m`qY; nigrahasthāna ΖЂэ 2 ю
―adoṣodbhāvana 924 ― Îɫ ¶
1. F F R G
m`qYэDharmakīrti, c. 600-660ю<͠ͶVādanyāyaэÀVNю94ѐÆ̼˴
8Λζ˴ʌDz5QȺĢ;ɱÃэnigrahasthānaю9ƣ&4ѐ͠ϔ;̟̉&.ζ˞ƍ˴θʌ DzUцÕ&4ѐöɆ.8Ɣ͍U.1ђ,;Ɣ͍;ɆΐǴ<ѐΧFQȍѐȺĢ;ɱÃU
̟ζ͐9614;ȺĢ;ɱÃ5Q asādhanā gavacana 6ƣζ͐9614;ȺĢ;ɱÃ5Q
adoṣodbhāvana9ĤĆ(Q˄9ĻɁ$RQ6ΘN2ђǨ14ѐ";ηNPѐȉ<VN5
ǾƔ$R4QΛζ;ǟȂ5<ѐ̟ζ͐<asādhanā gavacana9˺ǝ(QȠQͨU˅*=ѐF .ѐƣζ͐< adoṣodbhāvana 9˺ǝ(QȠQͨU˅*=ѐ,R-RȺĢ&.6ċ+ORQ 6̺ζ¾ .8Qђ6"SѐVN ;ζϤÿƜ9ЋG4Θ=ѐƗ;6"S";DŽ̺<ί1 4Q6ΘT%QUǩ8ђÐ68R=ѐm`qY;Θ9NR=ѐ̟ζ͐Kƣζ͐
,R-Rasādhanā gavacanaKadoṣodbhāvana9˺ǝ(QȠQͨU˅&.6&4JȺĢ&.6 ċ+OR8N8Q̗;˔ʫU͏ǩQO5Qђ$O9ѐ̟ζ͐9͡14<ʖ&
ɐUϤC.9JTO)ĝč&.6έIOR8ŭŇQ6(Oζ'OR4Qђ VN9 QȨ;ƀΛζ;ĝȺɱÃ<ѐasādhanā gavacana K adoṣodbhāvana ;ÿƜĆɵ
;GOċˇ6ɐO9$RQм;J;5<8ѐ̟ζ͐6ƣζ͐;АÛǴUϒF.5Ċ I4ƔFQJ;5Q6ΘQђ̪Ώ5<ѐó̜̈94";ĝȺɱÃU0V6ȖĄ&
ȿǍ&.J;<Ώ2O8ђ,"5ɮ̙5<ѐadoṣodbhāvana;ζΰ̩ȍ5QVN 21,9-24,7 UΟĄ&4ΖΰʈΛ(Q"65ѐadoṣodbhāvana;ÿƜķ?m`qYVN94 ǾƔ&4QΛζэvādaю;Ǵʀ924Θķ&22ѐVN9 QΛζ;ĝȺɱÃ;öς Uɐ̌(Q"6U˸ʏ6(Qђ
ɮ̙5<ѐSasaki [2012] 6ňʎѐɮɂ<M. T. Much ;ɽΙq`isUǎɮэVNю6(Qђ 8ѐq`isɽΙ9П&4ѐϷƕVNRѐVNDѐķ?nosήΟUʰˢ(QђIJɮ6&4č ˢŃ͚8χɃ6&4<ѐx{Ť̟øɂɢуэNational Archivesю;Za}Y;r
lэVNMSюQ3ѐ˦ϊǸѐЖOR.ê8̩ȍUИ4ŃαǴ9ʒ QђF.ѐ͎
1 m`qY;ȺĢ;ɱÃ;Ɣ͍9ƣ(Qѐǣ͠ϔ;ζ˞ƍΰ;ĺɑKvƍ ʱ;ΐƔ6;ƣʞ9Ū3ѐ˕͠Ǵ6dzǾń˴ǿ͍;Ζΰ924<ѐȚ̙Sasaki [2013]Uĵ ˉђ
2 ";0ѐĒ͐;asādhanā gavacana924<Ț̙Sasaki [2012] 94Ϊζ&.ђ
3 ̥͐2012lj9ɦ9x{Ť̟øɂɢуU˹ȦƧ:4˝Ŧ͗œ;ɇ9δC4б.6"Sѐ
ΟÓȈ9.PѐMuch [1991] ķ?Gokhale [1993] Uĵˉ&.ђ
$O9ѐVN;Ζα;.I9ѐVN9ƣ(QglaglэŚāntarakṣita, c. 725-788ю;
ΡЂɢ5QVipañcitārthāэÀVAюUčˢ&.ђVA;ǎɮ9<Rāhula Sā kṛtyāyana;q`
isэVAюUˢQ"66&ѐq`isɽΙ;.I9ѐSā kṛtyāyana źnos;f9
QKundelingíЗ5ȲǠ&.Ăɮ;Za}Y;rlэVAMSюUѐdoqYd
Źƍ;ŢɢуU̹ˤ&4õȎ&.J;Uĵˉ(Q4ђF.ѐϷƕVADѐķ?nosήΟUʰˢ
&.ђ
2. ado odbhāvana k 1 u
m`qY<asādhanā gavacana;±ϫP;ΖЂǓ&̷.ǧ5ѐadoṣodbhāvana; ΖΰUђF)ѐ,;̤ΖЂ<ʓ;N9ΰɐ$RQђ
VN 21,9-15: adoṣodbhāvanaṃ prativādino nigrahasthānam. vādinā sādhane prayukte 'bhyupagatottarapakṣo yatra viṣaye prativādī yadā na doṣam udbhāvayati, tadā parājito vaktavyaḥ.
sādhanadoṣāḥ punar nyūnatvam asiddhir anaikāntikatā vādinaḥ sādhayitum iṣṭasyārthasya viparyayasādhanam aṣṭādaśa dṛṣṭāntadoṣāś ca. teṣām anudbhāvanam apratyāyanam apratipādanaṃ prativādinaḥ parājayādhikaraṇam.
adoṣodbhāvana5<ѐƣζ͐9614;ȺĢ;ɱÃ5Qђ̟ζ͐ɐU̟4.69ѐ
NGMCP^lb;̪˞˪ŅB 25/16эNAK 5/7376ю;ēPǝ45ɢǒ9Þ̪$R4QĂɮ<ѐ
VNMS6<˫8Qɂ˗;Ăɮ51.ђ
8ѐVādanyāyaķ?Vipañcitārthā;ĂɮrlKѐĂɮАϭ;ɧ˶8ǺŬ;õȎ9.1
4ѐErnst SteinkellnerʠѐHelmut Krasserʠѐɴˣőßʠѐ̇ˣƫȽʠ;Ǫıǿ91.ђ";
ŭUâP4ʷȁλ;ǿU&.ђ
4 ";VAMS;0;ѐʏи, 2a, 3a, 4a, 5a, 6a 9˺ǝ(QΚ6ɷ;Ă˿ѐ͌ǁɶĭ˜ɂː ϚϺэƭˠɌů¡ͅѐ ŤƍĄˏ̎ѐ2011ljѐISBN: 9787802533950ю9Ȩϗ$R4Q6 ɧ˶8ǺŬUѐɴˣőßʠOб.ђ͌ǁɶĭ˜ɂːϚϺ9Ȩϗ$R4QĂ˿<
Ν; 6ɷ/ 5QѐSā kṛtyāyana;ȲǠ&.Ăɮ6ň;J;5Q"6̉έ5ѐ щɐ8^Ă˿5Q.IŃαǴJʊI4чђ
5 adoṣodbhāvana<ĆΖ;¼ɇ9N14®ϫP9ή͍ΖЂŃ͚5Q.Iѐ,;ή͍ΖЂU
͍˴9̉Ɣ&8ɂ͛9Ж14<ѐˑƔ;͎ΟήU)ѐIJή;FFȩ̌(Q"66(Qђ VN9 QΪΖ<ɮζ9ξQѐPramā amīmā sāķ?Prameyakamalamārtan a;Ζΰ<";
ʌDz;˞Ζ9614ɧ˶5SђCf. PKM 674,16-19 (= PM 82,18-20): yac cedam, adoṣodbhāva- nam ity asya vyākhyānam. prasajyapratiṣedhe doṣodbhāvanābhāvamātram adoṣodbhāvanam, paryudāse tu doṣābhāsānām anyadoṣāṇāṃ codbhāvanaṃ prativādino nigrahasthānam itiэF.ʓ;N9ѝΘT
RQўђadoṣodbhāvanam6";ѝήUўΰɐ(Qђ̲̭ŌƔ5ѝΖЂ(QŭŇўѐ./Ī9
ϲŻUȞȯ(Q"68"6adoṣodbhāvana5Pѐ½ɇ5ѐ˺ƣŌƔ5ѝΖЂ(QŭŇўѐ ˮÉϲŻK½;ϲŻUȞȯ(Q"6ѝadoṣodbhāvana5QўђѝÀ;adoṣodbhāvana<ўƣ ζ͐9614;ȺĢ;ɱÃ5Qюђ
ǧ¡Ǜ6UέIQƣζ͐ÐO;ѝ̆OV6ʔ&.ў7ƣρ9А&4ϲŻUȞȯ&8ŭ Ň9<ѐѝ,;ƣζ͐<ўσ$R.6ΘTR:=8O8ђ8ѐɐ;ϲŻ6<ѐ
Ϗ8ѐȈ̟ѝŠўѐ̉ƔѝŠўѐ̟ζ͐9614ɐ*V6ǿŢ$R.ɻ6<ĺƣ;
ɐѐĥ÷;Ś×;ϲŻ95Qђ,ROэɐ;ϲŻюUȞȯ&8"6ѝį0ў̌&8
"6ѝį0ўΰ̌&8"6ѐƣζ͐9614;ưɨ;ɿȜ5Qђ
ƣζ͐9614;ȺĢ;ɱÃ5Q adoṣodbhāvana <ѐ,;ή͍ΖЂ;¼ɇ9DZ'4ѐ
®ϫP9ΖЂŃ͚5Qђ,;̤ΖЂ5<ѐadoṣodbhāvana< doṣasyānudbhāvanam 6ή͍Ć Ζ5ѐϲŻUȞȯ&8"66Ο$RǩQђį0ѐ̟ζ͐ɐUѐƣζ͐,;̟
ζ͐;ɐ9ƣ&4ÐO;̆OV6ʔ&.ɻ9А(QϲŻUȞȯ&8ŭŇ9<ѐ,;ƣ ζ͐<ȺĢ&.6ċɅ$RQT 5Q10ђ""5ƣζ͐9N14Ȟȯ$RQCϲŻ;üÏ
× 6 & 4 ȟ ! O R 4 Q J ; < Ϗ 6 ˮ É Š 6 ˮ É Ś × 5 Q ѐ Ϗ < , ; ÿ Ɯ asādhanā gavacana;̤®ΖЂ9˺ǝ&ѐ½ɇ5ˮÉŠ6ˮÉŚ×;®2<asādhanā gavacana
;̤ŞΖЂ9˺ǝ(QJ;5Q11ђ8ѐm`qYasādhanā gavacana;½;θΖ ЂU""5;ϲŻ9Ѐω&48˞ˤ<ɐ5Qђ
6 ƪ86Jm`qY;ǾƔ(QЖP5;Λζ;ɺ̸G5<ѐ̟ζ͐F)ɐU̟
4ѐƣζ͐,;ǧ5ĺζUȩ̌(Qѐ6дǍļORQ6͏ORQђ";ɺ̸GUDz ж9͋4ѐ";̩ȍ5̌$RQuttarapakṣaU̟ζ͐;ǧ9ϤCORQƣζ͐;ΰ6˞Ζ(Qђ F.ѐ,R6ňʎ9&4ѐVN 23,209̌$RQpūrvapakṣaUƣζ͐;Ē9ϤCORQ̟ζ͐;
ΰ6˞Ζ(Qђ
7 See VA 69,24: yatra vi aye jijñāsite, ajijñāsite punar do asyānudbhāvane 'pi nāparādha ity
abhiprāyaḥэÐO;ƣρ9А&46<ѐ̆OV6ʔ&.ѝƣρў9А&4ѝ6"65
Qўђ&&ѐ̆OV6ʔ&48ѝƣρў9А&4ѝƣζ͐ўϲŻUȞȯ&86&4 Jѐѝƣζ͐9ўϵĺ<8ѐ6ǿŎ5Qюђ
8 Ϗэnyūnatāю;ÿƜ<ʓ;N9˞Ζ&ǩQђCf. PV IV 23: anuktāv api pakṣasya siddher apratibandhataḥ / triṣv anyatamarūpasyaivānuktir nyūnatoditā //э¡ǛŐиϤCOR86&4Jѐ ѝɐƣρ;ў̟̉<Ƃ!OR8OѐѝŠ;ўѝɱÃў;0;)R2;ɱÃ/
5JϤC8"6ѐϏ5Q6ϤCOR.юљNBṬ 189,5 (ad NB III 55): trayāṇāṃ rūpāṇāṃ
nyūnatā nāma sādhanadoṣaḥэɱÃ;Ϗ6;ѐɐ;ϲŻ5Qюђ8ѐŠ;ɱ
à ; 0 ; 2 ; ɱ à 5 J Ϥ C 8 6 " 6 < ѐ ̟ ζ ͐ 9 6 1 4 ; ϲ Ż 5 Q
asādhanā gavacana;̤®ΖЂэɐȎʝ;ʍȈ̴UϤC8"6ѐCf. VN 17,4-8ю9˺ǝ(
QђMuch [1991: 39, Anm. 192]Jĵˉђ
9 ""5<NB III 123-13694ĉȟ$RQĥ÷̗м;ˮÉŚ×ǾƔ$R4Q6͏O RQђĥ÷̗м;ˮÉŚ×;ÿƜ924<ѐBalcerowicz [1999]Uĵˉђ
10 ƗП9<ѐƣζ̟͐ζ͐;ɐ;ϲŻUȞȯ&86&4Jѐǰ)&JȺĢ(Q"698 Q6<ЖO8ђƣζ͐ϲŻUȞȯ&8ŭŇ514Jѐ,J,J̟ζ͐;ɐί14 Q69<ѐ͐9ĝȺ86ċƔ$RQO5QђCf. VN 21,17-22.
