• 検索結果がありません。

紹介 サヴィニー『中世におけるローマ法の歴史・ 第三〇章』(一)

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

シェア "紹介 サヴィニー『中世におけるローマ法の歴史・ 第三〇章』(一)"

Copied!
35
0
0

読み込み中.... (全文を見る)

全文

(1)

紹介 サヴィニー『中世におけるローマ法の歴史・

第三〇章』(一)

その他のタイトル Friedlich Carl von Savigny, Greschichte des romischen Rechts im

Mittelalter,Bd.4.,2.Ausgabe,1850,Kap.XXX

著者 岡 徹

雑誌名 關西大學法學論集

巻 60

号 1

ページ 207‑174

発行年 2010‑06‑30

URL http://hdl.handle.net/10112/4827

(2)

K O  (1 1 0

や)

〔湿<~〕

キ令 ~11- 『廿羊旦将 t~ ローや悉 Q~-a,< ・翠 110 蕩』 ( 1 )

Friedlich  Carl  von  Savigny,  Geschichte  des  romischen  Rechts  im  Mittelalter,  Bd.  4.,  2.  Ausgabe,  1850,  S.  244££.  [ 

=細

110 ・:,.Jr t]

以0今ド完'、(t{d゜i-\,.J,...J\J'>)兵旦吾殿+,-,tQ翌}g]+<牲図噸揺器以~l'(il胤`畦砂函茶築涯,...J\J~t{d虚叩.;.!> J A)如餅ID,...̲,,,o 

キ'令~ll-Q虹[Q綜)110憐廷,

°f"‑ If'¥

ふ入)トヽ区

r<

(Placentinus)没吋6(、、=--~r<•iト・''(~If'\

( Henricus  de  Baila )

如縄

\J~t{do゜['.

If'¥  .  い l

ドヽ区

K

§73

全ふ

§86

洲や

( S. 244‑S.  285.)'(, 、‑、 r< .  i f‑, 

・',(~I直§87

( S.  286 ‑ S. 

288)や~t{d゜

悩.;.!, ギ

:C‑‑'<‑

IIー竺'国栽玲Anhang旦伶詑゜f",lf'\~;、Iド…区幻遠誌辺翌知釘以芯J~s;-.-LJ't\J勾心゜

Anhang  XII.  Glossen  des  Placentinus.  (S.  537 ‑ 539.) 

Anhang  XIII.  Placentinus  de  varietate  actionum.  (S.  540‑541.) 

Anhang  XIV.  Placentinus  Summa  des  Codex.  (S.  542 ‑ 543.) 

ゃふ江く、、=ヽ

r< . 

iト・--:::~1r---Q瑯辻以翌+,-,tQ臥宰→盗:;;-.-j、T\J~tQ゜

Anhang  XV.  Glossen  des  Henricus  de  Baila.  (S.  544‑545.) 

(3)

ぎに

§ 7 3  

サヴィニー

サヴィニーは︑プラケンティヌスについての五点の史料 P l a c e n t i n i   S um ma   in   Co di ce m  L

ib7

T i

t 48: 

, ,

c i v i t a s   P l a c e n t i

a , 

u n c l e   m ih i  o r i g o

  e s t , 

no me nq ue c   a c e p i . "  

T i r a b o s c h i  

S a r t

i . 

Eg re f  e u

i l l e . 

C a t e l .  

中世におけるローマ法の歴史•第一―10章j

(9 ) 

了七六六年没︒

(1 0

)  

一七

0

0

年代の人︒ () 8

.七

0

0

年代の人︒

. 

D i p l o v a t a c c 1

u s 一四六八年牛まれ︒. 

(7 ) 

^六二六年没︒

者︶

モンペリエでのローマ法教育は︑彼の死後

ピーター・ス

タイ

ンは

プ ラ ケ ン テ ィ ヌ ス に つ い て

最近では︑

プラケンティヌス

s o c i e t a   e 

n e g l a i   m b i e n t i   d i   s t u d i o   u n i v e r s i t a r i   i n   e t a   t a r d o   , m ed ie va

le , 

i n :   Me di ev al  c hu rc h  la w  a nd   th e   o r i g i n s   o f   t h e   w

es te rn  l e g  

(l)(2) al 

t r a d i t i o n ・ などが論じている

つぎのように述べている︒﹁プラケンティヌスは︑歯に衣を着せぬやや傲慢な人物であったので︑

0

年代にボロ

ーニャを追われてしま

った︒彼はプ

ロヴ

ァンスからさらに西方のモンペリエヘロ

マ法教育を伝え︑そこに法学校 を設立した

︒プ

ラケンティヌスはモンペリエでの教育に成功し︑勅法薬纂と法学提要の両方について彼自身の集成も著している

(3)4) 一九

二年に一旦は途絶えて

しまう

が︑四

半世紀後には復活すること

にな

った

︒﹂

S c h r i f t s t e l l e r  

(5

)  サヴィニーは︑プラケンティヌスに関連する著述をした人として︑次の人たちをあげている︒

(6) 一五四一

年没

一七

0

九年生まれ

︒ たとえば︑

(Q

ue ll en

をあげている

︵ 二

0 六 ︶

Ma nl io   Be

l l o

mo,  C o n s i d e r a z i o

n i 

s u l l

a   ep

r v a s i v i t a   d e l l a   r e l i g i o n n e e   l l a  

(4)

翌甜

嫁KO~

I  ll ¥t> 

~(l 1 

(1 1 0

ば)

N'  (::::(

Placentini  prooeminum  Summa  in  tres  libros  (hinter  Azoms  sumrna  ed.  Lugduni 

1564 fol. 

p. 

249.). 

Credidi  quondam  debe‑

re  sufficere  Codicis  summas  a  Rogeno  initiatas  perficere ,  et  consummare:  votoque  meo  ad  plenum  Omnipotens  annuit. 

Secundo,  c redidi  multum  expedire  mihi  ad  memoriam,  meique  nominis  famam  in  perpetuum  conservandam  legum  cupidis  ad 

ほ)

juris  scientiam  addiscendam  ab  initiis  Codicis  incipere. 

M'  ぼ)

Roffredus  de  ordine  judiciario  P.  7.  Cap. 

1. 

Placentinus 

Q琺茜~(Grabschrift)

Petra  Placentini  corpus  tenet  hie  tumulatum 

Sed  petra  quae  Christus  est  animam  tenet  in  paradiso 

In  festo  Eulaliae  vir  nobis  tollitur  iste 

Anno  milleno  ducenteno  minus  octo. 

ぼ)

t¥‑!, 、 t

::--'r-{以~t-Q>JQ菊惹以0

:,, 

¥‑‑'淀痣

⇒ ~:,, t‑Q ゜

キ全ヽ11—送'

Q君似迂'

郵喘ゃ~.;.-!

出入

t =‑‑ f‑1

S

r;, ・・:::

,.L.l"f-1-l>K~

ぐ阻

Q型

( Bartholomauskirchhof ) 

以玲心゜

hit"‑‑!:‑‑

1トヽ区ぺ送

rt'>JU

(~)

到喘

Q寄志

:1. 0 

:C, 

¥J 

Boerius  ad  Dynum  de  regulis  juris 

Q揺坦如中令"""1}ー送忘庄̲)

¥J  :,, 

!{o 

cymiterio  divi  Bartolomei  extra  muros  in  quo  originem  sumsi"  ,,jacet  dormiens  in 

!ば~(11母以iJQ惹廷-~ぐ阻翠径要心AJ....P以終V0.;‑.! 忘'1 -1(-1(11)母以-R~~ 全く阻釦叫ぐ1‑1

(Carmelitern ) 

旦吋('¥‑‑]リぼ)S寄志旦拳翠紺茶製ドふギ心刈枷ユ紫睾や菜心('A!~'

>J 

Q姻睾吋~~~U

Cate!  (:  ‑1( 1  H

く母栄:

i 忌丑)

ぼ)'~Pasquier

(!出11<母赳艇~:淀モ)ユ吋(¥\..J喘翠〈Q:]11[1~茶終やぶ\J~t-(o>J心如キや's-I¥ -投把翌....J\..J~t-(o゜ 端忌廷'祗ぐ号念媒Q艇旦竺1¢‑j;t:1,....),i.̲!茶's-\-JQl!I器廿旦挙癌ゃ菜~o))菜廷窓栽醒点如⇒どく一'~全

( Gustav  Hanel: 

1792‑

(5)

や)は

18 袴)峠薬山が露畔 ~l-0 ゜

ir.: 

・ Thalamus  parvus.  Le  petit  Thalamus  de  Montpellier ,  Montpellier  1840,  4. 

