MINISTERlE VAN
EcoNOMISCHE ONTWIKKELING KABINET VAN DE MINISTER
Dahtm: Contactpersoon:
17 oktober 2018 Sharlon Melfor
Uw brief d.d. Uwkenmerk
Aan:
Presidente di Parlamento di Korsou
Sr. Ing. W. W. Millerson
Wilhelminaplein 4
Willemstad
E-mail:sharlon.melfor®~obiemu.cw
Ons nummer Zaaknummer 2018/039972
Onderwerp Pagina Aanta/ Bijlagen
Pregunta di Parlamentario. Sr. Charles Cooper: Kon ta para ku e
proyekto di Mil baka pa Korsou. 7 1
Apresiabel Presidente senor Millerson,
Athunto senor Presidente ta risibf reakshon di Minister di Desaroyo Ekon6miko riba e karta
di miembro di Parlamento senor C.C.F. Cooper di 29 di ougilsrus 2018 i kontesta riba e 20
preguntanan ku e wordu hasi.
Sigun senor Cooper e no a mira ku Gabinete Rhuggenaath ta hasi muchu kos pa reaktiva
nos ekonomia pa kual Minister di Desaroyo Ekon6miko ta responsabel. Esaki no ta kuadra
ku realidat. Komo Minister di Desaroyo Ekon6miko mi ta traha inkansablemente pa hasi tur
loke ta posibel pa konsolida, reaktiva i krese nos ekonomia. Pa informashon di Parlamento i
di senor Cooper mi ta anadi nae karta aki un relato di mi trabou komo Minister te aworaki.
Ademas senor Cooper ta remarka ku ta parse ku mi persona a kombertf den un minister ku
e kapasidat pa firma solamente MoU's. Esaki tampoko no ta kuadra ku realidat. Wake
relato athunto, pero pa edukashon di senor Cooper ta ban pa e realisa ku mas MoU wordu
firma, mas inisiativanan por kuminsa kana i si kompanianan firma un MoU ku Gobiernu
esaki ta demonstra ku e inisiad6nan tin konfiansa den Gobiernu, kiermen mas MoU's
Gobiernu logra firma, mas mih6 esaki ta pa Korsou.
MINISTERIE VAN
EcoNOMISCHE ONTWIKKELING !CABINET VAN DE MINISTER
Pa lake
ta
trata e preguntanan di senor Cooper, gustosamente mi ta kontesta esakinan komo
lo siguiente:
1. Minister por informa Parlamento kua ta e status di e proyekto di mil baka pa
Korsou?
Kontesta:
Gobiernu ta
instalando e grupo di trabou ku tin ku bai fasilita e proseso pa
determina
e
tereno
pa
e proyekto. Tambe ta kombersando ku e invershonista pa yega na un
"business
plan"
balansa
den kua
ta tene
kuenta ku
ture rekisitonan pa por kumpli ku normanan i
regulashonnan lokal i intemashonal. E proyekto di kuido di bestia pa konsumo pa hende
(ganaderia)
ta
un inisiativa di invershonistanan internashonal ku hopi eksperensia riba
tereno di "ganaderia". Nan meta
ta
pa ehekuta un proyekto di krio di baka ku ta wordu
gorda aki na Korsou i
ta
wordu mata den nos abatuar. E proyekto ta keda finansia
kompletamente pa e invershonistanan.
2. Minister ta na altura ku kada baka mester bebe alrededor di
70
pa 110 liter di awa
pa dia?
Kontesta:
E rasa
di baka
ku e proyekto tin i e forma di kuida nan den stal ta rekiri ku e
bakanan
ta
uza
30 pa 40 liter pa dia.
3. A pensa di for di unda ta hafta a kantidat di awa aki pa dia pa e mil bakanan por
bebe tur dia?
Kontesta:
E invershonista lo soru pa
e
proyekto mes tin
SUplanta di desalinashon di awa di laman pa
produsi sufisiente awa. Pues awa sigur lo no ta problema. Tambe lo ta asina ku e
inversho-nista lo usa e sushi di baka i tambe sushi di galifia, awa di berput den un proseso simpel i
modemo pa saka e gas metano for di nan. Ta usa e gas aki pa genera koriente i tambe por
wordu emboteya den silinder pa usa pa kushina kune. For di e proseso aki tambe ta saka
awa limpi ku ta keda almasena pa duna e bestianan
ipa muha ma ta.
4. Minister por informa Parlamento kiko presis Gobiemu mester a hasi
Of
kumpli
kune pa e proyekto aki bira
faktibel
na Korsou?
Kontesta:
Gobiernu tin un rol pa fasilita trayektonan pa asina desaroyo ekon6miko por tuma luga i pa
kontrola ku tur kos ta tuma luga segun normanan vigente i Intemashonal riba krio, benta di
karni i
produkshon
di gas.
MINISTERIE VAN
EcoNoMISCHE ONTWIKKELING l<ABINET VAN OE MINISTER
5. Minister ta na altura ku un baka
(ku
tin ku produsi 250Kg di kami) tin ku kome
alrededor di 2.5
%
di su peso na kuminda
seku
pa dia. Esaki ta solamente
kuminda seku manera
"hooi".
Huntu ku otro nutrimentu
Of
kuminda konsentra,
esaki ta nifika ku un baka por kome 25kg na kuminda tur dia?
Kontesta:
Den
e kaso di e proyekto aki i su forma ku ta kria e animalnan aki ta rekeri 9 kg di yerba
seku y 3% di su dieta na proteina.
6. A pensa di unda ta hafta e kuminda aki pa e mil bakanan aki tur dia?
Kontesta:
Manera a informa anteriormente e invershonista ta aplika metodonan moderno pero
ekologikamente korekto den e proyekto aki
.
E invershonista lo tin su mes barku ku kua e ta
trese e bakanan Korsou for di su finkanan den eksterior. Den prome fase di e proyekto e
kompania mes ta bin ku kuminda for di eksterior riba e barku ku ta transporta e bakanan
.
Nan mes ta produsi e kuminda. E idea ta pa mientras tantu planta diferente tipo di mata ku
ta riku na proteina riba e tereno. E matanan aki lo bira e kuminda basiko di e bakanan. E
invershonista lo sifia hende lokal pa plant' e tambe i asina por bende ku e kompania i e
agrikultor lokaJ ta hafia un entrada ekstra.
7. Tin dos forma pa kria baka, esun prome ta bakanan ku ta kana liber i kome
yerba
ku ta planta riba e tereno. Esaki ta
rekeri
mas o menos 1.8 ha di tereno pa kada
baka, Esaki no ta
rekeri
importashon di kuminda, pasobra ta planta esaki aki mes.
A menshona un sorto di yerba di Israel ku ta usa awa salu. Esaki no ta
rekomendabel pasobra e salu lo penetra den nos sub suela i dafta e kalidat di nos
sub suela. Kiko ta Minister
su
pensamentu
riba
e forma di kria baka aki?
Kontesta:
E proyekto su animalnan
ta
den stal. Esaki ta nifika ku Curafresh mes ta planta kuminda
.
Segun informashon di e invershonistanan pa kada hektar lo tin kuminda pa 9 baka i no tin
desperdisio. E yerba por wanta awa salu
,
pero Curafresh lo no ta usa awa salu. Ta hasi uso
di awanan residual trata ku ta bin for di nos berputnan ku nae momentonan ta wordu tira
na laman
.
8. Krio
sera.
Esaki ta rekeri 40-50 ha di tereno. Anto por importa e kuminda p.e.
"Maralfalfa
Grass"
(Cuba
Of
Mexico). Kiko ta
Minister su
pensamentu
riba
e forma
di kria baka aki?
Kontesta:
Curafresh mes ta bai produsi sufisiente kuminda di kalidat haltu pa e bakanan i lo no mester
di importa. E Uniko ora ku ta importa kuminda ta den e fase di kuminsamentu kaminda ta
preparando e plantamentu di matanan lokal pa sirbi komo kuminda. Una
bes
e plantamentu
MINISTERIE YAN
EcoNOMISCHE ONTWIKKELING l<ABINET VAN DE MINISTER
ta kla e produkshon di kuminda lokal pa e bakanan ta garantisa. E idea die proyekto ta pa
ta totalmente outosufisiente.
9. E pregunta
importante
na Minister ta kua di e dos modalidatnan
aki
a keda akorda
ku lo bai implementa den e proyekto aki?
Kontesta:
Minister di
Desaroyo
Ekonomiko ta fasilita netamente desaroyo ekonomiko.
Den
esaki
invershonistanan mester kumpli ku norma i regulashonnan
lokal
i internashonal.
Basa
riba
esaki i
basa
riba kriterionan "bedrijfseconomisch
"
e invershonista mes ta disidi kua sistema
ta mas ekonomiko
.
