌名 關西大學法學論集
巻 60
号 1
ページ 207‑174
発行年 2010‑06‑30
URL http://hdl.handle.net/10112/4827
K O (1 1 0
や)〔湿<~〕
キ令 ~11- 『廿羊旦将 t~ ローや悉 Q~-a,< ・翠 110 蕩』 ( 1 )
匿
華
Friedlich Carl von Savigny, Geschichte des romischen Rechts im Mittelalter, Bd. 4., 2. Ausgabe, 1850, S. 244££. [
=細110 ・:,.Jr t]
以0今ド完'、(t{d゜i-\,.J,...J\J'>)兵旦吾殿+,-,tQ翌}g]+<牲図噸揺器以~l'(il胤`畦砂函茶築涯,...J\J~t{d虚叩.;.!> J A)如餅ID,...̲,,,o
キ'令~ll-Q虹[Q綜)110憐廷,
°f"‑ If'¥
ふ入)トヽ区r<
(Placentinus)没吋6(、、=--~r<•iト・''(~If'\( Henricus de Baila )
如縄⇒
\J~t{do゜['.
If'¥ . い l
ドヽ区K
吐§73
全ふ§86
洲や( S. 244‑S. 285.)'(, 、‑、 r< . i f‑,
・',(~I直§87( S. 286 ‑ S.
288)や~t{d゜悩.;.!, ギ
:C‑‑'<‑
IIー竺'国栽玲Anhang旦伶詑゜f",lf'\~;、Iド…区幻遠誌辺翌知釘以芯J~s;-.-LJ't\J勾心゜Anhang XII. Glossen des Placentinus. (S. 537 ‑ 539.)
Anhang XIII. Placentinus de varietate actionum. (S. 540‑541.)
Anhang XIV. Placentinus Summa des Codex. (S. 542 ‑ 543.)
ゃふ江く、、=ヽ
r< .
iト・--:::~1r---Q瑯辻以翌+,-,tQ臥宰→盗:;;-.-j、T\J~tQ゜Anhang XV. Glossen des Henricus de Baila. (S. 544‑545.)
ー つ
ぎに
︑
4
2
ー§ 7 3
サヴィニー
サヴィニーは︑プラケンティヌスについての五点の史料 P l a c e n t i n i S um ma in Co di ce m L
ib7. .
T i
t 48: .
, ,
c i v i t a s P l a c e n t i
a ,
u n c l e m ih i o r i g o
e s t ,
no me nq ue c a c e p i . "
5
T i r a b o s c h i
S a r t
i .
3
Eg re f e u
i l l e .
C a t e l .
『
中世におけるローマ法の歴史•第一―10章j(9 )
了七六六年没︒
(1 0
)
一七
0
0
年代の人︒ () 8.七
0
0
年代の人︒.
D i p l o v a t a c c 1
u s 一四六八年牛まれ︒.
(7 )
^六二六年没︒
︵
著者︶
モンペリエでのローマ法教育は︑彼の死後
ピーター・ス
タイ
ンは
︑
プ ラ ケ ン テ ィ ヌ ス に つ い て
︑
最近では︑
プラケンティヌス
s o c i e t a e
n e g l a i m b i e n t i d i s t u d i o u n i v e r s i t a r i i n e t a t a r d o , m ed ie va
le ,
i n : Me di ev al c hu rc h la w a nd th e o r i g i n s o f t h e w
es te rn l e g
,
(l)(2) al
t r a d i t i o n ・ などが論じている
︒
つぎのように述べている︒﹁プラケンティヌスは︑歯に衣を着せぬやや傲慢な人物であったので︑
六
0
年代にボロ
ーニャを追われてしま
った︒彼はプ
ロヴ
ァンスからさらに西方のモンペリエヘロ
ー
マ法教育を伝え︑そこに法学校 を設立した
︒プ
ラケンティヌスはモンペリエでの教育に成功し︑勅法薬纂と法学提要の両方について彼自身の集成も著している
︒
(3)︵4) 一九
二年に一旦は途絶えて
しまう
が︑四
半世紀後には復活すること
にな
った
︒﹂
S c h r i f t s t e l l e r
(5
) サヴィニーは︑プラケンティヌスに関連する著述をした人として︑次の人たちをあげている︒
(6) 一五四一
年没
︒
一七
0
九年生まれ
︒ たとえば︑
︵
一︶
(Que ll en
)
をあげている
︒
六
︵ 二
0 六 ︶
Ma nl io Be
l l o
mo, C o n s i d e r a z i o
n i
s u l l
a ep
r v a s i v i t a d e l l a r e l i g i o n n e e l l a
翌甜
嫁KO~I ll ¥t>
~(l 1(1 1 0
ば)N' (::::) (芦)
Placentini prooeminum Summa in tres libros (hinter Azoms sumrna ed. Lugduni
1564 fol.p.
249.).Credidi quondam debe‑
(口)
re sufficere Codicis summas a Rogeno initiatas perficere , et consummare: votoque meo ad plenum Omnipotens annuit.
Secundo, c redidi multum expedire mihi ad memoriam, meique nominis famam in perpetuum conservandam legum cupidis ad
ほ)juris scientiam addiscendam ab initiis Codicis incipere.
M' マ・ ぼ)
Roffredus de ordine judiciario P. 7. Cap.
1.Placentinus
Q琺茜~(Grabschrift):
Petra Placentini corpus tenet hie tumulatum
Sed petra quae Christus est animam tenet in paradiso
In festo Eulaliae vir nobis tollitur iste
Anno milleno ducenteno minus octo.
ぼ)t¥‑!, 、 t
::--'r-{以~t-Q>JQ菊惹以0:,,
¥‑‑'淀痣⇒ ~:,, t‑Q ゜
キ全ヽ11—送'リQ君似迂'
郵喘ゃ~.;.-!
゜
出入t =‑‑ f‑1
把S
淀r;, ・・:::
全,.L.ロl"f-1-l>K~ぐ阻
Q型( Bartholomauskirchhof )
以玲心゜hit"‑‑!:‑‑
入1トヽ区ぺ送rt'>JU
(~)
到喘
Q寄志:1. 0
:C,¥J
QBoerius ad Dynum de regulis juris
Q揺坦如中令"""1}ー送忘庄̲)¥J :,,
!{o 0cymiterio divi Bartolomei extra muros in quo originem sumsi" ,,jacet dormiens in
!ば~(11母以iJQ牒.惹廷-~ぐ阻翠径要心AJ....P以終V終0.;‑.! 忘'1 -1(-1(11)母以-R~~ 全く阻釦叫ぐ1‑1
(Carmelitern )
旦吋('¥‑‑]リぼ)S寄志旦拳翠紺茶製ドふギ心刈枷ユ紫睾や菜心゜や('A!~'>J
Q姻睾吋~~~UCate! (: ‑1( 1 H
く母栄:i 忌丑)
ぼ)共吋'~Pasquier(!出11<母赳艇~:淀モ)ユ吋(¥\..J喘翠〈Q:]11[1~茶終やぶ\J~t-(o>J心如キや's-I¥ -投把翌....J\..J~t-(o゜ 端忌廷'祗ぐ号念媒Q艇旦竺1¢‑j;t:1,....),i.̲!茶's-\-JQl!I器廿旦挙癌ゃ菜~o))菜廷窓栽醒点如⇒どく一'~全
( Gustav Hanel:
1792‑や)は)
18 袴)峠薬山が露畔 ~l-0 ゜
ir.:
・ Thalamus parvus. Le petit Thalamus de Montpellier , Montpellier 1840, 4.
