3. 実験結果・考察
3.2. 実験2
本節では2つ目の実験,すなわち気泡の挙動を支配するパラメータの1つであ る空気流量を連続的に変化させる実験についての結果と考察を示す.解析手法と して連続的にパラメータが変化することによる周波数特性の推移を表すことに適 したスペクトログラム解析を用いた.
3.2.1.
出口径が2.0mm
のオリフィスの場合出口径が
2.0mm
のオリフィスについて計測した気泡出口近傍の流速変動波形のスペクトログラムを
Fig.3-2-1
に示す.用いた流量計はレンジが50〜500cc/min
と
500〜5000cc/min
の2種類を用い,流量計を交換する際には一旦測定を中断した.測定の時間は
1500〜500cc/min,500〜50c/min
ともに約40
分かけて空気流 量を減少させた.またスペクトログラムは長い時系列データから32768
点を抜き 出して高速フーリエ変換をするという操作を16384
点ずつずらしながら行うとい う方法で計算し,ウィンドウは抜き出したデータと同じ長さのハニングウィンド ウを用いた.図中の矢印は気泡の平均離脱周期に対応する周波数を示しており.実際の実験では空気流量が減少する方向に系が変化しているが,ここでは空気 流量が増加する方向に見ていくと
100〜350c/min
付近の領域では流量が増えるに 従い基本周波数の分数周波数が現れてくる.前節の結果と同様に1/2,1/4,1/8,
1/6,1/8
倍周波数という順番でサブハーモニックが現れ,それ以降は広い周波数帯でスペクトルの強度が上がるが,途中
500cc/min
と800cc/min
付近ではそれぞ れ基本周波数の1/3,1/4
倍周波数が現れていることが観察できる.この実験で得られる長い時系列データからいくつかの空気流量付近のデータを 切り出したものとそのパワースペクトルを
Fig.3-2-2
に示す.Fig.3
Fig.3Fig.3
Fig.3----2222----1 1 1 ((((aaaa) Spectrogram (d = 2.0mm)1 ) Spectrogram (d = 2.0mm)) Spectrogram (d = 2.0mm)) Spectrogram (d = 2.0mm)
Fig.3
Fig.3 Fig.3
Fig.3----2222----1 1 1 1 ((((bbbb) Spectrogram (d = 2.0mm, ) Spectrogram (d = 2.0mm, ) Spectrogram (d = 2.0mm, ) Spectrogram (d = 2.0mm, enlarged for 150enlarged for 150enlarged for 150----500cc/enlarged for 150500cc/500cc/min500cc/minminmin))))
Fig.3
Fig.3Fig.3
Fig.3----2222----1 1 1 ((((cccc) Spectrogram (d = 2.0mm, enlarged for 5001 ) Spectrogram (d = 2.0mm, enlarged for 500) Spectrogram (d = 2.0mm, enlarged for 500) Spectrogram (d = 2.0mm, enlarged for 500----1500cc/min)1500cc/min)1500cc/min) 1500cc/min)
–1 0 1 2
–1 0 1 2
–1 0 1 2
–1 0 1 2
–1 0 1 2
0 0.5 1
–1 0 1 2
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
0 20 40 60
–100 0 100
Time (sec)
Hot film output (V)
q = 150 (cc/min) Re = 102
Frequency (Hz)
Power (dB)
q = 240 Re = 163
q = 300 Re = 204
q = 315 Re = 214
q = 325 Re = 221
q = 335 Re = 228 1/fL
fL
f f
f f f f
fL
fL fL fL
1/fL
1/fL 1/fL
1/fL
Fig.3
Fig.3 Fig.3
Fig.3----2222----2 2 2 ((((aaaa) Output signals and power spectra. (d = 2.0mm)2 ) Output signals and power spectra. (d = 2.0mm)) Output signals and power spectra. (d = 2.0mm)) Output signals and power spectra. (d = 2.0mm)
–1 0 1 2
–1 0 1 2
–1 0 1 2
–1 0 1 2
–1 0 1 2
0 0.5 1
–1 0 1 2
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
0 20 40 60
–100 0 100
Time (sec)
Hot f ilm out put (V)
q = 343 (cc/min) Re = 233
Frequency (Hz)
Power (dB)
q = 350 Re = 238
q = 355 Re = 241
q = 375 Re = 255
q = 400 Re = 272
q = 420 Re = 286 1/fL
fL f
f
f
f
f f
Fig.3
Fig.3 Fig.3
Fig.3----2222----2 2 2 2 ((((bbbb) Output signals and power spectra. (d = 2.0mm)) Output signals and power spectra. (d = 2.0mm)) Output signals and power spectra. (d = 2.0mm) ) Output signals and power spectra. (d = 2.0mm)
–3 0 3
–3 0 3
–3 0 3
–3 0 3
–3 0 3
0 0.5 1
–3 0 3
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
0 20 40 60
–100 0 100
Time (sec)
Hot f ilm out put (V)
q = 490 (cc/min) Re = 333
Frequency (Hz)
Power (dB)
q = 650 Re = 442
q = 780 Re = 530
q = 840 Re = 571
q = 1000 Re = 680
q = 1400 Re = 952 1/fL
fL
f
f f f f
fL fL
1/fL
1/fL
Fig.3
Fig.3 Fig.3
Fig.3----2222----2 2 2 2 ((((cccc) Output signals ) Output signals ) Output signals ) Output signals and power spectraand power spectraand power spectraand power spectra.... (d = 2.0mm) (d = 2.0mm) (d = 2.0mm) (d = 2.0mm)
3.2.2.