Q終全以

( p. 330. ) 

0!"'‑I["\~ Iトヽ区r-<~0~00:Q淫岩茶玲心J..>J如キ:C‑'<"

11  -~

把逹,._)~:,i‑0

En  lan  de  MCLXXXXII.,  a  XII.  Jorns  de  Febrier,  anet  a  Dieu  M.  Placentin,  loqual  fo  lo  primier  doctor  que  jamays  legi  en 

Montpellier:  e  fo  sebelit  en  lo  cimeteri  de  Sant  Bertholmieu  pres  de  la  capela  de  Sant  Cleophas  de  part  de  foras. 

e温紺..>J~QQ揺唄Q~涅起如キ-~'<"11ー送燕渠,._)~:,t{il

(→  A  tribute  to  Kenneth  Pennigton /e dited  by  Wolfgang  P.  Millier  &  Mary  E.  Sommar,  The  Cat holi c  University  of  America 

Press,  2006.  (p.  347‑356.) 

(N)  ‑・Chris  Wickham,  Courts  and  Conflict  in  Twelfth‑Century,  Oxford  University,  2003.  ヽ ・"Indeed, twelfth‑century  Romanist  texts  dealing  with  practical  forensic  issues  are  rare  in  Italy,  and  mostly  seem 

to  stem  from  the  so‑ca ll ed'minor'schools,  o r  from  the  experiences  of  Bolognese  masters  in  teaching  outside  the 

city."  (p.  2) 

> J Q話令以栄茶~!{o0

"T he  incipits  of  two  such  texts  make  the  point  clearly  enough:  Placentinus'Cum 

essem  Mantuae,  from  c.  1160,  and  Pillius 'C um  essem  Mutinae,  from  1182 ‑ 1207 …… 

Pillius  !2  0~\--)',,Er war  Schiller  des  Odericus ,  wie  schon  oben  (§.  72.)  bemerkt  worden  ist.  Ein  anderer  Lehrer 

ist  von  ihm  nicht  bekannt,  und  insbesondere  ist  kein  Grund  vorhanden,  auch  den  Placentiunus  flir  seinen  Lehrer  zu 

halten,  von  welchem  er  so  oft  redet,  ohne  dieses  VerhvaltniB  dabei  zu  erwahnen"  (Savigny,  Geschichte,  Bd.  4 . ,  S. 

319.)  ロ ・"Placentinus'Summa codicis,  a  well‑known  Romanist  survey  of  the  1170s,  was  evidently  much  in  demand  in  Luc‑

c a ,  with  the  cathedral  chapter's  copy  being  treated  in  effect  as  a  public  library  book."  (p.  51.) 

(・"It  was,  in  particular,  that  local  culture  that  allowed  Rolando  to  update  his  legal  tra ining  with  the  works  of 

Placentinus  and  Pillius,  written  in  the 

ll 

70s ‑ 1190s

・・・・・・"

(p.  52.) 

キ~~11-

r

丑羊以将

Tt{d ロー忙 坦 0:

淫~·踪

11101

』 (1) ‑1(11]  (110

回)

(6)

翌坦途-l(O~I

rrir,  4

く国(I 

1 0 111) 

1 1 ・"Roman  law  was  at  ease  with  it,  too,  as  long  as  the  witnesses  were  there  in  person  to  be  interrogated  by  the 

judges  ‑ a  popular  tag  of  the  Glossators,  dignior  est  testium  vox

a, quam  instrumentorum  vox  mortua.,'the  living 

voice  of  witness  is  more  worthy  than  the  dead  voice  of  documents',  even  indicated  that  it  cou ld  be  seen  in  a  theore‑

tical  sense  as  superior  to  written  documentation."  (p. 

132.) > J Q詮令

e 坦江 Placentinus, Summa  Codic i s  IV. 

20茶

示王や菜ド今心゜悉以坐芦

1"'l{o

N・James 

A. 

Brundage,  The  medieval  origins  of  the  legal  profession:  canonists,  civilians  and  courts,  The  University  of 

Chicago  Press, 

2008. f'If'\~入)トヤ区

K

11 1 111

̲̲::i

¥J  .::‑ l{o ゜

~·f')f'\ふ入lトヽ区茶I"If'¥

、 ヽ

k

や坦蚕 ⇒

瑯批

( Summa Codicis,  Libellus  de  act ionum  varietatibus,  Summa  trium  libror‑

um

茶玲たふ兵

¥J.::‑l{o)

如舟にい」4如把渠̲̲::i

¥J  .::‑ l{o  ( p. 

90)

゜ ロ.

•!" If'\~ lトヽ区Q‑;b‑‑l t±¥Q 

Otto  Papiensis

以前III忍

⇒ ¥J  .::‑ l{o 0  "The  civilian  Otto  of  Pavia,  a  former  student  of 

Placentinus,  writing  after 

1177, 

quoted  an  additional  clause  from  the  oath  that  req uite d  the  advocate  not  on l y  to  de‑

termine  whether  his  client's  case  was  right  and  just,  but  also  stipulated  that  if  an  advocate  concluded  that  his 

clients's  case  was  unfounded,  based  on  falsehood,  or  otherw i se  defective ,  he  must  refuse  to  take  it  on.  Sho uld  he 

later  discover  that  a  case  that  he  had  previously  accepted  was  in  fact  inssupportable,  he  must  forthwith  abandon  it." 

(p. 

182.)キ令ヽ

11

一廷

Otto

0 .::‑ ¥J'Geschichte,  Bd. 

4., 

S. 

377‑384以将二朽纏;:...)

¥J

年心゜声巽

e

楽辻刈

⇒ ¥J' 

De  ordine 

judiciario~.s:-

( S . 

379.)'r¥‑J菜送

1 1 <

淵全ふ終,s:..,撚!藻竺

de edendo'

啜案藩拉

de appelation i bus

l{o ( S. 

380.)゜索卯

e

湮製

e

臣製辺

0 .::‑ ¥J

キ令

"'11

―廷批̲̲::i"v"繕;:...)

¥J  .::‑心 ( S.

381‑383.) 

0  "For  the  G lo ssators' 

quotes,  see  Johannes  Bassianus,  Libellus  de  ordine  iudiciorum, 

236 

(t h e  work  is  really  Otto  of  Pavia,  Olim,  a s  Mag ‑

nus  Ryan  points  out  to  me;  ....  "  (C.  Wickham,  op.  cit.,  p. 

132, 

n. 

58.) 

( ・"Law  schools  soon  join e d  the  medi c a l  schoo l s,  and  they,  too,  began  to  prosper,  especially  after  the  distinguished 

jurist  Placentinus  settled  at  Monpellier  around 

1163, 

following  difficulties  that  had  arisen  between  him  and  some 

colleagues  at  Bologna  and  Mantua. "  (p. 

228.) 

,,Von  dem  Dasein  der  Rechtsschule  liegt  das  alteste  ZeugniB  in  dem  Leben  des  P l acentinus ,  von  dessen  Aufenth ‑

(7)

alt  und  Lehramt  in  Montpellier  klinftig  ausfUhrlicher  die  Rede  seyn  wird."  Savigny,  Geschichte,  Bd.  3.,  S.  377.) 

。・キ谷

°"'ll

-till]ギば属全ふ111~~匡旦将:,\--'閉ヽ~=--f‑{ +<牲如縄凶¥‑‑':,I'-@゜tt10桓吐゜~=--米牲,

tt10~

述ヤ全△

ドヽ+<~、トや~I'-@゜

...c

キ令"'lj‑Q 

tt1 

Q綜

1 1 1

淵‑Q誌暇送

U niversitaten

や,

l

1 l )lm

く全今回:ミ寓や玲心゜

ヤぷ=‑‑I'‑‑Q+(式

tt ...,  ・Bologna  (S.  159 ‑ S.  272.) 

Padua (S.  273 ‑ 301.) 

cv:, 

・Pisa  (S.  301 ‑ S.  307.)  "St'・Vicenza 

(S.  307 ‑ S.  308.)  i..r.・Vercelli  (S.  308 ‑ S.  312.) 

{O. 

Arezzo  (S.  312 ‑ S.  316.) 

t‑‑" 

Ferrara  (S.  316 ‑ S.  318.)  oo・ 

Rom  (S.  318‑S.  322.)  m・Neapel  (S.  322 ‑ S.  330.) 

~

・Perugia  (S.  330 ‑ S.  332.)  ;:: 

・ヤぷ=‑‑I'‑‑Q 

tt1 

Q華

e 塁+

( S.  332 ‑ S.  337.)

中や"'I

I

ー送,J) J゜i.11'--~1--\、'\~t--将吋";'.:)•I'II",ト、ヽIトヽ区

K Wl 11 11~...) ¥J:, 

I'‑@

,,Piacenza  kommt  schon  im  zwolften  Jahrhundert  vor,  indem  Rogerius  und  Placentinus  daselbst  lehrten.  Auch 

erhielt  diese  Schule  schon  1248  das  papstliche  Privilegium  als  Studium  generale. 

Modena  ist  als  Schule  im  zwolften  Jahrhundert  bekannt  aus  der  Geschichte  des  Rogerius,  des  Placentinus,  be‑

sonders  aber  des  Pillius."  (S.  333.) 

I'll",,KQtt~-

Paris(S.337 ‑ 374.)