リQ終全以
( p. 330. )
0!"'‑I["\~ 入Iトヽ区r-<~0今~00:加Q淫岩茶玲心J..>J如キ:C‑'<"11 -~
把逹,._)~:,i‑0゜
En lan de MCLXXXXII., a XII. Jorns de Febrier, anet a Dieu M. Placentin, loqual fo lo primier doctor que jamays legi en
Montpellier: e fo sebelit en lo cimeteri de Sant Bertholmieu pres de la capela de Sant Cleophas de part de foras.
リe温紺..>J~Q寸Q揺唄Q~涅起如キ-~'<"11ー送燕渠,._)~:,t{il
゜
(→ A tribute to Kenneth Pennigton /e dited by Wolfgang P. Millier & Mary E. Sommar, The Cat holi c University of America
Press, 2006. (p. 347‑356.)
(N) ‑・Chris Wickham, Courts and Conflict in Twelfth‑Century, Oxford University, 2003. ヽ ・"Indeed, twelfth‑century Romanist texts dealing with practical forensic issues are rare in Italy, and mostly seem
to stem from the so‑ca ll ed'minor'schools, o r from the experiences of Bolognese masters in teaching outside the
city." (p. 2)
> J Q話令以栄茶~!{o0"T he incipits of two such texts make the point clearly enough: Placentinus'Cum
essem Mantuae, from c. 1160, and Pillius 'C um essem Mutinae, from 1182 ‑ 1207 ……
Pillius !2 0~\--)',,Er war Schiller des Odericus , wie schon oben (§. 72.) bemerkt worden ist. Ein anderer Lehrer
ist von ihm nicht bekannt, und insbesondere ist kein Grund vorhanden, auch den Placentiunus flir seinen Lehrer zu
halten, von welchem er so oft redet, ohne dieses VerhvaltniB dabei zu erwahnen" (Savigny, Geschichte, Bd. 4 . , S.
319.) ロ ・"Placentinus'Summa codicis, a well‑known Romanist survey of the 1170s, was evidently much in demand in Luc‑
c a , with the cathedral chapter's copy being treated in effect as a public library book." (p. 51.)
(・"It was, in particular, that local culture that allowed Rolando to update his legal tra ining with the works of
Placentinus and Pillius, written in the
ll70s ‑ 1190s
・・・・・・"(p. 52.)
キ~~11-
r
丑羊以将Tt{d ロー忙 坦 0:
淫~·踪11101
涎』 (1) ‑1(11] (110
回)翌坦途-l(O~I
rrir, 4
く国(I1 0 111)
1 1 ・"Roman law was at ease with it, too, as long as the witnesses were there in person to be interrogated by the
judges ‑ a popular tag of the Glossators, dignior est testium vox
如a, quam instrumentorum vox mortua.,'the living
voice of witness is more worthy than the dead voice of documents', even indicated that it cou ld be seen in a theore‑
tical sense as superior to written documentation." (p.
132.) > J Q詮令e 坦江 Placentinus, Summa Codic i s IV.
20茶示王や菜ド今心゜悉以坐芦
1"'l{o
゜N・James
A.Brundage, The medieval origins of the legal profession: canonists, civilians and courts, The University of
Chicago Press,
2008. 冷゜f'If'\~入)トヤ区K
以11 1 111
忍̲̲::i¥J .::‑ l{o ゜
~·f')f'\ふ入lトヽ区茶I"If'¥
、 ヽ
kや坦蚕 ⇒
瑯批( Summa Codicis, Libellus de act ionum varietatibus, Summa trium libror‑
um
茶玲たふ兵¥J.::‑l{o)
如舟にい」4如把渠̲̲::i¥J .::‑ l{o ( p.
90)゜ ロ.
•!" If'\~ 入lトヽ区Q‑;b‑‑l t±¥QOtto Papiensis
以前III忍⇒ ¥J .::‑ l{o 0 "The civilian Otto of Pavia, a former student of
Placentinus, writing after
1177,quoted an additional clause from the oath that req uite d the advocate not on l y to de‑
termine whether his client's case was right and just, but also stipulated that if an advocate concluded that his
clients's case was unfounded, based on falsehood, or otherw i se defective , he must refuse to take it on. Sho uld he
later discover that a case that he had previously accepted was in fact inssupportable, he must forthwith abandon it."
(p.
182.)キ令ヽ11
一廷Otto
以0 .::‑ ¥J'Geschichte, Bd.
4.,S.
377‑384以将二朽纏;:...)¥J
年心゜声巽e
楽辻刈⇒ ¥J'
De ordine
judiciario茶~.s:-( S .
379.)'r¥‑J菜送1 1 <
淵全ふ終,s:..,撚!藻竺de edendo'
啜案藩拉de appelation i bus
や玲
l{o ( S.
380.)゜索卯e
湮製e
臣製辺0 .::‑ ¥J
キ令"'11
―廷批̲̲::i"v"繕;:...)¥J .::‑心 ( S.
381‑383.)0 "For the G lo ssators'
quotes, see Johannes Bassianus, Libellus de ordine iudiciorum,
236(t h e work is really Otto of Pavia, Olim, a s Mag ‑
nus Ryan points out to me; .... " (C. Wickham, op. cit., p.
132,n.
58.)( ・"Law schools soon join e d the medi c a l schoo l s, and they, too, began to prosper, especially after the distinguished
jurist Placentinus settled at Monpellier around
1163,following difficulties that had arisen between him and some
colleagues at Bologna and Mantua. " (p.
228.),,Von dem Dasein der Rechtsschule liegt das alteste ZeugniB in dem Leben des P l acentinus , von dessen Aufenth ‑
alt und Lehramt in Montpellier klinftig ausfUhrlicher die Rede seyn wird." Savigny, Geschichte, Bd. 3., S. 377.)
。・キ谷
°"'ll
-till]ギば属全ふ111~~匡旦将:,\--'閉ヽ~=--f‑{ +<牲如縄凶¥‑‑':,I'-@゜tt10桓吐゜~=--米牲,tt10~
述ヤ全△ドヽ+<~、トや~I'-@゜
...c
・
キ令"'lj‑Qtt1
Q綜1 1 1
淵‑Q誌暇送U niversitaten
や,l
ば1 l )lm
く全今回:ミ寓や玲心゜ヤぷ=‑‑I'‑‑Q+(式
tt ..., ・Bologna (S. 159 ‑ S. 272.)
吋Padua (S. 273 ‑ 301.)
cv:,・Pisa (S. 301 ‑ S. 307.) "St'・Vicenza
(S. 307 ‑ S. 308.) i..r.・Vercelli (S. 308 ‑ S. 312.)
{O.Arezzo (S. 312 ‑ S. 316.)
t‑‑"Ferrara (S. 316 ‑ S. 318.) oo・
Rom (S. 318‑S. 322.) m・Neapel (S. 322 ‑ S. 330.)
~・Perugia (S. 330 ‑ S. 332.) ;::
・ヤぷ=‑‑I'‑‑Qtt1
Q華e 塁+
( S. 332 ‑ S. 337.)
中や"'II
ー送,J J) Jや゜i.11'--~1--\、'\~t--将吋";'.:)•I'II",ト、ヽIトヽ区K Wl 11 11~...) ¥J:,
I'‑@゜
,,Piacenza kommt schon im zwolften Jahrhundert vor, indem Rogerius und Placentinus daselbst lehrten. Auch
erhielt diese Schule schon 1248 das papstliche Privilegium als Studium generale.
Modena ist als Schule im zwolften Jahrhundert bekannt aus der Geschichte des Rogerius, des Placentinus, be‑
sonders aber des Pillius." (S. 333.)
I'll",,、KQ控tt~-
Paris(S.337 ‑ 374.)
竺Montpellier (S. 375 ‑ S. 399.)
ギi."