Den
esaki gobiernu ta tene kuenta ku efektonan riba nos medio
ambiente. Pa e motibu aki tambe tin mas ministerio envolvi den kua kada un ta responsabel
pa e area ku ta kai bou di dje
.
10. Minister por
informa
Parlamento
kon
lo bai atende ku e shushi ku e
mil
bakanan
aki lo produsi pa dia?
Kontesta:
E punto di salida di e proyekto aki ta unu holistiko. Esaki ta nifika ku ta hasi uso di tur loke
e produkshon ta produsi i no tin nada ku ta bai perdi. Ta e intenshon die invershonistanan
pa for di e produkshon di mest produsi gas metano pa entre otro
USOdomestiko i
generashon di koriente
.
11. Tin tur indikashon ku no tin sufisiente agrikultor ku por dil ku ni e sushi aktual
di galifta?
Kontesta:
Riha e
tereno
di Curafresh lo
tin
un planta di prosesamentu di mest. E sushi di e bakanan aki
ta balioso i ta p' esei ta perkura pa prosesa e mest. Lo hinka e mest den tankinan bou di tera
ku ta bon seya pa e supsuela no keda afekta. Djei ta kuminsa ku e proyekto di prosesamentu
die "biomasa" (mest di baka
,
mest di galiiia
,
awa di berput, restu di berdura y kuminda
etc.)
.
Die "biomasa" ta saka gas metano, mest orgaruko i awa. Lo usa e gas pa genera
energia i Curafresh mes lo bai usa esaki pa e tin su mes planta de energia. Tambe por usa e
gas pa bende den silinder pa por kushina kune
.
E me
s
t organiko ta unu di kalidat hopi
haltu
.
Curafresh
ta usa esaki pa trata e terenonan di planta pa duna un produkshon hopi
mas haltu. Tambe
lo
bende esaki, na un bon preis ku nos agrikultornan lokal. E intenshon ta
pa eksporta esaki tambe den region. E awa no ta awa pa konsumo humano pero si por
wordu usa pa muha mata i pa duna e bestianan di hebe.
Curafresh ta indika ku nan ta dispuesto pa prosesa sushi di galifia tambe pa produsi mas
gas metano. E gas aki manera a ser bisa kaba por wordu usa pa kushina i tambe pa genera
energia.
MINISTERIE VAN
EcoNOMISCHE ONTWIKKELING !<ABINET VAN DE MINISTER
12. Na mom en tu ku sushi di e bakanan bin aserka e mest mester para na
solo
pa por
saka e gas Metano
i
Amonia. Ta bin aserka e ora ei ku mester di mas tereno pa e
proseso, Minister por
splika
kon ta bai atende ku e problema aki?
Kontesta:
E konsepto den e pregunta ta
unsistema antikua
.
Awendia ta atende ku mest na otro
manera. E sushi di
baka
aki
ta
balioso i mester atende bon
.
E sistema holistiko di e proyekto
ta eksigi ku ta hasi
tur
kos den un forma ku ta tene kuenta ku e medio ambiente. E manera
ku ta
trata
ku e mest ta
unmanera ku ta pone tur kos den tanki, lo no tin hol6 ni muskita. Ta
referi aki na kontesta nr
.
11.
13. Minister por informa Parlamento, kua ta e plan
ku
tin pa train personal
ku tin ku
bai traha den e
sektor aki?
Kontesta:
Un parti die proyekto ta ensera formashon di trahad6 pa nan por hasi uso di teknologia
modemo den produkshon di karni. E parti di e proyekto aki ta wordu respalda dor di
"Universidad de Ciencias Aplicadas y Ambientales", na Cartagena Colombia, ku lo asisti
den training di hendenan lokal.
14. Kon ta
atende
ku impuesto di importashon pa eventual
kuminda
ku lo kumpra
den eksterior pa e bakanan por kome?
Kontesta:
Pa Joke ta impuesto di importashon tur kos ta bai segun reglanan i leinan vigente di Korsou
.
Pero
manera
indika e proyekto mes
lo
bai produsi kuminda pa e bakanan
.
15.
Lo hasi un eksonerashon pa kriad6nan aktual tambe por hafia kuminda di bestia
mas barata?
Kontesta:
Minister pa Desaroyo Ekon6miko ta sigura ku tur produktor ta hafia e mesun trato i mester
kumpli ku e mesun kondishonnan. Ademas di esaki e proyekto aki lo bai produsi kuminda
pa merkado lokal i die forma aki lo yuda redusi preis di kuminda pa bestia.
16
Minister por informa Parlamento kon nos
"abattoir" lo
bai atende ku e proyekto
aki?
Kontesta:
Na afia 2017 Korsou a bira miembro die organisashon intemashonal OIE
.
E organisashon
aki ta Organisashon Mundial di Sanidat di Animal. Esaki ta nifika ku of sin e proyekto aki
nos abatuar mester kumpli ku normanan i regulashonnan internashonal pa salbaguardia
trato die animalnan i
sigura kalidat di e produkto final.
MINISTERIE VAN
EcoNOMISCHE ONTWIKKELING
KABINET VAN DE MINISTER
Esaki ta nifika tambe ku lo mester hasi sierto modifikashonnan na e abatuar pa e por atende
ku e fluho di animalnan grandi. Ekspertonan di Curafresh huntu ku e ekspertonan di
gobiernu ya a kombersa i sa ta kiko e modifikashonnan mester ta. No ta trata di
modifikashonnan grandi pero si nesesario. E proyekto aki lo nifika
tambe
kreashon di mas
kupo di
trabou
den e abatuar. Ya ku
tin
mas aktividat ta nifika mas entrada
tambe
pa e
abatuar.
17. Minister ta na altura ku e desaroyad6 nan die proyekto aki a pone un
"deadline"
pa gobiemu kumpli ku su parti
i
pa nan tende algu den luna di ougitstus 2018?
Kontesta:
Esaki no ta kuadra ku realidat.
18. Minister por informa Parlamento si berdat gobiemu den su totalidat ta para tras di
e proyekto aki?
Kontesta:
Minister pa Desaroyo Ekon6miko no tin e indikashon ku esaki no ta e kaso.
19. Den ki forma gobiemu ta i lo bai sostene e kriad6 di bestia ku tin aftanan largu ta
kria bestia na Korsou kaba?
Kontesta:
Dunando
sosten na e proyekto aki gobiernu
ta
kontribui na desaroyo di nos sektor agrikola.
Banda
di tene kuenta ku nos medio ambiente e proyekto aki
ta
tene kuenta tambe ku
produktornan chiki.
Den
e kuadro aki e training lo no ta pa trahad6nan den e proyekto so
pero tambe pa otronan. Tur plantad6 i kriad6 di bestia lo benefisia for die proyekto aki den
forma di mest pa
tera
pa planta kuminda pa bestia i kresementu di krio di karne i kabritu i
training den uso di teknologia moderno
.
20. Minister por informa Parlamento
si
e MOU aki ta unu BINDING
Of
un ku ta
NON-BINDING?
Kontesta:
E karakter di e MoU aki ta ku si sierto kondishon no ta agrada ambos partido por kansela e
akuerdo. Dene MoU a palabra e siguiente kondishonnan.
l.
Mester por hafia un tereno ku ta adekua pa e proyekto aki.
2.
Mester kumpli ku tur kondishon di norma i regulashon tantu lokal komo
internashonal.
3.
E business case mester ta faktibel.
MINISTERJE VAN
EcoNOMISCHE ONTWIKICELING l<ABINET VAN DE MINISTER
Atentamente,
an (Steven) Martina
nister di Desaroyo Ekonomiko
Athunto
: RESUMEN
. 1 afia di trabou di Minister Steven MartenRESUMEN
Ban Pone Kos Kana!
Den e resumen aki nos ta refleha riba un ana di trabou komo Minister di Desaroyo Ekon6miko den e gabinete Rhuggenaath. Nos ta elabora riba kiko nos a bin hana, bou di ki preshon nos ta, kiko nos ta bai hasi pa stimula nos ekonomia, i kiko spesifikamente nos a hasi e ana ku a transkuri.No ta un sekreto ku nos a asumi responsabilidat gubernamental net na un periodo sumamente difisil ku Korsou ta pasando aden. Un kontrakshon ekon6miko bastante agresivo. E pregunta fundamental ta: "Kiko mester hasi pa rekupera nos ekonomia?"
Nos ta para ketu na e motibunan dikon nos ta den un kontrakshon ekon6miko i tambe kon nos tin idea pa promove rekuperashon ekon6miko atrabes di un plan konkreto.
Nos tin e firme konvikshon ku nos por logra un rekuperashon ekon6miko pa Korsou.