11 asādhanā gavacana ;̤®ΖЂķ?̤ŞΖЂ924< Sasaki [2012]Uĵˉђ8ѐMuch [1991: 49, Anm. 236] 9 Ȟ ȯ $ R Q N 9 ѐ " " 5 ȩ ̌ $ R Q ɐ ; ϲ Ż ; ¦ & $ 6 ѐ
asādhanā gavacana;̩ȍ5ĉȟ$RQɐ;ϲŻ;Ÿʎ$9ЋGR=ѐ";̩ȍ5;ϲŻ;×
̌<ĥĆ8J;6<Θ86͏ORQђ
m`qY<$O9̀ 4ѐƣζ͐ϲŻUȞȯ&8˞ˤ924ѐʓ;N8͏
ƟU814Qђ
VN 21,16-22: tat punaḥ sādhanasya nirdoṣatvāt, sadoṣatve 'pi prativādino 'jñānāt, pratipādanāsā- marthyād vā. na hi duṣṭasādhanābhidhāne 'pi vādinaḥ prativādināpratipādite doṣe parājayavyavasthāpanā yuktā, tayor eva parasparasāmarthyopaghātāpekṣayā jayaparājayavyava- sthāpanāt. kevalaṃ hetvābhāsād bhūtapratipatter abhāvād apratipādakasya jayo 'pi nāsty eva. na hi tattvacintāyāṃ kaścic chalavyavahāraḥ.
8ѐ,RэϲŻUȞȯ&8"6ю<ѝʓ;2;˞ˤ9NQJ;5Qўђɐ9ϲŻ 8OѐQ<ѐѝɐ9ўϲŻ1.6&4Jƣζ͐ѝ,;ϲŻ9ўʡ38 OѐQ<ѐѝɐ9ϲŻ1.6&4Jƣζ͐9<ɐ;ϲŻUў12ΰ̌(Q͚
Ĕ8O5Qђį0ѐ̟ζ͐ί1.ɐUϤC.6&4Jѐƣζ͐ϲŻUΰ̌
&8O9<ѐѝ̟ζ͐;ўưɨỦƔ(Q"6<˞9ϷT8ђ°;͚Ĕэ˿Ɨэʖ
&ɐюUɐ̌(Q̟ζ͐;͚Ĕ6ϲŻUΰ̌(Qƣζ͐;͚Ĕю13;Ȯű9ØȜ&4ѐ F$9,;͐э̟ζ͐6ƣζ͐ю924ĝȺỦ̟(QO5QђˮÉŠ9N1 4˿Ɨ;έμˡ'86"6;GOѐѝˮÉŠ6ϲŻUўΰ̌&8ѝƣζ
͐ў9ĝčQ6"6Jѐʦ&48ђ6;Jѐ˿Ɨ;͏Ɵ9А&4<ѐ 8QɠΖ˴˅14J8O5Q15ђ
m`qY<ѐƣζ̟͐ζ͐;ϲŻUȞȯ&8˞ˤ6&4ѐэ1ю̟ζ͐;̟4.
ɐ9,J,JϲŻ8.Iƣζ͐ϲŻUȞȯ58ѐэ2ю̟ζ͐;̟4.ɐ9ϲŻ 1.6&4Jƣζ͐,;ϲŻ9ʡ38ѐэ3ю̟ζ͐;̟4.ɐ9ϲŻ1.6
&4J̟ζ͐;ɐ;ϲŻUΰ̌(Q͚Ĕƣζ͐9<8ѐ62;ŭŇUȟ!Qђ"
;0ѐэ1ю924m`qY<";̩ȍ5<"RÀÐJζ'48ѐǧ;Ν Ϥ16UϒFQ9ѐэ1ю;ŭŇ9<̟ζ͐;ĝč6ƣζ͐;ȺĢDŽ̺(Q6͏ORQђ
12 See VA 70,15: sado e tv ajñānāsāmarthyābhyām ....
13 Cf. VN 24,4-5; VN 21,16-17; VN 23,4-6.
14 ɠΖэchalaю<Nyāyasūtra5ʓ;N9ΰRQђNS 1.2.10-11: vacanavighāto 'rthavikalpopa- pattyā chalam // tat trividhaṃ vākchalaṃ sāmānyacchalam upacāracchalaṃ ceti //эɠΖэchalaю6<ѐ ѝɀ͐;ўώǿ;¿TP68Qѝ˞ΖўUό"("69N14ѐѝɀ͐;ўΘɐUȣɄ(Q"6 5Qђ,R<ѐήǞ;ɠΖѐͩġ;ɠΖѐÁΜ;ɠΖѐ6̗5Qюђ̗м;ɠΖ
;Ϊ̵924<ѐNS 1.2.12-17Uĵˉђ
15 Much [1991: 49, Anm. 238]<ѐɥǧ;ɂ";̩ȍNPJH&SVN 22,8ff.;Ą/&;ɂ͛
9",δő(Q6G8&4ѐ";ɂČ;Ì͋9̔ě$RǩQ6Ń͚ǴǓŕ&4Qђ
&&̪Ώ5<ѐVN 21,16-22 (tat punaḥ ... nāsty eva.) F5;̩ȍ<VN 22,1-794ȷI4 Ϊζ$RѐVN 21,22 (na hi ... chalavyavahāraḥ.) F5;̩ȍ<VN 22,8ff.5ȷI4ΰɐ$R4Q
;/6G8&4Jѐˑ9ȿŇ<86͏ORQђ
16 Cf. VN 23,22-23.
½ɇ5ѐэ2юķ?э3ю;ŭŇ9<̟ζ͐6ƣζ͐;Ĺɇ9ĝȺό"O86m`
qY<ΰ4Qђ˹;ǾƔĺζ6,R9ƣ(Qş̧;ÿƜUϒF.5ѐǣ,;N 9͏Q˞ˤUʈΛ&.ђ
VN 22,1-7: yady evaṃ kiṃ na parājayaḥ, tattvasiddhibhraṃśāt. nānirākaraṇāt. nirākaraṇaṃ hi tasyānyena parājayaḥ, na siddhyabhāvaḥ, pratiyogyanapekṣaṇāt siddhyabhāvasya, sādhanābhāve 'saty api pratiyogini bhāvāt. pratiyoginaś ca tannirākaraṇe 'sāmarthyāt parājayasyānutpatter aparājayaḥ. tasmād ayam asamarthasādhanābhidhāyy api pareṇa tathābhāve 'pratipādite 'parājito vaktavyaḥ.
эĺζјюJ&,5Q8O=ѐ7&4ѝ̟ζ͐<ўưɨ&8;ђ6;Jѝ̟
ζ͐<ў˿Ɨ;̟̉9ŻȺ&4Q;/Oђэ̧ζјюѝƣζ͐<̟ζ͐;ɐUўŌƔ
&48;5ѐѝ̟ζ͐<˿Ɨ;̟̉9ŻȺ&4Jưɨ(Q"6<ў8ђ6;Jѐ
½͐эƣζ͐ю9NQŌƔ<ǣэ̟ζ͐ю;ưɨ5Qѐѝ̟ζ͐9˿Ɨ;ў̟̉8
"6<ѝ̟ζ͐;ưɨ5<ў8O5QђÐȹ8O=ѐѝ̟ζ͐9˿Ɨ;ў̟̉8
"6<˺Ȏэƣζ͐ю179ØȜ&8O5Q18ђÐ68R=ѐ˺Ȏэƣζ͐ю8 6Jѝ̟ζ͐9NQўɐ8 R=ѝ̟ζ͐9˿Ɨ;̟̉8"6<ўQO5 QђF.ѐ˺Ȏэƣζ͐ю9<ѐ,Rэ̟ζ͐;ɐюUŌƔ(Q͚Ĕ8;5ѐѝ̟ζ
͐;ўưɨ<ό"O8ȹ9ѐѝ̟ζ͐;ўưɨ<8ђǨ14ѐ̉;8ɐUϤC Qǣ;͐э̟ζ͐ю514Jѐ½͐эƣζ͐ю,;N9ѝ,;ɐ9̉86ў ΰ̌&8À<ѐσ$R4<86ϤCOR:=8O8ђ
""5ѐm`qY<ѐ̟ζ͐<˿ƗỦ̟&8ŭŇ9ȺĢ(Q;/6ǾƔĺ ζUʅİ&4Qђ,;ɿȜ<ʓ;N9ΰɐ$RNђį0ѐ̟ζ͐˿ƗỦ̟&86
"6<ѐɀ͐86Jѐ×=̟ζ͐,J,JɐUȩ̌&8ŭŇ879ѐό"
PǩQђǨ14ѐ̟ζ͐9NQ˿Ɨ;Ь̟̉<ѐɀ͐;Ƌť9ØȜ&8ђ6"S5ѐ̟ζ͐
6ƣζ͐;ĝȺ<°;͚Ĕ;Ȯűэ°sāmarthyopaghāta°ю9ØȜ&4ʦFQ6"6ѐm
`qY9N14Ɋ9ΰR.ђ2FPѐ̟ζ͐;ĝč8&ȺĢUċƔ(Q9<ѐɀ
͐;ƋťŃʒ6"65QђǨ14ѐɀ͐;Ƌť9ØȜ(Q"68ȈP̟2̟ζ͐
17 ""5<ѐpratiyogin;nosήΟτ&4phyir rgol ba6$R4Q"69Ū34ѐ pratiyogin<ƣζ͐;"6UȞ(6˞Ζ(QђCf. D336b7/P377a7.