"'11—ざ忌芸芦恙旦い今ド0油Q吋'"U併~:,
¥J
今l'‑@0,,Die alteste urkunliche Nachricht betrifft die Schule der Mediciner. Diesen versprach
im Jahr 1180 Wilhelm Herr von Montpellier for sich und seine Nachfolger, daB er keinem ein ausschlieBendes
Recht zu lehren geben, sondern jeden ohne Unterschied frey lehren lassen wolle." (S. 376.) ,,Von dem Daseyn der
Rechtsschule liegt das alteste ZeugniB in dem Leben des Placentinus, von dessen Aufenthalt und Lehramt in
Montpellier kilnftig ausfilhrlicher die Rede seyn wird. K. Ludwig IX . von Frankreich gab im Jahre 1230 dem Bis‑
choff von Maguelonne <las Privilegium, allen Licentiaten und Doctoren des canonischen und des Romischen
Rechts bey ihrer Promotion den Eyd der Treue und des Gehorsams abzufordern . " ( S. 377. Anm. a)
以惑揺ゃ菜¥択細如摘淫)hi\'\~;、iトヽ区t<Q如淀茶丑
¥J :,
i‑{o゜ コ Orlean (S. 400 ‑ S. 405.)
~・
t"‑ll'¥入t<Qr¥JQ華0+<牲( S. 405 ‑ S. 409. )
t< o('<;:‑; ヽ,
i?~,.L~
全将~b'<;:-、ヽヽI!'.;ヽ~Q米紺卜(S.409‑S. 412. )
キ令'<‑
11
-『廿卓~~:tt{oローい坦e幽以・綜1110藩』(I)4く~(I1 011)
匡坦踪
‑1 (
〇;jjf:Jl □ ¥t' 1(1
く(110 1 )
捉浬 ( SchluBbemerkungen: S. 412 ‑ S. 419. )
今令""I\—送,'J}
J
や,+<式rt,Q幽臥如~I唇LlI'‑@ .t., と(¥:C,¥JQ
丼怜日晦Q
祖計吾ら如,....)¥J::,
1'@0,,Der Ausdruck Universitas bezeichnet gar nicht die Schule als solche, sondern im acht Romischen Sinn die bey
Gelegenheit dieser Schule entstandene Corporation. "(S. 412.) 坦 ( Anm. a))
以兵::,¥J'Vergl. den Pandektentitel quod cujusque universitatis nomine vel contra earn agatur
(Ill. 4.).
刈細年か笠゜>JQ~"<;--..L鱈型ゞ這紅Wennim Namen irgend einer Gemeinheit oder gegen
eine solche geklagt wird.
や~I'-@゜,, ... Darum war z.B. in Bologna der Ausdruck Universitas Scholarium gewonlicher, in Paris aber Universitas
Magistrorum." (S. 412‑S. 413.)
,, Die Schule als solche aber hieB Schola, und vom dreyzehnten Jahrhundert an am gewohnlichsten Studium.
Dabey kommt noch besonders als ehrenvolle Bezeichnung der hohen Schule der Namen Studium generale vor.
・・・・・・"
(S. 413‑)
ギ全ヽ!J
‑ti'Universitat
AJ~ 四いパ涅速学将吋る調恕刈Q~~以0~\...I痣~\...l~t{o゜(S. ‑ 419.)
Q―「•ば
l 1 I 0‑lct‑
以廷,If'¥'f"¥ ̲::. 一廷閉ヽt :::‑‑
r‑1Montpellier
召砂窓,..J,妥匹+ギロ旦匡把e
幽窓似紐見臼色J,..J¥J
掴如睦~~茶,
1
く究室遜0 +
i匹(~~廷+1 1
匹)1
':: .;,. M =‑>l.,. 、
M=‑>l工以廷翌媒 -HQ 窯淀如慈 \J~t,(o ゜ ……墜誤七以終 0 心 lゞド
△―廷'荊営繹頭互痔~u,朗!ば111:-lct-国匹-や口全忍<匹ll~回tI1以~
~t,(o~
的侶芸Q~.,Q~t{o添樅・・米知Q室'凶*~lf'\1卜K心~...::.
ヽ
t<AJQ
函牲噸訟1¥‑ =‑‑,
入ヤ誨e華呈く以0~\J腟;:._),索,澁如慈~A)逗Kふ菜\J~t,(o゜9回
11 1 ‑lct‑
十匹11
十川tI1悩やw; 、 t :::‑‑ r! Ll~
~If'\'f"\ ...::. 一廷'・は 1111
]q-旦荊営゜~-;:--A)終ふ之や似~Q器心誌ギふ菜-~如終丑~I記茶報憫<'\J~~:::--rn;、〈梨~.{-!o」(11"-'f"\_::.ー『撚l刊釦矢全~;、'<I--ri C'‑蓉典』(楽隈
i
米峯・如姿似砦・苦忌回く母・国〇巨賦~:-'-)
「中菜全ふ出、ヽ
t :::‑‑
r-1〈枷¥忘’炉Jやざ111-~~-j<;-—臨Q幽→華塀涎冶硲s涯学終幸室や~~Qゃ'迅牲如寂湮⇒涵念知八会心田~('I心菜,,..J全一)'勾,r-や述l-lKl刈~,r-蓋料送’玲悩S喫匝や製緞忍ー),
tt1
Qサ'幽垣段乏坦む杜蛉
旦逹塞蒜Q忌·~茶1"'t{o到廿収心~!'>,,ぐ~o
痘(¥¥‑‑', ゜:::、、~~'.:"rll-\~迂迅牲如吉尽点
⇒
.L6,rs.
刈田が\~o⇒全⇒,
>)Q
廿華旦竺'坦描認サ屈刈⇒
ド社1 1 1 ‑<0
田歯捩
‑;ijjAJ l ‑<
Q*雑器栄赳心⇒全二終全(\~Qゃ,>JQiii'
如斗心米D,徴廿p'~一全三Q
妥撰聡AJ 11‑‑‑:'.i Q
王溢要寄心如
'1 1
I堂室如全会・ふ1"'u週D~T\--',_)悩(\~Q'.製茶’知~かJ~廷‑<室綜心壬ヤ吋D
..,.p要採心函兵菜心゜……」(匡『踪11刊枇゜<,ヽぷ~'.:°'rl
1-1~
蓉岡g 』
涅品巨く母・国用寓)
叶
・"The authority that Huguccio specifially cited in support of this position was the Summa of Placentinus on Justi
。nian ' s Code." (p. 381.)
Huguccio旦0~\-.1竺匡船10ギfl[~$淫゜M・M. J. Wilks, The problem of sovereignty in the later middle ages, Cambridge at the University Press,
1963." At first the debate had seemed to be a purely academic one . The right of the Romani to depose their ruler was
acknowledged by several writers, but it was not elaborated into a system, and the emphasis remained opposed to the
idea that the people could take the law into their own hands. " (p.
184‑.) > J Q話令以紺茶~~(p.185.n. 2.) ゜
"Bartolus, Comm. in Cod.,
I. XIV.II,'Cum enim nihil sit de imperio remanerit eis [scil. populis], non video quod pos
。sint legem condere ' ; Baldus , Comm. in Cod.,
I. XIV.12,'Quaeritur utrum hodie populus Romanus posit legem facere,
dicendum est quod non ' . This follows Irnerius, Placentinus and Guilielmus de Cueno: on the other side Jacobus
Butrigarius, Cynus and Jacobus de Arena.