Ku vishon, koperashon i trabou duru nos lo logra. Pa hana resultado diferente nos lo asumi responsabilidat pa hasi kosnan diferente tambe. Den e proseso ei nos ta keda habrf pa observashonnan i sugerenshanann ku ta di balor agrega.
Al final desaroyo ekon6miko mester sirbi pa krea mas kupo di trabou, mas entrada pa Korsou, basa riba kual por garantisa mas bienestar i kalidat di bida pa un i tur na Korsou.
Ta p'esei nos ta ekstende un invitashon, ban kontribui na un rekuperashon ekon6miko di Korsou. Ban duna di nos parti.
Ban pone kos kana!
2
If you have no confidence in
self, you are twice defeated
in the race of life.
With confidence, you have
won before you even
started.
Adopted from Marcus Garvey
lntrodukshon
Tin varios faktor ku a hunga un rel den stankamentu di nos ekonomia pa un periodo largu asina. Un die posibel konsekuensianan di un ekonomia chikitu manera di nos ta ku nos ta ser fasilmente afekta pa disturbionan internashonal, partikularmente esnan ku ta afekta paisnan bisifia.
Den
e
kuadro aki, si nos hasi un rekuento kortiku di e ultimo trinta (30) afianan nos ta hafia nos ku bastante efektonan eksterno ku a kontribuf supstansialmente na e situashon ekon6miko-sosial ku awe nos ta biba aden. Manera ya ta ampliamente konosf, den afianan'80
tabatin un kaida supstansial den turismo for di Venezuela dor di e devaluashon di Bolivar i tambe dor ku Shell a termina su aktividatnan den e sektor petrolero aki na Korsou. Partikularmente e ultimo aki a kondusf na un migrashon eksplosivo pa Hulanda, kousando no solamente un "brain drain" pero tambe un kaida den e potensial di e merkado lokal pa sigui krese. Seguidamente nos a eksperensia ku e aktividatnan di e sektor finansiero internashonal (e asina4
yama "offshore") a kuminsa mengua dor di kanselashon di e tratado fiskal ku Merka na final di afianan
'80
.
Tambe desde2010
nos a kuminsa sinti e efektonan retarda di e krfsis finansiero internashonal ku tabata tin un impakto grandi na Merka for di afianan2008-2009
.
Desde algun afia e situashon ekon6miko na Venezuela atrobe ta asotando nos ekonomia.Finalmente, den e kuadro internashonal aki, no por lubida ku e desaroyo teknol6giko tambe ta trese mas efisiensia den produkshon ku e resultado ku mas i mas kompania tin mester di mimos empleado pa hasi mesun trabou. Aparte di e kousanan eksterno tabatin tambe algun susesonan interno ku a kontribuf na e kresementu negativo di nos ekonomia.
Pa nos no bai muchu leu den historia, nos tur por korda ku diferente fabrika lokal a sera nan porta den afianan atras dor ku a elimina protekshon di merkado, eliminando asina hopi kupo di trabou. Tambe problemanan ku nos kompania nashonal di aviashon (ALM/ DCA).
1980
2000
Turismo for di
Venezuela a kai dor di e devaluashon di bolivar.
Nos a sinti e efektonan di e krfsis finansiero internashonal ku tabata tin un impakto grandi
na Merka.
2018
1 ANA DI TRABOU fl MINISTER STEVEN MARTINA
For di unda nos ta bin?
E sektor di offshore a kuminsa mengua pa motibu di kanselashon di e tratado fiskal ku Merka na final di ai\anan '80.
Migrashon eksplosivo di yunan di tera pa Hulanda.
E desaroyo teknol6giko tambe a trese mas efisiensia den produkshon ku e resultado ku mas i mas kompania tin mester di menos empleado.
Korsou a sinti e efektonan di e krisis andando, na Venezuela. Diferente kompania Nashonal di aviashon
5
- - - The Perfect Storm
Den 2017/2018 nos a wordu konfronta ku efektonan di e krisis na Venezuela, por ehempel turismo di Venezuela ku tabata bon pa 90.000 na afia 2015 a baha te na apenas 30.000 na afia 2017. Problemanan na Refeneria Isla ku konsekuensia ku e refineria tabata funshona na apenas 30% di su kapasidat ku ta pone ku hopi kontratista i sub kontratista no tabata hana trabou. Tambe e embargo di Venezuela riba Korsou den prinsipio di 2018 a pone ku pa algun luna no tabatin trafikashon direkto entre Korsou i Venezuela. Nos tur ta korda ku e barkunan Venezolano ku ta bende berdura i fruta no por a bin Korsou pa algun tempu.
E embargo di Conoco Philips riba PDVSA a empeora e situashon. No tabatin manera pa barkunan di krudo yega Korsou ku efektonan direkto riba e volumen di trabou pa KTK i CPA. Problemanan ku lnselair ku mester a redusi su personal di alrededor di 850 pa
apenas 175 trahad6, serada di Plaza Hotel, Howard Johnson i Holiday Beach hotel ku perdida di mas ku 500 kupo di trabou.
Rekonstrukshon di Marriott Hotel ku ta un bon desaroyo pero mas ku 300 hende ku tabata traha eynan a perde trabou durante e fase di rekonstrukshon. Kanselashon di North Sea Jazz Festival na 2017 i hopi empresanan chikitu ku a sera nan porta.
Mas i mas automatisashon i digitilashon ku a resulta den perdida di kuponan di trabou na entre otro UTS i diferente bankonan i kompanianan di seguro. Un falta enorme den konektividat door di e problemanan di lnselair huntu ku e kompetensia kresiente di Panama a resulta den un kaida enorme den aktividat di nos Freezone.
Tambe kumplimentu na diferente leynan internashonal pa no subi lista pretu a afekta nos sektor finansiero ku tambe a resulta den perdida di kuponan di trabou.
Pesey nos ta yama e diferente susesonan aki ku a kulmina den 2017/2018 komo un "PEREFECT STORM", ku a resulta den e situashon ekon6miko ku nos ta den ku un kresementu ekon6miko negative den 2017 di 1.7%. Naturalmente nos ekonomia i nos pueblo lo sinti e efektonan negative di e "PERFECT STORM" aki den 2018 tambe.
Problemanan na Refeneria Isla ku konsekuensia ku e refineria
tabata funshona na apenas 30% di su kapasidat.
The Perfect Storm
Turismo di Venezuela ku tabata ban pa 90.000 na ana 2015 a baha te na apenas 30.000 na ana 2017.
Kumplimentu na diferente leinan internashonal pa no subi lista pretu a afekta nos sektor finansiero.
1 Af:IA DI TRABOU fl MINISTER STEVEN MARTINA
E embargo di Venezuela riba Korsou den prinsipio di 2018 a pone ku pa algun luna no tabatin trafikashon direkto entre Korsou i Venezuela.
Rekonstrukshon di Marriott 300 hende ku tabata traha akinan a perde trabou durante e fase di rekonstrukshon.
Redukshon di personal na lnselair for di alrededor di 850 pa apenas 175 trahado.
Falta enorme den konektividat door di e problemanan di lnselair.
Rekuperashon Ekon6miko
-Rekuperashon Ekonomiko ta un proseso kaminda konkretamente nos mester traha riba
promove invershonan priva akompana ku invershonan publiko i tambe desaroyo di nos forsa laboral (workforce development) pa por okupa e diferente kuponan di trabou ku lo wordu krea. Tambe e ta konsisti di krea e kondishonan faborabel i insentivonan nesesario pa promove kresementu ekon6miko.
Rekuperashon ekon6miko no ta algu riba su kurpa pero ta forma parti di un totalidat integral pa desaroyo di pais.
PLAN DI REKUPERASHON EKON6MIKO "BAN PONE KOS KANA"!
Pa desaroya i krese nos ekonomia nos a desaroya un plan di rekuperashon ekonomiko ku ta konsistf di diferente inisiativa pa stimula desaroyo ekon6miko i propulsa un kresementu konsistente ku lo tin komo resultado generamentu di kuponan di trabou, generamentu di divisa, inkrementa invershon ekstranhero i lokal, halsa nivel di produktividat i al final mester resulta den alsa nivel di bienestar.
E plan ta konsistf di programanan ku ta kontribuf na un desaroyo ekonomiko duradero i sostenibel. E programanan ta konsistf di inisiativanan ku ta akapara proyektonan konkreto pa desaroyo di sektornan i industrianan na Korsou.
E programanan aki ta di termino kortiku, termino mediano i termino largu. Algun di e inisiativanan aki lo tin impakto inmediato i lo duna un impulso mesora na nos ekonomia.
