1.三角関数 (1) 基本関係
tan cot , sin cosec , cos sec 1 1 1
2 2 2 2 2 2 1 1 1 cosec cot , sec tan sin cos (2) 還元公式 ) cos , sin( ) sin , tan( ) tan
cos(
) cos , sin( ) sin , tan( ) tan
cos(
) cos , sin( ) sin , tan( ) tan
cos(
) sin , sin( ) cos , tan( ) cot
cos( 2 2 2
) sin , sin( ) cos , tan( ) cot
cos(
2 2
tan tan tan tan ) tan( sin sin cos cos ) cos( sin cos cos sin ) sin( 1 (3) 加法定理
2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 1 2 2 1 1 1 2 2 1 2 2 2 tan cos cos , cos sin ) sin cos ( cos sin sin cos cos cos sin sin (4) 倍角公式 加法定理でα=βと置く 1.三角関数1.三角関数 (5) 積和公式
cos( ) cos( )
sin sin ) cos( ) cos( cos cos ) sin( ) sin( cos sin
2 1 2 1 2 1 (6) 和積公式 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2
sin cos sin sin cos sin sin sin sin sin cos cos cos cos cos cos1.三角関数 (7) 合成 ) sin( ), sin( 1 2 2 2 1 1 V t v V t v 2 2 1 1 2 2 1 1 1 2 1 2 1 2 2 2 1 2 1 2
cos cos sin sin tan ) cos( ) sin(V
V
V
V
V
V
V
V
V
t
V
v
v
(8) べき乗 ) cos cos (cos cos ), cos (cos cos ), cos (cos cos ), (cos cos 10 3 5 5 16 1 3 2 4 4 8 1 3 3 4 1 1 2 2 1 5 4 3 2
1.三角関数 (8) べき乗(続き) ) cos cos cos ( sin ) sin sin (sin sin ), cos (cos sin ), sin sin ( sin ), cos ( sin 10 2 15 4 6 6 32 1 10 3 5 5 16 1 3 2 4 4 8 1 3 3 4 1 1 2 2 1 6 5 4 3 2
2.関数一般 (1) 対数関数 (2) 双曲線関数
a
X
X
X
p
X
Y
X
Y
X
Y
X
XY
b b a a p a a a a a a a log log log log log log log log , log log log …底の変換公式 x x x x x x x xx
x
x
e e e e tanh , e e sinh , e e cosh 2 2x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
tanh coth , sinh cosech , cosh sech 1 1 1 x:実数・複素数2.関数一般 (2) 双曲線関数(続き) x j jx x
jx cos , sinh sin
cosh
j
e
e
x
e
e
x
jx jx jx jx 2 2 , sin cos x j jx xjx cosh , sin sinh
cos
3.行列演算 (1) 積の演算 (2) 転置行列 BC AC C B A AC AB C B A( ) , ( ) 4 3 2 1 4 3 2 1 b b b b B a a a a A , 4 4 2 3 3 4 1 3 4 2 2 1 3 2 1 1 4 3 2 1 4 3 2 1 b a b a b a b a b a b a b a b a b b b b a a a a AB 4 2 3 1 4 3 2 1 a a a a A a a a a A , (
AB
) B
A
A
A
A
A
転置行列の積は、下記が成り立つ が成り立つ行列Aを「対称行列」という3.行列演算 (3) 逆行列 (4) 固有値・固有ベクトル 1 0 0 1 E d c b a A , ) ( 0 1
bc
ad
D
a
c
b
d
D
X
E
XA
AX
O E bc ad A d a A2 ( ) ( ) ケイリー・ハミルトンの定理 逆行列はどちらから掛 けても同じ結果 y x y x A となるような x=y=0 でないベクトルがあるとき、固有値、(x,y)を固有ベクトルという λをAの 0 2 (a d )x (ad bc ) x 固有値λの求め方:2次方程式 の解4.微分 (1) 関数の微分