……" (祖臼這旦吋~o)寸
・Susanne Lepsius, Von Zweifeln zur Uberzeugung, Der Zeugenbeweis im gelehrten Recht ausgehend von der
Abhandlung des Bartolus van Sassoferrato, Vittorio Klostemann Frankfurt am Main,
2003茶岩-<U0~\--'Q器乳唇Q終全や01'ii',~入Iトヽ区KQ袖痣以ILLLLL忍,...J\__I~~
゜
'<:‑・,,Placentinus, ,,De iuditiis " ... betont vor allem die vom Richter von Amts wegen zu beriicksichtigenden Aus‑
schluflgriinde." (S.
55Fn.
167.)塩-<0-<兵廿る岩-<翠壬芸室Q~索茶盃晋⇒ふ菜\--'~~゜rj‑t<, 1
トヽ―11
[>‑‑.ー区ぺ坦
卦くAJQ翌送や~,~A)ヽベ迎怜#雑糾#や痢綜11
I lljt,
1回~~)L-~\匪o':(~...,_~K心e匡学や送'匝1111瞑鈴鹿゜ロ海‑<湮吾
( Zeugenzwang, modus cogendi)
Q器縄'A)D~t-Rヽ,ヽ坦以将七~~Q遜面唇Q終全(,,Zwangsmittelwaren im kirchlichen Bereich vor allem die Exkommunikation , im weltlichen die Bestellung eines Pfandes oder die
Verbannung.")や01'ii',~入lドヽ区幻笛顎認索ド今~(S.58
Fn.
176.)゜
キt--~11-『廿学旦将±:-t-0ロート坦Q函出・~1110藻.I
(l) 4
くギ(l 1 00)
翌坦綜i(O~lQ~h
‑l (< (1 ~~ )
('岩ぐ租匡以0:C,\JQ者縄e終全や~l'-(o0
,,Teilweise liest man auch von dem Hinweis an den Richter, for den Fall
da3 eine Falter der Zeugen notig werden wiirde, mit dem jiingeren oder angstlicheren Zeugen zu beginnen, weil
hier am wahrscheinlichsten sei , da3 er auch ohne Falter wahrheitsgema3 aussagen wiirde." >J Q
華志e
坦以hit"¥ふ入lトヽ区K茶'h11"~入)トヽ区k氾士茶〒旺や~\J::,
l'‑(o ( S. 65 Fn. 197. ) ゜
叶●謡唇とふ~\J:C,t-,(o~竺柊Eぶ終臣器註如ーふ~:,,
0 ,, Der Beweis des Volleigentums war schwierig, weil der Titel und
der gute Glauben des Erwerbers zu beweisen war. Daher bezeichnete ihn die mittelalterliche Lehre wegen der
damit verbundenen Schwierigkeiten als ,,Teufelsbeweis". Die Schullehre entwickelte zur Uberwindung der
angedeuteten, komplexen Problematik verschiedene Vermutungen. Sie unterstellte, der Besitzer sei der Eigentiimer,
be7‑iehungsweise der friihere Besitzer sei auch gegenwartig noch der
Eigentiimer."リリ旦栄忘~.:;:..',,Eineheraus‑
ragende Rolle spielte dabei Placentin : Feenstra, Action Publicienne, in : Melange Meylan
I.,S. 97£.; Kiefner, Qui
possidet dominus esse praesumitur, in: ZRG RA 79 (1962), S. 258‑265."
Al h 11"~ 入lトヽ区幻茶細知虹訃ノ::,l'‑(o ( S. 124 Fn. 108. ) 0
伶
Wahrheit in der Dogmatik vor Bartolus
.)J暇紅か嘩令旦玲年Lepsius
茶之え,.L.全立峠口和炉臼訳瑾訟幽芸̲̲)
¥J::,
!',(o゜'(~,.L.全k字廷Wahrheit
繹頚廷温ぐ渭iJ 11[]
醒環心⇒
臼器臣詑:C,{l>J‑
吟Lepsius
出碑̲̲)¥J
今
l'‑(o 0 ,,Die Literatur vor Bartolus hatte beharrlich die Frage nach der Wahrheit im gelehrten Proze3 bei der Frage
des Zeugeneides abgehandelt. … … Ein Beispiel hierfiir ist die Glossa Ordinaria, die den Richter anweist, eher den
ehrenwerteren Zeugen und denen, die wahreres zu sagen scheinen, Glauben zu schenken als der grofleren Zahl an
Zeugen. Eine weitere Stelle bei Bagarotus besagt, der Zeuge, der nicht die Wahrheit sage, werde zuriickgewiesen.
Dort blieb jedoch offen, was Wahrheit bedeutete oder wie man sie ermitteln konne." ( S. 143£. Bagarotus
廷l 1 11
学革忌升以坦匿̲̲)
{l 0 Savigny, Bd. 5., S. 136‑142.
瑯細以Precibus et instantia [
=蕊牛旦0:C,\J渥Lll'-(o]~Dere‑
probatione testium
終刃茶玲!',(o)}パ達起吐認謬玲,:;:..•f'\ II"¥. いlドヤ区k〈Q l]l
旧忍茶玲l'‑(o ( S. 144. Fn . 157.)
゜怜澁ばギ網
1 1
曲1 1 :
・賦終刃総国く.':(~;'..t...-t-r<_茶岩縄e終全や゜f'sII"\ふ入1トヽ区k旦Ill[]~_)
¥J::, l'‑(o
O,,W enigstens andeutungsweise komplettiert er dies‑
mal das Einleitungsschema und schreibt jeweils immerhin einen knappen Satz mit einer juristischen Allegation zu
den bei Bartolus fehlenden Kategorien actio, passio, locus, tempus, habitus. "(S. 364.)
リQ
話令旦坦( Fn.
120.)茶母.s;;s'':(~!.t...-C-..J-<Q~
奴茶示王や菜¥J:,, ¥J,
炉J:̲2f¥
If'\~、ヽlトヽ区t<Q炉忌茶~!{cl゜,,U lterius prosequor praem1ttendo
cum Aristoteles quod decem sunt praedicamenta, quae prosecutus est Placentinus et Azo in Summa Codicis et pre‑
mitto quod suppositum omnium predicamentorum est ens. ……
~hぶ令k蕊,··:::_~!J...{'t<Q田科討ミ坦如祁縣....J\._.I浜.!;;\,.;..! 心{迎,
0
油e
吋'"以唄〈¥J :,, !{cl
O,,Spezie ll theologis‑
che Fragen wie die nach den Schutzengeln wurden auch von Baldus, der gleichfalls sein eigenstandiges juristisches
Erkenntnisinteresse nicht aus den Augen verlor, dann wieder an die Theologen delegiert. Obwohl Baldus seine
Vorganger und Lehrer, darunter auch Bartolus, fiir diese auBerjuristischen ,,philosophischen" Fragen eher selten
zitiert haben soil, scheint uns bereits aufgrund der Beschreibung seines philosophischen Denkens klar, daB Bartolus'
Zeugentraktat als Spatwerk bereits hinreichend philosophisch war, um maBgeblich EinfluB au£das Denken des Bal‑
dus auszui.iben. " (S. 365.)
ギや...̲..lj‑'. 忘
Gesc hi chte
やく知!.t... {'r<
如謡唇::...)¥.̲.Iふ匹竺Bd. 6, S.
208‑248ゃ埒心゜キ令ヽLJ一茶111 1 1 <
賦益←旦翌±:‑ !{cl··:::_~!.t...
心r< Q
愉難記ざL Exegese der civ ilre c htlichen Quellen. IL Exegese der canon ischen Rechtsquellen.
III. Consilia. IV. GroBere W erke Uber den ProzeB. V. Schriften i.iber einzelne Gegenstande, meist von geringerem
Umfang. P
玲!{c)0>JQ IV.
釘卑江中令"'"ljー廷,''(紀戸謬i
トr¥If'¥入1ト...̲..r< ( Durantis) Q Speculum
如面唇::....) .;..! > J A)如迦渠...)