18 VNRķ?VND5<pratiyogyapekṣaṇāt (= VNR 70,8; VND 68,9)5PѐnosήΟ5<phyir rgol ba la ltos (D; bltos P) pa'i phyir ro (= D336b7/P377a7)6͎Ο$R4Qq`isUѐMuch<
pratiyogyanapekṣaṇāt (= VN 22,3)6ɽΙ&4QѐɽΙ9П&4ÐO;ɂ˗;ɿȜUȟ!
4QT 5<8ђ½ɇ5ѐGokhale<pratiyogyapekṣaṇāt<,;FF9ѐ,;ή;ǧ9daṇḍa UЀ(Q"65ΖЂU˫9&4QђCf. Gokhale [1993: 56,9]ђɮ̙5<ѐVNɮɂ;ÿƜ9Ћ G4Much;q`isUȤ1.ђ
9NQ˿Ɨ;Ь̟̉ѐ̟ζ͐;ȺĢ;ĥĆ8ɿȜ68Q"6<ѐʦ&486ΘQђm
`qY9614̟ζ͐;ȺĢUʦIQ.I;ĥĆ8ɱÃ<ѐ̟ζ͐˿ƗỦ̟&8
"65<8ѐƣζ̟͐ζ͐ΰUŌƔ&ѐ,R9N14˿ƗUɐ̌(Q6̟ζ͐;͚Ĕ UȮű*&IQ"69½8O8;5Qђ
,Rȹ9ѐ̟ζ͐;̟4.ɐ9ϲŻ1.6&4Jƣζ͐,;ϲŻ9ʡ386 э2ю;ŭŇ9<ѐ̟ζ͐<ƣζ͐9N14ŌƔ$R48.IȺĢ&.6<G8$R)ѐ F.ƣζ͐J˿ƗUɐ̌(Q̟ζ͐;͚ĔUȮű*&I.T 5<8;5ĝč&.6<G8
$R8ђǨ14ѐ͐ú9ĝȺ8&6ċƔǩORQ"698Qђ$O9ѐ̟ζ͐;
ɐ;ϲŻUΰ̌(Q͚Ĕƣζ͐9<86э3ю;ŭŇ9JѐΝ6ňʎ;˞ˤOѐ̟
ζ͐6ƣζ͐;Ĺɇ9ĝȺ86̺ζ5Qђ
À;ÿƜOѐm`qY;ǾƔ(QΛζ5<ѐ̟ζ͐;ɐ;ʖίįǑ9,;
̟ζ͐;ĝȺ9˹̺(QT 5<8ѐ6"6Uȧ̆(Q"65Q5SђƗП;
6"S";ΏΖ<m`qY;ΐƔ(QΛζ;ĝȺɱÃ94τ&4Þ.R4Pѐ ǧϤ(QN919ѐ̟ζ͐ʖ&ɐUϤC.9JTO)ƣζ͐ˮÉϲŻUȞȯ&.
ŭŇ9ѐ̟ζ͐,;ˮÉϲŻUϧ 8 R=͐9ĝȺ<8ѐ6ƔIORQΐƔ94 J̉¥6&4ϫǎ&4Q"6ĆQђ
$4ѐĝȺ9А(QȨ;ƀΐƔ<ѐ̪Ώ;ЖP5<m`qYÀĒ9<ΏOR8 J;5Pѐǣ˕͠;J;5Q6ΘNђm`qY9N14";N8ĝȺɱ ÃU¾$RQΛζ;ǟȂ<ѐƗ;6"S,;ȎʝK˸˴6˄5Jvƍʱ9NQǨ ɲΐƔ9<8˕͠;ˑǭUȝ14QђÀЕ;̩ȍ5<ѐVN 5ǾƔ$R4QΛζʌ Dz,R͠Ï9ƣ(QʈΛ˅$RQ"698Qђ
VN 22,8-16: chalavyavahāre 'pi vijigīṣūṇāṃ vāda iti cet, na, durjanavipratipattyadhikāre satāṃ śāstrāpravṛtteḥ. na hi parānugrahapravṛttā mithyāpralāpārambhātmotkarṣaparapaṃsanādīn asa- dvyavahārān upadiśanti. na ca paravipaṃsanena lābhasatkāraślokopārjanaṃ satām ācāraḥ. nāpi tathāpravṛttebhyaḥ svahastadānena prāṇinām upatāpanaṃ satsaṃmatānāṃ śāstrakārasabhāsadāṃ yuktam. na ca nyāyaśāstrāṇi sadbhir lābhādyupārjanāya praṇīyante. tasmān na yogavihitaḥ kaścid vijigīṣuvādo nāma.
эĺζјюɠΖ˴˅QŭŇ514Jѐĝ.V6ʔ(Q͐9614;Λζ20
19 Cf. VN 24,2-5.
20 m`qY""5ĝ.V6ʔ(Q͐9614;Λζ6ή5̌ŕ&4QJ
;<ѐvƍʱ;ΐƔ(Qζεэjalpaю;"65S6ȧƟ$RQђCf. NBh 2000,2-3 (ad NS 4.2.51): vigṛhyeti vijigīṣayā, na tattvabubhutsayeti, tad etad vidyāpālanārtham, na lābhapūjākhyātyartham itiэѝζεэjalpaю6ζΧэvitaṇḍāю;.05ɀƣ˴ƣζό"Q6 ŭŇ;ўɀƣ˴6<ѐĝ.V6(Qʔɩ9NQѝ6ǿŎ514ўѐ˿ƗŬS
Qѐ6ĺζ(Q8O=ѝʓ;N9̧Qўђэ̧ζјюѝ,;N8"6<ў8ђǸ·.
0;Ǹ219ЋG4ѐř·.0<ȻΰU˅$8O5Qђį0ѐ½͐9Ί˶(Qѝř
·.0ў<ѐϲί;QˆхΨUƅIQ"69N14͠ϔUΫ1.P½͐UV/P(Q
̦6Ǹ&ʰěUȻ̌&8ђF.ѐ½͐UÙϞ(Q"69N14č˶KǶȽKʼnά UǩQ"6<ѐř·.0;5<822ђ,&4F.ѐ,;N9ѝ½͐UÙϞў(Q
͐.09ƾ;ȎUƽ&ÈCQ"65·Uͯ&IQ"6<ѐƍμ͐;ФÅ9ĵĖ(Qř·
6G8$RQ͐.09614˺DZ&8ђF.ѐř·.0<č˶̦UǩQ.I9θ;
ʖ˞;ζɢUÓȈ(Q"6<8ђ,Rȹ9эĝ.V6ʔ(Q͐9614;Λζ9 4˅$RQǸ;ȹ9юѐѝɠΖ879N14˅$RQўTLQĝ.V6ʔ(Q͐96 14;Λζ<ѐʦ&4ϳ˞9đ1.J;ѝį0ѐ˞9Ϸ1.J;ў5<823ђ
";̩ȍ5<ѐm`qY;͏QѐΛζ94έI.θ˅ĉȟ$R4 Qђř·.0T8"66$RQȾ;˅;×̌<ѐ·UϢ*=ѐǸ·.0Λζ;ŭ 5˅(Ǹ9½8O8ѐ6ЬШ6814Q6˞Ζ5Nђį0ѐĝčUʤIV6(
QǸ·.0<ѐΛζ9П&4ѐɠΖ˴˅U˅&ѐϲί;QˆхΨUƅIQ"69N1 4͠ϔUΫ1.P½͐UV/P&ѐ½͐UÙϞ(Q"69N14č˶KǶȽKʼnάUǩ 4ѐ$O9½͐UÙϞ(Q͐.09ƾ;ȎUƽ&ÈCQ"65·Uͯ&IQ9ѐč˶
̦UǩQ.I9ζɢUÓȈ(Q̦61.Ǹ&˅U·5Q6"6ѐ̌ŕ 6(Qкɩ9NQѝ6ǿŎ5<ў8ђ,;"6эɀƣ˴ƣζю<ƍ̆;ȴο;.I9 Q;514ѐč˶ƦȽʼnų;.I9Q;5<8юђζΧэvitaṇḍāю9А&4<ѐ VN 5 < Č Ϫ Ȑ ċ $ R 4 Q ̩ ȍ Q ђCf. VN 61,1-2: etenaiva vitaṇḍā pratyuktābhyupa-
gamābhāve vivādābhāvātэF$9,R9N14ζΧ<ĺф$RQђѝƣ̟ΏΖ;ўȑέ8ŭ
Ň 9 < ζ ¬ < 8 O 5 Q юђ 8 ѐ ʓ ; ˢ × J ĵ ˉ ђCf. ṢDS 30: vijigīṣukathā*1 yā tu chalajātyādidūṣaṇā / sa jalpaḥ, sā vitaṇḍā tu yā pratipakṣavarjitā // (*1 vijigīṣu° em. : vijagīṣu°)эɇ5ѐ ɠΖKί1.ĺζ879NQζфUÇ1.ĝ.V6ʔ(Q͐9614;ƣζэvijigīṣukathāю
<ζεэjalpaю5Pѐ½ɇ5ѐƣ̟ΏΖUʒ.J;ѐζΧэvitaṇḍāю5Qюђ
21 See VA 70,19-21: durjanānā vipratipattir aśobhano vyavahāraḥ tasmān na yogavihito nyāyyaḥ kaścid vijigīuvādo*1 nāma, yac chalādibhiḥ kriyata ity adhyāhāraḥ (*1 vijigīṣu° em. : vijagīṣu°)эǸ·
.0;Ǹѝį0ўǸ&ʰěѐ,Rȹ9ѐTLQĝ.V6ʔ(Q͐9614;Λζ<ѐ ʦ&4ϳ˞9đ1.J;ѝį0ў˞9Ϸ1.J;5<8ђ,R<ɠΖ879N14˅$RQѐ 6ΉϏ$RQюђ
22 m`qY<""5ѐvƍʱ;ΰζεэjalpaюUDzж9͋4ζ'4 Q6˸$RQĝ.V6ʔ(Q͐9614;Λζ94½͐UÙϞ(Q"69N14č
˶KǶȽKʼnάUǩQ"6TRQ;ƀːΘU˅&4Qѐ6ȧƟ(Q"65 Qђ&&ѐNBh5<ζε<F5Jƍ̆эvidyāюUȴο(Q.I9˅$RQJ;5 14ѐč˶̦UǩQ"6U˸˴6(QJ;5<86ΐƔ$R4QђCf. NBh 2000,2-3 (ad NS 4.2.51)ђɮ̙;Ρ20Uĵˉђ
23 McClintock [2010: 70, n. 169] <Much;yogavihita9ƣ(Q" regelloses "6͎Ο<ίΟ5 Q6Ȟȯ&4QђVA;ΡЂ9ЋG4JѐMcClintock;Ȟȯ<Ɓǝ5Sђɮ̙;Ρ21 Uĵˉђ
$R4Q6ΘQђ,&4ѐɠΖ879¿$RQ";N8Ǹ·.0;ǸUƜέ(Qĝ .V6ʔ(Q͐9614;Λζ<ѐǝˇ;"68Oϳ˞9đ1.J;5<86&4ѐŌ Ɣ$RQђ
ÀNPѐm`qYVādanyāya94ǾƔ&4QΛζэvādaю8QJђђђђђ
;5<8;
ђђђђђђђ
ѐ6"6<ɐO9$R.ђ68R=ѐʓ9ŗи68Q;<ѐm`
qYǾƔ(QΛζ6<8QJ;5Q;
ђђђђђђђђђђђ
ѐ6"65Sђ,;ş̧<ѐ˹
;̩ȍ5ɐ̃9̌$R4Qђ
VN 22,16-21: parānugrahapravṛttās tu santo vipratipannaṃ pratipādayanto nyāyam anusareyuḥ satsādhanābhidhānena bhūtadoṣodbhāvanena vā, sākṣipratyakṣaṃ tasyaivānuprabodhāya. tad eva nyāyānusaraṇaṃ satāṃ vādaḥ, ukte nyāye tattvārthī cet pratipadyeta, tadapratipattāv apy anyo na vipratipadyeteti24.