- - - Rekuperashon Ekon6miko
-Tin otro inisiativanan ku lo tin impakto i efekto mas depues den tempu. Tur ta importante paso ekonomia no ta pa awe so pero pa marian i otro marian tambe i mester keda bin ku inisiativa, adapta maneho i fasilita aktividatnan ekon6miko pa asina nos por keda stimula desaroyo pa nos pueblo por benefisia awe, marian i den futuro. Athuntu algun highlights di programanan ku a inisia i ta andando na e momentonan aki.
I
Kiko nos a pone kana kaba 2017 - 201 8
20 PROGRAMA PA DESAROYO I REKUPERASHON EKON6MIKO.
Programa pa elimina red tape i mehora klima di invershon Programa pa desaroyo di sektor energetiko
Programa pa desaroyo di area di Punda Programa pa desaroyo den Haf
Programa pa desaroyo di area di RIF Programa pa desaroyo di Zakit6
Programa Relashonan Ekon6miko lnternashonal Programa pa Stimula Eksportashon
Programa pa promove i atrae invershonista Programa pa
desaroyo
di empresa chiki i mediano Programa pa desaroyo di koperativismoPrograma pa desaroyo di sektor logistiko Programa pa desaroyo di sektor Finansiero Programa pa desaroyo di e area di Bullenbaai
Programa pa desaroyo di inovashon i industria kreativo Programa di desaroyo di Smart Nation/Smart City Programa pa desaroyo di hotel, bibienda i infrastruktura Programa pa industrialisashon di Korsou
Programa pa desaroyo di aktividatnan i negoshinan den
e
area di Deep Sea Industry Programa pa mehora normanan di kalidat i standaardnan i kontrolE plan di rekuperashon ekon6miko ta un plan ku programanan konkreto, dirigf i inkluso, kaminda nos lo perkura pa un implementashon efektivo ku resultado konkreto di kreashon di kupo di trabou i kresementu ekon6miko. Rekuperashon ekon6miko ta un proseso dinamiko i nos ta invita un i tur pa forma parti die proseso aki i duna un kontribushon positivo. Nos tine firme konvikshon ku nos por. Nos mester ban pe. Ban pone kos kana.
Logronan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
Logronan Minister di Desaroyo
Ekon6miko 2017 - 2018
For di ora nos a huramenta na Yuni 2017 te ku aworaki ta hopi kos nos a hasi. Nos a pone hopi kos kana. Den e portfolio di Minister di Desaroyo Ekon6miko tin un kantidat di inisiativa, proyekto i maneho, pero tambe kompanianan i fundashonan ku ta traha duru tur dia pa pone
kos kana pa Korsou. Retonan ta hopi i grandi, pero ora pone tur loke a logra riba un rei eta
duna animo pa sigi traha pa progreso di Korsou. Aki un lista di 68 logro konkreto ku a tuma
luga den e periodo di yuni 2017- ougustus 2018.
AWOl-txb-
204,804
••
~ 1.7% GrowthSTAY OVER ARRIVALS
~ 27.8% Growth CRUISE ARRIVALS
1.
Kresementu den e sektor di Turismo, esnan di estadia i esnan krusero.2.
Kresementu di Airlift, ku mas di 100.000stoel. Tambe nos tabata tin e honor di yama bon bini na :
a. Buelo inougural di DHL
b. Buelo inougural di Divi Divi air
c. Buelo inougural di Aircentury
d.Buelo inaugural di TUI for di Bruselas
e. Buelonan adishonal di Copa airlines
f. Buelonan adishonal di Avianca
g.Kontinuashon di buelonan di Avior
h. Buelo inaugural di Condor plania
3.
Mega Pier Tula, ku a bai den operashon i asina par akapara barkunan krusero di masgrandi.
Logronan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
4.
Floating Docks di Darnen, ku ta nifika un ekspanshon grandi di e kapasidat pa drecha
barku.
5.
Ampliashon di generamentu i uso di energia solar, proyekto piloto di energia solar riba
daknan di skol, Aqualectra Solar Park ku ta e proyekto solar riba dak di Freezone, e
delaster aki ta den un fase di preparashon.
6.
lnisio di e proyekto di Deep Sea Cooling District na Zakit6.
··· Renaissance •
... Hospital,
Venetto Holiday Beach
··--.. Cooling station
WTCC
Marriott
... HUton
Logronan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
7.
Ampliashon di Aeropuerto International Hato• Ekspanshon di edifisio i fasilidatnan di F&B
• Slurf nobo den operashon • Portanan di salida nobo den
operashon
• "Band" di maleta nobo den operashon • Apertura no-ofisial di area
di imigrashon nobo
• Lo finalisa ekspanshon di aeropuerto na final di 2018
Tiendanan nobo
• Penha - Sala di yegada • Subway - Bulevar komersial • Salanan di salida
(Konseshon Cafe Barista) • Konseshon nobo ku Swissport
i AFS pa prosesa salida i yegada di pasahero
lnovashon
• "Scanner" di "boarding pass" na imigrashon
• E pantaya LED mas grandi riba Korsou pa komunika informashon,
mensahenan komersial i pa entretene publiko
• Wepsait nobo lansa • "App" nobo di aeropuerto • WiFi gratis na aeropuerto
Sertifikashon
• Ouditoria di CCAA ku sertifikashon pa kumplimentu ku regulashonnan di e Organisashon lnternashonal di Aviashon Si vii
• Akreditashon na nivel 1, pa kumplimentu ku maneho di emishon di C02, na kaminda pa un aeropuerto mas berde Konferensia
• Di 5 konferensia anual di CAP riba Seguridat den Aviashon Sivil
• CAP ta sostene e konferensia di AAAE na Korsou
• lnisiativa pa desaroyo turfstiko
Patrosinio i koperashon ku CTB pa organisa varios "road show" na Merka, Alemania i Co-lombia. Lansamentu di programa di insentivo pa agentenan di biahe norteamerikano. Pa e merkado Aleman lo hasi esaki na september 2018. Un ke otro den koperashon ku CHATA.
8.
Diferente ampliashon di kamber di hotel manera entre otro, Livingstone, Bahia Inn, Kontiki beach.9.
Konstrukshon di Appartement/Hotel The Shore na Blue Bay , Coral Estate na Rif. St. Marie, Piscadera Grandview na Piscadera.10.
A presensia apertura di diferente negoshi nobo, Kooyman, Marshe di Pruga, OP is OP, Oredits, Curafashion, Serena Resort, Dushi Homes i varios mas.11.
Renobashon di Marshe BieuwLogronan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
12.
Renobashon di Sha Capriles kade13.
Redukshon di e "vastrecht" pa energia solar14.
A hasi Fair Trade Authority - FTAC operashonal kual ta un logro grandi di MEO pa ku desaroyo di nos ekonomia ya ku esaki ta basa riba un lei di kompetensha sano ku a trese kambio den struktura di nos ekonomia pues e forma di hasi negoshi na Korsou. Alabes ela hisa nos kompetitividat komo Pais.15.
Maneho di Energia a keda aproba i ta den fase di implementashon16.
Maneho di lnovashon ta aproba i ta den pleno implementashon. MEO a logra na haria tambe un finansiamentu di €160.000 for di fondo Europeo pa medio di OCTA pa e proyekto "Launchpad for a Smart Cura~ao" ku ta soru pa stimula inovashon spesial bou di empresanan chiki i mediano. E proyekto ta wordu ehekuta dor di CITI.17.
Export Awareness week a keda proklama den e di 3 siman di mei. Tur afia den e periodo aki lo para ketu i kapta atenshon di empresarionan riba e area di eksportashon.18.
A lansa e revista digital Reach. Reach ta pa duna informashon i mantene pueblo i esnan den eksterior informa di e avansenan di Korsou riba tereno di komersio internashonal. Reach tin su pagina web www.reach-curacao.com i e tin su pagina di facebook.19.
E marshe mensual BETH a sigi i awor ta forma parti di e tareanan di Fundsahon Marshe20.
Credits a keda lansa i ta ofrese akseso na finansiamentu na empresarionan chiki na Korsou.21.
Micro financing ta yuda empresarionan mikro den barionan di Korsou den koperashon ku Korpodeko i Ministerio di SOAW.22.
Plan strategiko pa kooperativanan a keda lansa- - - Logronan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
23.
Export Awareness week24.
Dialogo Demokratiko Sha Caprileskade: den luna di Mei 2018 nos a tene un dialogo demokratiko pa papia di futuro di Sha Caprileskade. Di un forma hopi agradabel stakeholdersnan a sinta huntu i yega na algun punto ku Gobiernu a tuma den konsiderashon pa yega na un desishon final.25.
Akuerdo ku TNO kaminda TNO lo duna asistensia na diferente initiativa, entre otro implementashon di e maneho energetiko.26.