¥...I :,, !{cl ゜
キ令...̲..ljー迂
Speculum judicial e :J. 0 :,, ¥J'Bd.
5.S.
584££. 旦浪:,,¥J
縄Ll¥...I ニ
!{c)0,,D ie Brauchbarkeit des
Werks ist noch um Vieles erhoh t warden durch die Zusatze, welche bald nachher zwei der beriihmten Juristen,
Johannes Andrea und Baldus, geschrieben." (S. 587.)
キやヽtl‑
紐'AJ‑v‑:J. Johannes Andrea
以0 :,, ¥J llit
....J ‑v‑急'〈ドニ
l‑0( S.
588££.Handschriften des Commentars von Johannes Andrea )
0James
A.Brundage, The medieval ori‑
gins, op. cit., p.
256~\臣~oLi.l・Sav igny , Das Recht des Besitzes
茶゜f'.
If'\ふ入Iトヽ区k旦1]1111~,....)\-.J~l-0リAJ!10~\-J0,,Die Frage tibrigens hat die al‑
キ'.t‑,'<‑1!‑『廿羊旦将お心ロート坦
Q
幽出・踪1110
・肉叶J ( I )
4く~(1~<)写坦撚-l,O~l
nit'
ギ0
(1~ ギ)teren Juristen ungemein vie! beschaftigt, obgleich in neueren Zeiten nicht vie! mehr die Rede davon gewesen ist.
Placentin und Hugolinus nahmen die Prasumtion aus dem fri.iheren Besitz auf den gegenwartigen an, Johannes ver‑
war£sie, und zwar aus dem Grunde, weil der Besitz l eichter verloren werde als das Eigent um ." (Savigny, Das Recht
des Besitzes,
7.Aufl. (Adolf Friedlich Rudorff),
1865,S.
390.)'‑"・Steffen Schlinker, Litis Contestatio Eine Untersuchung i.i.ber die Grundlagen des gelehrten Zivilprozesses in der Zeit
vom
12.bis zum
19.J ahrhundert, Vittorio Klostermann, Frankfurt am Main,
2008竺litis contestatio
...¥.J Q吾到や,.I'‑If'¥ふ、ヽ1¥‑‑..'<‑区KQ坦泄粧如縄0y,:,,i‑0
゜
,,Die begriffliche Unterscheidung von actio und petitio geht bereits auf Placentinus zuri.ick. In der Summa de
actionum varietatibus stellt er der actio als materieller Rechtsbehauputung di e petitio als prozessualen Antrag an das
Gericht an die Seite." (S.
92. , J Q臨忘Q坦 ( Anm.
117.)以f'\lf'\~心Iドヽ区KQSumma de actionum varietatibus
Q~似茶〒庄や兵¥‑‑':::,i‑0゜気+竺室以弓i‑00)
,,Mit dem Vollzug der litis contestatio !asst sich der Beklagte a uf das Gerichtsverfahren ein und erkennt den konk‑
reten Prozess als M itt el der Streitsc hli cht un g an." ( S.
105. , J Q醒鱈坦(Anm.
155.)旦,f'
八ト入lトヽ区t<QSum‑
ma Codicis
Q函似茶〒王や~t-1,:,,i-00),,In Anlehnung an Inst. 4, 6, pr. definiert Placentinus den Begriff der・ actw w1e folgt : ≫Actio nihil aliud est quam
ius persequendi in iudi!io quod sibi debetur.≪" ( S.
123. 「距奨旦翠咋畔感い嘩暉是晦如案臼翠和頓索如馬忌今旦苓終ふ怜゜」
I.
4, 6,pr
Q桜黍訴),, Noch bevor der Beklagte vor den Richter geladen wird, ist der Klager verpflichtet, den Anspruch in seiner Klags‑
chrift prazise zu bezeichnen. Heftig umstritten ist dabei allerdings, ob die actio mit Namen benannt werden muss oder
ob es geni.i.gt, dass sich die actio aus dem vorgetragenen Sachverhalt ei nd eutig ergibt. Die erste Ansicht wurde in
Pisa praktiziert und von Placentinus vertreten, allerdings erklii.rt Placentinus actio und causa fi.ir identisch. lnsofern
legt Placentinus den Schwerpunkt auf die causa und nicht auf die actio. Nach dem Bericht Bencivenes von Siena soil
schlieBlich Johannes Bassianus gelehrt haben, der Kli:iger musse die gewi:ihlte actio erst im Prozess , nicht aber schon
in der Klageschrift be s timmen." S. 125£.
柊忙送宝u
.Lill'‑(o O)
「卜全や一~t<
0:IIR:r+
m (,'¥'* t<•< " ,
入トー区k述'『苗溢郎認』..>J~良氏坦赳似涯Q海,..J~令皆如匡~,..J足゜>)菜迂咀芸澁溢心~~ふ,
r¥‑J
菜迂刃Q知C辺涵悩S潔.,Ql'‑(o 0
全'知↑⇒
心ふ架ぢふ菜l'‑(o0
全'如苔ふ全u +,‑sl'‑(o
如Qゃ玲(¥心゜'(0,入トー区k投'澁裔嵌口忌紘Q餅[枷択Q採翠如~:ぉ\J~l'-(o゜~0謡唇押足心~,>J•f',...Jよ計翡Q蕊世辺~l'-(o晦忌如
紙*,..J心゜忌べ迎'縣弄徊it~-<起終起潔や~~'V',荊嗚抑Q丑-i:::l旦埓0~\J弄彩如:,L_+,-s"(枷や玲
l'‑(o ,
..>J~(\ .;.! ~ 忌や玲
l'‑(o o 」 (
r<ぷ"<;‑'、や『ロード坦..>Jmーロへ゜く』やば属益~o)LD・,,Als wichtigste Leistung des Placentinus gilt die klare U nterscheidung in seiner Summa Codicis zwischen
praesumptio facti und praesumptio legis (oder legitima). Offensichtlich hat Placentinus au£Lehren von Rogerius
zurlickgegriffen, aber daraus geschickte SchluBfolgerungen gezogen." (Andre Gouron, Juristes et droits savants:
Bologne et la France medievale, Ashgate, 2000, VIII, p. 91. Gouron
応)Q愉晨択0~"<:-..L~竺'Placentinus, "Herold"
der Vermutungslehre ?
ゃ~l'-(o゜釦謬送繕ゃ菜\J~t-(oor\-J0忌ー以HansKiefner 0 "Se mel malus semper preaesu‑
mitur esse malus ", in ZRG, Rom. Abt. 78 (1961), 308‑354 ; " Qui possidet dominus esse praesumitur", ibid., 79 (1962),
239-306茶示王や兵~~l'-(oo
>JQ
淀押茶Dieter Simon, Untersuchungen zum Justinianischen Zivilprozefi, C.H. Beck,
Mlinchen , 1969, S. 175, Anm. 148
出忘庄紅#匹心゜匡⇒
栄江Rosenberg, Beweislast, 4. Aufl., 1956 , 199ff.
茶示庄や~\J今l'-(o0
,,N irgends herrscht e in e solche Sprachverwilderung und Begriffsverwirrung wie in der Lehre von den Ver‑
mutungen."「庄哩頌忠砂叡玲活#心Q禅沼⇒今>)ぷ網聡囲繕ユ将:_t-1'-(o知八姪吟竺華以送終二゜」(ロー~;、
'(~~
頂否椒菜辻謡唇<札忙濫J
4m軒丑叫浚器・蚕零ぷ"<;-~'r<芯写・智呂索11掛・I111
Hく肛)* ギや"'"11 ‑
0 Das Recht des Besitzes 0 Literargeschichte U
迂Placenti Summa in Cod. Lib.