x p px p1ax
a
ax
ax
a
ax
ax
a
ax
2 sec ) (tan sin ) (cos cos ) (sin x
a
ax
ax
ax
a
ax
ax
ax
a
ax
2 cosec ) (cot cot cosec ) (cosec tan sec ) (sec
) , ( log ln ) (log , ) (ln ) ( ln ) ( ), exp( ) exp( 1 0 1 1 0 a
a
x
e
a
x
x
x
x
a
a
a
a
ax
a
ax
a a x xax
a
ax
ax
a
ax
ax
a
ax
2 sech ) (tan sinh ) (cosh cosh ) (sinh ax
a
ax
ax
ax
a
ax
ax
ax
a
ax
2 cosech ) (coth coth cosech ) (cosech tanh sech ) (sech 4.微分 (2) 組合せ関数の微分
x
p
x
x
x
x
x
x
x
x
x
p p f f f d d g f g f g f 1
2
2 1 ) f( ) ( f ) f( , ) g( ) ( g ) f( ) g( ) ( f ) g( ) f( x x x x x x x x x x (3) 合成関数の微分 ) g( ), f(u u x y ) ( g ) ( f d d d d d du
x
x
u
u
y
x
y
) h( ), g( ), f(u u v v x y ) ( h ) ( g ) ( f d d d d d d d du
v
x
x
v
v
u
u
y
x
y
4.微分 ) g( ), f(t x t y 0
t
x
t
t
t
x
t
y
x
y
d d , ) ( g ) ( f d dd d d d ) f(y x 1 1 0y
x
y
y
x
x
y
d d , ) ( f d d d d (4) 媒介変数関数の微分 (5) 逆関数の微分5.積分 (1) 関数の不定積分 ) ( ) ( d ) ( , d 1 1 1 1 1 1
C
p
p
b
ax
a
x
b
ax
C
p
x
x
x
p p p pC
b
ax
a
b
ax
x
C
x
x
x
d ln , d 1 lnC
x
x
x
C
x
x
x
C
x
x
x
cos ln d tan , cos d sin , sin d cosC
x
x
x
x
x
C
x
x
x
x
x
2 2 1 1 2 1 2 1 2 1 2 2 1 1 2 1 2 1 2 1 2 2 sin d ) cos ( d sin sin d ) cos ( d cos ) , ( ln d , e d e
0 1
C
a
a
a
a
x
a
C
x
x x x x5.積分 (1) 関数の不定積分(続き)
C
x
x
x
x
x
x
C
x
x
x
x
x
x
cos sin d sin sin cos d cosC
a
x
x
a
x
C
a
x
x
a
x
2 2 2 2 2 2 ln x d ln x d 2 2 ) , ( ln ) (ln d log ) (ln d ln 1 0 1 1
a
a
C
a
x
x
x
x
C
x
x
x
x
a5.積分 (2) 組合せ関数の不定積分
C
x
x
x
x
p
C
p
x
x
x
x
p p
) f( ln d ) f( ) ( f ) ( ) f( d ) ( f ) f( 1 1 1
x
x
x
x
x
x
x
d f g( ) g ( )d d d ) g( f d ) f( ), g(
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
d ) ( f ) f( d ) f( ) g( d ) g( ) ( f ) g( ) f( d ) ( g ) f(5.積分 (3) 様々な定積分 3 2 6 ( ) d ) )( ( d ) (
ax
bx
c
x
a
x
x
x
a
) , tan , , ( d ) ( ad ) ( d 2 0 0 0 0 2 0 4 1 0 2 2 0 2 2 0 2 2
p
p
a
a
a
x
x
a
a
x
x
a
a
a
x
x
pa a ) ( d e , d ea
a
x
x
a
x
ax ax
0 4 1 2 1 3 0 2 0 2 2
) ( d sin , d cos 0 2 0 0 0 2 0
kkx
x
kkx
x
k
2 2 6 4 2 1 2 5 3 1 2 0 2 2 0 2
nx
x
nx
x
n
n
( ) d sin d cos5.積分 (3) 様々な定積分(続き)
0 2 2 0 ) odd ( ) even ( cos sin 2 n m n m mm n nxdx mx
2 0 2 0 2 0 0 0x
nx
mx
n
m
n
m
x
nx
mx