Montpellier (S.  375 ‑ S.  399.)

i."

"'11—ざ忌芸芦恙旦い今ド

0Q'"U併~:,

¥J

l'‑@0

,,Die  alteste  urkunliche  Nachricht  betrifft  die  Schule  der  Mediciner.  Diesen  versprach 

im  Jahr  1180  Wilhelm  Herr  von  Montpellier  for  sich  und  seine  Nachfolger,  daB  er  keinem  ein  ausschlieBendes 

Recht  zu  lehren  geben,  sondern  jeden  ohne  Unterschied  frey  lehren  lassen  wolle."  (S.  376.)  ,,Von  dem  Daseyn  der 

Rechtsschule  liegt  das  alteste  ZeugniB  in  dem  Leben  des  Placentinus,  von  dessen  Aufenthalt  und  Lehramt  in 

Montpellier  kilnftig  ausfilhrlicher  die  Rede  seyn  wird.  K.  Ludwig  IX .  von  Frankreich  gab  im  Jahre  1230  dem  Bis‑

choff  von  Maguelonne  <las  Privilegium,  allen  Licentiaten  und  Doctoren  des  canonischen  und  des  Romischen 

Rechts  bey  ihrer  Promotion  den  Eyd  der  Treue  und  des  Gehorsams  abzufordern . "  ( S.  377.  Anm.  a)

以惑揺ゃ菜¥

択細如摘淫)hi\'\~;iトヽ区t<Q如淀茶丑

¥J :, 

i‑{o

゜ コ Orlean (S.  400 ‑ S.  405.) 

~

・ 

t"‑ll'¥t<Qr¥JQ華0+<牲

( S.  405 ‑ S.  409. ) 

t< o('<;:‑; ヽ,

i?~,.L~

全将~b'<;:-、ヽヽI!'.;~Q(S.

409‑S.  412. ) 

キ令'<‑

11 

-『廿卓~~:tt{oローい坦e幽以・綜1110藩』(I)4く~(I

1 011) 

(8)

匡坦踪

‑1 (

〇;jjf:J

l □ ¥t'  1(1

(110 1 ) 

捉浬 ( SchluBbemerkungen: S.  412 ‑ S.  419. ) 

今令""I\—送,'J}

J

や,+<式rt,Q幽臥如~ILlI'‑@ .t., と

(¥:C,¥JQ

丼怜日晦

Q

祖計吾ら如,....)

¥J::, 

1'@

,,Der  Ausdruck  Universitas  bezeichnet  gar  nicht  die  Schule  als  solche,  sondern  im  acht  Romischen  Sinn  die  bey 

Gelegenheit  dieser  Schule  entstandene  Corporation.  "(S.  412.)  坦 ( Anm. a))

以兵::,

¥J'Vergl.  den  Pandektentitel  quod  cujusque  universitatis  nomine  vel  contra  earn  agatur 

(Ill.  4.). 

刈細年か笠゜>JQ~"<;--..L鱈型ゞ這紅Wenn

im  Namen  irgend  einer  Gemeinheit  oder  gegen 

eine  solche  geklagt  wird. 

~I'-@゜

,,  ...  Darum  war  z.B.  in  Bologna  der  Ausdruck  Universitas  Scholarium  gewonlicher,  in  Paris  aber  Universitas 

Magistrorum."  (S.  412‑S.  413.) 

,, Die  Schule  als  solche  aber  hieB  Schola,  und  vom  dreyzehnten  Jahrhundert  an  am  gewohnlichsten  Studium. 

Dabey  kommt  noch  besonders  als  ehrenvolle  Bezeichnung  der  hohen  Schule  der  Namen  Studium  generale  vor. 

・・・・・・"

(S.  413‑) 

ギ全ヽ!J

‑ti'Universitat 

AJ~ 四いパ涅速学将吋る調恕刈Q~~以0~\...I痣~\...l~t{o゜

(S.  ‑ 419.) 

Q―「•ば

l 1  I  0‑lct‑

以廷,If'¥'f"¥ ̲::. 一廷閉ヽ

t :::‑‑

r‑1 

Montpellier

召砂窓,..J,妥匹+ギロ旦匡把

e

幽窓似紐見臼色J,..J 

¥J 

掴如睦~~茶,

1

く究室遜

0 +

i匹(~~廷

+1 1

匹)

':: .;,. =‑>l 

.,. 、

M=‑>l 

工以廷翌媒 -HQ 窯淀如慈 \J~t,(o ゜ ……墜誤七以終 0 心 lゞド

△―廷'荊営繹頭互痔~u,111:-lct-国匹-や口全忍<匹ll~tI1以~

~t,(o~

的侶芸Q~.,Q~t{o添樅・・米知Q室'

*~lf'\1卜K心~...::.

t<AJ

Q

函牲噸訟

1¥‑ =‑‑, 

入ヤ誨e華呈く以0~\J腟;:._),索,澁如慈~A)Kふ菜\J~t,(o゜

9

11 1 ‑lct‑

十匹

11

十川tI1悩や

w; 、 t :::‑‑ r!  Ll~

~If'\'f"\ ...::. 一廷'

・は 1111

]q-荊営゜~-;:--A)終ふ之や似~Q器心誌ギふ

菜-~如終丑~I記茶報憫<'\J~~:::--rn;、〈梨~.{-!o」(11"-'f"\_::.ー『撚l刊釦矢全~;、'<I--ri C'‑蓉典』(楽隈

i

米峯・如

姿似砦・苦忌回く母・国〇巨賦~:-'-)

「中菜全ふ出、ヽ

t :::‑‑

r-1〈枷¥忘’炉Jやざ111-~~-j<;-—臨Q幽→華塀涎冶硲s涯学終幸室や~~Qゃ'迅牲如

寂湮涵念知八会心田~('I心菜,,..J全一)'勾,r-や述l-lKl~,r-蓋料送’玲悩S喫匝や製緞忍ー)

tt1 

Q

サ'幽垣段乏坦む杜蛉

旦逹塞蒜Q忌·~1"'t{o到廿収心~!'>,,ぐ~o

(9)

痘(¥¥‑‑', ゜:::、、~~'.:"rll-\~迂迅牲如吉尽点

.L6 

,rs. 

\~o

>) 

Q

廿華旦竺'坦描認サ屈刈

ド社

1 1 1 ‑<0

歯捩

‑;ijjAJ l  ‑< 

Q*雑器栄全二終全(\~Qゃ,>J 

Qiii'

如斗心米D,徴廿p'~一全三

Q

妥撰聡

AJ 11‑‑‑:'.i  Q

王溢要

寄心如

'1 1

I堂室如全会・ふ1"'uD~T\--',_)(\~Q'.製茶’知~かJ~廷‑<室綜心壬ヤ吋

D

..,.p要採心函兵菜心゜

……」(匡『踪11刊枇゜<,ヽぷ~'.:°'rl

1-1~

蓉岡

g 』

涅品巨く母・国用寓

・"The authority  that  Huguccio  specifially  cited  in  support  of  this  position  was  the  Summa  of  Placentinus  on  Justi

nian ' s  Code."  (p.  381.) 

Huguccio0~\-.1竺匡船10fl[~$

M・M.  J.  Wilks,  The  problem  of  sovereignty  in  the  later  middle  ages,  Cambridge  at  the  University  Press, 

1963. 

" At  first  the  debate  had  seemed  to  be  a  purely  academic  one .  The  right  of  the  Romani  to  depose  their  ruler  was 

acknowledged  by  several  writers,  but  it  was  not  elaborated  into  a  system,  and  the  emphasis  remained  opposed  to  the 

idea  that  the  people  could  take  the  law  into  their  own  hands. "  (p. 

184‑.) > J Q話令以紺茶~~(p.185. 

n.  2.) ゜

"Bartolus,  Comm.  in  Cod., 

I. XIV. 

II,'Cum  enim  nihil  sit  de  imperio  remanerit  eis  [scil.  populis],  non  video  quod  pos

sint  legem  condere ' ;  Baldus ,  Comm.  in  Cod., 

I. XIV. 

12,'Quaeritur  utrum  hodie  populus  Romanus  posit  legem  facere, 

dicendum  est  quod  non ' .  This  follows  Irnerius,  Placentinus  and  Guilielmus  de  Cueno:  on  the  other  side  Jacobus 

Butrigarius,  Cynus  and  Jacobus  de  Arena. 

……" (祖臼這旦吋~o)

・Susanne Lepsius,  Von  Zweifeln  zur  Uberzeugung,  Der  Zeugenbeweis  im  gelehrten  Recht  ausgehend  von  der 

Abhandlung  des  Bartolus  van  Sassoferrato,  Vittorio  Klostemann  Frankfurt  am  Main, 

2003茶岩-<U0~\--'Q器乳唇Q

全や01'ii',~Iトヽ区KQ袖痣以ILLLLL,...J\__I~~

'<:‑・,,Placentinus,  ,,De  iuditiis "  ...  betont  vor  allem  die  vom  Richter  von  Amts  wegen  zu  beriicksichtigenden  Aus‑

schluflgriinde."  (S. 