7.Tit .
32.(hier
35.) (pag. 328‑333), Lib.
8.Tit.
4‑6.(pag. 373‑377), Lib.
8.Tit.
9.(hier
11.)(pag. 379, 380), ed. Mogunt. 1536. f.
冷~Tふ菜\J~l'-(o
(S. 6.) r¥‑J
0幸78慨や似涯冷翌士ふ~~~l'-(oo>)兵以0~\J廷'奉Q縣俎旦縄晨Lll'-(o゜<..0・"Piacentino (tll92), professore di diritto civile a Mantova , Piacenza, brevemente a Bologna e lungamente a Montpel‑
lier, autore di summae celebri del Codice e delle lstitutioni oltre che di glosse e di alter operette .... " (Ennio Cortese, II
Renascimento Giuridico Medievale, Seconda edizione riveduta, Bu l zoni Editore, Roma, 1996 , p. 146.) > J 0 Cortese 0
キ令ヽ
11‑
『廿羊以祝tt‑(o
ロー忙坦0:
廷樹・綜1110・滉』(1)
やl (I
妥4
く)翌坦踪KO~I□Ii'
濾紅旦廷1'11'ふ入1トヽ区ぺ以翌+,-i-0国取~1]110~茶硲姦回~l-0゜
t‑‑. ~ 凶!'--~I-{,'\~ト
( Piacenza)
以翌熙1"'l‑01"'l-0臣袈旦(\~\Jo ギI I (I 兵ば)
ゞ Med ieval Italy , Texts in Translation, Edited by Katherine
L.Jansen, Joanna Drell, and Frances Andrews, U ni‑
versity of Pennsylvania Press, Philadelphia, 2009
U凶J>--~1-{入~t---U蕗ヤベ狂以菜苓呟撰や菜\J~l-0゜~Alぷ竺ざro •
THE LIFE OF RAYMOND "THE PALMER" OF PIACENZA (1212), Translated from Latin by Kenneth
Baxter Wolff.
" Raymond "the Palmer " of Piacenza {1140‑1200) is a good example of what Andre Vauchez has termed a
"saint of charity and manual labor"
・・・・・・"(p. 357.)
..D.
GIOVANNI CODAGNELLO ON FACTIONAL STRIFE IN PIACENZA (1232‑35), Translated from Latin
by William North.
"The account of an outbreak of factional vio len ce in Piacenza and its contado penned by the local notary and
historian Giovanni Codagnello (ca. 1199‑1235) is far from the simple record of eleventh‑century urban conflict
that it pretends to be . " (p. 124)
"In
February of the year 1090, a great con fli c t arose between the popolo and the knights of Piacenza on the
occasion of a trial by combat which at that tim e used to take place in the open land that was between the c hurch
of Santa Maria and the road that leads to Arcive." (p. 124) ロ ・Ado lf Wach, Der Arrestprocess in seiner geschichtlichen Entwicklung, Erster Teil, Der italienische Arrestprocess,
Leipzig, 1868 .
令
t‑‑‑ "
(竺迷妍楽測幸ゞ(Der Sicherungsarrest)
Q室到や'¥ 1100母~Q~凶J>--~1-{、:'\~f---Q煙茄話把緑忌如纏
:0¥J ::‑l-0゜i-\JQ~知似如示庄+,‑i‑0 ( S. 73.) ゜
ca p. 612. De debitoribus non detinendis nee pignorandis ante etc. Item quod consu le s non possint facere detineri
aliq uem debitorem ad postulacionem a l icuius credito ri s neque pignorari occasione alicuius debiti ante terminum in‑
strumenti seu termini seu debiti, nisi prius facta fuerit fides ad postu l ationem dicti c redi toris per duos vel tres testes
bonos et ydoneos : quod ille debitor non sit securus pro illo debito, vel quod vellet ille debito r se absentare. (~
簑苺述巫似茶ぶぶ只"'~..L.)却、屯渥縦綜10は恕は0や10巨寓如総笛襦J吋゜
(M) "Je e'en prendrai qu'un seul exe mple, qui concerne precisement Savigny. Dans sa Geschichte, l'historien allemand re ‑
tenait une des rares dates connues au jour pres clans la carr i ere des glossateurs, a savoir la mort de Placentin, intervenue le
12 fevrier 1192." (Andre Gouron, op. cit., Ashgate, 2000, I, p. 98.)
("<l')
『ロート坦A.Jmーロへ゜く』幽挙11茜鎖溢\匡或~.~誕怜+井 I 1
峯.''''*全令卜蜘l
硲・ギl
1区~~0"Roge rius ' s unfinished
summa was completed by the g l ossator Placentinus, an outspoken and somewhat arrogant man, who was forced to leave
Bologna in the 1160s." (Peter Stein, Roman law in European history, Cambridge University Press, 1999, p. 55‑6.) Fur ther
reading Q
1宰江A.Gouron, La science du droit dans le midi de la France au Mayen Age, London, 1984
和翌⑳出心t‑,@ (p.
69.)
0諮田侭華・怜梨、~I.ヨセ到睾抑揖終苔回泄坦忌叡』(111,*~~t--餅[]胞)鈴淫゜
( 1.0)
中~'s--1\-Q『廿学旦将七心ロート坦e幽以』Q踪11圏(Bd.3.) Q
踪1や藻( Kapitel XVII )
社'Schrif ts teller iiber
unsre
Literargeschichte心袈や~\--':,t‑0゜
~
・
~・Johannes Andrae. tl348, Professor zu Bo l ogna. (S . 31£.)
竺 :::0・Wi lh elms de Pastrengo ( 玲
t‑,@:,送Veronensis ) t
兵中ふ'V' 1361
AJ1370 Q
室0( S. 32 ‑ 34.)
マ・
u . Baldus de Ubaldis tl400. (S. 34£.)
1.0 ・ Q ・ Jo. Baptista Caccialupus Severinas. ( 1
ば羊索廿蓉)(S. 35‑39.)
竺 W・Johannes Trithemius, tl516. (S. 39£.)
00'
一
~ ・r..i..・ Thomas Diplovataccius, geb. 1468, tl541. (S. 40 ‑ 43.) [¾
廿廷宝以吋t‑@o](令回廷頷智)
O)• ←一4(令回~~智)
翁
v・Johann Fichard, geboren 1512, tl581. (S. 48‑50.)
応・エ
・Marcus Mantua Benavidius, geb. 1489, tl582. (S. 51‑52.)
ギ:c--~11-『廿卓旦将±:-!{oローい坦e函出・綜1110藩』(l)判
1 1 ( l
呆国)臣坦綜KO~I
aft'
ギ回( l ~ 11 1)
Valentin Forster, geb. zu Wittenberg 1530, tl608 zu Helmstiidt. (S. 52)
Stephan Pasquier, geb. 1528,
↑1615. (S. 53)
Guido Pancirolus, geb. 1523 zu Reggio, tzu Padua 1599. (S. 54)
Pierre Taisand geb. 1644, t1715. (S. 58‑59.)
Johann Friedlich Jugler, geb. 1714, tl785. (S. 59)
苫
0・Stephan Maria Fabbrucci, Professor der Rechte zu Pisa, und Angelus Fabroni, Curator der Universitiit Pisa. (S.
60‑62.) 一 ~-
斜●~-
葛・
:;E. z ・
庭o..
・Maurus Sarti, geb. 1709, tl 766, und Maurus Fattorini, geb. 1727, t 1789. (S. 62‑66.) [‑1<
廿均訟吋t‑@ o ]
(令回廷頷智)
.
9Z.
08 葛,,Man kann sagen, dal3 eine Geschichte der Glossatoren erst durch dieses Werk moglich geworden ist." (S. 69‑71.)