½ɇ5ѐ½͐9Ί˶(Qř·.0<ѐί1.ΏΖUJ2ѝ·ў9ƣ&4ΰ̌(Q69ѐ
·;ЭĒ5F$9,;ѝ·ў9ʡ¾*Q.I9ѐʖ&ɐUϤCQ"69N14ѐ Q<ѐɮǝ;ϲŻUȞȯ(Q"69N14ѐʖ˞9Нд(Q<)/ђѝJ&ʓ;ɱÃ ȿŭŇ9<ѐўʖ˞9Нд(Q6,;"6;Gѐř·;Λζ5Qђѝį0ўJ
&ѝ̟ζ͐ўʖ˞Uΰ.69˿ƗUʤIQѝƣζ͐ўѝʖ˞Uç.,;ɻUў
˞Ζ5Q8O=25ѐѝ,&4ѐ,;ƣζ͐ў,Rэ,;ʖ˞;ǿŎюU˞Ζ&48 6&4Jѐѝ,;ŭ9Q͠ΒUJ1.ў½;ѝ·ўίΖ&ǩ88O=26ђ
""5ȩ̌$R4Qř·;Λζэsatāṃ vādaḥю",ѐm`qYVN94 ǾƔ&4QΛζэvādaю;Pɇ9½8O8ђį0ѐ̟ζ͐ʖ&ɐUϤCѐƣζ
͐ƗП9̟ζ͐;ɐ9Ƌ(QϲŻUȞȯ(Q"6UȎʝ6&ѐ$O9ѐΛζ˺ȎUōHΛ ζФÅ;ĵĖ͐ϴUŘͷ(Q"6ѐį0½͐9Ί˶(Q"6U˸˴6(QJ;5QN8ř
·;Λζ",ѐm`qY9614;˞Ǿ˴8ΛζǟȂ5Q"6ĆQђ"R
<ѐǸ·;ˢQɠΖ87;Ǹ&˅UȎʝ6&ѐĝčU˸˴6&4TRQN8ĝ.
24 vipratipadyeta° em. [D337a6/P377b8: mi rtogs pa; VA 70,24: vipratipadyeta] : pratipadyeta° VN.
25 See VA 70,21-22: ukte sati nyāye tattvārthī cet prativādī pratipadyeta tam arthaṃ nyāyopetam эѝ̟ζ͐ўʖ˞Uΰ.69˿ƗUʤIQƣζ͐ʖ˞Uç.,;ɻU˞Ζ5Q 8O=юђ
26 See VA 70,22-24: atha svapakṣarāgasya balīyastvād ukte 'pi nyāye na pratipadyeta. tadā tena prativādinā tasya nyāyasyārthasyāpratipattāv anya *1 samīpavartyātmajño janakāyo na vipratipadyeteti kṛtvā nyāyānusāra am eva satā vāda iti vartate (*1 anyaḥ VAMSem. : anya° VA.) э&&ѐʖ˞ΰR.ŭŇ514Jѐ͠ΰB;Ȁ́ǜFR=ѐѝƣζ͐<ʖ˞Uç .,;ɻUў˞Ζ58ђ,;ŭŇѐѝį0ў,;ƣζ͐,;ʖ˞;ǿŎU˞Ζ&8 ŭŇѐ,;ŭ9Q͠ΒUJ1.½;·<ίΖ&ǩ8ѐ6͏4ѐʖ˞9Нд(Q"6;
Gř·;Λζ5Qѐ6ѝÀ;N9ўΉюђ
V6ʔ(Q͐9614;Λζ;Ǵʀ6<ƣˉ˴5Q6ΘNђ
ř·;Λζ9А&4ѐm`qY<$O9ʓ;N8ǾƔĺζ6,R9ƣ(Qş
̧Ù 4Qђ
VN 22,22-23,6: tattvarakṣaṇārthaṃ sadbhir upahartavyam eva chalādi vijigīṣubhir iti cet, na, na- khacapeṭaśastraprahārādīpanādibhir apīti vaktavyam. tasmān na jyāyān ayaṃ tattvarakṣaṇopāyaḥ.
sādhanaprakhyāpanaṃ satāṃ tattvarakṣaṇopāyaḥ sādhanābhāsadūṣaṇaṃ ca, tadabhāve mithyā- pralāpād atra paropatāpavidhāne 'pi tattvāpratiṣṭhāpanāt. anyathāpi nyāyopavarṇane vidvatpratiṣṭhānāt. tasmāt parānugrahāya tattvakhyāpanaṃ vādino vijayaḥ, bhūtadoṣadarśanena mithyāpratipattinivartanaṃ prativādinaḥ.
эĺζјю˿Ɨ;οȝ;.I9ѐĝ.V6ʔ(Qř·<ɠΖ87UF$9ˢ8 R=8 O827ѐ6ĺζ(Q8O=ѝʓ;N9̧Qў28ђэ̧ζјюѝ,;N8"6<ў8ђ ѝJ&,5Q8O=ўˌKLjȎKʘŝ9NQȸȱḰ˃879N14Jѝĝ.V6ʔ (Qř·<˿ƗUοȝ(QC5Qў6ϤCOR:=8O8ђǨ14ѐ";˿ƗUο ȝ(Q.I;ѝĝ.V6ʔ(Q͐.0;ўɇÚ<ѐѝ˿ƗUοȝ(Q.I;ř·.0;ɇÚ 9ʞ&4ўNPïR.J;875<8ђ˿ƗUοȝ(Q.I;ř·.0;ɇÚ<ѐɐ Uɐ̌(Q"66ˮÉɐUζф(Q"65QђÐȹ8O=ѐ,RO8ŭŇ9<29ѐ ,"5ϲί;QˆхΨ9N14½͐Uͯ&I.6&4Jѐ˿ƗỦ̟(Q"6<8 O5Qђ,&8эϲί;QˆхΨ87U&8ю6&4J30ѐʖ˞Uΰ8O=ѐ
27 ""5<ѐʓ;Nyāyasūtra;ΝϤDzж9͋R4Q6͏ORQђCf. NS 4.2.50 (Ci VA 70,25-26): tattvādhyavasāyasaṃrakṣaṇārthaṃ jalpavitaṇḍe bījaprarohasaṃrakṣaṇārthaṃ kaṇṭakaśākhā-
varaṇavat //э̗;˰ͭUÞο(Q.I9ʆ;Qɹ;΄ΎQN9ѐ˿Ɨ;̉ƔUÞο(
Q.I9ζεKζΧQюђCf. Ono [2004: 223, n. 7]ђ
F.ѐ87эādiю6ή9N14ѐί1.ζШэjātiюKȺĢ;ɱÃэnigrahasthānaю ōǿ$RQ5S6ȧƟ$RQђCf. NS 1.2.2: yathoktopapannaś chalajātinigrahasthānasādhano-
pālambho jalpaḥ //эóϤ;J;эΛζэvādaю;ˑǭюUç4PѐɠΖί1.ζШȺĢ
;ɱÃ9N14ɐKШΧU"6ѐζε5Qюђ
28 ";ĺζ̩ȍ;q`is<nosΟ6˺ϵ&4QђCf. D337a6-7/P377b8-378a1: gal te de kho na nyid bsrung ba'i don du dam pa rnams kyang rgyal bar 'dod pa sgyu*1 la sogs pa dag gis tshar gcad (D; bcad P) par bya ba yin no zhe na / ma yin te khu tshur dang / thal lcag dang / mtshon chas bsnun (D; bsnan P) pa dang / me la sogs pa dag gis kyang zhes brjod par bya na / (*1 sgyu em. : rgyu
D337a7/P377b8.)ээĺζјюJ&ѐ˿Ɨ;οȝ;.I9ѐř·.0Jѐĝ.V6ʔ(Q͐;ɠ
Ζ879N14σ$RǩQѐ6ĺζ(Q8O=ѐэ̧ζјю,5<8ђѝJ&,5Q 8O=ѐř·.0<ўȫP"A&KLjȎKʘŝ9NQȸȱḰ˃879N14Jѝσ$Rǩ Qў6ϤCOR:=8O8юђ
29 See VA 70,27-28: tadabhāva iti sādhanaprakhyāpanasādhanābhāsadū a ayor abhāveэ,R 8ŭŇ6<ѐɐUɐ̌(Q"66ˮÉɐUζф(Q"6;͐8ŭŇ9<ѝ6 ǿŎ5Qўюђ
30 See VA 70,28: anyathāpīti mithyāpralāpādyabhāve 'piэ,&86&4J6<ѐϲί;
QˆхΨ8786&4Jѝ6ǿŎ5Qўюђ
ƍμ͐6&4;̉ţ.Q̟ŭ<QO5QђǨ14ѐ½͐9Ί˶(Q.I9˿ƗUɐ
̌(Q"6ѐ̟ζ͐9614;ĝč5Qђɮǝ;ϲŻǓ("69N14ί1.˞Ζ Uƣʪ(Q"6ѐƣζ͐9614;ѝĝč5Qўђ
óϤ;̩ȍ5<ѐɠΖ87;Ǹ&˅<Λζ;.I;ʖǝ8ɇʬ5Q6<έIOR8 6ΰR.ѐ""5<ѐ˿Ɨ;οȝ;.I9<ɠΖ87;Ǹ&˅Jɧˢ5PǩQ6 ǾƔĺζȩ̌$R4Qђ"R9ƣ&4ѐm`qY<ѐΛζ;ŭ94ɠΖ8 7;ÕˢUέIQ6Θΰ<ѐɠΖ6ňʎ9Ǹ&Ȏʝ5Q6"S;ɝĔ˴Ȏʬ$J˿
Ɨ;οȝ;.I9<ˢ4JN61.м;ɝζUJƜέ*%QUǩ8814&F6Ȟ ȯ(Q"65ѐǾƔĺζUʅİ&4Qђ";"6Oѐm`qY;͏Qř·;