55 

Fn. 

167.)-<0-<兵廿る岩-<翠壬芸室Q~索茶盃晋ふ菜\--'~~

rj‑t<, 1

トヽ―

11

[>‑‑. 

ー区ぺ坦

卦くAJQ翌送や~,~A)ヽベ迎怜#雑糾#や痢綜11

I  lljt, 

1回~~)L-~\匪o':(~...,_~K心e匡学や送'匝1111瞑鈴鹿゜

ロ海‑<湮吾

( Zeugenzwang, modus  cogendi) 

Q器縄'A)D~t-Rヽ,ヽ坦以将七~~Q遜面唇Q終全(,,Zwangsmittel

waren  im  kirchlichen  Bereich  vor  allem  die  Exkommunikation ,  im  weltlichen  die  Bestellung  eines  Pfandes  oder  die 

Verbannung.")01'ii',~lド区幻笛顎認索ド今~(S.58 

Fn. 

176.)

t--~11-『廿旦将±:-t-0ローQ函出・~1110.I

(l)  4

くギ

(l  1 00) 

(10)

翌坦綜i(O~lQ~h

‑l (<  (1 ~~ )

('岩ぐ租匡以0:C,\JQ者縄e終全や~l'-(o0

,,Teilweise  liest  man  auch  von  dem  Hinweis  an  den  Richter,  for  den  Fall 

da3  eine  Falter  der  Zeugen  notig  werden  wiirde,  mit  dem  jiingeren  oder  angstlicheren  Zeugen  zu  beginnen,  weil 

hier  am  wahrscheinlichsten  sei ,  da3  er  auch  ohne  Falter  wahrheitsgema3  aussagen  wiirde."  >J  Q

華志

e

坦以hit"¥ふ

lトヽ区K'h11"~入)トヽ区k氾士茶〒旺や~\J::,

l'‑(o  ( S.  65  Fn.  197. ) ゜

叶●謡唇とふ~\J:C,t-,(o~竺柊Eぶ終臣器註如ーふ~:,,

0  ,, Der  Beweis  des  Volleigentums  war  schwierig,  weil  der  Titel  und 

der  gute  Glauben  des  Erwerbers  zu  beweisen  war.  Daher  bezeichnete  ihn  die  mittelalterliche  Lehre  wegen  der 

damit  verbundenen  Schwierigkeiten  als  ,,Teufelsbeweis".  Die  Schullehre  entwickelte  zur  Uberwindung  der 

angedeuteten,  komplexen  Problematik  verschiedene  Vermutungen.  Sie  unterstellte,  der  Besitzer  sei  der  Eigentiimer, 

be7‑iehungsweise  der  friihere  Besitzer  sei  auch  gegenwartig  noch  der 

Eigentiimer."リリ旦栄忘~.:;:..',,Eine

heraus‑

ragende  Rolle  spielte  dabei  Placentin  :  Feenstra,  Action  Publicienne,  in  :  Melange  Meylan 

I., 

S.  97£.;  Kiefner,  Qui 

possidet  dominus  esse  praesumitur,  in:  ZRG  RA  79  (1962),  S.  258‑265." 

Al h 11"~ 入lトヽ区幻茶細知虹訃ノ::,

l'‑(o  ( S.  124  Fn.  108. )  0 

Wahrheit in  der  Dogmatik  vor  Bartolus 

.)J暇紅か嘩令旦玲年

Lepsius

茶之え,.L.全立峠口和炉臼訳瑾訟幽

芸̲̲)

¥J::, 

!',(o゜'(~,.L.全k字廷

Wahrheit

繹頚廷温ぐ渭

iJ 11[]

醒環心

臼器臣詑

:C,{l>J‑

Lepsius

出碑̲̲)

¥J 

l'‑(o 0 ,,Die  Literatur  vor  Bartolus  hatte  beharrlich  die  Frage  nach  der  Wahrheit  im  gelehrten  Proze3  bei  der  Frage 

des  Zeugeneides  abgehandelt.  … … Ein  Beispiel  hierfiir  ist  die  Glossa  Ordinaria,  die  den  Richter  anweist,  eher  den 

ehrenwerteren  Zeugen  und  denen,  die  wahreres  zu  sagen  scheinen,  Glauben  zu  schenken  als  der  grofleren  Zahl  an 

Zeugen.  Eine  weitere  Stelle  bei  Bagarotus  besagt,  der  Zeuge,  der  nicht  die  Wahrheit  sage,  werde  zuriickgewiesen. 

Dort  blieb  jedoch  offen,  was  Wahrheit  bedeutete  oder  wie  man  sie  ermitteln  konne."  ( S.  143£.  Bagarotus

l 1 11

革忌升以坦匿̲̲)

{l 0  Savigny,  Bd.  5.,  S.  136‑142. 

瑯細以

Precibus et  instantia  [ 

=蕊牛旦0:C,\J渥Lll'-(o]~De

re‑

probatione  testium

終刃茶玲!',(o)}パ達起吐認謬玲,:;:..•f'\ II"¥. lドヤ区k〈

Q l]l

旧忍茶玲

l'‑(o ( S.  144.  Fn .  157.)

゜怜澁ばギ

1 1

1 1 : 

・賦終刃総国

.':(~;'..t...-t-r<_茶岩縄e終全や゜f'sII"\ふ入1トヽ区kIll[]~_)

¥J::,  l'‑(o 

,,W  enigstens  andeutungsweise  komplettiert  er  dies‑

(11)

mal  das  Einleitungsschema  und  schreibt  jeweils  immerhin  einen  knappen  Satz  mit  einer  juristischen  Allegation  zu 

den  bei  Bartolus  fehlenden  Kategorien  actio,  passio,  locus,  tempus,  habitus.  "(S.  364.)

Q

話令旦坦

( Fn.

120.)茶母

.s;;s'':(~!.t...-C-..J-<Q~

奴茶示王や菜

¥J:,, ¥J, 

炉J:̲2 

f¥ 

If'\~、ヽlトヽ区t<Q炉忌茶~!{cl

,,U lterius  prosequor  praem1ttendo 

cum  Aristoteles  quod  decem  sunt  praedicamenta,  quae  prosecutus  est  Placentinus  et  Azo  in  Summa  Codicis  et  pre‑

mitto  quod  suppositum  omnium  predicamentorum  est  ens.  ……  

~hぶ令k蕊,··:::_~!J...{'t<Q田科討ミ坦如祁縣....J\._.I浜.!;;\,.;..! 心{迎,

0

e

吋'"以唄〈

¥J :,,  !{cl 

,,Spezie ll  theologis‑

che  Fragen  wie  die  nach  den  Schutzengeln  wurden  auch  von  Baldus,  der  gleichfalls  sein  eigenstandiges  juristisches 

Erkenntnisinteresse  nicht  aus  den  Augen  verlor,  dann  wieder  an  die  Theologen  delegiert.  Obwohl  Baldus  seine 

Vorganger  und  Lehrer,  darunter  auch  Bartolus,  fiir  diese  auBerjuristischen  ,,philosophischen"  Fragen  eher  selten 

zitiert  haben  soil,  scheint  uns  bereits  aufgrund  der  Beschreibung  seines  philosophischen  Denkens  klar,  daB  Bartolus' 

Zeugentraktat  als  Spatwerk  bereits  hinreichend  philosophisch  war,  um  maBgeblich  EinfluB  au£das  Denken  des  Bal‑

dus  auszui.iben. "  (S.  365.) 

ギや...̲..lj‑'. 忘

Gesc hi chte

やく知

!.t... {'r<

如謡唇::...)¥.̲.Iふ匹竺

Bd. 6,  S. 

208‑248ゃ埒心゜キ令ヽLJ一茶

111 1 1 <

賦益←

旦翌±:‑ !{cl··:::_~!.t...

r< Q

愉難記ざ

L Exegese  der  civ ilre c htlichen  Quellen.  IL  Exegese  der  canon ischen  Rechtsquellen. 

III.  Consilia.  IV.  GroBere  W  erke  Uber  den  ProzeB.  V.  Schriften  i.iber  einzelne  Gegenstande,  meist  von  geringerem 

Umfang.  P

!{c)0>J 

Q  IV. 

釘卑江中令"'"ljー廷,''(紀戸謬

i

トr¥If'¥1ト...̲..

r<  ( Durantis)  Q  Speculum

如面唇

::....) .;..! > J A)如迦渠...)

¥...I  :,,  !{cl ゜

キ令...̲..ljー迂

Speculum judicial e  :J.  0  :,,  ¥J'Bd. 

5. 

S. 

584££. 旦浪:,,

¥J

縄Ll

¥...I ニ

!{c)0

,,D ie  Brauchbarkeit  des 

Werks  ist  noch  um  Vieles  erhoh t  warden  durch  die  Zusatze,  welche  bald  nachher  zwei  der  beriihmten  Juristen, 

Johannes  Andrea  und  Baldus,  geschrieben."  (S.  587.)