怨
O・Girolamo Tiraboschi. [¾
せ竺匿以吋t{d0](S. 71‑74.)
0:::
・Giovanni Fantuzzi.
念・り,,
Lor. Giustiniani memorie storiche degli scritti legali de! regno di Napoli. Napo l i stamperia Simoniana. T. 1‑3.
1787. 1788. 4." (S. 74.)
ピ
Chr. Gott !. Haubold. ,,Institutiones juris Romani litteriae, Tom.
1.Lips. 1809. 8." (S. 74.)
口 Gustav Hugo . ,,Lehrbuch der civilistischen Literairgeschichte" (civilist. Cursus B. 6.) Berlin 1812. 8.; zweyte
Ausgabe unter dem Titel: ,,Geschichte des Romischen Rechts seit Justinian," u. s. w. 1818. 8.; dritte Ausgabe
1830. 8.
(S.74 ‑ 75.)
(令回送紅智)
( ~ ) Savigny, Bd. 3 ., S. 40ff .
中令ヽ
II
―竺'『廿学旦将±:‑t{dロー じ 坦
Q函臥・途Il l
疵J j
Q巨〇逓冷ふ回<匡旦将~\-''Diplovataccius(怜択旦絋二心吋,r, 旦1回K<~-;1t1慨菜や~t{d)如縄:0\J~t,(o゜ft-'~如訳¥‑'r{t{d ("'""ロ::::
e
国愈竺室旦吋t{do)゜
"'""·Diplovataccius旦0~\JQ
Papadopli (Nie . Comnei Papadopli hist. gymnasii Patavini, Venet. 1726.
fol.:Savigny ,
Geschichte, Bd. 3., S. 274.), Fabricius (bibliotheca mediae et infimae latinitatis ed. Mansi.
終勾0:Savigny, Geschich‑
te, Bd. 7., S. 280.),
WolffhardtふQ謡痘廷怜逹挑や~~(unsicherund fabelhaft)
A..Iキ令'<'‑l ¥一送廿に立心枷如硲-~\J今心゜
Annibale Olivieri memorie di Tommaso Diplovataccio. in Pesaro 1771. 4.
(Fattorini) de Thoma Diplovataccio, bey Sarti P. 2. p.
46‑54.[中~
°'""
ll—竺Anm.a)
U将今立,,In dem Testament bey Fattori p.
51.heiflt er Thomas de Plovataciis Meli‑
nochi Constantinopolitanus"
Al料芦\--'~t{oo]Tiraboschi Storia T. 7. lib. 2. C. 4.
§35.ロ ・Diplovataccius
送Korfu
(!\\-:::--ぶヤQ廷)旦姐栂菜~o["Diplovatazio, Tommaso
(1468‑1541),orig inario di Corfu, giurista e, come storico delta giurisprudenza, autore
del De prestantia doctorum in c ui e compreso ii ce lebre Liber de ctarz・s iuris cons ult is." (Ennio Cortese, 11 R enas ‑
cimento Giuridico Medievale, Seconda edizione riveduta, Bulzoni Editore, Roma ,
1996,p.
138.)) ..L全r,Q称兵器米茶囲缶ゃ'担今心枷旦腟器AJA)如以+‑
iE‑
=‑‑以捻(I.;.! o+.. iE‑ ::‑‑
Alキ△全ヽや坦延叉ト如如心晦忌Q~徊如•t""'.!;~o0 油ユ
之;,̲'t',トや
Jason de Mayno ( 1
回1 11
f-R~-::t蒻ざSavigny,Geschichte, Bd.
6.S.
398.)将吋'6 Bartolomaeu s Soci‑
nus
(1巨111-1(~~悩菜0Savigny, Geschichte, Bd.
6.S.
345.) Q如4ゃ'Q心旦竺t~一;;‑,I'‑‑や築湮如誕七心゜
f'‑1‑¥lf'\ーIt'-や1回妥0母以袖坦(Doctorgrad)如益楚...J~O崇tit一牛口ゃProcurator
Fisci
刈終s;;,,t¥‑'Q華や屯速器誕,....J \--'華枷-+<~辺群挙や菜ドニ心0: ば国:q以~---2、製゜
く
・D iplovataccius
Q眼苓゜
a) Zusatze zu den Schriften verschiedener Juristen, insb eso nd e r e zu den Werken de s Barto l u s ed. Ven.
1531.zu d e n
lecturis des Tartagnus ed. Lugd.
1553und zu de s Bartolus, Jae. Aegidius und Angelus Schriften de testibus.
く全土全KQ~ 唇似以
0~\--'
縄i
;:.J t{oSusanne Lepsius
迂Von Zweifeln zur U berzeugung, Vi t trio Klostermann
Fra nkfurt am Main,
2003将吋~DerRichter und die Z e ugen, Vittrio Klostermann Frankfurt am Main , 2003
旦浪~\--''Diplovataccius以巨准~....Pl]ll□忍,....J\-,'今心゜哀Q悲終甘旦泄;,....J‑v'縄;:.̲)t{o゜怜澁掘ばや恕
11
j□
や] l
]]Im(~~ ~\淫゜中1)~11-『廿羊旦将'.tt{oロート坦Q函出・踪川0・滸J(l) ギは
( 1 ~ 11)
c ) de v i c a r i i s te
mp or l i a
b u Ss .
S e d i s e t I m p e r i i . d) d e l i b e r t a t e e
t p r
i v i l e g i i V s en et or um
.
e ) de p r a e s t
a n t i a D oc to ru m . 以下にこれらの著作の手害本の状況についてのサヴィニーの研究結果の報
告
が書かれている
︒
二.デイプロワタッキウスが書物の収集に熱心であったとサヴィ
ニーは吉いている
(J"E r s l b e
s t s c h e i n t m it g
ro
f i em
F l e i
f i Bue
ch er ge
sa mm l t e
zu h ab
en ,
……•
Bd3. ^^
. ,
S.
4
4).
︒
デ ィ プ ロ ワ タ ッ キ ウ ス が 中 世 に 関 し て よ く 用 い た 学 者 と し て カ ッ チ ア ル プ ス
(C a
c c i a l u p u s ) と ト リ テ ミ ウ ス
(T
r i t h e m i u s ) をサヴィニーはあげている
(S.
4
5).︒
a・
Jo ha nn es B a p t i s t a Ca cc ia lu pu s . (S av ig ny
, G
es ch ic ht
e ,
Bd
. 6
. ,
S.
324 327-
)~'. .
はアンコーナ
(A
nc on a)
のマルク
のS.
Se ve r i n o
に生
まれ
︑
二四
四
;年にペル
ー
ジアで勉強を始めた
︒
このことから
一四二
0
年直後に
生
まれたとサ
ヴィニ
ーは考えている
︒
彼はシエナの教授であった
︒一
四七二
年の史料をサヴィニ
ー
は指摘している
︒.四七四年
にピサで教授︑一
四八六年にローマで
Ad vo ca tu s c o n s i s t o r i a l i s というのは確実でないとサヴィニーは
言っている
(Anm.
e ) )
0
彼の
生
徒 で あ
った
Ba rt ol om a
eu s So ci nu s Ge sc hi ch
teBd6S345. . . ,
££
.) ︵一四二
六 年 生 ま れ
︒
によって︑彼は非常に賞賛されている 彼が死んだ年はま
ったくわからない
︒
サヴィニーは︑彼の著作をあげている
︒
A・De m
od o studendi•四六七年にシエナで書かれた。
B・De
p a c t i s .
何 度 も 出 版 さ れ た
0:
五八
二
年 の 版 の 末 尾 に
, , J o .
Ba
Cp .
a c c i a l u p d i i e X
II .