Λζ5ˢORQ6"S;ʖ&ɐ;ɐ̌6ˮÉɐ;ζф6ΛζȎʬ<ѐĝ.V6 ʔ(Q͐9614;Λζ5ˢORQ6"S;ɠΖ87;Ǹ&Ȏʬ9ʞ&4ѐNPͪJ
;5Q6ΏΖDŽ̺$RQђ$O9ѐĒ͐;ȎʬUˢ)ǧ͐;ȎʬUˢQŭŇ9<
˿Ɨ<̟̉$R8ѐǧ͐;ȎʬUˢ)Ē͐;ȎʬUˢQŭŇ9<˿Ɨ̟̉$RQ6
"6ѐĒ͐;ǧ͐9ƣ(QïÌǴUΉǜ(Q"698Qђ
ÀNPѐř·;Λζ94<ѐ˿Ɨ;̟̉89JTO)ĝ͐ʦFQ"6<
Pǩ8"6/6͏OR4Q"6ĆQђ̟ζ͐ƣζ͐UѐF.ѐƣζ̟͐ζ͐
Uŀó/ 5KPϠI.6&4Jѐ,"9˿Ɨ;έμˡ'8ŭŇ9<ѐ͐9ĝȺʦF Q6"6<8;5QђȪΘ(R=ѐ̟ζ͐6ƣζ͐;70O9614Jѐ˿ƗỦ̟
(Q"6",,;FFĝč(Q"69½8O8ѐ6Σ&ǩQђ
m`qYǾƔ(Q";N8ř·;Λζ;ǟȂ<ѐvƍʱ;ΰΛ ζэvādaюζεэjalpaюζΧэvitaṇḍāю61.θʌDz;)R6JǴʀU˫9&4 Q6ΘQ31ђį0ѐvƍʱ;ΰΛζэvādaю<ȺĢ;ɱÃUэƪ86Jö Э˴9<юȤˢ(QJ;5<8&ѐζεэjalpaю<ȺĢ;ɱÃUƨõ(Qňɖ9ɠ Ζ̦JέI4PѐζΧэvitaṇḍāю<ƣ̟ΏΖU̟48J;5Qђ"RO;θǟȂ<ѐ )RJm`qY;ΰΛζэvādaю6<˫81.ǟǗ;J;5Q6ΘT%QU ǩ8ђǨ14ѐm`qY<ř·;Λζ6ή9N14ѐǨɲ;vƍʱ 9NQΐƔ9<8ѐɆ&ΛζʌDzUȩό&.6ċ)Q"65Q5Sђ
À;N9ѐVN 21,9-23,65<ѐadoṣodbhāvana;̤ΖЂ5QϲŻUȞȯ&8"6 6ȺĢ;ɱÃ924Ζΰ˅$RѐF.ѐ,;ʱˡ˴νζ6&4m`qYVN 94ǾƔ(QΛζ;ǟȂ5Qř·;Λζľΰ$R.ђ
31 ";˄9А&4<ѐMuch [1991: Einleitung 2.2]ѐGokhale [1993: Introduction, pp. xv-xvii] 9J Ζΰ˅$R4Qђ
3. ado odbhāvana k 3 u
adoṣodbhāvana;̤ΖЂ;Ζΰ9ǘ̀ѐ,;̤®ΖЂѐm`qY9N14ʓ
;N9ΰɐ$RQђ
VN 23,7-10: athavā yo na doṣaḥ sādhanasya tadbhāve 'pi vādinā sādhayitum iṣṭasyārthasya siddher vighātābhāvāt, tasyodbhāvanaṃ prativādino nigrahādhikaraṇam, mithyottarābhidhānāt.
Q<J&ѐ,RэϲŻ6G8$R.J;ю1.6&4J32ѐ̟ζ͐9N14ɐ
*V6ǿŢ$R.ɻ33;̟̉9614Ƃ!68O8.I9ѐɐ9ϲŻ8ŭŇѐ ,Rэɐ;ϲŻ5<8J;юUȞȯ(Q"6<ѐƣζ͐9614;ȺĢ;ɿȜ5Qђ Ðȹ8O=ѐѝƣζ͐<ўί1.Ϣ̧UϤCQO5Qђ
adoṣodbhāvana <ѐ,;̤®ΖЂ5<adoṣasyodbhāvanam 6ή͍ĆΖ5ѐϲŻ58J;
UȞȯ(Q"66Ο$RǩQђį0ѐ̟ζ͐ÐO;ɐUѐƣζ͐,;̟ζ͐;
ɐ9ƣ&4ˮÉ˴8ϲŻUȞȯ&.ŭŇ9<ѐ,;ƣζ͐<ȺĢ&.6ċɅ$RQT 5 Q34ђ
˹;̩ȍ5<ѐ$O9";ϲŻ58J;;üÏ×ĉȟ$RQђ
VN 23,11-18: yathā sādhyatayāniṣṭo 'pi vādino dharmaḥ śāstropagamāt sādhya iti tadviparyāsena virodhodbhāvanam. nāsty ātmeti tava pratijñāpadayor virodha iti pratijñādoṣodbhāvanam.
prayatnānantarīyakaḥ śabdo 'nityaḥ prayatnānantarīyakatvād iti hetor dharmiviśeṣatvāt pratijñārthaikadeśa ity asiddhodbhāvanam, sarvāṇi sādharmyavaidharmyasamādīni jātyuttarāṇīty evamāder doṣasyodbhāvanam adoṣodbhāvanam.
×=ѐ̟ζ͐9614ɐ$RQCJ;6&4ǿŢ$R4J8ƲǴѐζɢ9ȑ έ$R4Q;5ѐɐƣρ5Q6ѝƣζ͐;Ϣ̧ў<ѐ,Rэɐƣρю;л á9N14ѝˮÉ˴8ў̅˻UȞȯ(Qѝ6adoṣodbhāvana 5Qў35ђѝF.ѐ×
32 See VA 70,29: tasya doṣatvenābhimatasya bhāve 'pi ...э,Rѝį0ўϲŻ6G8$R.J;
1.6&4J……юђ
33 ɐ*V6ǿŢ$R.ɻ<¡ǛŐи;"6UȞ&4QђCf. Sasaki [2012: 71, n. 10]ђ
34 ƗП9<ѐƣζ̟͐ζ͐;ɐ9ƣ&4ϲŻ58J;UȞȯ&.6&4JѐįǑ9,;
ƣζ͐ȺĢ(Q"698Q6<ЖO8ђ̟ζ͐;ɐ9ϲŻQŭŇKѐ̟ζ͐Ȟȯ
$R.ˮÉϲŻUϧ 8ŭŇ9<ѐ̟ζ͐6ƣζ͐9ĝȺ<86G8$RQO5Qђ Cf. VN 23,20-22; 24,2-5.
35 m`qY<ѐ¡ǛŐи;Ɣ͍9ѝ̟ζ͐ў͠ϔ9N14эsvayamю6ΐƔ
̴U˷PϠHэCf. PVin III 6юѐ";͠ϔ9N146ή<ѐQƲǴ̟ζ͐έ Ɯ(Qζɢ9έIORQO614ǰ)&J,;̟ζ͐,;ƲǴUɐ*:=8O86 T 5<8ѐ6ώǿUōV5QђCf. PVin III 11,9-10: anāntarīyakābhyupagamaś ca śāstropagame 'pi vādino nirastaḥэѝζɢ6ўŃЧАÛ986έƜ$RQѝƲǴў<ѐζɢ9 ȑέ$RQŭŇ514Jѐ̟ζ͐9N14ŌƔ$RQю; VA 71,23-25: śāstropagamāt sarvas
=ўXs<Ƌť&86υɇэ̟ζ͐ю;¡ǛŐи9 QѝXs
6Ƌť&86ў®2;ήł9<̅˻Q6ѝƣζ͐;Ϣ̧ў<ѐѝˮÉ˴
8ў¡ǛŐи;ϲŻUȞȯ(Qѝ6adoṣodbhāvana5Qў36ђѝF.ѐ×=ўĘĔ
;˹ǧ9ѝˡ'QўΘ͵<ˆDž5QђĘĔ;˹ǧ9ѝˡ'QўJ;/O5Q6 ѝζǗ9 QўŠ<ѐ¡иUЖƔ&4Q.Iѐ¡ǛŐи;ÿƜ;Ͼѝ9ōFR 4Qў6ѝƣζ͐;Ϣ̧ў<ѐѝˮÉ˴8ўȈ̟ѝŠўUȞȯ(Qѝ6adoṣodbhāvana 5Qў37ђѝF.ѐўмÉǴKƽϵǴ9NQƣ̦UƅI6(QOLQί1.ζШ6&4 tadiṣṭaḥ sādhya . tatprabādhāne*1 ca hetupratijñayor doṣa iti tac cāyujyamānam, śāstrāśraye 'py abhyupagata*2mātrasyaiva sādhyatvātэ*1 tatprabādhāne em. [PVin III 19,7: tatprabādhane] : tatpradhāne VAMS, VA. *2 abhyupagata° VAMS em. : asty apagata° VA.юэζɢ9ȑέ$R4Q;5ѐ,Rэζ ɢю9ǿŢ$RQOLQ"6ɐ$R:=8O8ђ,&4";"6ĺф$RQŭŇ9
<ŠK¡ǛŐи9ϲŻQѐ6À;"6<˞9ϷT8ђÐȹ8O=ѐѝ̟ζ͐ў ζɢ9ØȜ(QŭŇ514Jѐѝ̟ζ͐9N14ўέƜ$R.ɻ;Gɐƣρ5Q;/
Oюђ8ѐ";ŗи9А&4<Iwata [2005: 50-52]9Ϊ&ђ
36 glagl<ѐ";ˮÉϲŻ;Ȟȯ͐6&4\orYl^Uȟ!4Qђ̪
Ώ5<,;¡ǛÐă9ňƔ$RQ;<ɐO5<8ѐNS 4.1.379ƣ(QNV;ΡЂ5
<ѐOLQJ;<Ƌť&8эsarvam abhāvaḥю6¡ǛŐи9 Q®2;ήłэsarva
6abhāvaю;̅˻Uζ)Q61.ѐϡÉ&.νζȏTR4QђCf. VA 71,27-28: yathāha
bhāradvājo nāsty ātmeti pratijñāpadayo parasparavirodha iti. yasmād ātmeti vastv abhidhīyate nāstīti tasya pratiṣedhaḥээĺζјю×=ѐ\orYl^<Xs<Ƌť&8 6¡ǛŐи9 Q®2;ήł9<˺°̅˻Q6ΰђÐȹ8O=ѐXs