x
nx
mx
d sin cos ) ( ) ( d sin sin d cos cos
cos cos d sin sin d ( ( ) )n m n m x nx mx x nx mx 2 0 0 0
6.数列・級数 (1) 等差数列 数列の和 一般項 an a (n 1)d 1 初項をa1、公差をdとする。
a
n
d
n
a
S
n i i n 2 ( 1) 2 1 1
(2) 等比数列 初項をa1、公比をrとする。 数列の和 一般項a
n a
1r
n1 ) ( ) ( ) ( 1 1 1 1 1 1 1
r
na
S
r
r
r
a
a
S
n n n i i n 無限等比数列の和(但し|r|<1) a S S 6.数列・級数 (3) 関数のテーラー展開
1
1 2 1 1 1 x )k kx k(k )x 2 x (
0 4 3 2 1 4 1 3 1 2 1 1 n n x x n x x x x ! ! ! ! e
0 1 3 2 1 1 1 1 3 1 2 1 1 n n n x n n x x x x ) ( ) ( ) ln(
1
1 1x
)1 x
x
2 x
3 x
4 x
(
1
5 4 3 2 1 1x
)2 x
x
2 x
3 x
4 x
(
0 4 3 2 1 4 1 3 1 2 1 1 n n x x n x x x x ! ! ! ! e 6.数列・級数 (3) 関数のテーラー展開(続き)
0 2 6 4 2 2 6 1 4 1 2 1 1 n n n x x x x x ! ! ! ! cosh
0 1 2 7 5 3 1 2 7 1 5 1 3 1 n n n x x x x x x )! ( ! ! ! sinh x
1x
3 2x
5 17x
7x
tanh
0 2 6 4 2 2 1 6 1 4 1 2 1 1 n n n n x x x x x ! ) ( ! ! ! cos
0 1 2 7 5 3 1 2 1 7 1 5 1 3 1 n n n n x x x x x x )! ( ) ( ! ! ! sin 3 5 7 315 17 15 2 3 1x
x
x
x
x
tan7.ベクトル解析 (1) 内積・外積 ) , , ( ), , , (
x
ay
az
a x
by
bz
b B A z y x i i i B A (y
az
b z
ay
b ) (z
ax
b x
az
b ) (x
ay
b y
ax
b ) C A B A C B A B A B A B A A B B A A A A ) ( ) ( ) ( ) ( , ,k
k
k
2 b a b a b ax y y z z x B A B cos A 内積について、以下が成り立つ 内積: 外積: C A B A C B A B A B A B A A B B A 0 A A B A B A ) ( ), ( ) ( ) ( , , , sin k k k 外積について、以下が成り立つ ΘをA、Bのなす角とする7.ベクトル解析 (2) 座標変換 2次元平面 x,y⇔r,θ θ r y x y x θ r i i i i i i i i
cos sin sin cos , cos sin sin cos x,y→r,θ r,θ→x,y 3次元空間 x,y,z→r,θ,z(円筒座標) z y x z φ r i i i i i i 1 0 0 0 0
cos sin sin cos 3次元空間 x,y,z→r,θ,ψ(球面座標) y x θ r i i i i
sin sin cos cos cos cos sin sin cos sin7.ベクトル解析 (5) ベクトル関数の回転 y a x a x a z a z a y az y x z y x z y x i i i A A rot (3) スカラー関数の勾配
z
y
x
ix iy izz
y
x
ix iy iz grad (4) ベクトル関数の発散z
z
y
y
x
x
a a a A A div7.ベクトル解析 (6) ベクトル積分の公式 閉曲面Sが包む体積Vについて、
z
A
y
A
x
A
x y z A div なるベクトルFがあって、これをVについて積分したものについて下記が成り立つ。 (ガウスの積分定理)
S V div A dV A d S 閉曲線Cが囲む面積Sについて、
A
S r A d d S C
が成り立つ。(ストークスの定理)8.フーリエ変換 (1) フーリエ級数 ・矩形波のフーリエ級数展開 周期T、振幅A、デューティー50%
1 2 1 1 2 2 2 2 nn
t
n
T
A
A
sin ( )
デューティー比ηが50%でない場合 (η=τ/T)
1 2 2 nT
t
n
n
n
A
A
sin cos ・三角波のフーリエ級数展開 周期T、振幅A、デューティー50%
1 2 2 1 2 1 2 2 2 2 nn
t
n
T
A
A
) ( ) ( cos