Akuerdo ku Port of Rotterdam. E akuerdo aki ta ensera asistensia strategiko di Port of Rotterdam na CPA.27.
RVO regelingen: for di yani.iari 2018 Hulanda a pone algun insentivo i supsidio disponibel pa empresarionan di Korsou. Esaki ta danki na un trabou tremendo di MEO pa logra e paso grandi aki. No mas ku 13 areglo ta disponibel i e areglonan aki ta duna espasio na coachnan di Korsou pa fasilita empresarionan ku konseho i guia pa eksporta.28.
Smart CityI
Nation Platform: a keda instiui na Maart 2018, pa di un forma integral i koherente desaroya un plan maestro pa hasi Korsou un pais inteligente i di Willemstad un Smart City. A inventarisa kaba bastante inisiativa ku tantu Gobiernu komo sektor priva ta desaroyando ku asignatura smart.29.
Red Tape Red Carpet commission.30.
Deep Sea Industry platform a keda lanta pa desaroya aktividatnan ekon6miko nobo ku ta resulta di e aktividat di deep sea airconditioning.31.
CPA Best Port destination. CPA a keda kalifika komo best port destination den 2018. Ku e pasonan firme pa hasi nos haf mas efisiente i invershon den krannan nobo ta hiba nos mas dilanti di bira atrobe un haf relevante pa mundu di transporte maritime.32.
MOU Embry Riddle: Bishita di Minister Martina na Embry Riddle University (skol di aviashon), en konekshon ku nan interes pa habri un skol di aviashon na Korsou pa sirbi e merkado di Karibe.33.
Maneho pa Empresa Chikf a keda traha ku sosten di COSME34.
Maneho National Quality Policy i e maneho komplemento National Quality Infrastructure a keda traha pa medio di COSME35.
Un proposishon pa lanta un fondo di garantia pa empresa chiki a keda traha ku apoyo di COSME.36.
A train 20 Coach pa yuda nos empresanan chiki i mediano pa mehora nan empresa i krese pa media di eksportashon. Coaching Dynamic, un konsepto di algun eksperto for di Italia a sertifika e 20 coach nan.37.
Pa media di COSME a traha un manual di ban praktikanan regulatorio "good regulatory practices" pa fasilita empresanan chiki i mediano mas miho.Logronan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
38.
Bou di e programa di COSME a desaroya e sigiente instrumentunan i modelonan payuda empresanan chikf i mediano pa sigi desaroya nan empresa, amplia nan merkado i ret di kontakto:
1. Carib-ConnectNirtual
&
Physical Incubators - BSO/SMEs 2. SBDC model - Government/BSO and University3. OCT Chapter of CICMC (association of OCT consultants)
4. Regional Think tank - Government/Private sectors
5. E-Commerce Platform - SME/BSO
6. GEN Women Entrepreneurship Platform - SME/WE
7. CAIPA OCT helpdesk- Government/Private sectors
8. Cooperatives: e.g. Agriculture/Creative Industries - BSO/SME
39.
Pa media di COSME a desaroya un manual ku ta yuda empresanan chikf i mediano pahasi miho uso di propiedat intelektual i asina halsa nan nivel di kompetitividat.
40.
Dia 15 di September 2017 a lanta un komishon permanente pa atende ku e tema dikomersio internashonal. E komishon aki ta interministerial i ta negoshando tratadonan komersial bilateral ku Colombia, Republika Dominikana i Caricom. E tratadonan aki ta
habri merkado pa nos empresanan por eksporta mas tantu i asina genera divisa nesesario
pa krese nos ekonomia.
41.
Maneho di Transnational Education a keda aproba i ta den pleno implementashon.42.
A aproba un E-commerce Masterplan ku ta bai habri kaminda pa mas empresa chikf porhasi uso di vianan virtual pa hasi nan negoshi.
43.
Varies invershon den infrasturktura i desaroyo den barionan i konstrukshon di bibienda ta impulsa ekonomia. Maske ta otro ministerionan ta responsabel al final nan ta bin riba nos indikador ekon6miko komo un invershon publiko ku a hasi su kontribushon naekonomia: drechamentu di barionan Sapate, Tera Kora, Kortijn/Otrobanda, Upgrading
Koredor, Marie Pampoen strip.
44.
Sektor di energetiko: stashon di diesel pa genera koriente nobo na Dokweg. Plan pa inverti den un planta di LNG na Bullenbaai. Modernisashon di refinieria of refineria nobo.45.
lnvershonan priva ku ta den esfera di bibienda, i retail: La Curac;ao, Kooyman MegaStore Jan Noorduynweg, Chobolobo Plaza, Sapate, Montana i Barber.
46.
Varies proyekto den Agrikultura i Peska den koperashon ku ministerio di Salubridat, Naturalesa i Media Ambiente manera e proyekto di Baka, e proyekto di cannabis medisinal, skol di peska, pa menshona algun.47.
Desaroyo di un parke di atrakshon den e area di Mangrove huntu ku ministerio di WRPiGMN.
48.
A logra finansiamentu di algun invershon priva pa media di intervenshon di Korpodeko.Ta trata di Hard Rock Hotel i Marriott Courtyard.
Logronan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
49.
Sosten na Sektor Finansiero lnternashonal pa medio di Supsidio i Ekspertisio pa yudadesaroya un masterplan stimula kresementu di e sektor.
50.
Mas di 2000 empresario chikf i mediano a risibi training, kapasitashon i konosementu ribaareanan pa maneho di nan empresa pa media di e programa di COSME, Connecting the
Dots, Ekonomia den nos mes man, BETH, National Export Awareness Week, Business
Boost, Startup Boothcamp, MEO den bo Bario, i diferente seshonan organisa pa MEO i
su organisashonan durante e periodo 2017 - 2018.
51.
Team Multi-disiplinario i Departamentu di lnspekshon di MEO a kontrola mas di 2000establesimentu riba kumplimentu ku leinan i reglanan.
52.
Mas di 100 empresario a partisipa den e diferente mishonanan komersial lidera paMinister di Desaroyo Ekon6miko pa Republika Dominikana, Haiti, Cuba, Colombia, Trinidad i Tobago i Hulanda den e periodo 2017 i 2018.
53.
Windfarm na Tera Kora a keda operashonalisa i asina Korsou a bira un di e paisnan mas avansa riba e area di penetrashon di energia di bientu den su ret energetiko.54.
A inventarisa e potenshal di invershon ekon6miko di Korsou i aktualmente eta na 1.7 miljard na invershon priva i 1 miljard na invershon publiko. Total 2.7 miljard. Esaki taekskluyendo Refineria i planta di LNG.
55.
A desaroya un plan di rekuperashon ekon6miko 2017 - 2021 (I mas af\a} pa garantisa desaroyo ekon6miko duradero pa Korsou!56.
Na Yuni 2018 a lansa e plataforma Green Growth with Jobs pa desaroya aktividatnanden ekonomia berde ku ta inovativo i ta krea kupo di trabou.
Logronan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
57.
Durante di e diferente mishonan komersial a firma diferente akuerdo ku aktualmenteta den implementashon: MOU ku Port of Rotterdam, MOU ku ministerio di lndustria,
Komersio i Pymes di Republica Dominicana, MOU di hermanamiento ku entre Korsou
i Medellin. Varios di e empresanan ku a paritispa na e mishonan ku nos tambe a firma
MOU manera UTS, CUROIL, PMCS, CPOST, Skempi a firma akuerdonan di koperashon
ku empresnan pa asina nan sigi desaroya aktividatnan pa fortikfika i engrandese nan empresa.
58.
Entre 2017 2018, 6209 empresa a risibi un permit serka Ministerio di DesaroyoEkonomiko.
59.
Na 2017 Permitnan di Horeca, Ventvergunning i Standplaats a keda agrega na etareanan di MEO. Antes e permitnan aki tabata kai bou di WJZ. Ku esaki nos a amplia e
responsabilidat di MEO pa ku permitnan ekonomiko.
60.
E trayekto pa outomatisa e permitnan di MEO a kulmina. MEO su prosesonan ta fulloutomatisa ku ta hasie mas fasil i rapido pa saka un permit. Pronto e petishon por keda
hasi online tambe,
24
ora pa dia,7
dia pa siman.61.
Zona Franka ta sigi buska oportunidatnan nobo pa inkrementa aktividatnan komersial.Durante di 2017 i 2018 Curinde a atende ku konektividat manera ku Haiti, Trinidad i atrae
mas invershonista manera for di Suriname, Trinidad, Republika Dominika, i varios otro pais. Curinde a organisa un black friday i ta e intenshon pa esaki keda organisa na 2018 tambe. Curinde ta hasiendo esfuersonan konkreto pa redusi gastunan di operashon pa
media di e proyekto di penelnan solar.