キやヽ

tl‑

紐'AJ‑v‑

:J.  Johannes  Andrea

0 :,,  ¥J  llit 

....J ‑v‑急'〈

ドニ

l‑0

( S. 

588££. 

Handschriften  des  Commentars  von  Johannes  Andrea ) 

James 

A. 

Brundage,  The  medieval  ori‑

gins,  op.  cit.,  p. 

256~\~o

Li.l・Sav igny ,  Das  Recht  des  Besitzes

茶゜

f'.

If'\ふ入Iトヽ区k1]1111~,....)\-.J~l-0AJ!10~\-J0

,,Die  Frage  tibrigens  hat  die  al‑

キ'.t‑,'<‑1!‑『廿羊旦将お心ロート坦

Q

幽出・踪

1110

・肉叶

J ( I ) 

4く~(1~<)

(12)

写坦撚-l,O~l

nit' 

0

(1~ ギ)

teren  Juristen  ungemein  vie!  beschaftigt,  obgleich  in  neueren  Zeiten  nicht  vie!  mehr  die  Rede  davon  gewesen  ist. 

Placentin  und  Hugolinus  nahmen  die  Prasumtion  aus  dem  fri.iheren  Besitz  auf  den  gegenwartigen  an,  Johannes  ver‑

war£sie,  und  zwar  aus  dem  Grunde,  weil  der  Besitz  l eichter  verloren  werde  als  das  Eigent um ."  (Savigny,  Das  Recht 

des  Besitzes, 

7. 

Aufl.  (Adolf  Friedlich  Rudorff), 

1865, 

S. 

390.) 

'‑"・Steffen  Schlinker,  Litis  Contestatio  Eine  Untersuchung  i.i.ber  die  Grundlagen  des  gelehrten  Zivilprozesses  in  der  Zeit 

vom 

12. 

bis  zum 

19. 

J  ahrhundert,  Vittorio  Klostermann,  Frankfurt  am  Main, 

2008竺

litis contestatio 

...¥.J Q吾到や,.I'‑

If'¥ふ、ヽ1¥‑‑..'<‑KQ坦泄粧如縄0y,:,,i‑0

,,Die  begriffliche  Unterscheidung  von  actio  und  petitio  geht  bereits  auf  Placentinus  zuri.ick.  In  der  Summa  de 

actionum  varietatibus  stellt  er  der  actio  als  materieller  Rechtsbehauputung  di e  petitio  als  prozessualen  Antrag  an  das 

Gericht  an  die  Seite."  (S. 

92. , J Q臨忘Q

坦 ( Anm.

117.)f'\lf'\~心Iドヽ区KQ 

Summa  de  actionum  varietatibus 

Q~

似茶〒庄や兵¥‑‑':::,i‑0゜気+竺室以弓i‑00)

,,Mit  dem  Vollzug  der  litis  contestatio  !asst  sich  der  Beklagte  a uf  das  Gerichtsverfahren  ein  und  erkennt  den  konk‑

reten  Prozess  als  M itt el  der  Streitsc hli cht un g  an."  ( S. 

105. , J Q醒鱈坦

(Anm.

155.)旦,

f'

八ト入lトヽ区t<Q 

Sum‑

ma  Codicis 

Q函似茶〒王や~t-1,:,,i-00)

,,In  Anlehnung  an  Inst.  4,  6,  pr.  definiert  Placentinus  den  Begriff  der・  actw  w1e  folgt  :  ≫Actio  nihil  aliud  est  quam 

ius  persequendi  in  iudi!io  quod  sibi  debetur.≪"  ( S. 

123. 「距奨旦翠咋畔感い嘩暉是晦如案臼翠和頓索

如馬忌今旦苓終ふ怜゜」

I.

4, 6, 

pr 

Q桜黍訴)

,, Noch  bevor  der  Beklagte  vor  den  Richter  geladen  wird,  ist  der  Klager  verpflichtet,  den  Anspruch  in  seiner  Klags‑

chrift  prazise  zu  bezeichnen.  Heftig  umstritten  ist  dabei  allerdings,  ob  die  actio  mit  Namen  benannt  werden  muss  oder 

ob  es  geni.i.gt,  dass  sich  die  actio  aus  dem  vorgetragenen  Sachverhalt  ei nd eutig  ergibt.  Die  erste  Ansicht  wurde  in 

Pisa  praktiziert  und  von  Placentinus  vertreten,  allerdings  erklii.rt  Placentinus  actio  und  causa  fi.ir  identisch.  lnsofern 

legt  Placentinus  den  Schwerpunkt  auf  die  causa  und  nicht  auf  die  actio.  Nach  dem  Bericht  Bencivenes  von  Siena  soil 

schlieBlich  Johannes  Bassianus  gelehrt  haben,  der  Kli:iger  musse  die  gewi:ihlte  actio  erst  im  Prozess ,  nicht  aber  schon 

(13)

in  der  Klageschrift  be s timmen."  S.  125£. 

柊忙送宝

u

.Lil 

l'‑(o  O) 

「卜全や一~t<

0:IIR:r+ 

m (,'¥'* t<•

<  "  , 

入トー区k述'『苗溢郎認』..>J~良氏坦赳似涯Q海,..J~令皆如匡~,..J足゜>)菜

迂咀芸澁溢心~~ふ,

r¥‑J

菜迂刃Q知C辺涵悩S

.,Ql'‑(o 0

全'知↑

心ふ架ぢふ菜

l'‑(o0

全'如苔ふ全

u +,‑sl'‑(o

Qゃ玲(¥

心゜'(0,入トー区k投'澁裔嵌口忌紘Q餅[枷択Q採翠如~:\J~l'-(o゜~0謡唇押足心~,>J•f',...Jよ計翡Q蕊世辺~l'-(o晦忌如

紙*,..J心゜忌べ迎'縣弄徊it~-<起終起潔や~~'V',荊嗚抑Q丑-i:::l旦埓0~\J弄彩如:,L_+,-s"(枷や玲

l'‑(o , 

..>J~(\ .;.! ~ 忌や

l'‑(o o 」 (

r<ぷ"<;‑'、や『ロード坦..>Jmーロへ゜く』やば属益~o)

LD・,,Als  wichtigste  Leistung  des  Placentinus  gilt  die  klare  U nterscheidung  in  seiner  Summa  Codicis  zwischen 

praesumptio  facti  und  praesumptio  legis  (oder  legitima).  Offensichtlich  hat  Placentinus  au£Lehren  von  Rogerius 

zurlickgegriffen,  aber  daraus  geschickte  SchluBfolgerungen  gezogen."  (Andre  Gouron,  Juristes  et  droits  savants: 

Bologne  et  la  France  medievale,  Ashgate,  2000,  VIII,  p.  91.  Gouron 

応)Q愉晨択0~"<:-..L~竺'

Placentinus,  "Herold" 

der  Vermutungslehre  ? 

ゃ~l'-(o゜釦謬送繕ゃ菜\J~t-(oor\-J0忌ー以Hans

Kiefner  0  "Se mel  malus  semper  preaesu‑

mitur  esse  malus ",  in  ZRG,  Rom.  Abt.  78  (1961),  308‑354  ;  " Qui  possidet  dominus  esse  praesumitur",  ibid.,  79  (1962), 

239-306茶示王や兵~~l'-(oo

>JQ

淀押茶

Dieter Simon,  Untersuchungen  zum  Justinianischen  Zivilprozefi,  C.H.  Beck, 

Mlinchen ,  1969,  S.  175,  Anm.  148

出忘庄紅#匹心゜匡

栄江

Rosenberg, Beweislast,  4.  Aufl.,  1956 ,  199ff. 

茶示庄や

~\J今l'-(o0

,,N irgends  herrscht  e in e  solche  Sprachverwilderung  und  Begriffsverwirrung  wie  in  der  Lehre  von  den  Ver‑

mutungen."「庄哩頌忠砂叡玲活#心Q禅沼今>)ぷ網聡囲繕ユ将:_t-1'-(o知八姪吟竺華以送終二゜」(ロー~;、

'(~~

頂否椒菜辻謡唇<札忙濫

J

4m軒丑叫浚器・蚕零ぷ"<;-~'r<芯写・智呂索11掛・I

111

Hく肛)

* ギや"'"11 ‑

0  Das  Recht  des  Besitzes  0  Literargeschichte  U

Placenti Summa  in  Cod.  Lib. 

7. 

Tit . 

32. 

(hier 

35.)  (pag.  328‑333),  Lib. 

8. 

Tit. 

4‑6. 

(pag.  373‑377),  Lib. 

8. 

Tit. 

9. 

(hier 

11.) 

(pag.  379,  380),  ed.  Mogunt.  1536.  f. 