6Ɨť;J;ΰR4Qѝ9JTO)ўѐƋť&86,RэXsю ŌƔ$RQO5Qюђ8ѐglagl<";ŗи9ƣ&4ѐPramā aviniścayaэ8
&Pramā avārttika ķ?Pramā avārttikasvav ttiю5;ΰɐUȭˢ&8Oş̧UΥG4Qђ ,;ΰɐU˩&4̌*=ѐʌDz̆9й˝(QXs6¡и,R͠Ï<ŌƔ$R)ѐ
½ɇ5ѐ,;ʌDz̆;XsƋť(QŌ61."6U͏Ɵ(Q"6<Ń͚5 Qѐ6"698SђΪ̵<Moriyama [2011: 36-37]Uĵˉђ
37 ĺζ͐;Ϣ̧;ǿŢ<ѐŠ6&4;ĘĔ;˹ǧ9ˡ'Q"66ƲǴ<ѐЮų 6¡иUЖƔ(QĘĔ;˹ǧ9ˡ'Q"66ƲǴ6̦&.Iѐ¡иȍƲǴȈ P̟.8ѐ6J;5Sђ"R9ƣ(Q»Ȼζ˞ƍ;åO;ş̧UPramā avārttika
ķ?Pramā avārttikav tti;˞ΖUȭˢ&4ΰɐ(R=ѐÀ;N98Qђį0ѐ¡иUЖƔ
(QĘĔ;˹ǧ9ˡ'Q"6<ѐЮų6¡и9ØȜ(Q.IѐЮųÀŷ;ĘĔ;
˹ǧ9ˡ'QJ;KĘĔ;˹ǧ9ˡ'8J;61.ň̗K˫̗OȣИ$RQˑʛ
эviśeṣa / bhedaю5Q;9ƣ&4ѐŠ6&4;ĘĔ;˹ǧ9ˡ'Q"6<ĘĔ;˹
ǧ9ˡ'8J;6˫̗;GOȣИ$RQɘϱэsāmānyaю5QђǨ14ѐŠ6&
4;ĘĔ;˹ǧ9ˡ'Q"66ƲǴ<ѐ¡иUЖƔ(QĘĔ;˹ǧ9ˡ'Q"6 6ƲǴUϾĆ6&4Ġō(Q.IѐĒ͐ѐǧ͐UÿĠ(Q¡ǛŐи;Ͼ68Q6
"6<Pǩ86͏ORQT 5QђCf. PV IV 186: bhedasāmānyayor dharmabhedād a gā gitā tata / yathānitya prayatnottha prayatnotthatayā dhvani //эČ˫6ɘϱ<ƲǴ9ϵ Q;5ѐ,Rȹ9ѐϾĆöÏАÛQђ×=ѐĘĔOό"QJ;5QЮų<ˆ Dž 5 Q ђ Ę Ĕ O ό " Q J ; 5 Q O юљPVV 480,12-17: sādhyadharmimātraniṣṭhatvāt sarvadharmagocaratvāc ca bhedasāmānyayor dharmabhedād vyāvṛttibhedāt. sādhyadharmo hi sādhyadharminiṣṭhatvena sajātīyād vijātīyāc ca vyāvṛttatvād viśeṣaḥ. sādhanadharmas tu vijātīyamātravyāvṛttatvena sāmānyam. tato bhedasāmānyabhāvena bhedād a gā gitā hetusādhyatā
;Ϣ̧6;<ѐ;ƀ̦;ѝˮÉ˴8ўϲŻUȞȯ(Q6 adoṣodbhāvana 5 Q38ђ
m`qY<ϲŻ58J;;üÏ×6&4ѐŞ2;×Uȟ!4Qђ̤;
×<ѐ̟ζ͐ØȜ(Qζɢ9ȑέ$R4QƲǴ5QO614ǰ)&J,R̟ζ͐
9N14ɐ$R:=8O8T 5<8;9ѐɐ$R:=8O86G8&4ѐ̅˻6 ˮÉϲŻUȞȯ(Q"65Qђ̤®;×<ѐʌDz̆9й˝(Qƣρ6&4;Xs
<,R͠Ï6&4<ŌƔ$R89JTO)ѐ,RU¡и6&4̟44Ƌť&8 6ϤCQ"6U̅˻5Q6G8&4ѐ¡ǛŐи;ϲŻ6ˮÉϲŻUȞȯ(Q"65Qђ
̤;×<ѐɐȎʝэŠю6&4;ĘĔ;˹ǧ9ˡ'Q"661.м;ƲǴ6¡и UЖƔ(QĘĔ;˹ǧ9ˡ'Q"661.м;ƲǴ<ȣИ;¼ɇ9N14ĤČ$RQ9 JTO)ѐ͐Uň5Q6G8&4ѐȈ̟Š6ˮÉϲŻUȞȯ(Q"65Qђ
̤Ş;×<ѐмÉǴKƽϵǴ9NQƣ̦UƅI6(QOLQί1.ζШ6&4;Ϣ̧6 ˮÉϲŻUȞȯ(Q"65Qђ
À;N8ϲŻ58J;Uƣζ͐Ȟȯ&.6&4Jѐ,R<̟ζ͐;¡ǛŐи;
̟̉9614ÐOƂ!6<8O8.I9ѐϲŻ58J;UȞȯ(Q"6<ƣζ͐;ȺĢ;
ɱÃ5Q6ѐm`qY<ΐƔ&.;5Qђ&&8OѐƗП9<ƣζ͐"R yuktā. viśeṣaḥ sādhyaḥ sāmānyaṃ hetur iti kutaḥ pratijñārthaikadeśatā. yathānitya prayatnottho dhvanir iti pratijñā prayatnotthatayeti hetuḥэѝ×=ЮųUЖƔ(QĘĔOό"QJ;5 Q"66ƲǴ5QČ˫<ўɐƣρ6&4;¡иѝ5QЮųў;G9ØȜ(QJ;
5PѐF.ѐѝ×=Š6&4;ĘĔOό"QJ;5Q"66ƲǴ5Qɘϱ
<ўOLQƲǴUƣρеũ6(Qȹ9ѐČ˫6ɘϱ<ƲǴ9ϵQѝ2FPѐ͐9
<ўȣИ9ϵQO5Qђį0ѐѝ×=Юų6¡иUЖƔ(QĘĔOό"Q J;5Q"66ўɐƣρ;ƲǴ<ѐɐƣρ6&4;¡иѝ5QЮųў9ØȜ (Q"69N14ѐň̗OJ˫̗OJȣИ$RQ;5ѐˑʛ5Qђ½ɇ5ѐѝ×=Ę ĔOό"QJ;5Q"66ўɐȎʝ6&4;ƲǴ<ѐ˫̗;GOȣИ$RQ"
69N14ѐɘϱ5Qђ,Rȹ9ѐѝɐƣρ;ƲǴ6ɐȎʝ6&4;ƲǴ<ўČ˫6ɘϱ
;АÛ6&4ĤČ$RQ;5ѐŠ6ɐƣρ;АÛ<ϾĆöÏАÛ5Q"6˞9Ϸ14 Qђɐƣρˑʛ5PѐŠɘϱ5Q;5ѐ7&4ѝŠў¡ǛŐи;ÿƜ;
Ͼ5SѝK8ўђ×=ѐĘĔOό"QЮų<ˆDž5Q6;¡ǛŐ и5PѐĘĔOό"Q"69N146;Š5QюђF.ѐPVin III 105,2-6J ĵˉђ
38 ";ΝϤOѐί1.ζШэjātiю6&4;Ϣ̧<ѐadoṣodbhāvana;̤®ΖЂ; 9Ì͋
3 O R Q " 6 Ć Q ђ ʓ ; Ν Ϥ J ĵ ˉ ђCf. NB III 139-140: dūṣaṇābhāsās tu jātayaḥ //
abhūtadoṣodbhāvanāni jātyuttarāṇīti //э½ɇ5ѐί1.ζШѐˮÉζф5Qђθ;ί1.ζ
Ш6&4;Ϣ̧6<ѐæ;ϲŻ;Ȟȯ5Qюђ8ѐмÉǴKƽϵǴ9NQƣ̦эsādharmya- vaidharmyasamaю<ѐNS94ʓ;N9ΐƔ$R4QђNS 5.1.2: sādharmyavaidharmyā- bhyām upasaṃhāre taddharmaviparyayopapatteḥ sādharmyavaidharmyasamau //эѝ̟ζ͐ўмÉǴ KƽϵǴ9N14ѝɐɂUўF6IQŭŇ9ѐѝƣζ͐ў,;ѝ̟ζ͐9614;ɐƣρ 5QўƲǴ6<ĺƣѝ;ƲǴўUό"("69N14ѐмÉǴKƽϵǴ;˄5̦&ѝĺф 6ί1.ζШQўюђ½;®ĥ®̗;ί1.ζШ924<ѐNS 5.1;ņгUĵˉђ
O;ϲŻ58J;UȞȯ&.6&4Jѐǰ)&J,;ƣζ͐ȺĢ(Q"698Q6<
ЖO8ђʓ9̌$RQN9ѐ̟ζ͐6ƣζ͐;ĝȺ<ѐɇ;å˓&.ϲŻ;G9N1 4ċ+ORQJ;5<8ѐĹɇ;ƣDZ9ЋG4ĊI4ʦFQJ;/O5Qђ
VN 23,19-24,7: tasya vādinā doṣābhāsatve prakhyāpite prativādī parājito vaktavyaḥ, pūrvapakṣe sādhanasya nirdoṣatvāt. doṣavati punaḥ sādhane na dvayor ekasyāpi jayaparājayau, tattvāprakhyāpanād adoṣodbhāvanāc ca. apratipakṣāyāṃ ca pakṣasiddhau kṛtāyāṃ jetā bhavati.
tasmāj jigīṣatā svapakṣaś ca sthāpanīyaḥ parapakṣaś ca nirākartavyaḥ. nirdoṣe sādhanābhidhāne 'pi vādinaḥ prativādinā doṣābhāsa udbhāvite, dūṣaṇābhāsatvakhyāpana eva jayaparājayau, nānyathā, bhāvatas tattvābhidhāne 'pi pratipakṣanirākaraṇena tattvasya prakhyāpanāsāmarthyāt. na prativādino 'py atra, bhāvato mithyāpratipatter iti. idaṃ nyāyyaṃ nigrahasthānalakṣaṇam uktam asmābhiḥ.