62.
lnisio di konstrukshon di edifisio nobo di Curac;ao Airport Holding na04
di 2018. Maneho nobo ku mira riba desaroyo di Korsou su aeropuerto komo "hub". Kombersashonnan fruktifero ya a tuma luga ku Emiratonan Arabe Uni63.
Curac;ao Airport Holding a laga hasi un estudio pa determina Korsou su potensialkomersial pa sirbi komo HUB pa aerolineanan internashonal. Lo buska aeroHneanan pa por kuminsa implementa e plan aki den 2018
64.
Curac;ao Airport Holding a finalisa un proposishon pa un proyekto ku ta permit I biaheronanoropeo inisia nan proseso di kontrol di imigrashon for di Schiphol. Na momentu ku nan
yega Korsou, nan lo por pasa bai sin tin nesesidat di hasi e proseso di imigrashon,
manera otro biaheronan mester hasi. Tantu KLM i Schiphol ta kompromete ku e proyekto
aki.
Logronan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
65.
Curac;ao Development Institute a realisa un serie di Treinen i algun estudio di merkadopa kontribui na desaroyo di ekonomia di Korsou riba tereno di agrikultura. • lnvestigashon den koperashon ku UoC riba nesesidatnan di e merkado lokal
riba tereno di "Aqua/Hydrophonics", ku posibilidat pa koperashon riba tereno di treinen, seminario i otro tipo di proyekto
• lnvestigashon tokante "Curac;ao Winery"
• Raport di rekomendashon tokante un Programa di lnvershon pa lmigrante
• Estudio di faktibilidat di un fondo pa fiansanan komersial mediano i grandi • Merkado finansiero di desaroyo, den koperashon ku "World Group Bank" Treinen/Programa
• Produkshon di produktonan di agrikultura basa riba standarnan internashonal i basa riba e konsepto di produktonan organiko
• Business Boost pa stimula desaroyo di empresanan chiki i mediano.Den
koperashon ku COSME a organisa sierto workshopnan spesifiko. Unu di nan a
trata eksportashon
• Partisipashon na aktividatnan den kuadro di "Global entrepreneurial week" • Treinen pa mehora maneho finansiero den koperashon ku COSME i Kamara di Komersio
E prome edishon di karibe di "Present your startup", den koperashon ku "Present your
startup" Ulanda. Meta: stimula hasimentu di negoshi, inovashon, krea kupo di trabou
hana akseso na fondonan den Karibe pa empresanan ku ta lanta i na mes momentu posishona Korsou komo un "hub" pa "startups" den region
Finansiamentu
• Serena's Art Factory, kontribuyendo na kupo di trabou pa muhenan lokal
• Buskabaai, kontribuyendo na rekuperashon di nos medioambiente, despues di un dario hasi na nos sistema ekol6giko
66.
Kompilashon di aktividatnan eherse dor di CINEX18
Den kuadro ku
e
Akuerdo di Gobernashon di Realisando e Maksimo Potensial di Korsou,2017-2021, Curac;ao Investment
&
Export Promotions Agency/ CINEX, konhuntamenteku
e
plan di maneho di Ministerio di Desaroyo Ekon6miko di Korsou a yega na diferenteoportunidat i aktividat pa alkansa nos metanan komun. Nos di CINEX a akumula e esfuersonan aki den e dokumento segun shete t6pikonan di e akuerdo. Nan ta lo siguiente:
1. lnfrastruktura Turistiko I HORECA
Komo agensia ku ta promove invershon nos komo CINEX den kombinashon ku MEO ta hasi hopi esfuerso pa atrae e invershonista ku per ta interesa den nos fasilidatnan hotelero kual ta na benta, pero tambe ta promove e konstrukshon di fasilidatnan nobo. Entre otro huntu Minister Dr Steven Martina nos a bishita diferente konferensia na Colombia, Hulanda I Republika Dominikana kaminda nos ta presenta e posibilidatnan kual tin na Korsou. Semper e reakshon ta hopi positive I nunka ebano. E interes ta enorme pero e
ta tuma su tempu pa e kristalisa den invershon konkreto.
Logronan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
2. "Digital Economy" {"Smart Nation")
CINEX ta un di e prome organisashonnan ku a kere den e konsepto di Smart Nation I manera ya a wordu nombra ta bai organisa su di tres konferensia riba desaroyonan den e sektor di Teknologia I lnovashon. Minister Martina den 2018 ta enkabesa e plataforma di Smart Nation i nos ta entusiasma ku e pr6ksimo proyektonan kual lo bai wordu lansa
den kuadro ku e trayekto pa transforma Korsou den un nashon inteligente. Esaki ta nifika
ku Korsou lo wordu posishona I promove komo un plataforma pa desaroya servisionan I produktonan inovativo I di kalidat internashonal. Esaki ta nifika entrada ekstra di divisa, pero tambe eventualmente migrantenan ku sierto konosementu spesifiko lo kier bin establese nan mes na Korsou I hasi uzo di nos fasilidatnan lokal.
3. Sektor Finansiero lnternashonal/ FINTECH
CINEX ta forma parti di CIFC I ta sostene e sektor finansiero den nan afan pa hana e
aktividatnan nobo I inovativo na Korsou. E sektorta unu ku ta trese hopi divisa pa Korsou
I ta di sumo importansia. CINEX ta aploudi kada esfuerso hasi pa yuda ku kresementu di e sektor aki ta bai organisa pa di tres ana konsekutivo su CINEX Smart Investment Summit. E konferensia to profundisa riba diferente t6piko di interes pero tambe riba
inovashon den e sektor finansiero. Minister Dr l.S. (Steven) Martina tabata un di nos
oradornan den 2017 presentando su vishon riba Smart Nation Cura<;ao.
4. Korsou komo sentro di prueba { lab. center) pa energia duradero
CINEX a konkluf ku Korsou tine potensial enorme pa fungi komo un plataforma pa test
diferente konseptonan inovativo pa energia duradero. Den diferente biahenan di mishon
ku nos a tene nos ta promove esaki i den nos ultimo mishonnan ku Minister Martina nos a sinta ku diferente grupo di interes pa yega na establese nan mes na Korsou komo nan lokalidat pa hasi diferente prueba teknol6giko I distribui produktonan final via Korsou. Nos ta sigui hasi esfuerso I forma aliansa ku otronan pa yega na nos metanan komun.
5. Sektor logistiko (Haf maritimo i Aeropuerto)
CINEX ku frekuensia ta sinta ku e Cura<;ao Ports Authorities i Cura<;ao Airport Holding
komo e stakeholders di importansia pa desaroyo ekon6miko di Pais Korsou. Huntu ku
e dos orgainsashonan aki nos a yega di hasi mih6nan huntu Minister Martina pa entre
otro Cuba, Hulanda I Colombia. Na Hulanda nos Tabata den dos okashon huntu ku
Minsiter Martina na Haf di Rotterdam kual den e luna di yi.ini, 2018 a firma un akuerdo di kolaborashon pa sigui desaroya nos haf. E presentashon duna dor di Minister Martina na e konferensia Baseball Means Business, ko-organisa dor CINEX Tabata tin su impakto
I nos ta kere ku e tipo di kolaborashonnan aki ta yuda engrandese e mishon.
6. Agrikultura
Agrikultura gobiernu ta eksplora e posibilidatnan pa utilisa nos rekursonan natural ku
Korsou tin na abundansia na un manera responsabel pa genera aktividat ekon6miko i
kreashon di empleo.
CINEX a logra di trese diferente invershonista nashonal I internashonal na mesa pa
diskuti I inventarisa nan plan pa yega na ekonomia blou uzando nos suela I awa.
Entre otro e proyekto di krio I produkshon di karni di baka. CINEX a enkamina huntu ku MEO e trayekto pa informa I e proseso di investigashon pa yega na un plan konkreto I duradero ekonomia lokal.
- - - Logronan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
7. Refineria Petrolero i SU areanan di sosten
Den kuadro di Refineria nos komo CINEX a sinta ku diferente interesado pa e planta di Bullenbaai I tambe refineria I a hasi menshon amplio di esakinan di tur posibilidat di
energia duradero pa Korsou.Nos ta komunika i promove Korsou komo un plataforma pa
hasi negoshi den region mirando e importansia di nos Haf den region.
67.
Curac;ao Tecnology Institute - CITI tambe a hasi varios aktividat durante di e periodo2017 i 2018. Aki ta sigi un resumen di algun aktividat di CITI:
• Startup Launchpad: Programa pa stimula desaroyo empresarial
• Di 19 edishon di Innovation Award
• lmplementashon E-Commerce Masterplan: a organisa un dialogo demokratiko pa determina prioridatnan den e area di E-commerce.