Au gu st i
M .
CCCC. LX VI II . "とあることをサヴィニーは指摘し
(A
nm .i
)一四六八年︑
の料作であるする
︒
この
頃︑
に対する脅威があり彼が避難していたことをサヴィニーは書いている
︒
C
. 彼 の 大 部 の 著 作 集
(g
ro Be
Re
p e i t t i o n e
ns am l m
u n g
en
)
がセヴィーリャの図書館に手害本
b ) C hr on ik v
Pn o
e s a r
o .
関 法 第 六
0
巻一号シエ
ナ︑
(S. 326.)
︒
ボローニャ︑ピサで学んだ
︒
Sa vi gn
y , 七六
︵.四五九年1ー四 ︵一九一︶
シエ
ナでペスト
( 8 )
( 7 )
『中世におけるローマ法の歴史•第三0章』 サルティは︑
これらの他に︑通常の法律書についてのコンメンタールがあるとディプロワタッキウスが害いているが︑出版 されていないと思われるとサヴィニーは齊いている
︒
Jo ha nn es r T it he mi us (一五一
六年没
︒
前出
︒ Sa vi gn
y ,
Ge sc hi ch
teBd3. ,
. ,
S.
3
9‑
4
0) .
ディプロワタッキウスがフィレンツェ写本をよく知っていたと思われるとサヴィニーは書いている
(D as F l o r e n t i
,
n i s c h e Ma nu sc ri pt s c h e i n t e r g
en au u nd au s e i g e n e r A ns ch au un g z u ke nn
enS. .
4
5).
︒
Sa vi gn
Bd4y . ,
. ,
S. 244.
, C , a t e l me mo ir es de l ' h i s t o i r e de L an gu ed
oc ,
To lo se
1633 f293294 p. . .
^^
この
抑叩
令ク
に注
: ia )
:S~
さ
れており︑
Ca te
lは一六二
六年に死んだので︑本書は死後の出版であることが害かれている
0
[﹁
すで
に ニ︱ 棋紀の早い段階
において︑ボロー
ニャの新しい法学がアルプスを超えて南西フランスに継受された形跡がある
︒
この地域︑すなわちラング ドックやドーフィネを含む中世的な広い意味でのプロヴァンス地方には︑こうした影響に適した豊かな土壌があった
︒ ﹂
︵
ス
タイン﹃ローマ法とヨーロッパ
﹄
前掲・七
一頁
︶ ] Sa vi gn
Bd3y . ,
. ,
S. 375
・サヴィニーの同書の第
ニ 一 章は
Di eU ni v e r s i t a t e
n である︒三七五頁から三九九頁までモンペリ
工大学が論じられる︵ポローニャから始まって
一三番
H )
︒
その関連史料として最初につぎにものが挙げられている
︒
H i s t o i r e e c c l e s i a s t i q u e d e M o n t p e l l i e r
•••
av ec u n a br eg e h i s t o r i q u e de s on u n i v e r s i t e e t de s e s C o l l e g e s pa r M
.
Sa vi gn
y ,
Bd3.
. ,
S.
62
££
.
Ch ar le s d
'E
gr ef e u
i l l e ,
M o n t p e l l i e r
1739.
f o l .
サヴィニーは︑以下の説明において本書を用いている
︒
サヴィニーは︑最初に︑ぅ"
Na ch e i n e r s eh r g ew oh nl ic he n A ng ab e s o l ! P
ap st i N co la us
I
V .
im Ja hr
1289
d i e U n i v e r s i t a t g e s t i f t e ut nd u n t e r d i e Au fs ic ht de s B i s c h o f f s g e s t e l l h a t b e n ・
⁝
⁝
uと
棄口
いて いる
︒
( 9
) 2 5
. がP.
Ma ur us Sa r
t i ,
ge
17091766b↓ . , ,
un d M au ru s F a t t o
r i n i ,
ge
1727b . ,
f1 78
9 .
と始まることは前述した
︒
サヴィニー
ホ
b
カマードリ会修道院長であった
︒
六四年︶で存在する
︒
D
.小論文集︒
1 .
bus .
6 .
de pe n s i o n i b u
s .
(A
nm .
I ) )
De
t r a n s a c t i o n i b u
2
s .(‑︶
de de b i t o r e s
u s p e c t
3
o .七七
de lu
4 do .
︵一九
0 )
de fe u d
5
i s ...
de u
mo m
,
室走綜-1,0~I
a~ ギ< (I <~) [ ....̲...
・「~l!'-1卜~!>--区r-<rt1Q-<~0:,¥J
忌ふ兵ド今心叫Ji-0~~\終二゜モロー11ヤQ-i::::r>-~;'.L..:::--4繹摺紺キ,ヽ=f'\t-l:::--'1¥‑‑‑t‑lQ
拳翠七や,J)Q
巨ゃ益俎坦如誕t('I '.
臣1母旦竺禁醒!>--~~キ、ヽi卜~Ill学e器~AJ,...)\J~ロ!>‑‑I卜~!>--旦盆如,;'.L. i"・ドロ h
llヽQ~如疇やr< h :::‑‑ ‑
,.L.+<01~:i:::
句卜~-t--K如宰ぷ,...)‑i‑!
>) A)茶果ふ兵¥J :,
1-(d~'1"'珈姪:,,...)……」
(4渚讀狂R 匡 I
泄廿羊羊玲試郡幽」如姿<咀紅・1~ギ~li:1-
•
1 <ギ寓~\L-)][口 ・" In
1979,John T. Noonan published an article which queationed the historical accuracy of the received opinion
about Gratian ' s biography." (Anders Winroth, The making of Gratian ' s DECRETUM, Cambridge University Press,
2000,p.
5 ‑ )]
,, ... Eine Geschichte derselben zu veranstalten beschloB um die Mitte des achtzehnten Jahrhunderts Papst Bendict XIV . ,
ein gelehrter Boloneser aus dem Hause Lambertini. Der Camalduelenserabt Maurus Sarti, dem er die Ausfi.ihrung i.iber‑
trag, und …… " (Sav igny, S. 63.)
,, Allein bey Sarti's Tod
(1766)war das Werk unvollendet , und Clemens XIII. i.ibertrag im folgenden Jahr die Fortset‑
zung dem Camaldulenser Maurus Fattorini." (S. 65.)
,, Man kann sagen, daB eine Geschichte der Glossatoren erst durch dieses Werk moglich geworden ist. Durch den Reich ‑
tum von Urkunden und Handschriften, i.iber welche Sarti verfi.igen konnte, ist es ihm gelungen, die hochst verwirrte Chro‑
nologie derselben zu ordnen, vorzi.iglich aber die Namen und Personen mit Sicherheit zu constituiren, wahrend vor ihm so
manche Personen b l os aus MiBverstandniB angenommen oder unterdri.ickt worden waren." (S .
69.)"Quod ref ert Sa
れius, se videsse codicem m embranaceum bibliothecae Chisianae, quo Dissensiones doctorum in quibus‑
dam iuris civilis sen tentii s continerentu r, quaeri potest, num iste codex idem s it atque is, quo ego usus sum; quae qua est io
etsi bibliothecae tantum ratione habita , in qua uterque c odex repertus est, praeter necessitatem mota esse videtur, tamen
n e quaquam supervacanea est." (DISSENSIONES DOMINORUM SIVE CONTROVERSIAE VETERUM IURIS ROMA‑
NI INTERPRETUM QUI GLOSSATORES VOCANTUR. EDIDIT ET ADNOTATIONIBUS ILLUSTRA VIT GUS‑
TA VUS HAENEL LIPSIENSIS. LIPSIAE, MDCCCXXXIV . S. XV. — XVI.)
ぼ)