~Tふ菜\J~l'-(o

(S.  6.)  r¥‑J 

078慨や似涯冷翌士ふ~~~l'-(oo>)兵以0~\J廷'奉Q縣俎旦縄晨Lll'-(o゜

<..0・"Piacentino  (tll92),  professore  di  diritto  civile  a  Mantova ,  Piacenza,  brevemente  a  Bologna  e  lungamente  a  Montpel‑

lier,  autore  di  summae  celebri  del  Codice  e  delle  lstitutioni  oltre  che  di  glosse  e  di  alter  operette  ....  "  (Ennio  Cortese,  II 

Renascimento  Giuridico  Medievale,  Seconda  edizione  riveduta,  Bu l zoni  Editore,  Roma,  1996 ,  p.  146.)  > J  0  Cortese  0 

キ令ヽ

11‑

『廿羊以祝

tt‑(o

ロー忙坦

0:

廷樹・綜1110・滉』

(1)

l (I

4

く)

(14)

翌坦踪KO~I□Ii'

濾紅旦廷1'11'ふ入1トヽ区ぺ以翌+,-i-0国取~1]110~茶硲姦回~l-0゜

t‑‑. ~ !'--~I-{,'\~

( Piacenza)

以翌熙1"'l‑01"'l-0臣袈旦(\~\Jo

I I  (I 兵ば)

ゞ Med ieval Italy ,  Texts  in  Translation,  Edited  by  Katherine 

L. 

Jansen,  Joanna  Drell,  and  Frances  Andrews,  U ni‑

versity  of  Pennsylvania  Press,  Philadelphia,  2009 

U凶J>--~1-{入~t---U蕗ヤベ狂以菜苓呟撰や菜\J~l-0゜~Alぷ竺ざ

ro •

THE  LIFE  OF  RAYMOND  "THE  PALMER"  OF  PIACENZA  (1212),  Translated  from  Latin  by  Kenneth 

Baxter  Wolff. 

" Raymond  "the  Palmer "  of  Piacenza  {1140‑1200)  is  a  good  example  of  what  Andre  Vauchez  has  termed  a 

"saint  of  charity  and  manual  labor"

・・・・・・

"(p.  357.) 

..D. 

GIOVANNI  CODAGNELLO  ON  FACTIONAL  STRIFE  IN  PIACENZA  (1232‑35),  Translated  from  Latin 

by  William  North. 

"The  account  of  an  outbreak  of  factional  vio len ce  in  Piacenza  and  its  contado  penned  by  the  local  notary  and 

historian  Giovanni  Codagnello  (ca.  1199‑1235)  is  far  from  the  simple  record  of  eleventh‑century  urban  conflict 

that  it  pretends  to  be . "  (p.  124) 

"In 

February  of  the  year  1090,  a  great  con fli c t  arose  between  the  popolo  and  the  knights  of  Piacenza  on  the 

occasion  of  a  trial  by  combat  which  at  that  tim e  used  to  take  place  in  the  open  land  that  was  between  the  c hurch 

of  Santa  Maria  and  the  road  that  leads  to  Arcive."  (p.  124)  ロ ・Ado lf Wach,  Der  Arrestprocess  in  seiner  geschichtlichen  Entwicklung,  Erster  Teil,  Der  italienische  Arrestprocess, 

Leipzig,  1868 . 

t‑‑‑ " 

(竺迷妍楽測幸ゞ

(Der Sicherungsarrest) 

Q室到や'¥ 1100母~Q~凶J>--~1-{、:'\~f---Q煙茄話把緑忌如

:0¥J ::‑l-0゜i-\JQ~知似如示庄

+,‑i‑0 ( S.  73.) ゜

ca p.  612.  De  debitoribus  non  detinendis  nee  pignorandis  ante  etc.  Item  quod  consu le s  non  possint  facere  detineri 

aliq uem  debitorem  ad  postulacionem  a l icuius  credito ri s  neque  pignorari  occasione  alicuius  debiti  ante  terminum  in‑

strumenti  seu  termini  seu  debiti,  nisi  prius  facta  fuerit  fides  ad  postu l ationem  dicti  c redi toris  per  duos  vel  tres  testes 

(15)

bonos  et  ydoneos  :  quod  ille  debitor  non  sit  securus  pro  illo  debito,  vel  quod  vellet  ille  debito r  se  absentare.  (~

簑苺

述巫似茶ぶぶ只"'~..L.)却、屯渥縦綜10は恕は0や10巨寓如総笛襦J吋゜

(M)  "Je  e'en  prendrai  qu'un  seul  exe mple,  qui  concerne  precisement  Savigny.  Dans  sa  Geschichte,  l'historien  allemand  re ‑

tenait  une  des  rares  dates  connues  au  jour  pres  clans  la  carr i ere  des  glossateurs,  a  savoir  la  mort  de  Placentin,  intervenue  le 

12  fevrier  1192."  (Andre  Gouron,  op.  cit.,  Ashgate,  2000,  I,  p.  98.) 

("<l') 

『ロート坦A.Jmーロへ゜く』幽挙11茜鎖溢\匡或~.~

誕怜+井 I 1

峯.''''*全令卜蜘

l

硲・ギ

l

1区~~0

"Roge rius ' s  unfinished 

summa  was  completed  by  the  g l ossator  Placentinus,  an  outspoken  and  somewhat  arrogant  man,  who  was  forced  to  leave 

Bologna  in  the  1160s."  (Peter  Stein,  Roman  law  in  European  history,  Cambridge  University  Press,  1999,  p.  55‑6.)  Fur ther 

reading  Q 

1宰江A.

Gouron,  La  science  du  droit  dans  le  midi  de  la  France  au  Mayen  Age,  London,  1984

和翌⑳出心

t‑,@ (p. 

69.) 

諮田侭華・怜梨、~I.ヨセ到睾抑揖終苔回泄坦忌叡』(111,*~~t--餅[]胞)鈴淫゜

( 1.0) 

~'s--1\-Q『廿学旦将七心ロート坦e幽以』Q11(Bd.

3.)  Q

踪1や藻

( Kapitel XVII )

'Schrif ts  teller  iiber 

unsre 

Literargeschichte心袈や~\--':,t‑0

~

・ 

~

・Johannes  Andrae.  tl348,  Professor  zu  Bo l ogna.  (S .  31£.) 

竺 :::0・Wi lh elms de  Pastrengo  ( 玲

t‑,@:,

Veronensis ) t

兵中ふ

'V' 1361

AJ 

1370  Q

0

( S.  32 ‑ 34.) 

マ・

u . Baldus  de  Ubaldis  tl400.  (S.  34£.) 

1.0 ・ Q ・ Jo.  Baptista  Caccialupus  Severinas.  ( 1

ば羊索廿蓉)

(S.  35‑39.) 

竺 W・Johannes Trithemius,  tl516.  (S.  39£.) 

00' 

~ ・r..i.. 

・ Thomas  Diplovataccius,  geb.  1468,  tl541.  (S.  40 ‑ 43.)  [¾

廿廷宝以吋t‑@o]

(令回廷頷智)

O)• ←一4(令回~~智)

v・Johann Fichard,  geboren  1512,  tl581.  (S.  48‑50.) 

応・エ

・Marcus Mantua  Benavidius,  geb.  1489,  tl582.  (S.  51‑52.) 

ギ:c--~11-『廿卓旦将±:-!{oローい坦e函出・綜1110藩』(l)判

1 1 ( l

呆国)

(16)

臣坦綜KO~I

aft' 

ギ回

( l ~ 11 1)

Valentin  Forster,  geb.  zu  Wittenberg  1530,  tl608  zu  Helmstiidt.  (S.  52) 

Stephan  Pasquier,  geb.  1528, 

↑ 

1615.  (S.  53) 

Guido  Pancirolus,  geb.  1523  zu  Reggio,  tzu  Padua  1599.  (S.  54) 

Pierre  Taisand  geb.  1644,  t1715.  (S.  58‑59.) 

Johann  Friedlich  Jugler,  geb.  1714,  tl785.  (S.  59) 

0・Stephan Maria  Fabbrucci,  Professor  der  Rechte  zu  Pisa,  und  Angelus  Fabroni,  Curator  der  Universitiit  Pisa.  (S. 

60‑62.)  一 ~-

斜●~-

葛・

:;E. z ・ 

庭o..

・Maurus  Sarti,  geb.  1709,  tl  766,  und  Maurus  Fattorini,  geb.  1727,  t 1789.  (S.  62‑66.)  [‑1<

廿均訟吋

t‑@ o ]

(令回廷頷智)

. 

9Z 

. 

08  葛,,

Man kann  sagen,  dal3  eine  Geschichte  der  Glossatoren  erst  durch  dieses  Werk  moglich  geworden  ist."  (S.  69‑71.) 

O・Girolamo Tiraboschi.  [¾

せ竺匿以吋t{d0]

(S.  71‑74.) 

0::: 

・Giovanni  Fantuzzi. 

念・り,,

Lor. Giustiniani  memorie  storiche  degli  scritti  legali  de!  regno  di  Napoli.  Napo l i  stamperia  Simoniana.  T.  1‑3. 