• E-Commerce Incubator: Guia pa empresarionan lokal riba kaminda pa hasi uzo di e-commerce
• A organisa un Hackaton
• CTB Hospitality Certification: Sertifikashon di 140 organisashon ku ta opera den
sektor turfstiko
• Programa pa studiante i negoshante(huntu ku UoC): Guia di studiantenan
• FinTech: Organisashon di "Round table" i kooperashon ku FinTech Ulanda ku e meta pa lanta FinTech Curac;ao
• Think Tank Session "Curac;ao Online": Esfuerso di sektor publiko i priva pa atende
e echo ku Korsou no ta ser rekonose online komo pais semper. Esaki ta konta tambe
pa e "domain" .cw
• Workshop i treinen: a organisa un fakansiplan ku hobennan i treinen pa dosentenan
• Creative industry: a midi kontribushon di industria kreativo na nos ekonomia
68.
Curac;ao Ports Authority tabata hopi aktivo riba su area kual ta maneho di nos hafnan ifungi komo kordinador di proyektonan.
20
• Firmamentu di LOI ku kompania, konsorsio i grupo di desaroyado pa algun proyekto
ku e meta pa stimula ekonomia dor di desaroya areanan klave i kapitalisa riba
oportunidatnan pa hasi negoshi. Algun ehempel: servisionan adishonal den nos
haf (p.e. fasilidatnan logfstiko), desaroyo di Kap van Scharloo, desaroyo di e area kaminda barkunan krusero ta mara i Rif en general, desaroyo di Batipana (parke pa tenk di kombustibel)
• Ekspanshon di Subcom, un provedo global prominente riba tereno di komunikashon
sup-maritime
• Akuerdo di "Lease" ku Offshore Base Curac;ao, ku ta uza Korsou komo "hub" pa 8 barku
• Proposishon pa gobiernu di Statia pa por lanta Statia Ports Authority • Estudio di merkado di karga i logistiko ku SLS i otro gruponan di interes
• Set-up di un tim logistiko dedika na desaroyo logistiko, den estrecho koperashon i kordinashon ku MEO, den kuadro di e Plan Nashonal di Desaroyo pa Korsou • Diferente MOU ku outoridatnan portuario/maritimo i ofisina di turismo den region
(Boneiru, Cuba i Panama)
• Lantamentu di un "project team" ku e meta pa stimula inovashon
• Partisipashon den diferente Taskforce (Dutty Free i Bullenbaai)
Logronan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
• Organisashon, komo anfitrion, di e di 16 Caribbean Shipping Executive Conference na Korsou
• Organisashon di e prome dianan Marltimo • Organization of the 1st Mare Forum Cura\:ao.
• CPA a realisa un estudio di satisfakshon bou di su stakeholders pa asina e por
mehora i fasilita servisiona~ den nos hafnan.
• Revelashon di nomber di megapier Tula dor di Su Mahestat Rei Willem-Alexander • Merkadeo krusero a mehora i 35% den kresementu di turistanan krusero
• Yegada inougural di Viking ocean cruises • Regreso di Pullmantur cruise
• Resertifikashon serka International Ship and Port facility Security code (ISPS) deb! na konstrukshon di megapir Tula i ahustenan has! den e infrastruktura di Megapir 1 (Jacky Voges)
• Remplaso di e dak kaminda ferinan ta mara na Otrobanda • Konstrukshon di ponton di reserva pa brug Emma
• Remplaso di lusnan di brug
• Diseno di luganan adishonal pa barkunan mara den Schottegat • Konstrukshon di MegapierTula i desaroyo (den proseso) die area • Renobashon di Motet Werf i Nieuwe Werf
• Resertifikashon di krannan di konteiner
Aktividatnan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
2
Yuni, 2017Huramentashon Minister Steven Martina
7 Yuni, 2017
Apertura di e kongreso "Connecting the dots" .E tema di e kongreso e ana aki ta "The biggest
turn around".
17 Yuni, 2017
Apertura di "Social Media and Content Marketing Workshop part 2" organisa pa Curac;ao Tourist Board.
19 Yuni, 2017
Apertura di "The BrainCoral Labs Curac;ao Startup Bootcamp" .Nos a hasi e apertura di e
bunita inisiativa aki kaminda h6bennan empresario die organisashon "BrainCoral Labs" bou di guia i koperashon di "Founders Space" di San Francisco/Silicon Valley lo duna durante 3 dia guia individual i tepnan valioso na 15 kompania di h6bennan empresario di Korsou i di
Karibe pa nan desaroya nan negoshi di un forma eksitoso.
22 Yuni, 2017
Meo den bo Bario: E tim multidisciplinario ta sigui kontrola i ta sigui informa. MEO tabata na
Sentro di bario Souax pa splika, aklara i informa tur interesadonan.
Aktividatnan di Minister di Desaroyo Ekon6miko 26 Yuni, 2017
E prome buelo di Fly Allways biniendo fo'i Surnam. Fly Allways lo bula dos biaha pa siman riba Korsou. Esaki ta un "boost" enorme pa nos Turismo.
26 Yuni, 2017
Den e siman di 26 pa 30 di yuni e ministerionan GMN i MEO huntu ku ADECK i e universidat di La Guajira di Colombia a ranka sali ku e di dos fase di e proyekto "seguridat alimentisio" den kuadro di MOU entre Colombia i Korsou. Esaki ta un tayer pa agrikultornan. Meta di e tayer aki ta pa kapasitashon di nos agrikultornan lokal den teknologia moderno i metodo nan avansa ku a prueba nan mes den klima seku i kayente. E proyekto di alimentashon lo konsistf di 4 fase ku un durashon total di 11 luna.
5 Yuli, 2017 ·Rotterdam, Hulanda
E evento "Baseball Means Business" tabata bon bishita ku alrededor 150 "captains of industry"! Manera nan ta bisa "sport verbroedert" i esaki tambe ta forma e base pa hasi negoshi. Nos presentashon a kai den ban tera kaminda nos a elabora riba e tres tema: 1. e echo ku nos - komo isla chikitu - ta trese "toppernan" den beisbol, 2. kiko Korsou ta para p'e i 3. lokual Korsou tin di ofrese.
5 Yuli, 2017 · Rotterdam, Hulanda
Nos tabata di bishita - huntu ku gerente di CPA, senor de Castro - serka Gerensha di "Port of Rotterdam" .Nos a papia riba desaroyonan den haf en general i a tuma nota di e desaroyonan impreshonante die haf di Rotterdam den ultimo anjanan. Port of Rotterdam internationalmente ta wordu rekonose komo "Best in Class". Nos a elabora tambe riba eventual posibilidatnan di un aliansa strategiko entre CPA i Port of Rotterdam.
31 Yuli,2017
lnougurashon di e "Wind Farm Tera Kora II". E instalashon aki lo perkura pa produkshon di 30% di koriente ku nos ta uza.
Aktividatnan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
11 Ougustus, 2017
Deliberashon ku e direktiva di CHATA riba e topiko kon por kobra "logeerbelasting" i OB di un manera mas efisiente i efikas pa tur hende i instansha ku ta ofrese hospedahe na turistanan.
A palabra ku lo bai instala un komishon miksto pa studia e topiko aki mas a fondo i bin ku rekomedashonnan pa e dos ministerionan.
15 Ougustus, 2017
lnstalashon di e "Cura~ao Film Commissioner" nobo pa industria di cine na Korsou. Nos ta konsidera e industria di cine komo un pila ekon6miko nobo pa Korsou. E meta final ta pa promove Korsou den eksterior komo e luga adekua pa hasi filmashon i asina atrae mas produkshonnan internashonal na nos pais.
15 Ougustus, 2017
Nos a presensha e workshop di Small Business Development Center (SBDC} organisa pa ADECK den koperashon ku "Institute SBDC GLOBAL" di Merka. Nos ta trahando pa realisa un "Cura\:aO Small Business Development Center", ku lo ta miembro di e "Institute SBDC GLOBAL", tur esaki pa pro move i dun a asistensha na empresa mediano i chiki i asina pro move e sektor aki.
20 Ougustus, 2017
Lansamentu di e initiativa "App Coalition Cura~ao" a wordu lansa! MEO den kolaborashon ku Korpodeko ta kuminsa un "sentro di formashon" kaminda "innovashon" ta sumamente importante. Den tres luna tempu hende lo wordu di trein riba tereno di "web design" i "desaroyo di apps".
24
'
.
.