出口径が0.5mm
のオリフィスの場合同様に出口径が
0.5mm
のオリフィスについて測定した流速変動データのスペ クトログラムといくつかの流量付近のデータを切り出したものをFig.3-2-3,
Fig.3-2-4
に示す.一見して分かるように2.0mm
のオリフィスの場合とは全く傾向が異なっている.(特に低流量の範囲において)
0〜42cc/min
付近では実験1による考察から間欠的な発泡が起きていることが推測される.矢印の示す基本周波数の
1/2
のところにサブハーモニックがあれば 気泡2個ごとの間欠的な発泡というように,気泡何個おきに間欠性が現れている かをこの図から示すことができる.空気流量が増すに従い間欠性の頻度が減少し42cc/min
付近で間欠性のない単調な離脱をするようになる.
60〜100cc/min
の領域では気泡の合体によって気泡の平均離脱個数が大きくなっている.ここでの合体は流量が増えるにつれて5個に一回,4個に一回,3個 に一回というように頻度が多くなる方向に変化していくが
100cc/min
付近では合 体が起こらなくなってしまう.
100〜250cc/min
の領域では空気流量が大きくなるに従い気泡の合体の頻度が増すという
2.0mm
のオリフィスの場合と同様の傾向を示している.115cc/min
付 近で2個に一回合体するというパターンが見られ気泡の平均離脱個数が急激に増 加し,さらに流量を増すと特に明確な支配周波数のない状態へと遷移していく.Fig.3
Fig.3Fig.3
Fig.3----2222----3 3 3 ((((aaaa) Spectrogram (d = 0.5mm)3 ) Spectrogram (d = 0.5mm)) Spectrogram (d = 0.5mm)) Spectrogram (d = 0.5mm)
Fig.3
Fig.3 Fig.3
Fig.3----2222----3 3 3 3 ((((bbbb) Spectrogram (d = 0.5mm, enlarged for 0) Spectrogram (d = 0.5mm, enlarged for 0) Spectrogram (d = 0.5mm, enlarged for 0----50cc/min)) Spectrogram (d = 0.5mm, enlarged for 050cc/min)50cc/min)50cc/min)
Fig.3
Fig.3Fig.3
Fig.3----2222----3 3 3 3 ((((cccc) Spectrogram (d = 0.5mm, enlarged for 50) Spectrogram (d = 0.5mm, enlarged for 50) Spectrogram (d = 0.5mm, enlarged for 50) Spectrogram (d = 0.5mm, enlarged for 50----150cc/min)150cc/min)150cc/min)150cc/min)
–1 0 1 2
–1 0 1 2
–1 0 1 2
–1 0 1 2
–1 0 1 2
0 0.5 1
–1 0 1 2
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
0 20 40 60
–100 0 100
Time (sec)
Hot f ilm out put (V)
q = 5 (cc/min) Re = 14
Frequency (Hz)
Power (dB)
q = 20 Re = 54
q = 32 Re = 87
q = 36 Re = 98
q = 37 Re = 101
q = 38 Re = 103 1/fL
f
fL f fL
f
f fL
f
fL f fL 1/fL
1/fL
1/fL
1/fL
Fig.3
Fig.3 Fig.3
Fig.3----2222----4 4 4 4 ((((aaaa) Output signals and power spectra) Output signals and power spectra) Output signals and power spectra) Output signals and power spectra. (d = 0.5mm). (d = 0.5mm). (d = 0.5mm) . (d = 0.5mm)
–2 0 2
–2 0 2
–1 0 1 2 3
–1 0 1 2 3
–1 0 1 2 3
0 0.5 1
–2 0 2
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
0 20 40 60
–100 0 100
Time (sec)
Hot f ilm out put (V)
q = 41 (cc/min) Re = 112
Frequency (Hz)
Power (dB)
q = 50 Re = 136
q = 68 Re = 185
q = 74 Re = 201
q = 85 Re = 231
q = 95 Re = 258 1/fL
fL
f f
fL
fL
fL f
f f
f
1/fL 1/fL 1/fL
Fig.3
Fig.3 Fig.3
Fig.3----2222----4 4 4 4 ((((bbbb) Output signals and power spectra. (d = 0.5mm)) Output signals and power spectra. (d = 0.5mm)) Output signals and power spectra. (d = 0.5mm) ) Output signals and power spectra. (d = 0.5mm)
–2 0 2
–2 0 2 4
–2 0 2 4
0 0.5 1
–2 0 2 4
–100 0 100
–100 0 100
–100 0 100
0 20 40 60
–100 0 100
Time (sec)
Hot f ilm out put (V)
q = 100 (cc/min) Re = 272
Frequency (Hz)
Power (dB)
q = 110 Re = 299
q = 120 Re = 326
q = 200 Re = 544 1/fL
fL f
f
Fig.3
Fig.3Fig.3
Fig.3----2222----4 4 4 ((((cccc) Output signals and power spectra. (d = 0.5mm)4 ) Output signals and power spectra. (d = 0.5mm)) Output signals and power spectra. (d = 0.5mm)) Output signals and power spectra. (d = 0.5mm)
3.2.3.
実験2のまとめ以上より実験2について次のことが言える.
1.
出口径が2.0mm
のオリフィスでは空気流量を増すに従い気泡同士の合体の頻度,相互干渉の度合いがほぼ単調に大きくなる傾向にあることがスペクト ログラムから確認できる.またホットフィルムプローブの出力波形とそのス ペクトログラムから,合体が起き始める流量範囲においてカオスに至る現象 によく見られる周期倍分岐に似た挙動の遷移が見られた.
2.
出口径が0.5mm
のオリフィスでは大きく分けて3つの特徴的な挙動を示す流量範囲に分けることができる.1つは