̟ζ͐9N14,Rэƣζ͐ϲŻ5Q6Ȟȯ&.J;юˮÉϲŻ5Q6ɐ̌$R .Oѐƣζ͐<σ$R.6ΘTR:=8O8ђÐȹ8O=ѐĒ¡Ǜэ̟ζ͐;¡Ǜю39 9<ɐ;ϲŻ8O5Qђ&&ѐɐϲŻUɧ(QŭŇ9<ѐѝ̟ζ͐6ƣζ
͐;ў͐;0;ɇ9(Oĝč8&ȺĢ8ђ6;Jѐѝ̟ζ͐ў˿ƗUɐ
̌*)ѐ2ѐѝƣζ͐ўϲŻ58J;UȞȯ(QO5QђF.ѐѝ̟ζ͐ў¡
Ǜ;̟̉U˅&ѐѝƣζ͐9ўƣ̟ΏΖ8 R=ѐѝ̟ζ͐ўĝ͐68QђǨ14ѐĝ .V6ʔ(Q͐<ѐ͠ΰỦ̟*:=8O86ňɖ9ѐ½͐ΰUŌƔ*:=8O8ђ ѝ̟ζ͐;ўɐ;КϤ9ϲŻ86&4Jѐƣζ̟͐ζ͐;ˮÉϲŻUȞȯ&.ŭ Ň9<ѐζфˮÉ˴8J;5Q"6Uɐ̌(QŭŇ9;GĝȺQ;514ѐ, 58ŭŇ9<ѝĝȺ<ў8ђÐȹ8O=ѐѝ̟ζ͐ўƗП9<˿ƗUϤC.ŭŇ5 14Jѐѝƣζ͐O;ўƣ̟ΏΖ9N14ŌƔ$RQ"65ѐѝ̟ζ͐<ў˿ƗUɐ̌
(Q͚Ĕ88QO5Q40ђѝ8ѐў";ŭŇ9<ƣζ͐9Jѝĝč<ў8ђÐ ȹ8O=ѝƣζ͐<ўƗП9<ί1.˞ΖUJ14QO5QђÀ;ʖ&ȺĢ
;ɱÃ;Ɣ͍ѐȉ9N14ΰR.ђ
""5ζ'ORQ̟ζ͐6ƣζ͐;ĝȺɱÃU͊IQ6ѐʓ;N98SђF)ѐ̟ζ͐
ʖ&ɐU̟4ѐƣζ͐,R9ĺζ&8 R=ѐ̟ζ͐ĝč&ƣζ͐ȺĢ(Q"6 98Qђ"R< adoṣodbhāvana ;̤ΖЂ;ŭŇэƣζ͐ϲŻUȞȯ&8ŭŇю9JϤC OR."65Qђ
39 ""5;pūrvapakṣa<ѐƣζ͐;Ē9ϤCOR.̟ζ͐ΰ6ǿŎ5Sђɮ̙;Ρ6 Jĵˉђ
40 m ` q Y < ѐ Λ ζ 9 Q ̟ ζ ͐ 6 ƣ ζ ͐ ; ĝ Ⱥ < ° ; ͚ Ĕ ; Ȯ ű э°sāmarthyopaghāta°ю9ØȜ&4ʦFQ6͏4QђCf. VN 21,17-20.
½ɇ5ѐadoṣodbhāvana;̤®ΖЂ;ŭŇэƣζ͐ˮÉϲŻUȞȯ(QŭŇю9<ѐʓ;®
ϫP;ŭŇQђэ1ю̟ζ͐;ɐʖ&ŭŇ6ѐэ2ю̟ζ͐;ɐί14QŭŇ5 Qђ$O9ѐĒ͐<®ϫP9̵Ćġ$RQђэ1-1ю̟ζ͐ˮÉϲŻUϧ QŭŇ6ѐэ1-2ю ϧ 8ŭŇ5Qђэ1-1ю̟ζ͐ˮÉϲŻUϧ QŭŇ9<ѐ̟ζ͐ĝč&ѐƣζ͐
ȺĢ(Q"698Sђ½ɇ5ѐэ1-2ю̟ζ͐ˮÉϲŻUϧ 8ŭŇ9<ѐ̟ζ͐6ƣζ
͐9ĝȺ<8ђ̟ζ͐<˿ƗUɐ̌(Q"65)ѐƣζ͐<ƗП9<ί1.˞ΖUȝ1 4QO5QђF.ѐэ2ю,J,J̟ζ͐;ɐί14QŭŇ9<ѐK<P̟ζ͐6 ƣζ͐9ĝȺ<8ђ̟ζ͐<˿ƗUɐ̌(Q"65)ѐƣζ͐<ϲŻ58J;UȞȯ
&4&FO5Qђ
VN9 QΛζ;ĝȺɱÃ<ѐϤ;θɱÃ9Ē̫;adoṣodbhāvana;̤ΖЂ;̩ȍ 5ΰ̌$R.ÿƜJĖŎ&.5ѐVādanyāya9 QΛζ;ĝȺɱÃ;ʌDzŢэČаĵˉю
; N 9 ͊ I Q " 6 5 Q ђ " ; Ţ N P ̃ ˇ 5 Q N 9 ѐ ̟ ζ ͐ 6 ƣ ζ ͐ , R - R asādhanā gavacanaK adoṣodbhāvana9˺ǝ(QȠQͨU˅&.ŭŇ9ѐȺĢ&.6ċ+OR QŭŇ6ѐȺĢ&.6ċ+OR8ŭŇQ6"6ĆQђ""5ˑ̥(C<ѐ̟
ζ͐6ƣζ͐;ĝčɱÃ;Ьƣ̓Ǵ5Sђį0ѐƣζ͐<̟ζ͐;ɐ9ƗП9Ƌ(Qϲ ŻUϷć9Ȟȯ&$(R=įǑ9ĝč&.6ċƔ$RQѐ̟ζ͐;ɇ<ʖ&ɐUȩ̌
&.O6Θ14ǰ)&Jĝč&.6έIORQ"6<8ђ̟ζ͐ĝč(Q.I9<ѐʖ
&ɐUȩ̌(Q"6;G8O)ѐ˺ȎϲŻ6G8&4Ȟȯ&4.J;Uϧ 8 R=
8O8;5Qђ̟ζ͐ΰUŌƔ(R=Nƣζ͐NPJѐ͠ΰ;ʖǝġ6ɀ͐ΰ;ȘɄ;
ɇUT:=8O8̟ζ͐;ɇ9σͳ;Ź8ĝȺɱÃΐƔ6814Q6ΘQ5S ђ
À;N9VN 23,7-24,75<ѐadoṣodbhāvana;̤®ΖЂ5QϲŻ58J;UȞȯ(
Q"66ȺĢ;ɱÃ924Ζΰ˅$RѐF.ѐm`qYVN94Ǿ Ɣ(QΛζ9 QĝčɱÃ;ΐƔΪϤ$R.ђ
4. m m {
ɮ̙5<ѐVN9 Qadoṣodbhāvana;ζΰ̩ȍ5QVN 21,9-24,7UΟĄ&.ђ,;ÿƜ
<ѐÀ;N9͊IQ"65Qђ
1. VN 9ΐƔ$RQ adoṣodbhāvana 6ʌDz<®ϫP9ή͍ΖЂŃ͚5Qђ,;̤Ζ Ђ5<doṣasyānudbhāvanam6ή͍ĆΖŃ͚5PѐϲŻUȞȯ&8"66Ο$Rǩ 4ѐ̤®ΖЂ5< adoṣasyodbhāvanam 6ή͍ĆΖŃ͚5PѐϲŻ58J;UȞȯ(
Q"66Ο$RǩQђϲŻ;üÏ×9< asādhanā gavacana ;ϾѐϲŻ58 J;;üÏ×9<ί1.ζШэjātiю6&4;Ϣ̧87;θ×ñǝ$R4Qѐ
70OJÏ̯˴2ĥö9üÏ×UЀω(Q"69N14ʌDzΐƔ&4Q6<ΘШ
ѐasādhanā gavacana;Ɣ͍;Ï̯Ǵ9ʞ(R=Хˇ6&.J;6814Qђ
2. VN5<ѐř·;Λζэsatāṃ vādaḥю6Ɇ&ΛζʌDzȩό$R4Qђ"R<
Ǩɲ;vƍʱ9 QΛζθʌDz6<˫8QǴʀUJ2J;5Qђį0ѐř·
;Λζ<ѐ̟ζ͐6ƣζ͐ѐɠΖ87;Ǹ5<8ʖ&ɐKɮǝ;ϲŻǓ(
"6UȎʝ6&4°;¡Ǜ;ʖǝǴU̢Ňэћvƍʱ;ΰjalpa Kvitaṇḍā 6<˫8Q˄юѐȺĢ;ɱÃUέIQ"65Λζ;ĝȺUʦ&<(Qэћvƍʱ
;ΰvāda6<˫8Q˄юѐĝč,;J;5<8˿ƗỦ̟(Q"65Λζ˺ȎUōH ΛζФÅ;ĵĖ͐ϴ9Ί˶(Q"6U˸˴6&4TRQJ;5Qђ
3. VN9 QΛζ;ĝȺɱÃ<ѐ̟ζ͐6ƣζ͐;͐°9ʖ&ɐUɐ̌(Q͚
Ĕ6ɮǝ;ϲŻUΰ̌(Q͚ĔUȮű*&IŇ"69ØȜ&4ʦFQJ;5Qђį0ѐ
̟ζ͐./Ī9asādhanā gavacana9˺ǝ(QȠQͨU˅("6;GOѐQ<ѐ ƣζ͐./Ī9adoṣodbhāvana9˺ǝ(QȠQͨU˅("6;GOѐ,R-RȺĢ
&.6ċ+ORQT 5<8ђĝȺɱÃ;Ϊ̵<Vādanyāya9 QΛζ;ĝȺɱÃ
;ʌDzŢэČаĵˉю9ȿǍ&.ђ
Ν;̺ζ;0ѐ6PT 3;VN9 QΛζ;ĝȺɱÃ924;ʖ̉8͏̜ѐ
į0Vādanyāya 9 QΛζ;ĝȺɱÃ;ʌDzŢ;ȿǍѐó̜̈5ĥĆ9ʈΛ$R4
"81.˄5Pѐɮ̙ȩ̌&ǩ.ɆΐǴ;чǺŬ5Q6ΘQђį0ѐVN 9 QΛζ;ĝȺ<̟ζ͐6ƣζ͐,R-R;Ī˕˅9N145<8˺°ƣDZ9N14ʦFQ J;6&4ΐƔ$R4Qѐɮ̙5<,;üÏ˴8nsU͊I!4̌&.ђ
À ; ̺ ζ U ϒ F . ¹ ǧ ; ̈ ̜ ; ˰ Ʊ ˴ ɇ Ŋ 6 & 4 ѐasādhanā gavacana < ğ ζ
adoṣodbhāvanaUōI.m`qY;ȺĢ;ɱÃΐƔ6ѐvƍʱ;ΐƔ(Q,
R6;ʞϖ̜̈Uȟ!Q"65QђF.ѐ½ƍʱ;ΛζʌDz6;˺ϵK,;dzǾń˴
ŶϹ;$O8QʈΛ˅$R:=8O85Sђ
эʓа9ŢPђю
立論者が証明を立てる
証明が正しい場合 証明が誤っている場合
対論者が過失を指摘しない
対論者が疑似過失を指摘する
立論者が疑似過失 を退ける 立論者の勝利 対論者の敗北
立論者が疑似過失 を退けない
立論者の勝利 対論者の敗北 勝敗なし 対論者が実際に存する過失を指摘する 対論者が疑似過失を指摘する 対論者が過失を指摘しない
立論者の敗北 対論者の勝利 勝敗なし 勝敗なし
【
Vādanyāyaにおけ る討論の勝敗条件の概念図】
(adoṣodbhāvanaの第二解釈) (adoṣodbhāvanaの第一解釈) (adoṣodbhāvanaの第二解釈) (adoṣodbhāvanaの第一解釈)(asādhanāṅgavacana)
(VN 23,19-20) (VN 23,20-22)
(VN 23,22-23)
(VN 24,2-5) (VN 23,4-6) (VN 21,17-22)
立論者が証明を立てる
証明が正しい場合 証明が誤っている場合
対論者が過失を指摘しない
対論者が疑似過失を指摘する
立論者が疑似過失 を退ける 立論者の勝利 対論者の敗北
立論者が疑似過失 を退けない
立論者の勝利 対論者の敗北 勝敗なし 対論者が実際に存する過失を指摘する 対論者が疑似過失を指摘する 対論者が過失を指摘しない
立論者の敗北 対論者の勝利 勝敗なし 勝敗なし
【
VāVVdanyāyyyaāに おけ る討論の勝敗条件の概念図 】
(adoṣodbhāvanaの第二解釈) (adoṣodbhāvanaの第一解釈) (adoṣodbhāvanaの第二解釈) (adoṣodbhāvanaの第一解釈)(asādhanāṅgavacana)
(VN 23,19-20) (VN 23,20-22)
(VN 23,22-23)
(VN 24,2-5) (VN 23,4-6) (VN 21,17-22)
(asādhanāṅgavacanaを為さない) (adoṣodbhāvanaを為さない)
a a B
Ci Ciэcitatum in alioю<ѐQɂΘ½;ɂ˗94ѐȷŶ;8ňɂ;ǟ5ѐɐ
̌˴9ǘˢ$R4Q"6Ǔ(ΝŅ5Qђ
1 [ U _
D Derge edition of Tibetan Tripitaka: eds. J. Takasaki, Z. Yamaguchi and Y. Ejima, Sde Dge Tibetan Tripi aka Bstan gyur, preserved at the Faculty of Letters, University of Tokyo, Sekai-Seiten-Kankō-Kyōkai, Tokyo, 1977-1989.