'
I rAktividatnan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
23 Ougustus, 2017
Dialogo polftiko entre Korsou, Aruba, St Maarten BES i Republika Dominikana. Minister Steven Martina huntu ku Prome Minister Eugene Rhuggenaath, a risibi Minister di Asuntunan Eksterior di Republika Dominikana Canciller senor Miguel Vargas i su delegashon. Prome Minister di Sint Maarten William Marlin i senora Liesbeth Mol - komo representante di lslanan BES i tambe Aruba tabata tei. E t6piko prinsipal tabata un dialogo politiko entre Korsou, Aruba, St Maarten BES i Republika Dominikana, den kuadro di e MOU ku a keda firma entre Republika Dominikana i e islanan, pa krea lasonan ekon6miko i turistiko entre e Republica Dominicana i e islanan.
23 Ougustus, 2017
Mishon Ekon6miko pa Republica Dominikana
28 Ougustus, 201.7
Firmamentu di MOU entre Korsou i Republic Dominicana. Tabata un dia grandi pa Korsou
i Republika Dominikana. Nos a logra firma un MOU ku Ministerio di lndustria Komersi6 i
Empresa chikf senor Nelson Toca Sim6. Puntonan figo riba kual lo bai enfoka ta;
• Desaroyo di Zona liber di Korsou
• Stimulashon di interkambio di konosementu i informashon
• Yudansa na empresanan chiki i mediano pa hasi negoshi ku otro i
• Asistensia tekniko di parti di Republika Dominikana riba tereno di komersio internashonal.
Aktividatnan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
3 September, 2017
Lansamentu die "Plan di urgensia"! E plan ta enfoka riba mehora e kalidat di bida den bario
.
9 September, 2017
Apertura di Hotel "De Ruyterkade Hotel" di famia Chen
.
E hotel ta konsistf di 78 kamber.
9 September, 2017
Grand opening "Oasis Coral Estate Beach, Dive & Wellness Resort"!
12 September, 2017 ·
lnisio di e kurso "Guia Turfstiko i Hospitalidat" pa h6ben
.
E kurso aki a keda organisa pa
CTB huntu ku MEO, den estrecho koperashon ku SOAW i Reda Sosial. E idea ta pa entrena
hobennan desemplea pa bira entreprenur, guia turistiko of pa traha den sektor di hospitalidat
.
Un total di 80 h6ben a start ku e kurso.
25 September, 2017
Lansamentu di e proyekto "Start up Launch Pad for a Smart
Cura~ao".E proyekto aki, finansia
pa OCTA i MEO, lo yuda "startups" ku tin ideanan inovat
i
vo den kua ta hasi Korsou mas
"smart"
.
Aktividatnan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
28 September, 2017
Na Washington DC, nos a presensia e seremonia di Curac;ao Multi Commodities Center (CMCC) Development Group, LLC, titula Strengtening the Mid Atlantic Region for Tomorrow Summit. CMCC Development Group lo bai establese aktividatnan di komersio den materia prima manera piedra presioso, diamante, oro, koper, etc. husando Korsou komo e sitio pa establese e "Multi Commodities Center" konforme e Dubai Multi Commodities Center.
E proyekto aki lo representa un invershon kuantioso den e pr6ksimo af\anan i lo genera un kantidat kuantioso di kuponan di trabou. Nos a hiba un diskurso enfokando Korsou su puntonan fuerte pa hasi negoshi ku i via Korsou. Nos par a konta tambe ku presensia di
Minister di GMN sra. Camelia-Romer
30 September, 2017
lnisio die Business Seminar "Access to Finance" den kuadro die programa "Connecting the dots" .Durante e programa senor Erwin Groenevelt a revela ku e fondo Oredits di Hulanda, pa fiansa pa micro empresa i empresa chikitu i mediano, pronto lo ta obtenibel riba merkado di Korsou tambe. Ta premira ku den e prome kwartaal di 2018 Oredits lo ta operashonal na Korsou. Esaki sigur lo duna un tremendo estlmulo na nos sektor di micro empresa i empresa chikitu i mediano.
Aktividatnan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
6 Oktober, 2017
"Cura~ao on Google Streetview"! Un inisiativa tremendo di parti Dolfijn FM pa pone Korsou
riba Google Maps.
7 Oktober, 2017
Firmamentu di erfpacht die tereno Marichi i "beheersovereenkomst" die tereno kantu di awa
i pier konosf komo Marichi beach. Na mes momenta tambe a presenta e Hotel apartment
"Majestic" ku lo keda konstrui riba e tereno di Marichi. Un presiosidat di hotel den sentro
di siudat. Esaki sigur poko poko lo trese moveshon bek den Punda. Un pabien na Sr. Randy
Neuman i famia, pa otro proyekto grandi ku ta yuda stimula ekonomia di Korsou.
11 Oktober, 2017
Streamlines ku e relansamentu di e servisio marltimo Bluestream! Esaki sigur lo kontribui na
fortifika e lasonan komersial ku Republika Dominikana!
18 Oktober, 2017
"Groundbreaking" di e edifisio nobo di Aqualectra. Esaki ta krea e oportunidat pa servisionan
bini huntu pa asina yega na mas efisiensia.
Aktividatnan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
20 Oktober, 2017
"Groundbreaking Ceremony" La Cura~ao Megastore Jan Noorduynweg. Mas invershon pa Korsou, mas kupo di trabou pa nos hendenan, Sr Manu i e gran famia di La Cura~ao un danki grandi pa e konfiansa den Korsou i pabien! Danki pa e apoyo na nos desaroyo ekon6miko. 23 Oktober, 2017
MEO ta firma MOU ku Oredits. Oredits, un kompania speshalisa riba tereno di fiansa pa kompania micro i "start ups" i tambe traha i gufa e negoshi pa yega na un business plan realistiko i responsabel i implementashon di esaki.
29 Oktober, 2017
Entrega di sertifikado kurso 'Servisio na Kliente' pa sektor di turismo. 10 hotel a partisipa, 50 persona a terminal
30 Oktober, 2017
Mishon Komersial pa Cuba. Den kuadro die filosoffa "intensiva hasi negoshi den eksterior i atrae mas invershonista di eksterior" nos a bai riba un "handelsmissie" na Cuba.
9 November, 2017
Bishita di delegashon Komershal di Surnam na Korsou! Pa dilanti ku mas aktividat komershal den nos region!
10 November, 2017
Lansamentu di"Micro Credits". E projekto aki, un kooperashon entre Korpodeko, SOAW i MEO, lo fasilita personan ku ke kuminsa of ja kaba tin un negoshi chikf ku un fiansa i asina promove nan negoshi.
10 November, 2017
Start workshop/lnisio ofisial die tayer "Business Boost Start-Up Millennial Edition"
- - - Aktividatnan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
12 November, 2017
Apertura di un Kooyman Mega Store na Janoorduynweg.
13 November, 2017
lnisio di "Business Boost Start- up Millennium Edition" di CDI. E kurso aki ta guia personan ku ke kuminsa ku nan propio negoshi.
14 November, 2017
E hobennan die projekto "Nos ta konekta" a bin di bishita serka nos. Nan a splika nos kon nan a sfnja traha ku kompiuter, subf internet i kon pa kuida e kompiuter. Nan a eksperiensa e projekto komo unu hopi positive i eta tin un balor agrega. Tabata un konbersashon den un esfera ameno i positive. lzair, Mary Ann, Junisa i Kevin i tur e otro partisipantenan, sigui traha duru asina, boso por, positive pa dilanti.
Aktividatnan di Minister di Desaroyo Ekon6miko
14 November, 2017
lnougurashon di Tula pir; otro kontribushon na ekonomia di Korsou!
27 November, 2017
Akuerdo entre Deloitte i Blue Nap Americas pa konstrui un Sentro di Seguridat Cibernetiko i
Servisio Cibernetiko.
29 November, 2017
lnougurashon di buelonan di Sunrise Airways na Korsou.Sunrise Airways lo bula Ha'lti - Korsou i vise versa.
1 Dezember, 2017
Apertura di "Op=Op!" Artikulonan na preisnan di deskuento semper!
4 D ezember, 2017
CINEX a organisa un seminario exitoso "Smart Nation and Fin Tech Summit".
4 Dezember, 2017
Bishita di trabou na Hulanda. Nos agenda pa promove e potensial ekon6miko di Korsou ta
sigui!
13 Dezember, 2017
Apertura di un "investment promotion desk" di CINEX na Hulanda.
18 Dezember, 2017
Klousura di e proyekto "Ekonomia ta den nos mes man" ta un proyekto kaminda entre mei i
desember di 2017 a stimula empresarionan den bario. Meta di e proyekto aki ta pa stimula i
yuda empresarionan chiki formalisa nan empresa/negoshi i ta focus riba empresa/negoshinan no formalisa, espesialmente den e bario di Otrobanda.
Aktividatnan di Minister di Desaroyo Ekon6miko