1787.  1788.  4."  (S.  74.) 

Chr. Gott !.  Haubold.  ,,Institutiones  juris  Romani  litteriae,  Tom. 

1. 

Lips.  1809.  8."  (S.  74.) 

口 Gustav Hugo .  ,,Lehrbuch  der  civilistischen  Literairgeschichte"  (civilist.  Cursus  B.  6.)  Berlin  1812.  8.;  zweyte 

Ausgabe  unter  dem  Titel:  ,,Geschichte  des  Romischen  Rechts  seit  Justinian,"  u.  s.  w.  1818.  8.;  dritte  Ausgabe 

1830.  8. 

(S. 

74 ‑ 75.) 

(令回送紅智)

( ~ ) Savigny,  Bd.  3 .,  S.  40ff . 

中令ヽ

II

―竺'『廿学旦将±:‑t{d

ロー じ 坦

Q函臥・途

Il l

J j

Q巨〇逓冷ふ回<匡旦将~\-''Diplovataccius(怜択旦絋二心吋

,r, 旦1回K<~-;1t1慨菜や~t{d)如縄:0\J~t,(o゜ft-'~如訳¥‑'r{t{d ("'""ロ::::

e

国愈竺室旦吋t{do)

"'""·Diplovataccius旦0~\JQ 

Papadopli  (Nie .  Comnei  Papadopli  hist.  gymnasii  Patavini,  Venet.  1726. 

fol.: 

Savigny , 

(17)

Geschichte,  Bd.  3.,  S.  274.),  Fabricius  (bibliotheca  mediae  et  infimae  latinitatis  ed.  Mansi. 

終勾0

Savigny,  Geschich‑

te,  Bd.  7.,  S.  280.), 

WolffhardtQ謡痘廷怜逹挑や~~(unsicher

und  fabelhaft) 

A..Iキ令'<'‑¥一送廿に立心枷如硲

-~\J今心

Annibale  Olivieri  memorie  di  Tommaso  Diplovataccio.  in  Pesaro  1771.  4. 

(Fattorini)  de  Thoma  Diplovataccio,  bey  Sarti  P.  2.  p. 

46‑54. 

[中~

°'"" 

ll—竺Anm.

a) 

U将今立,,

In dem  Testament  bey  Fattori  p. 

51. 

heiflt  er  Thomas  de  Plovataciis  Meli‑

nochi  Constantinopolitanus" 

Al料芦\--'~t{oo]

Tiraboschi  Storia  T.  7.  lib.  2.  C.  4. 

§35. 

ロ ・Diplovataccius

Korfu

(!\\-:::--ぶヤQ廷)旦姐栂菜~o

["Diplovatazio,  Tommaso 

(1468‑1541), 

orig inario  di  Corfu,  giurista  e,  come  storico  delta  giurisprudenza,  autore 

del  De  prestantia  doctorum  in  c ui  e  compreso  ii  ce lebre  Liber  de  ctarz・s  iuris  cons ult is."  (Ennio  Cortese,  11  R enas ‑

cimento  Giuridico  Medievale,  Seconda  edizione  riveduta,  Bulzoni  Editore,  Roma , 

1996, 

p. 

138.)) ..L全r,Q称兵器米

茶囲缶ゃ'担今心枷旦腟器AJA)如以+‑

iE‑

=‑‑以捻(I.;.! 

+..  iE‑ ::‑‑

Alキ△全ヽや坦延叉ト如如心晦忌Q~徊如•t""'.!;~o

0 油ユ

之;,̲'t',トや

Jason de  Mayno  ( 1

1 11

f-R~-::t蒻ざSavigny,

Geschichte,  Bd. 

6. 

S. 

398.)将吋

'6 Bartolomaeu s  Soci‑

nus 

(1111-1(~~悩菜0

Savigny,  Geschichte,  Bd. 

6. 

S. 

345.) Q4ゃ'Q心旦竺t~一;;‑,I'‑‑や築湮如誕七心

f'‑1‑¥ 

lf'\It'-1回妥0袖坦(Doctorgrad)如益楚...J~Otit一牛口ゃProcurator

Fisci

刈終s;;,,t¥‑'Q華や屯速器誕

,....J \--'華枷-+<~辺群挙や菜ドニ心0ば国:q以~---2、製

・D iplovataccius

Q眼苓

a)  Zusatze  zu  den  Schriften  verschiedener  Juristen,  insb eso nd e r e  zu  den  Werken  de s  Barto l u s  ed.  Ven. 

1531. 

zu  d e n 

lecturis  des  Tartagnus  ed.  Lugd. 

1553 

und  zu  de s  Bartolus,  Jae.  Aegidius  und  Angelus  Schriften  de  testibus. 

く全土全KQ~ 唇似以

0~\--'

i

;:.J t{o 

Susanne  Lepsius

Von Zweifeln  zur  U berzeugung,  Vi t trio  Klostermann 

Fra nkfurt  am  Main, 

2003将吋~Der

Richter  und  die  Z e ugen,  Vittrio  Klostermann  Frankfurt  am  Main ,  2003

旦浪

~\--''Diplovataccius以巨准~....Pl]ll□忍,....J\-,'今心゜Q悲終甘旦泄;,....J‑v'縄;:.̲)t{o゜怜澁掘ばや恕

11

j

□ 

] l 

]]Im(~~ ~\淫

中1)~11-『廿羊旦将'.tt{oロート坦Q函出・踪川0・滸J(l) ギは

( 1 ~ 11)

(18)

c )   de  v i c a r i i s   te

mp or l i a

b u Ss . 

S e d i s   e t   I m p e r i i .  d) d  e  l i b e r t a t e   e

t p r

i v i l e g i i V s   en et or um

e )   de   p r a e s t

a n t i a   D oc to ru m .  以下にこれらの著作の手害本の状況についてのサヴィニーの研究結果の報

が書かれている

二.デイプロワタッキウスが書物の収集に熱心であったとサヴィ

ニーは吉いている

(J"E r  s l b e

s t   s c h e i n t m   it   g

ro

f i em 

F l e i

f i Bue 

ch er   ge

sa mm l t   e

zu h   ab

en , 

……•

Bd3. ^^

. ,  

S. 

4

4).

デ ィ プ ロ ワ タ ッ キ ウ ス が 中 世 に 関 し て よ く 用 い た 学 者 と し て カ ッ チ ア ル プ ス

(C a

c c i a l u p u s ) と ト リ テ ミ ウ ス

(T

r i t h e m i u s ) をサヴィニーはあげている

(S.

4

5).

a・

Jo ha nn es   B a p t i s t a   Ca cc ia lu pu s .  (S av ig ny

, G

es ch ic ht

e , 

Bd

6

. ,  

S. 

324 327-

)~'. .

はアンコーナ

(A

nc on a)

のマルク

のS.

Se ve r i n o

に生

まれ

二四

;年にペル

ジアで勉強を始めた

このことから

一四二

0

年直後に

まれたとサ

ヴィニ

ーは考えている

彼はシエナの教授であった

︒一

四七二

年の史料をサヴィニ

は指摘している

︒.四七四年

にピサで教授︑一

四八六年にローマで

Ad vo ca tu s c o n s i s t o r i a l i s というのは確実でないとサヴィニーは

言っている

(Anm. 

e ) )  

彼の

徒 で あ

った

Ba rt ol om a

eu s So ci nu s  Ge sc hi ch

teBd6S345. , 

. ︵一四二

六 年 生 ま れ

によって︑彼は非常に賞賛されている 彼が死んだ年はま

ったくわからない

サヴィニーは︑彼の著作をあげている

A・De m

od o  studendi四六七年にシエナで書かれた

B・De 

p a c t i s . 

何 度 も 出 版 さ れ た

0

五八

年 の 版 の 末 尾 に

, , J o .

Ba

Cp . 

a c c i a l u p d i i   e   X

II . 

Au gu st i 

M . 

CCCC.  LX VI II . "

とあることをサヴィニーは指摘し

(A

nm .i

)一四六八年︑

の料作であるする

この

頃︑

に対する脅威があり彼が避難していたことをサヴィニーは書いている

C

. 彼 の 大 部 の 著 作 集

(g

ro Be

Re

p e i t t i o n e

ns am l m

u n g

en

)

がセヴィーリャの図書館に手害本

b ) C   hr on ik   v

Pn o

e s a r

o . 

関 法 第 六

0

巻一号

シエ

ナ︑

(S. 326.)

ボローニャ︑ピサで

んだ

Sa vi gn

y , 七六

︵.四五九年1ー四 ︵一九一︶

シエ

ナでペスト

(19)

( 8 )  

( 7 )  

『中世におけるローマ法の歴史•第三0章』 サルティは︑

これらの他に︑通常の法律書についてのコンメンタールがあるとディプロワタッキウスが害いているが︑出版 されていないと思われるとサヴィニーは齊いている

Jo ha nn es r   T it he mi us   (一五一

六年没

前出

︒ Sa vi gn

y ,

Ge sc hi ch

teBd3. , 

. ,  

S. 