8.フーリエ変換 (1) フーリエ級数(続き) デューティーが50%でない場合(η=τ/T)
1 2 2 2 2 2 nT
t
n
n
n
A
A
sin cos ・鋸歯状波のフーリエ級数展開 周期T、振幅A
1 2 2 nn
T
t
n
A
A
sin ・周期デルタ関数のフーリエ級数展開 周期T
1 2 2 1 n T nt T T cos9.フーリエ解析 (1) フーリエ級数(続き) ・半波整流波のフーリエ級数展開 周期T、振幅A
1 2 1 4 4 2 2 2 nn
T
t
n
A
T
t
A
A
cos sin ・全波整流波のフーリエ級数展開 周期T、振幅A
1 2 1 4 4 4 2 nn
T
t
n
A
A
cos ・デューティー50%の台形波のフーリエ級 数展開 周期T、振幅A、立上り時間=立下り時 間=τとすると、周波数特性は DC~1/πT はフラット 1/πT~1/πτ は20dB/dec 1/πT~ は40dB/dec9.フーリエ解析 ・パーシバルの等式 (1) フーリエ級数(続き)
1 2 2 2 0 2 2 2 2 1 4 1 1 n n n T Tf
t
t
a
a
b
T
/ / ( ) d 意味…ある信号の平均電力は、各スペクトルの電力の和に等しい 周期T、パルス幅t、立上り/立下り時間=0の矩形波ではf0=1/Tとして、 ・振幅が一定とみなせる範囲t
nf
1 0 (n:高調波の次数) デューティー比η(=t/T)を使って書けば、
1 n
9.フーリエ解析 (2) フーリエ変換・逆変換 ・定義 関数f(t)のフーリエ変換F(ω)を次のように定義する。
f
t
t
F
(
) ( )e jt d
F
t
t
f
( ) (
)ejt d
2 1 関数F(ω)の逆フーリエ変換f(t)を次のように定義する。 ・矩形波パルスのフーリエ変換 パルス幅τ、振幅Aの(y軸中心の) 矩形波パルス 2 2
) sin( ) (A
F
・三角波パルスのフーリエ変換 パルス幅2τ、振幅Aの(y軸中心の) 矩形波パルス 2 2
) sin( ) (A
F
9.フーリエ解析 (2) フーリエ変換・逆変換(続き) フーリエ変換の性質と様々な関数のフーリエ変換 ) ( ) (t a f t f a1 1 2 2 a1F1() a2F2() ) (
at
f
a
F
a
1 ) (t
f
F
(
) ) (t t0 f F ()ejt0 t j t f ( )e 0 ( ) 0 F t t f ( )cos0 t t f ( )sin0
F ( 0) F ( 0)
2
F ( 0) F ( 0 )
2 j
f (t ) f (t )
2 Re
F ()
9.フーリエ解析 (2) フーリエ変換・逆変換(続き) ) (
t
F
2
f
(
) ) (t
f
jF () ) ( ) ( t f n (j
F
)n (
)
tx
x
f
( )d (
)
( )δ(
)
0 1F
F
j
) (t jtf F
(
)
jt
nf
(t
) F (n)()
f
1(x
)f
2(t
x
)dx
F1()F2() ) ( ) (x f t f1 2
F
1(y
)F
2(
y
)dy
2 1 ) ( eat u ta
j
19.フーリエ解析 (2) フーリエ変換・逆変換(続き) t a e 22 2
a
a
2 at e a a 4 2 e 時間幅a、振幅1の矩形波pa(t) ) ( ) sin( 2 2a
a
a
) u( e t t at 2 1 ) (j
a
t at sin () a p2 ) u( et
t
n1 at 19.フーリエ解析 (2) フーリエ変換・逆変換(続き) 2 2
b
a
j
b
) (
) u( sin eat bt t ) u( cos eat bt tj
j
a
2a
b
2 ) (
2 2 1t
a
aa
e 2 2t
a
bt
cos 2 2t
a
bt
sin
a b a b
a
e e 2
a b a b
a
j
e e 2 ) δ(t
1 ) δ(t t0 ejt09.フーリエ解析 (2) フーリエ変換・逆変換(続き) ) ( δ
t
) ( δ(n) t (j
)n
j
) u(t
δ() 1 j ) u(t t0
δ(
) ejt0j
1 2
δ(
) t 2j δ() tn 2
j
n δ(n)(
) t j0 e 2 δ( 0 ) t 0 cos t sin
δ( 0) δ( 0)
δ( ) δ( )
j9.フーリエ解析 (2) フーリエ変換・逆変換(続き) ) u( cos0t t
δ( 0) δ( 0)
2 2 0 2
j
) u( sin0t t
δ( 0) δ( 0)
2 2 0 0 2
j
) u(t
t
12
δ )( j
t 1 j j 2 u() nt
1
u( )
)! ( ) (
2 1 1j
j
n
j
n
n T (t ) δ(t nT ) δ
nn
) δ( ) ( δ 0 0 0 0
デルタ関数列9.フーリエ解析 (2) フーリエ変換・逆変換(続き)