P Peking edition of Tibetan Tripitaka: ed. Daisetz T. Suzuki, The Tibetan Tripitaka, Peking edition, Kept in the Library of the Otani University, Kyoto, Reprinted under the supervision of the Otani University, Kyoto, 168 vols., Tibetan Tripitaka Research Institute, Tokyo - Kyoto, 1955-1961.
NB Nyāyabindu (Dharmakīrti): See NBṬ.
NBh Nyāyabhā ya (Vātsyāyana): eds. Taranatha Nyaya-Tarkatīrtha and Amarendramohan Tarkatīrtha, Nyāyadarśana with Vātsyāyana's Bhāya, Uddyotakara's Vārttika, Vācaspati Miśra's Tātparyaīkā and Vi vanātha's V tti, Calcutta Sanskrit Series Nos. 18 & 29, Calcutta, 1936-44, rep. Rinsen Book, Kyoto, 1982.
NBṬ Nyāyabinduīkā (Dharmottara): ed. Dalsukhbhai Malvania, Pa ita Durveka Miśra's Dharmottarapradīpa: Being a sub-commentary on Dharmottara's Nyāyabinduīkā, a commentary on Dharmakīrti's Nyāyabindu, Tibetan Sanskrit Works Series Vol. 2, Kashi prasad Jayaswal Research Institute, Patna, 1955.
NS Nyāyasūtra (Gautama): See NBh.
PKM Prameyakamalamārta a (Prabhācandra): ed. Mahendra kumāra Śāstri, Prameya-kamalamārta a by Shri Prabha Chandra (A Commentary on Shri Manik Nandi's Pareeksha Mukh Sutra), Sri Garib Dass Oriental Series No. 94, Sri Satguru Publications, Delhi, 1991, rep. D.K. Fine Art Press, Delhi, 1990 (3rd edition).
PM Pramā amīmā sā (Hemacandra): eds. Satkari Mookerjee and Nathmal Tatia, Hemacandra's Pramā a-mīmā sā, Text and Translation with Critical Notes, Prachya Bharati Series 11, Tara Publications, Varanasi, 1970.
PV IV The fourth chapter of the Pramā avārttika (Dharmakīrti): See PVV.
PVin III The third chapter of the Pramā aviniścaya (Dharmakīrti): eds. Pascale Hugon and Toru Tomabechi, Dharmakīrti's Pramā aviniścaya, chapter 3, China Tibetology Publishing House and Austrian Academy of Sciences Press, Beijing - Vienna, 2011.
PVV Pramā avārttikav tti (Manorathanandin): ed. Rāhula Sā kṛtyāyana, Ācārya-Dharmakīrte
Pramā avārttikam ācārya-Manorathanandik tayā v ttyā sa valitam (Dharmakīrti's Pramā avārttika with a commentary by Manorathanandin), Appendix to J.B.O.R.S. Vols.
24-26, Bihar and Orissa Research Society, Patna, 1938-1940.
ṢDS Ṣaḍdarśanasamuccaya (Haribhadra Sūri): ed. Mahendra Kumar Jain, a darśanasamuccaya of Haribhadra Sūri: With the Commentaries of Tarka-rahasya-dīpikā of Gu aratnasūri and Laghv tti of Somatilaka Sūri and an Avacūr i, Jñānapīṭha Mūrtidevī Granthamālā: Sanskrit Grantha 36, Calcutta, 1969, rep. Bharatiya Jnanpith Publication, 1981 (2nd edition).
VA Vipañcitārthā (Śāntarakṣita): ed. Rāhula Sā kṛtyāyana, Dharmakīri's Vādanyāya with the Comentary of Śāntarak ita, Appendix to J.B.O.R.S. Vols. 21 & 22, Bihar and Orissa Research Society, Patna, 1935-36 (Tib. D No. 4239, P1 No. 5725, P2 No. 5738).
VAD Vipañcitārthā (Śāntarakṣita): ed. Svāmi Dvarikādās śāstrī, Vādanyāyaprakara a of Āchārya Dharmakīrti with the commentary Vipañcitārthā of Āchārya Śāntarak ita and Sambandhaparīk ā with the commentary of Āchārya Prabhācandra, Bauddha Bharati Sereies Vol. 8, Varanasi, 1972.
VAMS Vipañcitārthā (Śāntarakṣita): Photostat copy of the Sanskrit manuscript in the library of Georg-August-Universität GöttingenэThe color photostat copies of the same manuscript: 2a,
3a, 4a, 5a, 6a is included in ƭˠɌůͅѐ͌ǁɶĭ˜ɂːϚϺѐ ŤƍĄˏ̎ѐ
2011юђ
VN Vādanyāya (Dharmakīrti): ed. Michael Torsten Much, Dharmakīrtis Vādanyāya , Teil I, Sanskrit-Text, Österreichische Akademie der Wissenschaften, philosophisch-historischen Klasse, Sitzungsberichte, 581. Band, Veröffentlichungen der Kommission für Sprachen und Kulturen Südasiens Nr. 25, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien, 1991 (Tib. D No. 4218, P No. 5715).
VND Vādanyāya (Dharmakīrti): See VAD.
VNMS Vādanyāya (Dharmakīrti): Photostat copy of the Sanskrit manuscript in the National Archives.
VNR Vādanyāya (Dharmakīrti): See VA.
3
3 [ U _ Balcerowicz, Piotr
[1999] "Taxonomic Approach to d āntābhāsa in Nyāyabindu and in Siddharṣigaṇi's Nyāyāvatāraviv ti: Dharmakīrti's Typology and the Jaina Criticism Thereof", Dharmakīrti's Thought and Its Impact on Indian and Tibetan Philosophy: Proceedings of the Third International Dharmakīrti Conference, Hiroshima, November 4-6, 1997, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien, pp. 131-154.
Chinchore, Mangala R.
[1988] Vādanyāya: A Glimpse of Nyāya-Buddhist Controversy, Sri Satguru Publications, Delhi.
Gangopadhyaya, Mrinalkanti
[1982] Nyāya: Gautama's Nyāya-sūtra with Vātsyāyana's Commentary, Sambhunath Pundit Street, Calcutta.
Gokhale, Pradeep P.
[1993] Vādanyāya of Dharmakīrti: The Logic of Debate, Sri Satguru Publications, Delhi.
Iwata, Takashiэƶˣ ƌю
[2005] ʬ̓;¡ǛŐи;Ɣ͍924;ΒɢѐXhXɂġ;dzǾ6î̍ј̏²ɂУī
ŲŁ̕ΝDzζФѐɒ̑̎ѐɳµѐpp. 45-72.
Jhā, Ga gānāṭha
[1915-19] The Nyāyasūtras of Gautama with Vātsyāyana's Bhā ya and Uddyotakara's Vārttika, 4 vols., Indian Thought Series No. 7, rep. Rinsen Book, Kyoto, 1983.
McClintock, Sara L.
[2010] Omniscience and the Rhetoric of Reason: Śāntarak ita and Kamalaśīla on Rationality, Argumentation, & Religious Authority, Studies in Indian and Tibetan Buddhism, Wisdom Publications, USA.
Moriyama, Seitetsuэʇƴ ʹǮю
[2011] glagl; Vādanyāyav ttivipañcitārtha 6^g;ˆ͠Ǵζ─
m`qY;ЅΣЂ͠ʭэPVSVюUƻ14─ѐÒȻŹƍ »ȻƍϾζФ 95ѐpp. 33-52.
Much, Michael Torsten
[1986] "Dharmakīrti's Definition of "Points of Defeat" (Nigrahasthāna)", Buddhist Logic and Epistemology, D. Reidel Publishing Company, Dordrecht / Boston / Lancaster / Tokyo, pp.
133-142.
[1991] Dharmakīrtis Vādanyāya , Teil II, Übersetzung und Anmerkungen, Österreichische Akademie der Wissenschaften, philosophisch-historischen Klasse, Sitzungsberichte, 581.
Band, Veröffentlichungen der Kommission für Sprachen und Kulturen Südasiens Nr. 25, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien.
Ono, TakuyaэƩЄ ħ¨ю
[2004] Nyāyapariśi a924─ZtŁýΛζ;Æ̼─ѐɣʯƓ̜̈œ̜̰̈34ѐ
pp. 73-94.
Ruben, Walter
[1928] Die Nyāyasūtra's : Text, Übersetzung, Erläuterung und Glossar, Deutschen
Morgenländische Gesellschaft, Leipzig, Kraus Reprint, Liechtenstein, 1966.
Sasaki, RyoэÎɫ ¶ю
[2012] m`qY; nigrahasthāna ΖЂэ1ю──asādhanā gavacana 924──ѐ
£϶─̜̈ζɂФ─3ѐpp. 69-90.
[2013] "Nigrahasthāna in the Vādanyāya: Controversy between Dharmakīrti and the Nyāya School", Journal of Indian and Buddhist Studies Vol. 61, No. 3, pp. 178-182.
Tillemans, Tom J. F.
[2000] Dharmakīrti's Pramā avārttika, An annotated translation of the fourth chapter (parārthānumāna) 1 (k. 1-148), Österreichische Akademie der Wissenschaften, Philosophisch-Historische Klasse, Sitzungsberichte 675. Band, Veröffentlichungen der Kommission für Sprachen und Kulturen Südasiens 32, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien.
¾Ν ɮ̙<ѐLjȈ24ljǐ̒ƍ̜̈φΉėІэˑČ̜̈œžęφю9NQ̜̈Ȉɸ;Ͼ 5Qђ
э$$ PM Ɏ̘ˣŹƍŹƍЗю