3

9

4

0.

ディプロワタッキウスがフィレンツェ写本をよく知っていたと思われるとサヴィニーは書いている

(D as F l o r e n t i

  , 

n i s c h e   Ma nu sc ri pt s   c h e i n t   e r   g

en au u   nd   au s  e i g e n e r   A ns ch au un g  z u  ke nn

enS. . 

4

5).

Sa vi gn

Bd4y . , 

. ,  

S. 244

, C , a t e l   me mo ir es   de  l ' h i s t o i r e   de  L an gu ed

oc , 

To lo se

 1633 f293294 p. . 

^^

この

抑叩

令ク

に注

: ia )  

:S~

れており︑

Ca te

lは一六二

六年に死んだので︑本書は死後の出版であることが害かれている

0

[﹁

すで

に ニ︱ 棋紀の早い段階

において︑ボロー

ニャの新しい法学がアルプスを超えて南西フランスに継受された形跡がある

この地域︑すなわちラング ドックやドーフィネを含む中世的な広い意味でのプロヴァンス地方には︑こうした影響に適した豊かな土壌があった

︒ ﹂

タイン﹃ローマ法とヨーロッパ

前掲・七

一頁

︶ ] Sa vi gn

Bd3y . , 

. ,  

S. 375

・サヴィニーの同書の第

ニ 一 章は

Di eU ni v e r s i t a t e

n である︒三七五頁から三九九頁までモンペリ

工大学が論じられる︵ポローニャから始まって

一三番

H )

その関連史料として最初につぎにものが挙げられている

H i s t o i r e   e c c l e s i a s t i q u e d  e  M o n t p e l l i e r

  •••

av ec  u n  a br eg e  h i s t o r i q u e   de  s on u n   i v e r s i t e   e t   de  s e s C   o l l e g e s   pa r  M

Sa vi gn

y , 

Bd3

. ,  

S. 

62

. 

Ch ar le s  d

'E

gr ef e u  

i l l e , 

M o n t p e l l i e r  

1739

f o l .  

サヴィニーは︑以下の説明において本書を用いている

サヴィニーは︑最初に︑ぅ"

Na ch  e i n e r   s eh r  g ew oh nl ic he n  A ng ab e  s o l !   P

ap st i   N co la us

I

 

V . 

im   Ja hr

 1289 

d i e  U n i v e r s i t a t   g e s t i f t e ut   nd   u n t e r   d i e   Au fs ic ht   de s  B i s c h o f f s   g e s t e l l h a t   b e n ・

u

棄口

いて いる

( 9

)   2 5

. が

P.

Ma ur us   Sa r

t i , 

ge

17091766b↓ . 

un d  M au ru s  F a t t o

r i n i , 

ge

1727b . 

f1 78

9

と始まることは前述した

サヴィニー

カマードリ会修道院長であった

六四年︶で存在する

D

.小論文集

1 .

bu

s . 

6 .

d

 

e  pe n s i o n i b u

s . 

(A

nm . 

I ) )  

De 

t r a n s a c t i o n i b u

s . 

(︶ 

de   de b i t o r e   s

u s p e c t

o . 

七七

de   lu

4 do . 

︵一九

0 )

de   fe u d

i s . 

..

  de   u

mo m 

(20)

室走綜-1,0~I

a~ ギ< (I <~) [ ....̲... 

・「~l!'-1卜~!>--区r-<rt1Q-<~0

:,¥J

忌ふ兵ド今心叫Ji-0~~\終二゜モロー11ヤQ-i::::r>-~;'.L..:::--4繹摺紺キ,ヽ=f'\t-l:::--­

'1¥‑‑‑t‑lQ

拳翠七や,J) 

Q

巨ゃ益俎坦如誕t('

I '. 

臣1母旦竺禁醒!>--~~キ、ヽi卜~Ille~AJ,...)\J~ロ!>‑‑I卜~!>--旦盆如,;'.L. i" 

・ドロ h

llヽQ~如疇や

r< h  :::‑‑ ‑

,.L. 

+<01~:i:::

句卜~-t--K如宰ぷ,...)

‑i‑! 

>) A)茶果ふ兵

¥J :, 

1-(d~'1"'珈姪:,

,...)……」

(4渚讀狂

R 匡 I

泄廿羊羊玲試郡幽」如姿<咀紅・1~ギ~li:1-

<ギ寓~\L-)]

[口 ・" In

1979, 

John  T.  Noonan  published  an  article  which  queationed  the  historical  accuracy  of  the  received  opinion 

about  Gratian ' s  biography."  (Anders  Winroth,  The  making  of  Gratian ' s  DECRETUM,  Cambridge  University  Press, 

2000, 

p. 

5 ‑ )] 

,,  ...  Eine  Geschichte  derselben  zu  veranstalten  beschloB  um  die  Mitte  des  achtzehnten  Jahrhunderts  Papst  Bendict  XIV . , 

ein  gelehrter  Boloneser  aus  dem  Hause  Lambertini.  Der  Camalduelenserabt  Maurus  Sarti,  dem  er  die  Ausfi.ihrung  i.iber‑

trag,  und …… " (Sav igny,  S.  63.) 

,, Allein  bey  Sarti's  Tod 

(1766) 

war  das  Werk  unvollendet ,  und  Clemens  XIII.  i.ibertrag  im  folgenden  Jahr  die  Fortset‑

zung  dem  Camaldulenser  Maurus  Fattorini."  (S.  65.) 

,, Man  kann  sagen,  daB  eine  Geschichte  der  Glossatoren  erst  durch  dieses  Werk  moglich  geworden  ist.  Durch  den  Reich ‑

tum  von  Urkunden  und  Handschriften,  i.iber  welche  Sarti  verfi.igen  konnte,  ist  es  ihm  gelungen,  die  hochst  verwirrte  Chro‑

nologie  derselben  zu  ordnen,  vorzi.iglich  aber  die  Namen  und  Personen  mit  Sicherheit  zu  constituiren,  wahrend  vor  ihm  so 

manche  Personen  b l os  aus  MiBverstandniB  angenommen  oder  unterdri.ickt  worden  waren."  (S . 

69.) 

"Quod  ref  ert  Sa

ius, se  videsse  codicem  m embranaceum  bibliothecae  Chisianae,  quo  Dissensiones  doctorum  in  quibus‑

dam  iuris  civilis  sen tentii s  continerentu r,  quaeri  potest,  num  iste  codex  idem  s it  atque  is,  quo  ego  usus  sum;  quae  qua est io 

etsi  bibliothecae  tantum  ratione  habita ,  in  qua  uterque  c odex  repertus  est,  praeter  necessitatem  mota  esse  videtur,  tamen 

n e quaquam  supervacanea  est."  (DISSENSIONES  DOMINORUM  SIVE  CONTROVERSIAE  VETERUM  IURIS  ROMA‑

NI  INTERPRETUM  QUI  GLOSSATORES  VOCANTUR.  EDIDIT  ET  ADNOTATIONIBUS  ILLUSTRA  VIT  GUS‑

TA  VUS  HAENEL  LIPSIENSIS.  LIPSIAE,  MDCCCXXXIV .  S.  XV.  — XVI.)

ぼ)

Savigny,  Bd.  3.,  S.  71£. 

キ:r:--~11-Q器臣竺,0QI'~寂祁1‑(d

,,D ie  Storia  della  letteratura  Italiana,  ein  Werk  von 

参照

関連したドキュメント

第一章 ブッダの涅槃と葬儀 第二章 舎利八分伝説の検証 第三章 仏塔の原語 第四章 仏塔の起源 第五章 仏塔の構造と供養法 第六章 仏舎利塔以前の仏塔 第二部

Korves, Die Zukunft und die Zeit danach − Gedanken zu elektronischem Rechtsverkehr und elektronischer Akte, in : Buchman/Gläß/Gonska/Pfilipp/Zimmermann, Digitalisierung der

Dies gilt nicht von Zahlungen, die auch 2 ) Die Geschäftsführer sind der Gesellschaft zum Ersatz von Zahlungen verpflichtet, die nach Eintritt der

第1章 生物多様性とは 第2章 東京における生物多様性の現状と課題 第3章 東京の将来像 ( 案 ) 資料編第4章 将来像の実現に向けた

十四 スチレン 日本工業規格K〇一一四又は日本工業規格K〇一二三に定める方法 十五 エチレン 日本工業規格K〇一一四又は日本工業規格K〇一二三に定める方法

これに対し,わが国における会社法規部の歴史は,社内弁護士抜きの歴史

第1章 生物多様性とは 第2章 東京における生物多様性の現状と課題 第3章 東京の将来像 ( 案 ) 資料編第4章 将来像の実現に向けた

第1章 生物多様性とは 第2章 東京における生物多様性の現状と課題 第3章 東京の将来像 ( 案 ) 資料編第4章 将来像の実現に向けた